ตารางโทเลโดหรือตารางแห่งโทเลโดเป็นตารางทางดาราศาสตร์ที่ใช้ในการทำนายการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์ดวงจันทร์และดาวเคราะห์เมื่อเทียบกับดาวฤกษ์คงที่ ตารางเหล่านี้เป็นชุดตารางทางคณิตศาสตร์ที่อธิบายแง่มุมต่างๆ ของจักรวาล รวมถึงการทำนายวันที่ในปฏิทิน เวลาของเหตุการณ์ในจักรวาล และการเคลื่อนที่ของจักรวาล^{[ 2 ]}

ตารางโตเลโดเสร็จสมบูรณ์ราวปี ค.ศ. 1080 โดยกลุ่มนักดาราศาสตร์ชาวอาหรับที่เมืองโตเลโด ประเทศสเปนโดยเริ่มต้นจากตารางของชาวอาหรับที่มีอยู่ก่อนแล้วซึ่งทำขึ้นที่อื่น และได้รับการปรับตัวเลขให้มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่เมืองโตเลโด^{[ 2 ] [ 3 ]}ตารางโตเลโดมีพื้นฐานบางส่วนมาจากผลงานของอัล-ซาร์กาลี (ซึ่งชาว ตะวันตกรู้จักในชื่ออาร์ซาเชล) นักคณิตศาสตร์ นักดาราศาสตร์ ผู้สร้างเครื่องมือดาราศาสตร์ และนักโหราศาสตร์ชาวอาหรับผู้อาศัยอยู่ในเมืองโตเลโด ตารางเหล่านี้จัดทำขึ้นโดยทีมงานซึ่งสมาชิกส่วนใหญ่ไม่เป็นที่รู้จัก ยกเว้นอัล-ซาร์กาลี

เมืองโตเลโดตกอยู่ภายใต้การปกครองของสเปนคริสเตียนในช่วงกลางทศวรรษ 1080 ไม่นานหลังจากที่ตารางเสร็จสมบูรณ์ หนึ่งศตวรรษต่อมา ณ เมืองโตเลโดเจอราร์ดแห่งเครโมนา (1114–1187) ผู้แปลจากภาษาอาหรับเป็นภาษาละติน ได้แปลตารางโตเลโด สำหรับผู้อ่านภาษาละติน ซึ่งเป็นการรวบรวมที่แม่นยำที่สุดในยุโรปในขณะนั้น ชุดตารางนี้ได้รับอิทธิพลอย่างมากจากงานของนักดาราศาสตร์และตารางก่อนหน้านี้ เช่น ตารางของปโตเลมีและงานของอัล-บัตตานี^{[ 4 ]}สิ่งที่ตารางโตเลโดไม่ได้มาจากข้อความก่อนหน้าคือพารามิเตอร์สำหรับการเคลื่อนที่เฉลี่ยของวัตถุบนท้องฟ้า พารามิเตอร์เหล่านี้ใช้พิกัดดาราศาสตร์ ซึ่งแตกต่างจากตารางอื่นๆ เช่น ตารางของปโตเลมีใช้พิกัดทรอปิคอล ^{[ 2 ]}ในช่วงกลางศตวรรษที่สิบสามคัมปานัสแห่งโนวาราได้สร้างตารางสำหรับเส้นเมริเดียนของโนวาราจากตารางโตเลโดของอัล-ซาร์กาลี^{[ 5 ]}

ตารางโตเลดันฉบับภาษาอาหรับดั้งเดิมสูญหายไปแล้ว แต่ยังมีฉบับแปลภาษาละตินมากกว่าหนึ่งร้อยฉบับ ซึ่งใช้สำหรับการแปลตารางโตเลดัน เป็น ภาษากรีกเขียนขึ้นในไซปรัสในช่วงทศวรรษ 1330 โดยนักวิชาการชาวกรีกไซปรัสชื่อ จอร์จ ลาพิเทส^{[ 6 ] [ 7 ]}

มีข้อผิดพลาดจำนวนมากในการคำนวณของตารางโทเลดัน ตารางโทเลดันเกือบทั้งหมดเป็นชุดสำเนาของตารางอื่น ๆ ด้วยเหตุนี้ ข้อผิดพลาดและความคลาดเคลื่อนจำนวนมากจึงถือว่าเป็นข้อผิดพลาดจากการคัดลอกเป็นหลัก^{[ 2 ]}

ตารางโตเลโดได้รับการปรับปรุงในช่วงทศวรรษ 1270 โดยตารางอัลฟอนซีนซึ่งจัดทำขึ้นที่โตเลโดเป็นภาษาสเปนและละติน จากตารางดั้งเดิมเมื่อสองศตวรรษก่อน^{[ 3 ]}ตารางโตเลโดซึ่งเป็นรุ่นต่อมา หลังจากได้รับการปรับปรุงแก้ไขบางส่วน ได้กลายเป็นตารางดาราศาสตร์ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดในดาราศาสตร์ละตินยุคกลางตอนปลาย แม้ว่าผู้รวบรวมตารางจะสันนิษฐานว่าโลกอยู่นิ่งที่ศูนย์กลางของจักรวาล แต่ข้อมูลในตารางก็ถูกโคเปอร์นิคัส นำไปใช้ ในการพัฒนารูปแบบที่ดวงอาทิตย์อยู่นิ่ง ได้สำเร็จ

ตารางโตเลโดถูกนำมาใช้ในงานของชายคนหนึ่งชื่อไอแซค เบน โจเซฟ อิสราเอลี แห่งโตเลโด เขาใช้ตารางโตเลโดหลายชุดร่วมกับแหล่งข้อมูลอื่นๆ เพื่อให้ข้อมูลเกี่ยวกับสุริยุปราคา สุริยุปราคาเหล่านี้ได้รับการสังเกตโดยรับบีไอแซคเบน ซิด ซึ่งเป็นที่รู้จักในฐานะหนึ่งในผู้เขียนตารางอัลฟอนซีน ของภาษาสเปน ด้วยเหตุนี้ จึงคิดว่าไอแซคเบนโจเซฟจะพูดถึงตารางอัลฟอนซีน อย่างไรก็ตาม เขาไม่ได้กล่าวถึงตารางเหล่านี้ แต่กลับอ้างอิงถึงตารางโตเลโดแทน^{[ 8 ]}

ลักษณะสำคัญประการหนึ่งของตารางโทเลดันบางตารางคือ ตารางเหล่านี้ระบุค่าอาร์กิวเมนต์ของตำแหน่งดาวเคราะห์เป็นองศาครึ่ง ทำให้ตารางเหล่านี้มีความยาวเป็นสองเท่าของตารางอื่นๆ ที่ใช้เฉพาะองศาเต็ม^{[ 9 ]}ค่าอาร์กิวเมนต์เหล่านี้พบได้โดยเฉพาะสำหรับดาวเสาร์ดาวศุกร์และดาวพุธ^{[ 2 ]} ตารางโทเลดันถูกจัดระเบียบเป็นหมวดหมู่ต่างๆ เช่น: ^{[ 10 ]}

• ลำดับเหตุการณ์ของยุคสมัย
• ตรีโกณมิติและดาราศาสตร์ทรงกลม
• การเคลื่อนที่เฉลี่ยของดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ และดาวเคราะห์
• ละติจูดของดาวเคราะห์
• สุริยุปราคา
• โหราศาสตร์

ในดาราศาสตร์สมัยใหม่ ตารางการเคลื่อนที่ของวัตถุทางดาราศาสตร์เรียกว่าเอเฟเมอไรด์ซึ่งต่อยอดจากแนวคิดของตารางโทเลดัน และใช้ร่วมกับวิธีการคำนวณสมัยใหม่เพื่อคำนวณว่าวัตถุท้องฟ้าใด ๆ จะอยู่ที่จุดใดจุดหนึ่งในเวลาใด ๆ เมื่อเทียบกับวัตถุท้องฟ้าอื่นNASA จะอัปเดตตารางเหล่านี้ทุกปี เพื่อให้มีความแม่นยำเพียงพอสำหรับการคำนวณสมัยใหม่ ซึ่งเป็นการต่อยอดจากตารางอัลฟอนไซน์โดยใช้วิธีแก้ปัญหาเชิงวิเคราะห์ที่อัปเดตแล้วสำหรับภาคตัดกรวยของวัตถุที่โคจรอยู่ ซึ่งสามารถระบุวงโคจรได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น^{[ 11 ]}

• Zij (ตารางดาราศาสตร์อาหรับยุคกลาง)
• โต๊ะอัลฟอนซีน (ผลิตที่เมืองโทเลโด ส่วนใหญ่เป็นโต๊ะโทเลโดรุ่นดั้งเดิม)
• ตารางพรูเทนิก (ตารางระบบสุริยะแบบสมบูรณ์ชุดแรก ปี ค.ศ. 1551)
• ตารางรูดอล์ฟ (ตารางดาราศาสตร์ของเคปเลอร์ ปี ค.ศ. 1627)

• คุสุคาวะ, ซาจิโกะ (1999). "ตารางดาราศาสตร์" . มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์: ภาควิชาประวัติศาสตร์และปรัชญาวิทยาศาสตร์. สืบค้นเมื่อ30 มีนาคม 2021 .