หุบเขาทอร์น

หุบเขาตอร์เน ( ภาษาฟินแลนด์: Tornionlaakso, Torniojokilaakso ; ภาษาสวีเดน: Tornedalen ) หรือหุบเขาแม่น้ำตอร์เน หรือบางครั้ง เรียก ว่า เมียนมา ( ภาษาเมียนคีเอลีแปลว่า' แผ่นดินของเรา' )ตั้งอยู่บริเวณชายแดนระหว่างสวีเดนและฟินแลนด์ชื่อของหุบเขานี้มาจากแม่น้ำตอร์เนที่ไหลผ่านหุบเขาและลงสู่ทะเลอ่าวบอทเนีย ในทางภูมิศาสตร์ เขตการปกครองและเทศบาลที่ประกอบกันเป็นพื้นที่นี้ ได้แก่ฮาปา รันดา , โอเวอร์ตอร์เนีย , ปายาลาและคิรูนาในสวีเดน และตอร์นิโอ , ยลิตอร์นิโอ, เปลโล,โคลาริ , มูโอนิโอและเอโนนเตกิโอ ในฟินแลนด์ ในทางวัฒนธรรม เทศบาล กัลลิวาเรบนที่สูงของสวีเดน ก็ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของหุบเขาตอร์เน (เมียนมา) เช่นกัน เนื่องจากมี ประชากรที่พูดภาษาเมียนคีเอลีจำนวนมาก
นามสกุลและชื่อหมู่บ้านแบบ Meänkieli ยังคงพบเห็นได้ทั่วไปในฝั่งสวีเดนของพรมแดนจนถึงทุกวันนี้ แม้ว่าภาษาสวีเดนจะเป็นภาษาหลักในพื้นที่นั้นก็ตาม ส่วนฝั่งฟินแลนด์นั้นใช้ภาษาฟินแลนด์มาตรฐานเป็นภาษาทางการเพียงภาษาเดียว
ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

สภาพแวดล้อมทางวัฒนธรรมรอบแม่น้ำทอร์เนมีลักษณะเด่นคือการเกษตร การเลี้ยงกวางเรนเดียร์ และการประมง[ 1 ] หุบเขาทอร์เนเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีผู้คนอาศัยอยู่มานานที่สุดในภาคเหนือของฟินแลนด์ การขุดค้นทางโบราณคดีได้เปิดเผยหลักฐานการตั้งถิ่นฐานถาวรอย่างน้อยตั้งแต่ศตวรรษที่ 11 แต่ก็มีร่องรอยของการตั้งถิ่นฐานก่อนหน้านั้น[ 2 ] การเกษตรได้รับการปฏิบัติมาเป็นเวลานานบนทุ่งหญ้าที่อุดมสมบูรณ์ริมแม่น้ำ เส้นทางการค้าทอดยาวไปตามแม่น้ำ และมีการก่อตั้งศูนย์การค้าขึ้นหลายแห่ง หนึ่งในศูนย์กลางตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 คือเกาะโอราไวเซนซาอารีที่โวยัคคาลา ปัจจุบัน ศูนย์กลางหลักคือเมืองคู่แฝดฮาปารันดา-ทอร์นิโอ
ฝั่งฟินแลนด์และสวีเดนของแม่น้ำเคยเป็นหน่วยทางวัฒนธรรมเดียวกันมาก่อน เพราะก่อนปี 1809 ทั้งสองฝั่งเป็นส่วนหนึ่งของสวีเดน เมื่อมีการกำหนดพรมแดนปัจจุบันระหว่างสองประเทศแล้ว แต่ละฝั่งของแม่น้ำก็ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมหลักในประเทศของตน แต่ก็ยังคงรักษาองค์ประกอบดั้งเดิมบางอย่างไว้
ภาษา
ทางฝั่งสวีเดนของหุบเขา ภาษา ฟินแลนด์ยังคงเป็นภาษาหลักจนถึงศตวรรษที่ 20 เห็นได้ชัดจากชื่อหมู่บ้านและสถานที่ต่างๆ ที่ใช้ภาษาฟินแลนด์อยู่ทางฝั่งสวีเดนของพรมแดน ปัจจุบันจำนวนผู้พูดภาษาฟินแลนด์ลดลงอย่างมากเนื่องจากอิทธิพลของสวีเดนและการบังคับเรียนในภาษาสวีเดน คนรุ่นใหม่ส่วนใหญ่ใช้ภาษาสวีเดนเป็นภาษาหลัก แม้ว่ายังคงมีการพูดกันอย่างแพร่หลายในหลายบ้านในฐานะภาษาที่สอง
ภาษาฟินแลนด์ท้องถิ่นMeänkieliได้รับการยอมรับว่าเป็นภาษาชนกลุ่มน้อยในสวีเดน[ 3 ]ผู้ที่พูดภาษานี้มักถูกเรียกว่า ชาวทอ ร์เนดาเลียนแม้ว่าคำนี้อาจหมายถึงผู้คนที่อาศัยอยู่ในหุบเขาทอร์เน ซึ่งไม่ได้พูดภาษา Meänkieli ทั้งหมด พื้นที่ที่พูดภาษาฟินแลนด์ดั้งเดิมนั้นกว้างใหญ่กว่าหุบเขาแม่น้ำจริงมาก โดยขยายไปทางตะวันตกไกลถึงGällivareแม้ว่าจะสับสนจากมุมมองทางภูมิศาสตร์ แต่พื้นที่ทั้งหมดนี้มักถูกเรียกว่าหุบเขาทอร์เน (Meänmaa) หุบเขาทอร์เน พื้นที่ Sápmiและสวีเดนเชื่อมต่อกัน สถานที่ส่วนใหญ่ในNorrbottens länมีสามชื่อ แต่ส่วนใหญ่มักเรียกตามชื่อสวีเดนซึ่งมักมีการสะกดที่แตกต่างกัน ตัวอย่างเช่นKirunaถูกเรียกว่า Kieruna (Meänkieli), Giron ( North Sámi ) และ Kiruna ( Swedish ) แต่ส่วนใหญ่รู้จักกันในชื่อ Kiruna
พื้นที่ที่พูดภาษาเมียนคีเอลีนั้นเรียกอีกชื่อหนึ่งว่าเมียนมาตั้งแต่วันที่ 15 มิถุนายน 2549 ชาวทอร์เนดาเลียนมีธงประจำเผ่าของตนเอง