รัฐธรรมนูญแห่งอันดอร์รา ( ภาษาคาตาลัน : Constitució d'Andorra ) เป็นกฎหมายสูงสุดของราชรัฐอันดอร์ราได้รับการประกาศใช้เมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 1993 และได้รับความเห็นชอบจากประชาชนชาวอันดอร์ราในการลงประชามติเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 1993 ตามรัฐธรรมนูญเอง รัฐธรรมนูญจะมีผลบังคับใช้ในวันที่ประกาศในButlletí Oficial del Principat d'Andorraซึ่งตรงกับวันที่ 28 เมษายน 1993

รัฐธรรมนูญฉบับนี้ลงนามโดยเจ้าชายร่วมสองพระองค์ของอันดอร์รา ได้แก่ประธานาธิบดีฝรั่งเศสและบิชอปแห่งอูร์เจลซึ่งในขณะนั้นคือฟรองซัวส์ มิตเตอร็องและโจน มาร์ตี อลานิสตามลำดับ รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ระบุว่าเจ้าหน้าที่ทั้งสองนี้เป็นประมุขแห่งรัฐ ของอันดอร์รา อันที่จริง การจัดระเบียบเช่นนี้มีมานานหลายศตวรรษแล้ว แม้ว่าในอดีตกษัตริย์หรือจักรพรรดิ ฝรั่งเศส เคยดำรงตำแหน่งที่ปัจจุบันเป็นประธานาธิบดี ฝรั่งเศส ก็ตาม

คำนำของรัฐธรรมนูญอันดอร์รามีดังนี้:

ประชาชนชาวอันดอร์รา ด้วยเสรีภาพและเอกราชอย่างสมบูรณ์ และในการใช้อำนาจอธิปไตยของตนเอง

ด้วยความตระหนักถึงความจำเป็นในการปรับตัวของสถาบันต่างๆ ของอันดอร์ราให้เข้ากับสถานการณ์ใหม่ที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงทางภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ และสังคมวัฒนธรรม ตลอดจนความจำเป็นในการจัดระเบียบความสัมพันธ์ที่สถาบันต่างๆ ซึ่งมีต้นกำเนิดมาจากระบบการปกครองแบบปาราอิทเกสจะต้องรักษาไว้ ในกรอบกฎหมายใหม่นี้

ด้วยความเชื่อมั่นในประโยชน์ของการแสวงหากลไกใดๆ ก็ตามที่อาจช่วยรับประกันความมั่นคงทางกฎหมายในการใช้สิทธิขั้นพื้นฐานของแต่ละบุคคล ซึ่งแม้ว่าสิทธิเหล่านี้จะมีอยู่และได้รับการเคารพในสังคมอันดอร์รามาโดยตลอด แต่ก็ไม่เคยมีการออกกฎระเบียบอย่างแท้จริง

ด้วยความตั้งใจที่จะมุ่งมั่นส่งเสริมคุณค่าต่างๆ เช่น เสรีภาพ ความยุติธรรม ประชาธิปไตย และความก้าวหน้าทางสังคม และเพื่อรักษาและเสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีของอันดอร์รากับส่วนอื่นๆ ของโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับประเทศเพื่อนบ้าน บนพื้นฐานของความเคารพซึ่งกันและกัน การอยู่ร่วมกัน และสันติภาพ

ด้วยความมุ่งมั่นที่จะนำการมีส่วนร่วมและการสนับสนุนมาสู่เป้าหมายร่วมกันของมวลมนุษยชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการอนุรักษ์ความสมบูรณ์ของโลกและรับประกันสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมแก่คนรุ่นหลัง

ขอให้คำขวัญ "คุณธรรม ความสามัคคี ความแข็งแกร่ง" ซึ่งเป็นแนวทางในการพัฒนาอย่างสันติของอันดอร์รามานานกว่าเจ็ดร้อยปี จงคงอยู่และเป็นแรงบันดาลใจให้ชาวอันดอร์ราในการกระทำของตนเสมอไป

รับรองรัฐธรรมนูญฉบับนี้โดยอำนาจอธิปไตย^{[ 1 ] [ 2 ]}

มาตรา 1ของรัฐธรรมนูญอันดอร์ราได้กำหนดรูปแบบของรัฐไว้ คือ ระบอบการปกครองแบบสองประมุขโดยมีบิชอปแห่งอูร์เกลและประธานาธิบดีแห่งฝรั่งเศส เป็น ประมุขร่วม ของรัฐ นอกจากนี้ยังระบุชื่อทางการของประเทศว่าปรินซิปัต ดาอันดอร์รา (Principat d'Andorra ) และระบุเพิ่มเติมว่าอำนาจอธิปไตย ของอันดอร์รา เป็นของประชาชน โดยปิดท้ายด้วยการระบุรายชื่อ เขต ปกครองต่างๆ ของอันดอร์รา

มาตรา 2ระบุว่า ภาษาทางการของอันดอร์ราคือ ภาษา คาตาลันและเพลงชาติ ธงชาติ และตราแผ่นดินของประเทศนั้น" เป็นสิ่งที่สืบทอดมาจากประเพณี" นอกจากนี้ยังระบุว่าอันดอร์รา ลา เวลลา คือ เมืองหลวงของ ประเทศ

มาตรา 3ประกาศให้รัฐธรรมนูญเป็นมาตรฐานทางกฎหมายสูงสุดของอันดอร์รา ห้ามการลงโทษโดยพลการ และรับรองหลักการของกฎหมายระหว่างประเทศนอกจากนี้ยังระบุว่าสนธิสัญญาหรือข้อตกลงระหว่างประเทศใดๆ ที่อันดอร์ราได้ทำไว้จะต้องถูกรวมเข้าไว้ในกฎหมายของประเทศ และไม่สามารถแก้ไขหรือยกเลิกโดยกฎหมายใดๆ ได้^{[ 1 ] [ 2 ]}

มาตรา 4 ถึง 36ของรัฐธรรมนูญระบุถึงสิทธิและเสรีภาพ ของชาว อันดอร์รา

มาตรา 4รับรองว่าศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์เป็นสิ่งที่ไม่สามารถจับต้องได้ ดังนั้นจึงรับประกันสิทธิบางประการที่ไม่อาจถูกละเมิดหรือเพิกถอนได้

มาตรา 5ประกาศว่าปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนได้ถูกผนวกเข้าไว้ในระบบกฎหมายของประเทศแล้ว

มาตรา 6ประกาศว่าบุคคลทุกคนมีความเสมอภาคกันต่อหน้ากฎหมาย และเป็นหน้าที่ของ "อำนาจรัฐ" ที่จะสร้างเงื่อนไขที่ทำให้ความเสมอภาคและเสรีภาพของบุคคลเป็นจริงและมีประสิทธิภาพ

มาตรา 7กำหนดเกี่ยวกับสัญชาติ อันดอร์รา ชาวอันดอร์ราอาจสูญเสียสัญชาติหากพวกเขามีสัญชาติของประเทศอื่นด้วย

มาตรา 8รับรองสิทธิในการมีชีวิตและการคุ้มครองชีวิต ห้ามการทรมาน และการลงโทษที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือลดทอนศักดิ์ศรีความเป็น มนุษย์ และห้ามโทษประหารชีวิต อย่างชัดเจน

มาตรา 9ครอบคลุมถึงการสูญเสียอิสรภาพอันเนื่องมาจากการกระทำของตำรวจและกระบวนการยุติธรรม โดยระบุอย่างชัดเจนว่าระยะเวลาการควบคุมตัวของตำรวจต้องไม่เกินสี่สิบแปดชั่วโมง หลังจากนั้นผู้ถูกกล่าวหาจะต้องถูกนำตัวขึ้น ศาล

มาตรา 10กำหนดสิทธิของพลเมืองต่อหน้าศาล โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สิทธิที่จะได้รับคำตัดสินจากศาลที่มีพื้นฐานมาจากกฎหมายอย่างมั่นคง สิทธิที่จะมีทนายความในศาล และสิทธิที่จะได้รับการว่าความโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายในกรณีที่จำเป็น

มาตรา 11ว่าด้วยเสรีภาพทางศาสนาและระบุว่าชาวอันดอร์รามีสิทธิที่ จะ ไม่ประกาศศาสนาของตนหากไม่ต้องการ ในทางกลับกัน มีข้อจำกัดในการประกาศศาสนาในกรณีที่อาจคุกคามความมั่นคงของสาธารณะหรือละเมิดสิทธิของผู้อื่น นอกจากนี้คริสตจักรโรมันคาทอลิกยังได้รับการรับประกันอย่างชัดเจนว่าจะสามารถดำเนินกิจกรรมได้อย่างอิสระและเปิดเผย และรักษาความสัมพันธ์พิเศษกับรัฐ "ตามประเพณีของอันดอร์รา"

มาตรา 12รับประกันเสรีภาพในการแสดงออกและแม้กระทั่งเสรีภาพในการรักษาความลับทางวิชาชีพ นอกจากนี้การเซ็นเซอร์ และการควบคุม ทางอุดมการณ์ทุกรูปแบบโดยเจ้าหน้าที่ก็เป็นสิ่งต้องห้าม

มาตรา 13, 14 และ 15ครอบคลุมเรื่องการแต่งงานสิทธิของคู่สมรสที่มีต่อกัน สิทธิของ เด็กที่มีต่อครอบครัวสิทธิในความเป็นส่วนตัวและความไม่สามารถละเมิดได้ของบ้านของชาวอันดอร์รา

มาตรา 16 และ 17รับรองสิทธิของชาวอันดอร์ราในการเข้าร่วมการชุมนุม อย่างสันติ ตราบใดที่ได้แจ้งให้ทางการทราบล่วงหน้า และสิทธิใน การรวมกลุ่ม อย่าง เสรี

มาตรา 18ระบุว่า ชาวอันดอร์รามีสิทธิในการจัดตั้งองค์กรวิชาชีพหรือองค์กรการค้า ตราบใดที่องค์กรเหล่านั้นมีลักษณะเป็นของอันดอร์รา ( กล่าวคือไม่ถูกควบคุมจากต่างประเทศ) และมีลักษณะเป็นประชาธิปไตย

มาตรา 19ให้สิทธิแก่คนงานและเจ้าของธุรกิจในการปกป้องผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคมของตน

มาตรา 20ว่าด้วยเรื่องการศึกษา การศึกษาเป็นสิ่งที่รับประกันแก่ชาวอันดอร์ราทุกคน และยิ่งไปกว่านั้น ผู้ปกครองมีสิทธิที่จะเลือกรูปแบบการศึกษาที่บุตรหลานจะได้รับ โดยสอดคล้องกับความเชื่อทางศาสนาของตนเอง

มาตรา 21ครอบคลุมการเคลื่อนไหวภายในประเทศอันดอร์รา ตลอดจนการเข้าและออกจากดินแดนของประเทศ นอกจากนี้ยังให้สิทธิแก่ชาวอันดอร์ราและชาวต่างชาติที่พำนักอยู่ในประเทศแล้ว ในการตั้งถิ่นฐานในอันดอร์รา

มาตรา 22กำหนดสิทธิของชาวต่างชาติในกรณีที่ไม่ได้รับการต่ออายุใบอนุญาตพำนักหรือมีคำสั่งเนรเทศ โดยระบุว่าการดำเนินการดังกล่าวต้องเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด และชาวต่างชาติในกรณีดังกล่าวสามารถยื่นเรื่องต่อศาลได้

มาตรา 23ให้สิทธิแก่ทุกคนในการยื่นคำร้องต่อ "หน่วยงานภาครัฐ"

มาตรา 24, 25 และ 26ระบุถึงสิทธิทางการเมืองของชาวอันดอร์รา ได้แก่ สิทธิใน การออกเสียงเลือกตั้งสิทธิในการเข้าถึงสถาบันสาธารณะ และสิทธิในการจัดตั้งพรรคการเมืองตราบใดที่กิจกรรมของพรรคนั้นถูกต้องตามกฎหมายและมีลักษณะเป็นประชาธิปไตย

มาตรา 27 ถึง 36ครอบคลุม "สิทธิและหลักการทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม" ดังที่คาดไว้ มาตราเหล่านี้ห้ามมิให้ชาวอันดอร์ราถูกริบทรัพย์สินโดยปราศจากกระบวนการทางกฎหมาย และยังรับรองสิทธิในการประกอบธุรกิจภายใต้กรอบเศรษฐกิจแบบตลาดนอกจากนี้ยังรับรองว่าการทำงานเป็นสิทธิของชาวอันดอร์ราทุกคน รัฐยังต้องจัดให้มีระบบประกันสังคมตลอดจนดูแลการใช้ที่ดินและทรัพยากรธรรมชาติ อย่างชาญฉลาด เพื่อรักษาสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติไว้สำหรับคนรุ่นหลัง รัฐรับประกันการอนุรักษ์และพัฒนามรดกของอันดอร์รา ตลอดจนการเข้าถึงมรดกเหล่านั้น^{[ 1 ] [ 2 ]}

มาตรา 37บัญญัติถึง ระบบ ภาษี ที่เป็นธรรม ทุกคนควรจ่ายภาษีตามกำลังทรัพย์ของตน

มาตรา 38อนุญาตให้รัฐสามารถออกกฎหมายจัดตั้ง "บริการพลเมืองแห่งชาติ" เพื่อประโยชน์ส่วนรวมได้^{[ 1 ] [ 2 ]}

มาตรา 39 ถึง 42ระบุอย่างชัดเจนว่าสิทธิดังกล่าวจะได้รับการรับประกันในสังคมอันดอร์ราอย่างไร ความสามารถของ "อำนาจสาธารณะ" ในการเพิกถอนสิทธิเหล่านี้เป็นสิ่งต้องห้ามในบางกรณี และถูกจำกัดไว้เฉพาะการเปลี่ยนแปลงกฎหมาย ของรัฐบาลใน ^กรณีอื่นๆ อย่างไรก็ตาม มาตรานี้ยังกล่าวถึงว่าสิทธิบางประการอาจถูกจำกัดในกรณีฉุกเฉินของชาติ เช่น เหตุที่เกิดจากภัยพิบัติทางธรรมชาติหรือความวุ่นวายทางการเมือง เช่นสงคราม^{[ 2} ]

มาตรา 43 ถึง 49กำหนดหน้าที่ของเจ้าชายร่วมสองพระองค์แห่งอันดอร์รา บิชอปแห่งอูร์เกล และประธานาธิบดีแห่งฝรั่งเศส

มาตรา 50 ถึง 71เกี่ยวข้องกับโครงสร้างและหน้าที่ของสภาทั่วไปแห่งหุบเขา ซึ่ง เป็น องค์กรนิติบัญญัติของอันดอร์รา

มาตรา 72 ถึง 78เกี่ยวข้องกับรัฐบาลโดยรวม สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับเรื่องเหล่านี้ โปรดดูที่ การเมืองของอันดอร์รา^{[ 2 ]}

มาตรา 79 ถึง 84กำหนดหน้าที่ของเทศบาลภายในประเทศอันดอร์ราในฐานะตัวแทนของเขตปกครองท้องถิ่น เทศบาลเหล่านี้มีหน้าที่รับผิดชอบหน้าที่ท้องถิ่นบางประการตามรัฐธรรมนูญของอันดอร์รา ดูเขตปกครองท้องถิ่นของอันดอร์รา^{[ 2 ]}

มาตรา 85 ถึง 94กำหนดโครงสร้างของระบบศาลของอันดอร์รา ฝ่ายตุลาการต้องเป็นอิสระ ผู้พิพากษาดำรงตำแหน่งวาระละหกปี สามารถต่ออายุได้ และได้รับการเลือกตั้งโดยผู้ที่มีปริญญาด้านกฎหมาย

มาตรา 95 ถึง 104เกี่ยวข้องกับศาลรัฐธรรมนูญ ซึ่งเป็นหน่วยงานสูงสุดในการตีความรัฐธรรมนูญ และคำตัดสินของศาลมีผลผูกพันต่อ “อำนาจสาธารณะ” เช่นเดียวกับบุคคลทั่วไป^{[ 2 ]}

ไม่เหมือนกับรัฐธรรมนูญบางฉบับ ( เช่น รัฐธรรมนูญของแคนาดา ) ขั้นตอนการแก้ไขรัฐธรรมนูญของอันดอร์ราที่ระบุไว้ในนั้นค่อนข้างตรงไปตรงมา

มาตรา 105ระบุว่า การริเริ่มแก้ไขรัฐธรรมนูญอาจมาจากเจ้าชายร่วม หรือจากสมาชิกหนึ่งในสามของสภาทั่วไปก็ได้

มาตรา 106กำหนดให้ต้องได้รับเสียงเห็นชอบสองในสามจากที่ประชุมใหญ่จึงจะสามารถนำการแก้ไขรัฐธรรมนูญมาใช้ได้ จากนั้นจะต้องนำไปลงประชามติเพื่อให้สัตยาบันโดยทันที

มาตรา 107กำหนดให้ต้องมีพิธีการทางรัฐมนตรีในการอนุมัติการแก้ไขเพิ่มเติมฉบับใหม่โดยเจ้าชายร่วม เมื่อเงื่อนไขของมาตรา 106 ได้รับการปฏิบัติตามแล้ว (พวกเขาไม่มีอำนาจที่จะยกเลิกการแก้ไขเพิ่มเติม) ^{[ 2 ]}

• ข้อความรัฐธรรมนูญของอันดอร์รา(ฉบับภาษาคาตาลัน)

Wikisourceภาษาอังกฤษมีข้อความต้นฉบับที่เกี่ยวข้องกับบทความนี้:

พอร์ทัลอันดอร์รา

• ข้อความของรัฐธรรมนูญอันดอร์รา (ฉบับภาษาอังกฤษ)
• "La Constitució del Principat d'Andorra — กงสุลใหญ่ Principat d'Andorra" www.consellgeneral.ad (ในภาษาคาตาลัน)