ตระกูลบซนูนิ ( อาร์เมเนีย: Բզնունի ) เป็นตระกูลขุนนาง ( nakharar s ) ในอาร์เมเนีย โบราณ พวกเขาครอบครองพื้นที่ทางเหนือและตะวันตกของทะเลสาบวานซึ่งมีชื่อเดียวกันว่า บซนูนิก พวกเขาถูกกำจัดไปในรัชสมัยของพระเจ้าโคสรอฟที่ 3 ( ครอง ราชย์ประมาณค.ศ. 330 – 338   ) หลังจากที่ดาตาเบน หัวหน้าตระกูลทรยศต่อพระมหากษัตริย์และปล่อยให้ กองทัพ ซาสาเนียนเข้ามาในอาร์เมเนีย

ตามที่นักประวัติศาสตร์ชาวอาร์เมเนียโบราณMovses Khorenatsi กล่าวไว้ ตระกูล Bznuni สืบเชื้อสายมาจาก Baz หลานชายของHaykบรรพบุรุษในตำนานของชาติอาร์เมเนีย^{[ 1 ]}ใน มุมมอง ของ Cyril Toumanoffการระบุนี้ "ในกรณีนี้หมายถึง ต้นกำเนิด Urartianซึ่งน่าจะเป็นราชวงศ์" ^{[ 2 ]} Khorenatsi เขียนว่าพวกเขาได้รับสถานะขุนนาง ( nakharar s ) จากกษัตริย์ Vagharshak แห่งอาร์เมเนีย^{[ 3 ]}ตามZoranamak (รายชื่อขนาดของกองกำลังทหารของแต่ละตระกูลขุนนางอาร์เมเนีย) ^{[ 4 ]}ตระกูล Bznuni จัดหาทหารม้า 3,000 นายให้กับราชสำนัก^{[ 5 ]}พวกเขาครอบครองเขตทางเหนือและตะวันตกของทะเลสาบ Vanซึ่งมีชื่อเดียวกันว่า Bznunik ^{[ 6 ]}ทะเลสาบวานมักถูกเรียกว่า "ทะเลแห่งบซนูนิก" ( Bznuneatsʼ tsov ) ในแหล่งข้อมูลอาร์เมเนียสมัยกลาง^{[ 7 ]}

ตามที่ Khorenatsi กล่าวไว้ หลังจากที่กษัตริย์Tiridates III แห่งอาร์เมเนียสิ้นพระชนม์ (ค.ศ. 330) ตระกูล Bznuni ได้ต่อสู้กับตระกูลขุนนางอีกสองตระกูล คือManavazianและ Orduni ซึ่งนำไปสู่การทำลายล้างซึ่งกันและกัน^{[ 5 ] [ 8 ]}ในรัชสมัยของKhosrov III ผู้สืบทอดตำแหน่งของ Tiridates ( ครองราชย์ ราวค.ศ. 330 – 338   ) Databen หัวหน้าตระกูล Bznuni ได้ทรยศกษัตริย์และอนุญาตให้ กองทัพ Sasanianเข้ามาในอาร์เมเนีย หลังจากชัยชนะของกองกำลังอาร์เมเนียที่นำโดยsparapet (แม่ทัพใหญ่) Vache Mamikonian Databen ถูกประหารชีวิต บ้านของเขาถูกทำลาย และทรัพย์สินของเขาถูกยึดและมอบให้แก่บิชอป Albianos ^{[ 9 ]}ชื่อของตระกูลยังคงหลงเหลืออยู่ในชื่อของเขต Bznunik และมีการอ้างอิงถึงตระกูลนี้ในแหล่งข้อมูลอาร์เมเนียบางแห่งเป็นครั้งคราว^{[ 6 ]}ดินแดน Bznuni ถูกกล่าวถึงว่าเป็นทรัพย์สินของCatholicosหัวหน้าของคริสตจักรอาร์เมเนียบิชอปแห่ง Bznunik ปรากฏตัวในสภาArtaxata (ค.ศ. 450) และ Dvin (ค.ศ. 505 และ 550) ^{[ 10 ]}อีกทางหนึ่ง Toumanoff ยืนยันว่าดินแดน Bznuni ตกเป็นของRshtuni ก่อน และต่อมาในศตวรรษที่ 7 ตกเป็นของMamikonians ^{[ 11 ]}

• ซิโมเนียน, อาเบล, เอ็ด. (1976) "บซนุนิเนอร์"Բզնունիներ. ฮัยกากัน โซเวตะกัน ฮันรากีรันแคมปัส[ สารานุกรมโซเวียตอาร์เมเนีย] (ในภาษาอาร์เมเนีย) ฉบับที่ 2. เอเรวาน: ฮัยกากัน ฮันระจิตารานี กลฮาวอร์ ขมบากรุตอุน หน้า428 –429. 
• การ์โซยาน, นีน่า (1997). "ราชวงศ์อาร์ชาคุนิ". ในโฮวันนิเซียน, ริชาร์ด จี. (บรรณาธิการ). ชาวอาร์เมเนียตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงสมัยใหม่ . เล่ม 1. นิวยอร์ก: สำนักพิมพ์เซนต์มาร์ติน. ISBN 0-312-10169-4.
• Garsoïan, Nina G. (1989). มหากาพย์ประวัติศาสตร์ที่เชื่อกันว่าเป็นผลงานของ Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ)เคมบริดจ์ แมสซาชูเซตส์: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดISBN 0-674-25865-7.
• โมเสส โคเรนาตซี (2006) [ตีพิมพ์ครั้งแรกปี 1978] ประวัติศาสตร์ของชาวอาร์เมเนียแปลและอธิบายโดยโรเบิร์ต ดับเบิลยู. ทอมสัน (  ฉบับปรับปรุง) แอนน์ อาร์เบอร์: คาราวาน บุ๊คส์ISBN 978-0-88206-111-5.
• Toumanoff, Cyril (1963). การศึกษาประวัติศาสตร์คริสเตียนคอเคเซียน . วอชิงตัน ดี.ซี.: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยจอร์จทาวน์. OCLC 505712128 . 
• เยเรเมียน, ซูเรน (1984) "ปัยการ์ เมตส์ ฮัยกี ติ อากาโวรุต ยาน อังกะคุต ฮะมาร์"ค้นหา[การต่อสู้เพื่อเอกราชของราชอาณาจักรอาร์เมเนียใหญ่]ใน Yeremian, Suren และ คณะ (บรรณาธิการ) Hay zhoghovrdi patmutʻyunค้นหา[ ประวัติศาสตร์ของชาวอาร์เมเนีย] (ในภาษาอาร์เมเนีย). ฉบับที่ 2. เอเรวาน: HSSH GA hratarakchʻutʻyun. หน้า81–110 . 

• Adontz, Nicholas (1970). อาร์เมเนียในสมัยของจัสติเนียน: สภาพทางการเมืองบนพื้นฐานของระบบนัคซาราร์แปลโดยNina G. Garsoïanลิสบอน: มูลนิธิ Calouste Gulbenkian
• เปโตรเซียน, ซาร์กิส (2021) "Hnaguyn Taroni ev Bznunikʻi artonyal dasern u pashtamunkʻě"Հնագույն ՏաՀոնի ָ Հննոննիոի աՀտոնյալ դասենն ոաաշտամոենը[ชนชั้นพิเศษและการบูชาของทารอนและบซนูนิกในสมัยโบราณ] ศูนย์ชิรักเพื่อการศึกษาอาร์เมเนียแห่งสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติอาร์เมเนีย ผลงานทางวิทยาศาสตร์ ( เป็นภาษาอาร์เมเนีย) 24 (1): 5– 18. doi : 10.52971/18294316-2021.1-5ดูหน้า 9 สำหรับคำอธิบายที่มาของชื่อBznuni ที่เสนอ ไว้