วลีซ้ำซาก ( สหราชอาณาจักร : / ˈ k l iː ʃ eɪ /หรือสหรัฐอเมริกา : / k l iː ˈ ʃ eɪ / ; ภาษาฝรั่งเศส: [kliʃe] ) คือคำพูด ความคิด หรือองค์ประกอบของงานศิลปะที่ถูกใช้มากเกินไปจนสูญเสียความหมายดั้งเดิม ความแปลกใหม่ หรือ พลังเชิง เปรียบเทียบหรือศิลปะไป แม้กระทั่งถึงขั้นจืดชืดหรือไม่น่าสนใจ^{[ 1 ]}ในทางวลีวิทยาคำนี้มีความหมายเชิงเทคนิคมากขึ้น โดยหมายถึงการแสดงออกที่ถูกกำหนดโดยการใช้ภาษาตามแบบแผน^{[ 2 ]}

คำนี้ซึ่งโดยทั่วไปแล้วมีความหมายเชิงลบ^{[ 3 ]}มักถูกใช้ในวัฒนธรรมสมัยใหม่สำหรับการกระทำหรือความคิดที่คาดหวังหรือคาดเดาได้ โดยอิงจากเหตุการณ์ก่อนหน้า คำพูดซ้ำซากอาจเป็นความจริงหรือไม่ก็ได้^{[ 4 ]}บางอย่างเป็นภาพเหมารวมแต่บางอย่างก็เป็นเพียงความจริงและข้อเท็จจริง^{[ 5 ]}คำพูดซ้ำซากมักถูกนำมาใช้เพื่อสร้าง ความขบขัน โดยทั่วไปในนิยาย

วลีส่วนใหญ่ที่ปัจจุบันถือว่าเป็นวลีซ้ำซากนั้น เดิมทีถือว่าโดดเด่น แต่ได้สูญเสียพลังไปเนื่องจากการใช้มากเกินไป^{[ 6 ]}กวีชาวฝรั่งเศสGérard de Nervalเคยกล่าวว่า "คนแรกที่เปรียบเทียบผู้หญิงกับดอกกุหลาบคือกวี คนที่สองคือคนโง่" ^{[ 7 ]}

คำพูดซ้ำซากมักเป็นการพรรณนาที่ชัดเจนของนามธรรมที่อาศัยการเปรียบเทียบหรือการกล่าวเกินจริงเพื่อสร้างผลกระทบ ซึ่งมักดึงมาจากประสบการณ์ในชีวิตประจำวัน^{[ 8 ] [ 9 ]}หากใช้อย่างประหยัดก็อาจได้ผล แต่การใช้คำพูดซ้ำซากในการเขียน การพูด หรือการโต้แย้งโดยทั่วไปถือเป็นเครื่องหมายของการขาดประสบการณ์หรือขาดความคิดริเริ่ม อย่างไรก็ตาม นักวิชาการด้านภาพยนตร์บางคนได้ตั้งข้อสังเกตว่าคำพูดซ้ำซากบางอย่าง เช่นตัวละครแบบตายตัวสามารถนำมาใช้ได้อย่างสร้างสรรค์ ไม่ว่าจะโดยการสร้างความคาดหวังภายในเรื่องราวหรือโดยการสร้างความพึงพอใจผ่านความตื่นเต้นง่ายๆ ของการจดจำ^{[ 10 ]}

คำว่าclichéยืมมาจากภาษาฝรั่งเศสซึ่งเป็นคำกริยาในรูปอดีตกาลแบบ passive participleของclicherแปลว่า 'คลิก' ใช้เป็นคำนาม คำว่าclichéปรากฏหลักฐานตั้งแต่ปี 1825 และมีต้นกำเนิดมาจากวงการพิมพ์^{[ 11 ]}คำว่าcliché ถูกนำมาใช้เป็น ศัพท์เฉพาะของช่างพิมพ์เพื่ออ้างถึงstereotype , electrotype, cast plateหรือ block print ที่สามารถทำซ้ำตัวอักษรหรือภาพได้หลายครั้ง^{[ 12 ] [ 11 ]}มีการเสนอว่าคำนี้มีต้นกำเนิดมาจากเสียงคลิกในการพิมพ์แบบ "dabbed" (รูปแบบเฉพาะของการพิมพ์แบบ stereotyping ซึ่งบล็อกถูกกดลงในอ่างโลหะหลอมเหลวเพื่อสร้างเมทริกซ์) จากการเลียนเสียงนี้cliché จึงมีความหมายว่าวลีสำเร็จรูปที่ใช้ซ้ำๆ บ่อยครั้ง^{[ 13 ]}

พจนานุกรมหลายเล่มยอมรับคำคุณศัพท์ที่มาจากคำว่าclichédซึ่งมีความหมายเดียวกัน^{[ 15 ] [ 16 ] [ 17 ] [ 18 ]} บางครั้ง clichéก็ถูกใช้เป็นคำคุณศัพท์^{[ 16 ] [ 17 ]}แม้ว่าพจนานุกรมบางเล่มจะไม่ยอมรับเช่นนั้น^{[ 15 ] [ 18 ]}โดยระบุคำนั้นเป็นเพียงคำนามและclichédเป็นคำคุณศัพท์

คำพูดติดปากที่หยุดความคิด หรือที่รู้จักกันในชื่อคำหยุดความคิด^{[ 19 ]}หรือป้ายหยุดความหมาย^{[ 20 ]}คือคำหรือวลีที่ขัดขวางการคิดเชิงวิพากษ์และการอภิปรายที่มีความหมายเกี่ยวกับหัวข้อใดหัวข้อหนึ่ง^{[ 21 ]}โดยทั่วไปแล้วจะเป็นคำพูด สั้นๆ ทั่วไป ที่ให้คำตอบที่ดูเหมือนง่ายสำหรับคำถามที่ซับซ้อน หรือเบี่ยงเบนความสนใจออกจากแนวคิดอื่นๆ^{[ 21 ]} มักจะเป็นคำพูดที่ฝังแน่นอยู่ใน ภูมิปัญญาพื้นบ้านของวัฒนธรรมและน่าพูดเพราะฟังดูจริง ดี หรือเหมือนเป็นสิ่งที่ควรพูด^{[ 19 ]}ตัวอย่างเช่น "หยุดคิดมากเสียที" ^{[ 22 ]} "เอาอีกแล้ว" ^{[ 23 ]}และ "แล้วไงล่ะ การกระทำ [ส่วนบุคคล] ของฉันมีผลอะไรบ้าง" ^{[ 19 ]}

คำนี้ได้รับความนิยมจากจิตแพทย์Robert Jay Liftonในหนังสือของเขาในปี 1961 เรื่องThought Reform and the Psychology of Totalism: A Study of "Brainwashing" in China [ ^{21 ] Lifton}เขียนว่า "ภาษาของสภาพแวดล้อมแบบเผด็จการมีลักษณะเฉพาะคือการใช้คำพูดซ้ำซากที่ทำให้ความคิดจบลง ปัญหาของมนุษย์ที่กว้างขวางและซับซ้อนที่สุดถูกบีบอัดให้เหลือเพียงวลีสั้นๆ ที่ลดทอนอย่างมาก ฟังดูชัดเจน จำง่ายและแสดงออกได้ง่าย สิ่งเหล่านี้กลายเป็นจุดเริ่มต้นและจุดจบของการวิเคราะห์เชิงอุดมการณ์ใดๆ" ^{[ 24 ]}บางครั้งมีการใช้คำพูดเหล่านี้โดยเจตนาเพื่อปิดกั้นการถกเถียง บงการผู้อื่นให้คิดในแบบใดแบบหนึ่ง หรือปฏิเสธความเห็นต่าง อย่างไรก็ตาม บางคนก็พูดซ้ำคำพูดเหล่านี้ แม้กระทั่งกับตัวเอง ด้วยความเคยชินหรือการปรับสภาพหรือเป็นกลไกการป้องกันเพื่อยืนยันอคติในการยืนยัน^{[ 19 ] [ 25 ]}

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับคำพูดซ้ำซากจำเจ

Wikiquote มีคำคมที่เกี่ยวข้องกับคำว่า "คำพูดซ้ำซาก "

ลองค้นหาคำว่า "cliché"ใน Wiktionary ซึ่งเป็นพจนานุกรมออนไลน์ฟรี

• Nana Ariel & Dana Riesenfeld (2026). คำพูดติดปากที่เราใช้ในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่ยุคสมัยใหม่จนถึงปัญญาประดิษฐ์ . สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด.
• Anton C. Zijderveld (1979). ว่าด้วยคำพูดซ้ำซาก: การแทนที่ความหมายด้วยหน้าที่ในยุคสมัยใหม่ . Routledge. ISBN 9780710001863.
• มาร์เจอรี่ ซาบิน ( 1987). "ชีวิตของสำนวนภาษาอังกฤษ กฎของสำนวนภาษาฝรั่งเศส" ภาษาถิ่นของชนเผ่าสำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด สหรัฐอเมริกา หน้า  10–25 ISBN 9780195041538.
• เวโรนิก ทราเวอร์โซ และเดนิส เปสซาห์ (ฤดูร้อน 2000) "แบบแผนและถ้อยคำที่เบื่อหู: ภาษา, วาทกรรม, สังคม" บทกวีวันนี้ . 21 (3) สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยดุ๊ก: 463– 465. doi : 10.1215/03335372-21-2-463 . S2CID  170839666 .
• สกอร์เชฟสกี, ดอว์น (ธันวาคม 2000). ""ทุกคนมีความคิดของตัวเอง": การตอบสนองต่อคำพูดซ้ำซากในงานเขียนของนักเรียน" การเขียนเรียงความและการสื่อสารระดับวิทยาลัย 52 ( 2): 220– 239. doi : 10.2307/358494 . JSTOR  358494 .
• โคชิน, ไมเคิล (2023). "'ชีวิตในฐานะวรรณกรรม': ความรักท่ามกลางมนุษย์กินคนของไรท์ มอร์ริส"การปฏิบัติทางข้อความ 37 ( 3): 357– 372. doi : 10.1080/0950236X.2022.2041713
• Ruth Amossy; Lyons (1982). "The Cliché in the Reading Process. แปลโดย Terese Lyons". SubStance . 11 (2.35). แปลโดย Terese Lyons. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน: 34– 45. doi : 10.2307/3684023 . JSTOR  3684023 .
• ซั ลลิแวน, แฟรงค์ (1947) [1938]. "ผู้เชี่ยวชาญด้านคำพูดซ้ำซากให้การเป็นพยานในฐานะผู้เกลียดชังรูสเวลต์" ใน เครน, มิลตัน (บรรณาธิการ). ยุคของรูสเวลต์นิวยอร์ก: โบนี แอนด์ แกร์ หน้า  237–242 OCLC 275967  นายอาร์บัทนอต: ไม่ครับ! ไม่มีใครจะมาบอกผมว่าผมควรบริหารธุรกิจของผมอย่างไร ถาม: นายอาร์บัทนอต คุณฟังดูเหมือนผู้เกลียดชังรูสเวลต์ ตอบ: แน่นอนครับ ถาม: ถ้าอย่างนั้น บางทีคุณอาจจะบอกเราได้บ้างว่าคำพูดซ้ำซากจำเจบางอย่างที่กลุ่มของคุณมักใช้พูดถึงนายรูสเวลต์...