การถอดเสียงภาษาเปอร์เซียเป็นอักษรโรมัน^{[ a ]}คือการแสดงภาษาเปอร์เซีย ( ภาษาเปอร์เซียอิหร่านภาษาดารีและภาษาทาจิก ) ด้วยอักษรละตินมีระบบการถอดเสียงเป็นอักษรโรมันหลายแบบ แต่ละแบบมีชุดกฎเกณฑ์ของตนเองซึ่งขับเคลื่อนด้วยเป้าหมายทางอุดมการณ์ของตนเอง

การถอดเสียงเป็นอักษรโรมันเป็นที่คุ้นเคยสำหรับผู้พูดภาษาเปอร์เซียหลายคน หลายคนใช้ การถอดเสียงเป็นอักษรโรมัน แบบเฉพาะกิจสำหรับการส่งข้อความและอีเมล [ ^{1 ] ป้าย} จราจรในอิหร่านมักจะมีทั้งภาษาเปอร์เซียและภาษาอังกฤษ (เพื่อให้ชาวต่างชาติสามารถเข้าถึงได้) ^{[ 2 ]} และเว็บไซต์ต่างๆ ใช้ชื่อโดเมน ที่ถอดเสียงเป็นอักษร โรมัน

เนื่องจากอักษรเปอร์เซียเป็น ระบบการเขียนแบบ อับจาด (ซึ่งมีตัวอักษรที่เน้นพยัญชนะ เป็นหลัก) คำหลายคำในภาษาเปอร์เซียมาตรฐานจึงอาจมีการสะกดเหมือนกัน แต่มีการออกเสียงที่แตกต่างกันอย่างมาก โดยความแตกต่างนั้นอยู่ที่ เสียงสระ (ที่ไม่ได้เขียน) ดังนั้น รูปแบบการถอดเสียงเป็นอักษรโรมันจึงสามารถใช้ได้ทั้งการถอดเสียง (ซึ่งสะท้อนการสะกดและการเขียน ) หรือการถอดเสียง (ซึ่งสะท้อนการออกเสียงและสัทวิทยา )

การถอดเสียง (ในความหมายที่เคร่งครัด) พยายามที่จะแสดงแทนการเขียนต้นฉบับอย่างสมบูรณ์ เพื่อให้ผู้อ่านที่มีความรู้สามารถถอดเสียงคำที่ถอดเสียงแล้วซึ่งไม่คุ้นเคยได้ การถอดเสียงภาษาเปอร์เซียใช้เพื่อแสดงคำภาษาเปอร์เซียแต่ละคำหรือข้อความสั้นๆ ในตำราวิชาการภาษาอังกฤษหรือภาษาอื่นๆ ที่ไม่ได้ใช้ระบบอับจาด

การถอดเสียงจะยังคงมีการแสดงสัญลักษณ์ที่แตกต่างกันสำหรับพยัญชนะต่าง ๆ ของอักษรเปอร์เซียซึ่งออกเสียงเหมือนกันในภาษาเปอร์เซีย

ระบบการถอดเสียงที่ใช้กันทั่วไปในโลกที่ใช้ภาษาอังกฤษ ได้แก่ระบบ BGN/PCGNและระบบ ALA- LC

การอ้างอิงคำศัพท์ภาษาเปอร์เซียในภาษาอังกฤษที่ไม่ใช่เชิงวิชาการ มักใช้การถอดเสียงแบบง่าย ๆ จากระบบการถอดเสียงที่เข้มงวด (โดยทั่วไปจะละเว้นเครื่องหมายกำกับเสียง ) และ/หรือการเลือกสะกดคำที่ไม่เป็นระบบ เพื่อเป็นแนวทางให้ผู้พูดภาษาอังกฤษใช้กฎการสะกดคำภาษาอังกฤษในการออกเสียงภาษาเปอร์เซียให้ใกล้เคียงที่สุด

การถอดเสียงภาษาเปอร์เซียพยายามที่จะแสดงสัทศาสตร์ของภาษาเปอร์เซียลงในอักษรละติน อย่างตรงไปตรงมา โดยไม่จำเป็นต้องมีความสอดคล้องอย่างใกล้ชิดหรือสามารถย้อนกลับได้กับอักษรเปอร์เซีย และไม่จำเป็นต้องมีความสอดคล้องอย่างใกล้ชิดกับค่าสัทศาสตร์ของตัวอักษรโรมันในภาษาอังกฤษด้วย

• DMG (1969) ซึ่งเป็นระบบวิทยาศาสตร์ที่เข้มงวดโดย German Oriental Society ( Deutsche Morgenländische Gesellschaft ) สอดคล้องกับมาตรฐานDeutsches Institut für Normung DIN 31635 ^{[ 3 ]}
• ALA-LC (1997) การถอดเสียงเป็นอักษร โรมันแบบ ALA-LC ^{[ 4 ]}
• BGN/PCGN (พ.ศ. 2501) การถอดเสียงเป็นอักษร โรมันBGN/PCGN ^{[ 5 ]}
• EI (1960) ระบบที่ใช้ใน Encyclopædia Iranica ฉบับแรกๆ^{[ 3 ]}
• EI (2012) การปรับเปลี่ยนร่วมสมัย^{[ 6 ]}
• UN (1967) ระบบแห่งชาติอิหร่าน (1966) ซึ่งได้รับการอนุมัติจากUNGEGNในปี 1967 ^{[ 7 ] [ 8 ]}
• UN (2012) การปรับเปลี่ยนร่วมสมัย^{[ 7 ] [ 9 ]}

ในสมัยโบราณ ภาษาเปอร์เซียโบราณและยุคกลางใช้อักษรหลายแบบ รวมถึงอักษรลิ่มเปอร์เซียโบราณ อักษรปาห์ลาวี และอักษรอเวสตัน สำหรับแต่ละยุคสมัย มีการถอดเสียงและถอดอักษรที่ได้รับการยอมรับจากนักภาษาศาสตร์ที่มีชื่อเสียง^{[ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ]}

หมายเหตุ :

ตัวอย่างการถอดเสียงเป็นอักษรโรมัน (บทกวีของฮาเฟซ กวีชาวเปอร์เซีย):

ชาวบาฮาอี้ใช้ระบบมาตรฐานที่กำหนดโดยโชกี เอฟเฟนดีซึ่งท่านริเริ่มในจดหมายทั่วไปเมื่อวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2466 ^{[ 14 ]}แผนการถอดเสียงของบาฮาอี้มีพื้นฐานมาจากมาตรฐานที่ได้รับการรับรองโดยสภาคองเกรสระหว่างประเทศว่าด้วยตะวันออกศึกษาครั้งที่ 10 ซึ่งจัดขึ้นที่เจนีวาในเดือนกันยายน พ.ศ. 2437 โชกี เอฟเฟนดีได้เปลี่ยนแปลงรายละเอียดบางประการของระบบของสภาคองเกรส โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการใช้ไดกราฟในบางกรณี (เช่นs͟hแทนš )

โดยปกติแล้ว คุณสามารถค้นหาคำอธิบายโดยละเอียดเกี่ยวกับการถอดเสียงภาษาเปอร์เซียเป็นอักษรโรมันตามแบบบาฮาอีได้ที่ส่วนท้ายของคัมภีร์บาฮาอี

เป็นเรื่องปกติที่จะเขียนภาษาเปอร์เซียโดยใช้อักษรละติน เท่านั้น (ตรงข้ามกับอักษรเปอร์เซีย ) โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการแชทออนไลน์เครือข่ายสังคมอีเมลและSMS การ เขียนแบบนี้พัฒนาและแพร่หลายเนื่องจากในอดีตขาดซอฟต์แวร์ที่รองรับอักษรเปอร์เซีย และ/หรือเนื่องจากขาดความรู้เกี่ยวกับซอฟต์แวร์ที่มีอยู่ แม้ว่าระบบปฏิบัติการ รุ่นใหม่จะรองรับการเขียนภาษาเปอร์เซีย แล้ว แต่ก็ยังมีหลายกรณีที่อักษรเปอร์เซียไม่พร้อมใช้งาน และมีความจำเป็นต้องมีวิธีการเขียนภาษาเปอร์เซียแบบอื่นโดยใช้อักษรละตินพื้นฐานวิธีการเขียนแบบนี้บางครั้งเรียกว่าFingilishหรือPingilish ( คำผสมระหว่างFârsiหรือภาษาเปอร์เซียและภาษาอังกฤษ ) ^{[ 15 ]}ในกรณีส่วนใหญ่เป็นการ ลดความซับซ้อน แบบเฉพาะกิจของระบบทางวิทยาศาสตร์ที่ระบุไว้ข้างต้น (เช่น ALA-LC หรือ BGN/PCGN) แต่ละเลยตัวอักษรพิเศษหรือเครื่องหมายกำกับเสียง รายละเอียดของการสะกดคำยังขึ้นอยู่กับภาษาที่ผู้พูดใช้ติดต่อสื่อสารด้วย ตัวอย่างเช่น สระ[u]มักจะสะกดว่า "oo" ตามภาษาอังกฤษ แต่ผู้พูดภาษาเปอร์เซียจากเยอรมนีและบางประเทศในยุโรปมักจะใช้ "u" มากกว่า

ในสหภาพโซเวียตตั้งแต่ปี พ.ศ. 2474 ถึง พ.ศ. 2481 มีการใช้อักษรเปอร์เซียที่อิงตามอักษรละตินใช้ในการสอนในโรงเรียน หนังสือพิมพ์ Bejraqe Sorx (ธงแดง) ได้รับการตีพิมพ์ในอาชกาบัตรวมถึงตำราเรียนและวรรณกรรมอื่นๆ^{[ 16 ] [ 17 ]}

ภาษาทาจิกหรือภาษาเปอร์เซียทาจิกเป็นภาษาเปอร์เซียรูปแบบหนึ่ง มีการเขียนในสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตทาจิกด้วยอักษรละตินมาตรฐานตั้งแต่ปี 1926 จนถึงปลายทศวรรษ 1930 เมื่อมีการเปลี่ยนอักษรอย่างเป็นทางการเป็นอักษรซีริลลิกด้วยเหตุผลเหล่านี้ รูปแบบการถอดเสียงอักษรซีริลลิกของภาษาทาจิกจึงใช้หลักการที่แตกต่างกันออกไป^{[ 18 ]}แม้ว่าจะไม่ได้ใช้กันอย่างแพร่หลาย แต่Google Translateก็ใช้อักษรนี้เป็นการถอดเสียงภาษาละตินสำหรับภาษาทาจิก

รูปแบบหนึ่ง (ซึ่งบางครั้งเรียกว่า "Pârstin") ที่เสนอโดยนักภาษาศาสตร์Mir Shamsuddin Adib-Soltaniในปี 1976 ^{[ 20 ]}ได้รับการนำไปใช้โดยนักภาษาศาสตร์คนอื่นๆ เช่นDavid Neil MacKenzieสำหรับการถอดเสียงพระคัมภีร์ภาษาเปอร์เซีย

ตัวอักษรในอักษรละตินรูปแบบนี้ประกอบด้วยตัวอักษรละตินพื้นฐาน ได้แก่Aa , Bb , Cc , Dd , Ee , Ff , Gg , Hh , Ii , Jj , Kk , Ll , Mm , Nn , Oo , Pp , Qq , Rr , Ss , Tt , Uu , Vv , Xx , Yy , Zzรวมถึงตัวอักษรเพิ่มเติมเพื่อรองรับเสียงพื้นเมือง ได้แก่Ââ , Čč , Šš , Žž (สามตัวหลังมาจากอักษรสลาฟ เช่น อักษร เช็ก )

นอกจากจะเป็นหนึ่งในรูปแบบที่ง่ายที่สุดที่เสนอสำหรับการแปลง อักษร เปอร์เซีย เป็นอักษร ละตินแล้ว รูปแบบนี้ยังอิงตาม หลักการของอักษร (Alphabetic principle ) โดยหลักการนี้ เสียงพูดแต่ละเสียงจะถูกแทนด้วยตัวอักษรเพียงตัวเดียว และมีความสัมพันธ์แบบหนึ่งต่อหนึ่งระหว่างเสียงกับตัวอักษรที่ใช้แทนเสียงนั้น หลักการนี้ นอกจากจะช่วยเพิ่มความชัดเจนของข้อความและป้องกันความสับสนสำหรับผู้อ่านแล้ว ยังมีประโยชน์อย่างยิ่งสำหรับการแทนเสียงพื้นฐานของภาษาเปอร์เซีย ซึ่งไม่มีเสียงเทียบเท่าในภาษาอื่นๆ ส่วนใหญ่ที่เขียนด้วยอักษรละติน ตัวอย่างเช่น ตัวอักษรประสมที่ใช้ในรูปแบบอื่นๆ เช่นkhและghรวมถึงshและzhจะถูกแทนด้วยx , q , šและž ตาม ลำดับ

• อักษรเปอร์เซีย
• สัทวิทยาภาษาเปอร์เซีย
• การถอดเสียงภาษาซีเรียคเป็นอักษรโรมัน
• รายชื่อคำศัพท์ภาษาอังกฤษที่มีต้นกำเนิดจากภาษาเปอร์เซีย
• Zabân-e Pâkเป็นตำราที่เขียนโดยAhmad Kasraviซึ่งเสนอการปฏิรูปภาษาเปอร์เซีย รวมถึงการเขียนด้วยอักษรละติน

• การเปรียบเทียบการถอดเสียง DMG, UN, ALA-LC, BGN/PCGN, EI และ ISO 233-3
• การถอดเสียงอักษรที่ไม่ใช่อักษรโรมัน
• คณะกรรมการมาตรฐานชื่อทางภูมิศาสตร์ของอิหร่าน (ICSGN) เก็บถาวรเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2010 ที่Wayback Machine