ในวิชาสัญศาสตร์และการวิเคราะห์วาทกรรมตัวบ่งชี้ลอยตัว (floating signifiers)คือตัวบ่งชี้เช่น คำหรือภาพ ที่สามารถตีความได้หลายวิธี ดังนั้นจึงไม่มีสิ่งอ้างอิง ที่ชัดเจนเพียงอย่างเดียว ตัวอย่างเช่น คำว่า "ต้นไม้" เป็นตัวบ่งชี้ที่อ้างอิงถึงต้นไม้ แม้ว่าคำนี้จะได้รับการพัฒนาขึ้นในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 โดยมีต้นกำเนิดมาจาก การวิจัยทางมานุษยวิทยาของ Claude Lévi-Straussแต่ก็ยังมีการนำไปใช้บ่อยครั้งในงานวิจัยร่วมสมัย ตัวบ่งชี้ลอยตัวบางครั้งก็เรียกว่าตัวบ่งชี้ว่างเปล่า ( empty signifiers) ^{[ 1 ]}แม้ว่านักวิชาการหลายคนจะโต้แย้งว่าคำทั้งสองมีความหมายแตกต่างกัน^{[ 2 ]} บางครั้ง คำว่าตัวบ่งชี้เปิด (open signifier) ​​ก็ถูกใช้เป็นคำพ้องความหมายเนื่องจากธรรมชาติของตัวบ่งชี้ว่างเปล่าที่ "ต่อต้านการสร้างความหมายที่เป็นเอกภาพ" ทำให้สามารถเปิดรับความหมายที่แตกต่างกันในบริบทต่างๆ ได้^{[ 3 ]}

Daniel Chandler นิยามคำนี้ว่า "ตัวบ่งชี้ที่มีความหมายคลุมเครือ เปลี่ยนแปลงได้สูง ไม่สามารถระบุได้ หรือไม่มีอยู่จริง" ^{[ 4 ]}แนวคิดเรื่องตัวบ่งชี้ลอยตัวมีต้นกำเนิดมาจากClaude Lévi-Straussซึ่งระบุแนวคิดทางวัฒนธรรมเช่นmanaว่า "แสดงถึงปริมาณความหมายที่ไม่แน่นอน ซึ่งในตัวมันเองไม่มีความหมาย และจึงสามารถรับความหมายใดๆ ก็ได้" ^{[ 5 ]}

ด้วยเหตุนี้ “ตัวบ่งชี้ลอยตัว” อาจ “มีความหมายที่แตกต่างกันสำหรับผู้คนต่าง ๆ: อาจเป็นตัวแทนของความหมายหลายอย่างหรือแม้แต่ความหมายใด ๆ ก็ได้ อาจหมายถึงสิ่งใดก็ตามที่ผู้ตีความต้องการให้หมายถึง” ^{[ 6 ]}ตัวบ่งชี้ลอยตัวดังกล่าว—ซึ่งกล่าวกันว่ามี “ค่าเชิงสัญลักษณ์เป็นศูนย์”—ย่อมส่งผลให้ “ความคิดเชิงสัญลักษณ์สามารถทำงานได้แม้จะมีความขัดแย้งในตัวมันเอง” ^{[ 7 ]}

โรลันด์ บาร์เธส์แม้จะไม่ได้ใช้คำว่า "ตัวบ่งชี้ลอยตัว" อย่างชัดเจน แต่ก็อ้างถึงสัญลักษณ์ที่ไม่ใช่ภาษาโดยเฉพาะว่าเปิดกว้างต่อการตีความมากจนก่อให้เกิด "ห่วงโซ่ของความหมายที่ลอยตัว" ฌาคส์ เดอร์ริดายังได้อธิบายถึง "การเล่นอย่างอิสระ" ของตัวบ่งชี้ โดยโต้แย้งว่าตัวบ่งชี้เหล่านั้นไม่ได้ยึดติดกับความหมายของมัน แต่ชี้ไปไกลกว่าตัวมันเองไปยังตัวบ่งชี้อื่น ๆ ใน "การอ้างอิงตัวบ่งชี้ไปยังความหมายที่ไม่แน่นอน" ^{[ 4 ]}

ในหนังสือ Emancipation(s)เออร์เนสโต ลาคลาวได้วางกรอบแนวคิดของตัวบ่งชี้ที่ว่างเปล่าไว้ในบริบทของการปฏิสัมพันธ์ทางสังคม สำหรับลาคลาว ตัวบ่งชี้ที่ว่างเปล่าคือตัวแทนที่ครอบงำของกลุ่มความต้องการต่างๆ ซึ่งประกอบเป็นห่วงโซ่แห่งความเท่าเทียมกัน โดยสมาชิกในแต่ละห่วงโซ่จะแตกต่างกันด้วยตรรกะเชิงอนุพันธ์ (เช่นเดียวกับที่องค์ประกอบต่างๆ มีอยู่ได้เฉพาะในความแตกต่างระหว่างกัน) แต่รวมกันด้วยตรรกะเชิงความเท่าเทียมกัน ห่วงโซ่ของความต้องการที่ไม่ได้รับการตอบสนองนี้สร้างความเป็นทั้งหมดที่ไม่สมบูรณ์ ซึ่งภายในนั้น ตัวบ่งชี้หนึ่งจะลดทอนความสำคัญของตัวบ่งชี้อื่นๆ และเข้ามารับบทบาทเป็นตัวแทนของตัวบ่งชี้อื่นๆ ผ่านกระบวนการครอบงำ ตัวบ่งชี้ "ว่างเปล่า" กับ "ลอยตัว" นั้นแตกต่างกันในเชิงแนวคิด แต่ในทางปฏิบัติกลับผสมผสานกัน ดังที่ลาคลาวได้อธิบายไว้ว่า "ดังที่เราเห็น หมวดหมู่ของตัวบ่งชี้ 'ว่างเปล่า' และ 'ลอยตัว' นั้นแตกต่างกันในเชิงโครงสร้าง ประเภทแรกเกี่ยวข้องกับการสร้างอัตลักษณ์ของประชาชนเมื่อมีการยอมรับการมีอยู่ของพรมแดนที่มั่นคงแล้ว ประเภทที่สองพยายามทำความเข้าใจตรรกะของการเปลี่ยนแปลงของพรมแดนนั้นในเชิงแนวคิด" ^{[ 2 ]} ในการสัมภาษณ์เมื่อเดือนธันวาคม 2013 Laclau ได้ชี้แจงความแตกต่างโดยยกตัวอย่าง:

ลาคลาวได้ยกตัวอย่างตัวบ่งชี้ที่ว่างเปล่าด้วยกรณีของขบวนการโซลิดาร์โนช (Solidarność) ที่นำโดยเลช วาเลซา (Lech Walesa) ที่อู่ต่อเรือเลนินในเมืองกดานสก์ ประเทศโปแลนด์ ในปี 1980 ในตอนแรก ข้อเรียกร้องของขบวนการนี้เชื่อมโยงกับข้อเรียกร้องที่เฉพาะเจาะจงของคนงานในอุตสาหกรรมการต่อเรือ อย่างไรก็ตาม ข้อเรียกร้องเหล่านั้นเริ่มถูกนำไปใช้ในบริบทที่มีข้อเรียกร้องอื่นๆ ในด้านต่างๆ มากมายเกิดขึ้นด้วย ในที่สุด โซลิดาร์โนชจึงกลายเป็นสัญลักษณ์ของบางสิ่งที่กว้างกว่ามาก เมื่อความเป็นสากลนี้เกิดขึ้น มันจะตัดขาดความเชื่อมโยงระหว่างตัวบ่งชี้และสิ่งที่ถูกบ่งชี้ ในกรณีของโซลิดาร์โนช ในตอนแรกมันมีตัวบ่งชี้ แต่เนื่องจากการเรียกร้องเพิ่มขึ้นมากเกินไป การอ้างอิงถึงสิ่งที่ถูกบ่งชี้ที่เฉพาะเจาะจงจึงเจือจางลง ตัวบ่งชี้ที่ลอยตัวนั้นแตกต่างออกไป มันสามารถเชื่อมโยงกับบริบทต่างๆ ได้ ดังนั้นหน้าที่ของความหมายในนั้นจึงได้รับการตระหนักอย่างเต็มที่ แม้ว่ามันจะคลุมเครือ แต่มันก็ไม่ว่างเปล่า มันผันผวนระหว่างรูปแบบการแสดงออกที่แตกต่างกันในโครงการต่างๆ^{[ 8 ]}

แนวคิดของตัวบ่งชี้ลอยตัวสามารถนำไปใช้กับแนวคิดต่างๆ เช่นเชื้อชาติ^{[ 9 ]}และเพศสภาพเป็นวิธีหนึ่งในการยืนยันว่าคำนั้นเป็นรูปธรรมมากกว่าแนวคิดที่อธิบาย โดยที่แนวคิดอาจไม่คงที่ แต่คำนั้นคงที่

แนวคิดนี้มักนำไปใช้กับสัญลักษณ์ที่ไม่ใช่ภาษาเช่น ตัวอย่างการทดสอบรอยหมึกรอร์ชัค นอกจากนี้ยังใช้ในรูปแบบข้อความบางอย่างของลัทธิ หลังสมัยใหม่ซึ่งปฏิเสธการยึดโยงอย่างเคร่งครัดระหว่างตัวบ่งชี้เฉพาะกับความหมายเฉพาะ และโต้แย้งแนวคิดที่ว่าคำหรือสัญลักษณ์ใดๆ มีความหมายที่กำหนดได้อย่างแน่นอนในที่สุด

ในหนังสือCity of Gold ปี 2003 ของเขา David A. Westbrookกล่าวถึงเงินว่าเป็น "สัญลักษณ์ที่ลอยอยู่ตลอดเวลา" ของศักยภาพที่บริสุทธิ์ โดยสังเกตว่า "คำสัญญาของมันที่จะเป็นตัวแทนของสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยเฉพาะนั้นไม่เคยเป็นจริง" ^{[ 10 ]}

พจนานุกรมทฤษฎีวิจารณ์ของเอียน บูคานัน(จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด) ยกตัวอย่างว่า " เฟรดริก เจมส์สันเสนอว่าฉลามใน ภาพยนตร์ชุด Jawsเป็นสัญลักษณ์ที่ว่างเปล่าเพราะมันสามารถตีความได้หลายแง่มุมและแม้กระทั่งขัดแย้งกัน ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามันไม่มีความหมายเฉพาะเจาะจง แต่ทำหน้าที่เป็นพาหนะในการดูดซับความหมายที่ผู้ชมต้องการจะกำหนดให้กับมันเป็นหลัก" ^{[ 11 ]}

บทความปี 2023 โดยLucy Suchmanระบุว่าคำว่า " AI " สามารถใช้เป็นตัวบ่งชี้ลอยตัวได้^{[ 12 ]}

• โดยพื้นฐานแล้วเป็นแนวคิดที่มีการโต้แย้งกัน
• ความทั่วไปที่แวววาว
• สัญลักษณ์
• ตัวชี้ที่ห้อยอยู่
• อุปมาที่ตายแล้ว

• บูคานัน, เอียน (2018). พจนานุกรมทฤษฎีวิพากษ์ . สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด. ISBN 9780198794790.
• Kornak, Jacek (2015). "การเมืองเชิงแนวคิดแบบควียร์ของ Judith Butler" Redescriptions : ความคิดทางการเมือง ประวัติศาสตร์เชิงแนวคิด และทฤษฎีสตรีนิยม 18 ( 1): 52. doi : 10.7227/R.18.1.4 .
• ลาคลอว์, เออร์เนสโต (2005) ด้วยเหตุผลประชานิยม . ลอนดอน/บรูคลิน รัฐนิวยอร์ก: Verso ไอเอสบีเอ็น 978-1-78873-133-1.
• Lévi-Strauss, Claude (1987) [1950]. บทนำสู่ Marcel Maussแปลโดย Baker, Felicity ลอนดอน: Routledge ISBN 9780710090669.
• Moraes, Silvia Elisabeth (2014). "ความเป็นพลเมืองโลกในฐานะสัญลักษณ์ลอยตัว" (PDF)วารสารนานาชาติว่าด้วยการศึกษาเพื่อการพัฒนาและการเรียนรู้ระดับโลก 6 ( 2). doi : 10.18546/IJDEGL.06.2.03 . ISSN  1756-526X . สืบค้นเมื่อ26 เมษายน 2021 .
• เวสต์บรูค, เดวิด เอ. (2003). เมืองแห่งทองคำ: คำแก้ตัวสำหรับทุนนิยมโลกในยุคแห่งความไม่พอใจ . สำนักพิมพ์รูทเลดจ์. ISBN 0-415-94540-2.

• สัญศาสตร์สำหรับผู้เริ่มต้น: รูปแบบและการแสดงออก
• คำศัพท์ SBF