ศิลาเจลลิง ( ภาษาเดนมาร์ก: Jellingstenene ) เป็นศิลาแกะสลักอักษรรูน ขนาดใหญ่ จากศตวรรษที่ 10 พบที่เมืองเจลลิงในประเทศเดนมาร์กศิลาเจลลิงที่เก่ากว่านั้นสร้างขึ้นโดยกษัตริย์กอร์มผู้เฒ่า เพื่อเป็นอนุสรณ์แด่พระ มเหสีไทราของพระองค์ ส่วนศิลาที่ใหญ่กว่านั้นสร้างขึ้นโดยพระโอรสของกษัตริย์กอร์ม คือฮารัลด์ บลูทูธเพื่อเป็นอนุสรณ์แด่พระบิดาและพระมารดาของพระองค์ เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองการพิชิตเดนมาร์กและนอร์เวย์และการเปลี่ยนชาวเดนมาร์กให้มานับถือศาสนาคริสต์

จารึก อักษร รูนบนหินเหล่านี้ถือเป็นที่รู้จักดีที่สุดในเดนมาร์ก^{[ 1 ]}ในปี 1994 หินเหล่านี้ รวมถึงเนินฝังศพและโบสถ์เล็กๆ ที่อยู่ใกล้เคียง ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกของยูเนสโก ในฐานะตัวอย่างที่หาที่เปรียบไม่ได้ของวัฒนธรรมนอร์ดิกทั้งแบบนอกรีตและคริสเตียน^{[ 2 ]}

หินเหล่านี้มีความเกี่ยวข้องอย่างมากกับการก่อตั้งเดนมาร์กเป็นราชอาณาจักร จารึกทั้งสองกล่าวถึงชื่อ "Danmark" (ในรูปกรรมวาจก "tanmaurk" ( [dɑnmɒrk] ) บนหินขนาดใหญ่ และกรรมวาจก "tanmarkar" (ออกเสียงว่า[dɑnmɑrkɑɹ̻̊˔] ) บนหินขนาดเล็ก) ^{[ 3 ]}

หินขนาดใหญ่ระบุอย่างชัดเจนถึงการเปลี่ยนศาสนาของเดนมาร์กจากศาสนาเพแกนของชาวนอร์สและกระบวนการเปลี่ยนมานับถือศาสนาคริสต์พร้อมกับภาพวาดของพระคริสต์ที่ถูกตรึงกางเขนดังนั้นจึงเรียกกันทั่วไปว่า "ใบรับรองการรับบัพติศมาของเดนมาร์ก" ( Danmarks dåbsattest ) ซึ่งเป็นคำที่นักประวัติศาสตร์ศิลปะRudolf Broby-Johansen บัญญัติขึ้น ในทศวรรษ 1930 ^{[ 4 ]}ในปี 1997 ภาพถ่ายของหินก้อนนี้เป็นแรงบันดาลใจให้เกิดชื่อBluetoothสำหรับเทคโนโลยีไร้สาย^{[ 5 ]}

หลังจากถูกสภาพอากาศกัดกร่อนมาเป็นเวลาพันปี รอยแตกก็เริ่มปรากฏให้เห็น เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551 ผู้เชี่ยวชาญจากUNESCO ได้ตรวจสอบหินเหล่านี้เพื่อประเมินสภาพ ผู้เชี่ยวชาญได้ขอให้ย้ายหินเหล่านี้ไปยังห้องจัดแสดงนิทรรศการในร่ม หรือปกป้อง ในสถานที่ด้วยวิธีอื่นเพื่อป้องกันความเสียหายเพิ่มเติมจากสภาพอากาศ^{[ 6 ]}

ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 สถานที่ดังกล่าวถูกทำลายโดยใช้สีสเปรย์สีเขียว โดยมีคำว่า "GELWANE" เขียนอยู่ทั้งสองด้านของหินก้อนใหญ่ และมีการเขียนกราฟฟิตี้แบบเดียวกันบนหลุมศพใกล้เคียงและบนประตูโบสถ์^{[ 7 ]}หลังจากมีการคาดเดามากมายเกี่ยวกับความหมายที่เป็นไปได้ของคำว่า "gelwane" ที่ลึกลับ^{[ 8 ]}ในที่สุดก็พบว่าผู้ก่อเหตุเป็นเด็กชายอายุ 15 ปีที่เป็นโรคแอสเพอร์เกอร์และคำนั้นเองก็ไม่มีความหมาย^{[ 9 ] [ 10 ] [ 11 ]}เนื่องจากสียังไม่แข็งตัวเต็มที่^{[ 10 ]}ผู้เชี่ยวชาญจึงสามารถลบออกได้^{[ 12 ]}

หน่วยงานอนุรักษ์มรดกของเดนมาร์กตัดสินใจเก็บหินไว้ในตำแหน่งปัจจุบันและเลือกแบบโครงสร้างป้องกันจาก 157 โครงการที่ส่งเข้าประกวด ผู้ชนะการประกวดคือ Nobel Architects ^{[ 13 ]}โครงสร้างกระจกสร้างระบบควบคุมสภาพอากาศที่รักษาอุณหภูมิและความชื้นของหินให้คงที่และปกป้องหินจากการผุกร่อน^{[ 14 ]}การออกแบบมีลักษณะเป็นโครงสร้างกระจกรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าเสริมความแข็งแรงด้วยด้านข้างทำจากทองสัมฤทธิ์แข็งสองด้านที่ติดตั้งบนโครงเหล็ก กระจกเคลือบด้วยวัสดุป้องกันแสงสะท้อนที่ทำให้สิ่งจัดแสดงมีสีเขียว นอกจากนี้ คราบทองสัมฤทธิ์ยังให้สีเขียวอมสนิม เน้นโทนสีเทาและแดงของศิลาจารึก และเน้นลักษณะอันยิ่งใหญ่และความสำคัญของหิน^{[ 14 ]}

จารึกบนหินเจลลิงขนาดใหญ่กว่าในสองก้อน (เจลลิง II, Rundata DR 42 ^{[ 15 ]} ) อ่านว่า:

• รูน
• การถอดเสียงรูน
• การทำให้เป็นปกติของนอร์สตะวันตกเก่า
• การทำให้เป็นมาตรฐานของชาวนอร์สตะวันออกโบราณ

หินก้อนนี้มีรูปพระเยซูถูกตรึงกางเขนอยู่ด้านหนึ่ง และอีกด้านหนึ่งเป็นรูปงูพันรอบสิงโต พระเยซูถูกวาดให้ยืนอยู่ในรูปทรงของไม้กางเขนและพันอยู่กับสิ่งที่ดูเหมือนจะเป็นกิ่งไม้^{[ 16 ]}ภาพของพระเยซูนี้มักถูกตีความว่าแสดงถึงความคล้ายคลึงกับการ "แขวนคอ" ของเทพเจ้าโอดีน แห่งนอร์ส ซึ่งในรูนาทัลได้กล่าวถึงการถูกแขวนคอจากต้นไม้และถูกแทงด้วยหอก^{[ 16 ]}

ศิลาจารึกของฮาราลด์

ด้าน A

ภาพของอักษรรูนที่ถอดความแล้ว

ด้าน B ภาพแกะสลักสัตว์และการอ้างสิทธิ์ในนอร์เวย์

ด้าน B สร้างขึ้นใหม่โดยใช้สีดั้งเดิม

ฉากตรึงกางเขน ด้าน C และคำกล่าวอ้างเรื่องพิธีล้างบาปแบบเดนมาร์ก

ด้าน C สีสันสดใส จากนิทรรศการไวกิ้งที่พิพิธภัณฑ์แห่งชาติเดนมาร์ก

สำเนาสมัยใหม่ของศิลาจารึกรูนของฮาราลด์ บลูทูธ

มีการสร้างศิลาจำลองอีกชิ้นหนึ่งขึ้นในปี 1936 ที่จัตุรัส Domplein ('จัตุรัสโดม') ในเมืองอูเทรคต์ประเทศเนเธอร์แลนด์ถัดจากมหาวิหารอูเทรคต์เนื่องในโอกาสครบรอบ 300 ปีของมหาวิทยาลัยอูเทรคต์

ในปี พ.ศ. 2498 มีการทำแบบจำลองปูนปลาสเตอร์ของหินก้อนนี้สำหรับงานเทศกาลในลอนดอน ปัจจุบันตั้งอยู่ในบริเวณโบสถ์เดนมาร์กในลอนดอนเลขที่ 4 ถนนเซนต์แคทเธอรีนส์ รีเจนท์สพาร์ค ลอนดอน แบบจำลองนี้ทาสีด้วยสีสันสดใสเช่นเดียวกับของจริง สีเดิมส่วนใหญ่หลุดลอกออกจากหินก้อนเดิมไปแล้ว แต่ยังมีเศษสีเล็กๆ เหลืออยู่มากพอที่จะทำให้สามารถระบุได้ว่าสีเหล่านั้นมีลักษณะอย่างไรเมื่อทาสีใหม่ๆ แบบจำลองนี้ยังตั้งอยู่ในพิพิธภัณฑ์แห่งชาติเดนมาร์กและแบบจำลองอีกชิ้นหนึ่งซึ่งตกแต่งโดยรูดอล์ฟ โบรบี-โยฮันเซนในช่วงทศวรรษ พ.ศ. 2473 ตั้งอยู่ด้านนอกพิพิธภัณฑ์เจลลิง ซึ่งสามารถมองเห็นเนินเจลลิงได้^{[ 17 ]}

มีสำเนาของรูปปั้นนี้อยู่ที่เมืองรูอองแคว้นนอร์มังดีประเทศฝรั่งเศสใกล้กับโบสถ์แอบบีย์แซงต์-โอวอง ซึ่ง เดนมาร์กมอบให้แก่เมืองรูอองเนื่องในโอกาสครบรอบหนึ่งพันปีของแคว้นนอร์มังดีในปี 1911

ภาพจำลองของพระคริสต์บนศิลาจารึกของฮาราลด์ปรากฏอยู่บนปกหน้าด้านในของหนังสือเดินทางเดนมาร์ก^{[ 18 ]}

จารึกบนหินเจลลิงที่เก่ากว่าและเล็กกว่า (เจลลิง I, Rundata DR 41 ^{[ 19 ]} ) อ่านว่า:

• รูน
• การถอดเสียงรูน
• การทำให้เป็นปกติของชาวนอร์สตะวันตกเก่า
• การทำให้เป็นมาตรฐานของชาวนอร์สตะวันออกโบราณ

ศิลาจารึกของกอร์ม

ด้าน A

ด้าน B

• หินบอริส — สถานที่สำคัญที่คล้ายคลึงกันในเบลารุส
• แผ่นดิสก์เคิร์มซัน
• เครื่องรางบอร์นโฮล์ม
• ผู้หญิงฮารัลด์สแกร์
• เรือหินเจลลิง — ซากเรือที่วางอยู่ระหว่างเนินดิน
• สไตล์เจลลิ่ง
• รายชื่อศิลาจารึก
• การท่องเที่ยวในเดนมาร์ก

• โฮแกน, ซี. ไมเคิล. " หินเจลลิง ", เมกะลิธิกพอร์ทัล, บรรณาธิการ แอนดี้ เบิร์นแฮม
• จาค็อบเซ่น, ลิส; โมลต์เค, เอริค (1941–42) เดนมาร์ก รูไนด์สกริฟเตอร์ โคเปนเฮเกน : อายนาร์ มุงค์สการ์ด ฟอร์แลก.

• มรดกโลก (ยูเนสโก)
• ศิลาจารึกรูน เนินดิน และโบสถ์ในเจลลิง