ชาวยิวเช็ก, ชาวยิวโบฮีเมีย, ชาวยิวโมราเวีย

Židé กับ českých zemích Juden der böhmischen Länder (יהדות בוהמיה (צ'יכה בעמישע יידן)
ภาพวาด "ชาวยิวสูดดมยาสูบในกรุงปราก"โดยมิโรฮอร์สกีปี 1885
ประชากรทั้งหมด
2,349 [ 1 ]
ภูมิภาคที่มีประชากรจำนวนมาก
ภาษา
เช็ก , เยอรมัน , ยิดดิช , ฮิบรู , ยิว-เช็ก
ศาสนา
ศาสนายูดาย , ลัทธิแฟรงก์ , ภราดรภาพชาวยิว
กลุ่มชาติพันธุ์ที่เกี่ยวข้อง
ชาวยิว , ชาวยิวแอชเคนาซี , ชาว ยิวสโลวัก , ชาวยิวออสเตรีย , ชาวยิวเยอรมัน , ชาวยิวฮังการี , ชาวยิวยูเครน

ประวัติศาสตร์ของชาวยิวในดินแดนเช็ก ซึ่งในอดีตคือดินแดนแห่งมงกุฎโบฮีเมียรวมถึงสาธารณรัฐเช็ก ในปัจจุบัน (เช่นโบฮีเมียโมราเวียและทางตะวันออกเฉียงใต้หรือไซลีเซียของเช็ก ) ย้อนกลับไปอย่างน้อย 1,100 ปี มีหลักฐานว่าชาวยิวอาศัยอยู่ในโมราเวียและโบฮีเมียมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 10 ^{[ 5 ]}ชุมชนชาวยิวเจริญรุ่งเรืองที่นี่โดยเฉพาะในศตวรรษที่ 13, 16, 17 และอีกครั้งในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 และต้นศตวรรษที่ 20 ชาวยิวในท้องถิ่นส่วนใหญ่ถูกสังหารในเหตุการณ์ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์หรือถูกเนรเทศในช่วงเวลาต่างๆ ณ ปี 2021 มีชาวยิวที่ลงทะเบียนอย่างเป็นทางการในสาธารณรัฐเช็กเพียงประมาณ 3,000 คนเท่านั้น แม้ว่าจำนวนที่แท้จริงอาจสูงกว่านี้ถึงสิบเท่า^{[ 6 ]}

ชาวยิวเป็นกลุ่มชนส่วนน้อยในดินแดนเช็ก ประชากรของพวกเขามีความผันผวนขึ้นอยู่กับความเชื่อของกษัตริย์ในรัชสมัยของPřemysl Otakar IIและRudolf IIพวกเขาสามารถเจริญรุ่งเรืองได้ แต่ก็ประสบกับการเนรเทศในสมัยของMaria Theresaและการสังหารหมู่ในสมัยของCharles IV ^{[ 7} ] ประชากรชาวยิวเพิ่มขึ้นในช่วงยุคเรืองปัญญาใน รัชสมัยของ Joseph IIและในศตวรรษที่ 19 พวกเขาได้รับสิทธิเท่าเทียมกัน^และเริ่มผสมผสานกับคนส่วนใหญ่ ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2นาซีซึ่งยึดครองบางส่วนของเชโกสโลวาเกียได้เริ่มการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ส่งผลให้ชาวยิวชาวเช็ก โมราเวีย และไซลีเซียเสียชีวิต 80,000 คน^{[ 8 ]}ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์ ประชากรของพวกเขาลดลง และปัจจุบันพวกเขามีจำนวนเพียงเศษเสี้ยวของ ^{จำนวน}ประชากรหลังจากการปฏิวัติกำมะหยี่^{[ 8} ]

เชื่อกันว่าชาวยิวได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานในปรากตั้งแต่ศตวรรษที่ 10 ศตวรรษที่ 16 เป็น "ยุคทอง" ของชาวยิวในปรากเมืองนี้ถูกเรียกว่า "มารดาแห่งอิสราเอล " ^{[ 9 ]}หรือ " เยรูซาเล็มบนแม่น้ำวัลตา ว่า " หนึ่งในนักวิชาการชาวยิวที่มีชื่อเสียงในสมัยนั้นคือยูดาห์ โลว์ เบน เบซาเลล หรือที่รู้จักกันในชื่อ มหาราล ซึ่งดำรงตำแหน่งเป็น รับบีชั้นนำในปรากเกือบตลอดชีวิตของเขา เขาถูกฝังอยู่ที่สุสานชาวยิวเก่าในโจเซฟอฟและหลุมฝังศพของเขาพร้อมกับศิลาจารึกที่ยังคงสภาพสมบูรณ์ยังคงสามารถเยี่ยมชมได้ ตามตำนานที่เป็นที่นิยม ร่างของโกเลม (ที่สร้างโดยมหาราล) นอนอยู่ในห้องใต้หลังคาของโบสถ์ยิวใหม่เก่าซึ่ง เป็นที่เก็บรักษา เกนิซาห์ของชุมชนปราก^{[ 10 ]}ในปี 1708 ชาวยิวคิดเป็นหนึ่งในสี่ของประชากรปราก^{[ 11 ]}ทั้งในด้านศาสนาและด้านประชากรศาสตร์ ชาวยิวในปรากมีความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกับชุมชนชาวยิวในเรเกนส์บูร์กเวนิสเวียนนาคราคอฟรวมถึงดินแดนศักดิ์สิทธิ์

ในฐานะส่วนหนึ่งของเชโกสโลวาเกีย ในช่วงระหว่างสงคราม และก่อนหน้านั้นคือจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีชาวยิวมีความสัมพันธ์อันยาวนานกับส่วนนี้ของยุโรป^{[ 12 ]}ตลอดพันปีที่ผ่านมา มีชุมชนชาวยิวมากกว่า 600 แห่งเกิดขึ้นในราชอาณาจักรโบฮีเมีย รวมทั้งโมราเวีย^{[ 13 ]}ตามสำมะโนประชากรปี 1930 เชโกสโลวาเกีย รวมทั้งรูเทเนียใต้คาร์พาเทียนมีประชากรชาวยิว 356,830 คน^{[ 14 ]}

ในช่วงทศวรรษ 1890 ชาวยิวส่วนใหญ่พูดภาษาเยอรมันและถือว่าตนเองเป็นชาวเยอรมัน^{[ 15 ] [ 16 ] [ 17 ]}ในช่วงทศวรรษ 1930 จำนวนชาวยิวที่พูดภาษาเยอรมันได้แซงหน้าชาวยิวที่พูดภาษาเช็ก^{[ 18 ]}ลัทธิไซออนิสต์ยังแทรกซึมเข้าไปในกลุ่มชาวยิวในพื้นที่รอบนอก (โมราเวียและซูเดเทนแลนด์) ^{[ 19 ]}ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 และต้นศตวรรษที่ 20 ชาวยิวหลายพันคนเดินทางมายังปรากจากหมู่บ้านและเมืองเล็กๆ ในโบฮีเมีย ส่งผลให้สังคมชาวยิวในโบฮีเมียกลายเป็นเมือง^{[ 20 ]}จากประชากร 10 ล้านคนในโบฮีเมียและโมราเวียก่อนปี 1938 ชาวยิวมีสัดส่วนเพียงประมาณ 1% (117,551 คน) ชาวยิวส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในเมืองใหญ่ เช่น ปราก (ชาวยิว 35,403 คน ซึ่งคิดเป็น 4.2% ของประชากร) บรโน (11,103 คน คิดเป็น 4.2%) โอสตราวา (6,865 คน คิดเป็น 5.5%) เทปลิเซ (3,213 คน คิดเป็น 11%) ^{[ 21 ]}และพิลเซิน (2,773 คน คิดเป็น 2% ^{) [ 22 ]} [ ^{23 ]}

การต่อต้านชาวยิวในดินแดนเช็กนั้นแพร่หลายน้อยกว่าที่อื่น และได้รับการต่อต้านอย่างรุนแรงจากผู้ก่อตั้งประเทศและประธานาธิบดีคนแรกโทมัส การ์ริก มาซาริก (ค.ศ. 1850–1937) ^{[ 24 ] [ 25 ]}ในขณะที่ฆราวาสนิยมในหมู่ชาวยิวและไม่ใช่ชาวยิวช่วยส่งเสริมการบูรณาการ^{[ 26 ]}อย่างไรก็ตาม เคยมีการจลาจลต่อต้านชาวยิวในช่วงการก่อตั้งสาธารณรัฐเชโกสโลวาเกียในปี ค.ศ. 1918 และ 1920 ^{[ 27 ]}หลังจากการปฏิบัติตามหลักศาสนาลดลงอย่างมากในศตวรรษที่ 19 ชาวยิวโบฮีเมียส่วนใหญ่จึงมีความลังเลต่อศาสนา^{[ 28 ]}แม้ว่าในโมราเวียจะเป็นเช่นนั้นน้อยกว่า^{[ 29 ]} ชาวยิวในโบฮีเมียมีอัตรา การแต่งงานข้ามศาสนาสูงที่สุดในยุโรป: ^{[ 30 ]}ร้อยละ 43.8 แต่งงานกับคนต่างศาสนา เทียบกับร้อยละ 30 ในโมราเวีย^{[ 15 ]}

ตรงกันข้ามกับชาวยิวสโลวาเกียซึ่งส่วนใหญ่ถูกเนรเทศโดยสาธารณรัฐสโลวาเกียที่หนึ่งไปยังค่ายกักกันเอาชวิต ซ์ เทรบลิงกาและค่ายสังหารอื่นๆ โดยตรง ชาวยิวเช็กส่วนใหญ่ถูกเนรเทศโดยผู้ยึดครองชาวเยอรมัน โดยได้รับความช่วยเหลือจากผู้ร่วมมือกับนาซีชาวเช็ก ในท้องถิ่น ไปยังค่ายกักกันเทเรเซียนชตัดท์และถูกสังหารในภายหลัง อย่างไรก็ตาม เด็กชาวยิวเช็กบางส่วนได้รับการช่วยเหลือโดยโครงการขนส่งเด็ก (Kindertransport)และหลบหนีไปยังสหราชอาณาจักรและประเทศพันธมิตรอื่นๆ บางส่วนได้กลับมาอยู่กับครอบครัวหลังสงคราม ในขณะที่หลายคนสูญเสียพ่อแม่และญาติไปในค่ายกักกัน

มีการประมาณการว่าจากชาวยิว 118,310 คนที่อาศัยอยู่ในเขตปกครองโบฮีเมียและโมราเวียเมื่อเยอรมนีบุกเข้ามาในปี พ.ศ. 2482 มี 26,000 คนอพยพออกไปอย่างถูกกฎหมายและผิดกฎหมาย 80,000 คนถูกนาซีสังหาร และ 10,000 คนรอดชีวิตจากค่ายกักกัน^{[ 31 ]}

กรุงปรากมีชุมชนชาวยิวที่คึกคักที่สุดในประเทศ มีโบสถ์ยิวหลายแห่งที่เปิดทำการเป็นประจำทุกวัน (รวมถึงโบสถ์ยิวเก่าแก่ที่สุดที่ยังใช้งานอยู่ และโบสถ์ยิวอีกสองแห่งที่สร้างขึ้นในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 คือโบสถ์ยิวสเปนและโบสถ์ยิวเยรูซาเลมซึ่งทั้งสองแห่งยังคงใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา) นอกจากนี้ยังมีโรงเรียนอนุบาล 3 แห่ง โรงเรียนประถมของชาวยิว 1 แห่ง บ้านพักคนชรา 2 แห่ง ร้านอาหารโคเชอร์ 5 แห่ง บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ ( มิควอต) 2 แห่ง และโรงแรมโคเชอร์ 1 แห่ง มีนิตยสารของชาวยิว 3 ฉบับที่ตีพิมพ์ทุกเดือน และชุมชนชาวยิวในปรากมีสมาชิกอย่างเป็นทางการประมาณ 1,500 คน แต่จำนวนชาวยิวที่แท้จริงในเมืองนี้คาดว่าสูงกว่านั้นมาก ระหว่าง 7,000 ถึง 15,000 คน อย่างไรก็ตาม เนื่องจากถูกกดขี่ข่มเหงมาหลายปีทั้งจากระบอบนาซีและระบอบสตาลินของเคลเมนต์ ก็อตต์วาลด์ทำให้คนส่วนใหญ่ไม่รู้สึกสบายใจที่จะลงทะเบียนเป็นชาวยิว ยิ่งไปกว่านั้น สาธารณรัฐเช็กยังเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความเป็นฆราวาสและไม่เชื่อในพระเจ้ามากที่สุดในยุโรป^{[ 32 ]}

มีชุมชนชาวยิวขนาดเล็กสิบแห่งทั่วประเทศ (เจ็ดแห่งในโบฮีเมียสองแห่งในโมราเวียและสองแห่งในไซลีเซีย ) ชุมชนที่ใหญ่ที่สุดตั้งอยู่ในกรุงปราก ซึ่งมีชาวยิวเช็กอาศัยอยู่เกือบ 90% องค์กรหลักที่ดูแลชุมชนและองค์กรชาวยิวในประเทศคือ สหพันธ์ชุมชนชาวยิว (Federace židovských obcí, FŽO) มีการจัดพิธีกรรมทางศาสนาเป็นประจำในกรุงปราก บร โนโอโลมุคพิลเซนเทปลิเซลิ เบ เร ค คาร์ โลวี วารีเดชินและครนอฟและจัดเป็นครั้งคราวในเมืองอื่นๆ เช่นออสตราวาอูสเตก อูสตีนาด ลาเบมหรือมิคูโลฟ

ในกรุงปรากมี ร้านอาหาร โคเชอร์ หลายแห่ง และตั้งแต่ปี 2014 เป็นต้นมา มีโรงแรมโคเชอร์แห่งเดียวในยุโรปกลาง

ในช่วงปลายเดือนมกราคม พ.ศ. 2567 วัยรุ่นสองคนพยายามจุดไฟเผา โบสถ์ยิว Agudas Achimในเมือง Brno โดยใช้อุปกรณ์จุดไฟที่ทำขึ้นเอง ซึ่งตำรวจได้ทำการสอบสวนในฐานะความผิดที่เกิดจากความเกลียดชังและเกี่ยวข้องกับการก่อการร้าย ต่อมาผู้ต้องหาคนหนึ่งถูกตั้งข้อหาพยายามวางเพลิงและอาชญากรรมรุนแรงอื่นๆ รวมถึงพยายามฆ่า และคดีนี้ถูกนำขึ้นสู่ศาลภูมิภาคในเมือง Brno ตำรวจได้เปิดเผยแผนการดังกล่าวในระหว่างการสืบสวนกลุ่มที่เผยแพร่เนื้อหาสุดโต่งทางออนไลน์และส่งเสริมองค์กรก่อการร้าย^{[ 33 ] [ 34 ] [ 35 ]}

• ความสัมพันธ์ระหว่างสาธารณรัฐเช็กและอิสราเอล
• ประวัติศาสตร์ของชาวยิวในเชโกสโลวาเกีย
• รายชื่อชาวยิวชาวเช็กและสโลวัก
• ประวัติศาสตร์ของชาวยิวในสโลวาเกีย
• ประวัติศาสตร์ของชาวยิวในคาร์พาเทียนรูเทเนีย
• ชนกลุ่มน้อยทางชาติพันธุ์ในเชโกสโลวาเกีย

• ชัปโควา, Kateřina (2012) เช็ก เยอรมัน ยิว?: อัตลักษณ์แห่งชาติและชาวยิวแห่งโบฮีเมีย นิวยอร์ก: หนังสือ Berghahn. ไอเอสบีเอ็น 978-0-85745-475-1.
• Gruner, Wolf (2015). "รัฐในอารักขาโบฮีเมียและโมราเวีย". ใน Gruner, Wolf; Osterloh, Jörg (บรรณาธิการ). จักรวรรดิเยอรมันอันยิ่งใหญ่และชาวยิว: นโยบายการกดขี่ข่มเหงของนาซีในดินแดนที่ถูกผนวก 1935-1945สงครามและการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ แปลโดย Heise, Bernard. นิวยอร์ก: Berghahn Books. หน้า  99–135 . ISBN 978-1-78238-444-1.
• Rothkirchen, Livia (2006). ชาวยิวแห่งโบฮีเมียและโมราเวีย: เผชิญหน้ากับโฮโลคอสต์ . ลินคอล์น: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเนบราสกา . ISBN 978-0803205024.

• ชัปโควา, Kateřina; เคียฟัล, ฮิลเลล เจ., eds. (2021). ปรากและอื่นๆ: ชาวยิวในดินแดนโบฮีเมียน สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเพนซิลวาเนียไอเอสบีเอ็น 978-0-8122-9959-5.
• David, Zdenek V. (1996). "Hajek, Dubravius ​​และชาวยิว: ความแตกต่างในงานเขียนประวัติศาสตร์เช็กในศตวรรษที่สิบหก" วารสารศตวรรษที่สิบหก27 (4): 997– 1013. doi : 10.2307 /2543905 . ISSN  0361-0160 . JSTOR  2543905 .
• Gleixner, Johannes (2020). "ผู้ถือธงของลัทธิฮุสซิสต์หรือตัวแทนของการทำให้เป็นเยอรมัน?" ชาวยิวและโปรเตสแตนต์: จากการปฏิรูปศาสนาจนถึงปัจจุบัน De Gruyter. หน้า  137–160 . doi : 10.1515/9783110664713-010 . ISBN 978-3-11-066471-3. S2CID  216337230 .
• คีวาล, ฮิลเลล เจ. (1988). การสร้างชาติยิวเช็ก: ความขัดแย้งระดับชาติและสังคมยิวในโบฮีเมีย, 1870-1918 . สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด. ISBN 978-0-19-504057-9.
• คีวาล, ฮิลเลล เจ. (2000). ภาษาแห่งชุมชน: ประสบการณ์ของชาวยิวในดินแดนเช็ก . สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย. ISBN 978-0-520-21410-1.
• Labendz, Jacob Ari (2017). "โบสถ์ยิวที่ขายได้: ความสัมพันธ์ระหว่างชาวยิวกับรัฐในดินแดนเช็กคอมมิวนิสต์ ค.ศ. 1945–1970" วัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของชาวยิว 18 ( 1): 54– 78. doi : 10.1080/1462169X.2017.1278832 . S2CID  159614300 .
• Sewering-Wollanek, Marlis; Belcher, Mark (2008). "การค้นพบชาวยิวอีกครั้ง: หนังสือประวัติศาสตร์เช็กตั้งแต่ปี 1989" Osteuropa . 58 (8/10): 289– 299. ISSN  0030-6428 . JSTOR  44934294 .
• ซาโบ, มิโลสลาฟ (2016) "อันติยูดิสเช่ โพรโวคาเตนเนน " ก: IMON Shoah: การแทรกแซง วิธีการ เอกสารประกอบ3 (1) : 132– 135. ISSN  2408-9192
• Vobecká, Jana (2013). แนวหน้าทางประชากรศาสตร์: ชาวยิวในโบฮีเมียระหว่างยุคเรืองปัญญาและโชอาห์สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยยุโรปกลางISBN 978-615-5225-33-8.
• ไวน์, มาร์ติน (2015). ประวัติศาสตร์ของชาวยิวในดินแดนโบฮีเมีย . ไลเดน: บริลล์. ISBN 978-90-04-30127-6.

• ห้องสมุดเสมือนจริงของชาวยิว - ปราก
• การเฉลิมฉลองเทศกาลฮานุกก้าในกรุงปราก โดยชุมชนชาวยิวแห่งปราก
• ชาบัดปราก