ไมเคิล คริโทบูลัส ( กรีก: Μιχαήλ Κριτόβουλος ; ประมาณ ค.ศ. 1410 – ประมาณ ค.ศ. 1470) เป็นนักการเมือง นักวิชาการ และนักประวัติศาสตร์ชาวกรีก เขาเป็นที่รู้จักในฐานะผู้เขียนประวัติศาสตร์ การพิชิต จักรวรรดิโรมันตะวันออกของ จักรวรรดิ ออตโตมันภายใต้สุลต่านเมห์เมตที่ 2งานของคริโทบูลัส ร่วมกับงานเขียนของดูคาส ลาโอนิคัส ชาลคอนไดลส์และจอร์จ สฟรานเซสเป็นหนึ่งในแหล่งข้อมูลหลักเกี่ยวกับการล่มสลายของคอนสแตนติโนเปิลในปี ค.ศ. 1453 ^{[ 1 ]}

Critobulus เป็นการถอดเสียงชื่อเป็นภาษาโรมัน ซึ่งอาจเขียนได้ อีกแบบ ว่า Kritoboulos, Kritovoulos, Critoboulos และบางครั้งอาจมีการระบุแหล่งที่มาของ Critobulus เพิ่มเติม (เช่นCritobulus แห่ง Imbros )

ชื่อเดิมของคริโทบูลัสคือไมเคิล คริโทปูลอส ( ภาษากรีก: Μιχαήλ Κριτόπουλος ) เขาได้เปลี่ยนชื่อสกุลภาษากรีกสมัยใหม่นี้เป็น"คริโทบูลอส" ซึ่งฟังดูคลาสสิกกว่า โดยอ้างอิงถึงบุคคลชื่อเดียวกันในบทสนทนาของเพลโต

เขามาจากครอบครัวเจ้าของที่ดินบนเกาะอิมบรอสในช่วงทศวรรษ 1450 เขาเป็นผู้นำทางการเมืองท้องถิ่นของเกาะและมีบทบาทอย่างแข็งขันในการส่งมอบอิมบรอสลิมนอสและทาซอสให้แก่ออตโตมันอย่างสันติหลังจากการล่มสลายครั้งสุดท้ายของจักรวรรดิไบแซนไทน์^{[ 2 ]}

ต่อมาเขาได้เขียนงานเขียนชื่อ ประวัติศาสตร์ 5 เล่ม^{[ 3 ]}ซึ่งเป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับการขึ้นมามีอำนาจของชาวออตโตมันและการพิชิตส่วนที่เหลือของจักรวรรดิโรมันในที่สุด ส่วนหลักของงานเขียนนี้คือชีวประวัติของสุลต่านเมห์เมตที่ 2 ผู้พิชิตแห่งออตโตมัน ซึ่งงานเขียนนี้ก็อุทิศให้แก่พระองค์ด้วย ในขณะที่เขียนภายใต้การปกครองของออตโตมัน คริโตบูลัสได้แสดงความชื่นชมต่อเมห์เมตในงานเขียนของเขา และผสมผสานความโศกเศร้าต่อการสูญเสียของกรีกเข้ากับการยอมรับการเปลี่ยนแปลงอำนาจไปสู่ชาวเติร์กออตโตมันซึ่งเขาตีความว่าเป็นเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์โลกที่พระเจ้าทรงกำหนดไว้

ในการนี้ คริโทบูลัสได้นำผลงานของฟลาวิอุส โจเซฟัสนักประวัติศาสตร์ชาวยิว-โรมันผู้บันทึกเหตุการณ์การทำลายกรุงเยรูซาเล็มโดยชาวโรมันมา ใช้เป็นแบบอย่างทางวรรณกรรม งานเขียนของเขานับเป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์ที่ละเอียดที่สุดเกี่ยวกับทศวรรษแรกของการปกครองของตุรกีในคอนสแตนติโนเปิ ล รวมถึงความพยายามของออตโตมันในการสร้างเมืองขึ้นใหม่และฟื้นฟูประชากร ต้นฉบับของงานเขียนของเขาได้รับการเก็บรักษาไว้ในหอสมุดของพระราชวังทอปคาปิในอิสตันบูล

เขาใช้ธูซิดิสเป็นแบบอย่างสำหรับประวัติศาสตร์ของ เขา ^{[ 3 ]}

• คาร์ล วิลเฮล์ม ลุดวิก มุลเลอร์ , Fragmenta Historicorum Graecorum , vol. 5 , 1873.
• Diether R. Reinsch (เอ็ด.), Critobuli Imbriotae historiae. ( Corpus Fontium Historiae Byzantinae 22). เบอร์ลิน: เดอ กรอยเตอร์, 1983.
• Diether R. Reinsch และ Photini Kolovou (บรรณาธิการและนักแปล), Κριτοβούλου του Ιμβρίου Ιστορία.เอเธนส์: คานากิ, 2548.
• Charles T. Rigg (บรรณาธิการและผู้แปล), ประวัติศาสตร์ของเมห์เมดผู้พิชิต. Princeton: Princeton UP, 1954.