ภาษา มานิเดเป็นภาษาฟิลิปปินส์ที่พูดกันทั่วจังหวัดคามาริเนสนอร์เตในภูมิภาคบิโคลและใกล้กับขอบด้านตะวันออกของเกซอนในตากาล็อกใต้ของลูซอน ตอนใต้ ในฟิลิปปินส์มีผู้พูดภาษามานิเดประมาณ 4,000 คน ซึ่งส่วนใหญ่ เป็นชาวเนกริโตที่อาศัยอยู่ในเมืองลาโบโฮเซปังกา นิ บันและปาราคาเล^{[ 2 ]}

ระหว่างปี พ.ศ. 2446 ถึง พ.ศ. 2467 จอห์น เอ็ม. การ์แวน (พ.ศ. 2506) ได้เยี่ยมชมชุมชนชาวฟิลิปปินส์เนกริโตในภูมิภาคเกาะลูซอนและบันทึกชื่อ Manide ไว้^{[ 2 ] [ 3 ]}

เด็ก ๆ ในกลุ่มชาวมาไนด์จำนวนมากยังคงเติบโตมาโดยพูดภาษามาไนด์อยู่

มานิเดเป็นภาษาที่มีความหลากหลายมากที่สุดในบรรดาภาษาเนกริโตอีกสามภาษาในลูซอนตอนใต้ ได้แก่อินักตา อลาบัตอินักตา รินโกนาดาและอินักตาปาร์ตีโด (แม้ว่าอินักตา รินโกนาดา และอินักตา ปาริโดจะอยู่ในกลุ่มย่อยบีโคล ไม่ใช่กลุ่มย่อยมานิเด-อาลาบัต) ^{[ 2 ]}ในการสำรวจคำศัพท์ 1,000 รายการ พบว่ามี 285 รายการที่ไม่ซ้ำใคร รวมถึงเหรียญกษาปณ์ใหม่ซึ่งเป็นรูปแบบที่มีการเปลี่ยนแปลงความหมายและหรือสัทวิทยาเมื่อเวลาผ่านไป เมื่อเปรียบเทียบกัน ภาษาเนกริโตอื่นๆ เช่นบาตัก อินักตา รินโคนาดา/ปาร์ติโด มามันวาหรืออินาติมีอัตราที่เชื่อมโยงกันมากกว่า 90% กับภาษาใกล้เคียงที่ไม่ใช่เนกริโต^{[ 2 ]}

ภาษาที่ใกล้เคียงทางพันธุกรรมกับ Manide มากที่สุดคือภาษา Inagta Alabat ^{[ 4 ]}ตามคำเพียงไม่กี่คำที่กลุ่มที่ระบุตนเองว่าเป็นKatabanganบนคาบสมุทร Bondoc จำได้ ตามที่ Zubiri รายงาน ภาษาดังกล่าวอาจมีความเกี่ยวข้องกับ Manide และ Inagta Alabat ด้วยเช่นกัน^{[ 5 ]}

โลเบล (2010) แสดงให้เห็นถึงการแยกตัวของเมืองต่างๆ ที่มีประชากรชาวมานีเดอาศัยอยู่

• คามาริเนส นอร์เต
  • ภาษา บาซูด – 2 ชุมชน ผู้พูด 175 คน
  • Labo – 9 ชุมชน ผู้พูด 1,542 คน
  • Jose Panganiban – 3 ชุมชน วิทยากร 568 คน
  • ปาราคาเล – 4 ชุมชน ผู้พูด 581 คน
  • ซานตา เอเลนา – 1 ชุมชน, วิทยากร 110 คน
  • คาปาลองกา – 2 ชุมชน ผู้พูด 245 คน
  • ซาน ลอเรนโซ รุยซ์ – 1 ชุมชน, 45 ผู้บรรยาย
• เกซอน
  • คาลาอัก – 1 ชุมชน
  • โลเปซ – 1 ชุมชน
• คามาริเนส ซูร์
  • Ragay – 1 ชุมชน วิทยากร 200 คน
  • Lupi – 1 ชุมชน, ผู้พูด 197 คน

คำหรือระบบการเขียนที่ดัดแปลงมาจากองค์ประกอบหรือระบบเก่าก่อนหน้านี้ เรียกว่า "ปฏิกิริยาตอบสนอง" (Reflexes)

PMP *q สะท้อนในภาษา Manide เป็น/ʔ/เสียงหยุดเส้นเสียงอาจรวมกับพยัญชนะอื่น ๆ ในกลุ่ม เช่น ในลำดับ/ʔC/และ/Cʔ/เช่นbag-áng /bagʔáŋ/ 'ปาก'

รีเฟล็กซ์ของ PMP *R ใน Manide คือ/g/รีเฟล็กซ์นี้น่าจะมาจากคำที่ยืมมาจากภาษาตากาล็อก^{[ 6 ]}ตัวอย่างเช่น Manide be-gí /beʔgí/ 'ใหม่' เป็นรีเฟล็กซ์ของ Proto-Philippine * baqəRúที่มีความหมายเดียวกัน

โดยปกติแล้ว การตอบสนองของ PMP *s คือ/s/แต่ในบางกรณีได้เปลี่ยนไปเป็น/h/แทน^{[ 6 ]}

การสะท้อนของProto-Malayo-Polynesian *d, *j และ *z ทั้งหมดคือ/d/โดยมีข้อยกเว้นบางประการสำหรับ *j และ *z ^{[ 6 ]}

ตัวอย่างสำหรับ *j: Manide ngádun /ŋádun/ 'ชื่อ' < PPH * ŋájan

ตัวอย่างของ *d: Manide dakép /dakép/ 'จับ, ยึด' < PPH * dakə́p

ตัวอย่างสำหรับ *z: Manide tudî /tudíʔ/ 'สอน' < PMP * tuzuq 'ชี้'

รีเฟล็กซ์ของ PMP *ə คือ/a e i u/ / e/เป็นรีเฟล็กซ์ที่สืบทอดมาเพียงอย่างเดียวของ PMP *ə ส่วน/a i u/เป็นรีเฟล็กซ์ที่ยืมมา

ภาษามาไนด์เป็นภาษาที่มีการเน้นน้อยลง เนื่องจากส่วนใหญ่ใช้mag-สำหรับการเน้นผู้กระทำ และ-anสำหรับการเน้นสถานที่ ในขณะที่-enทำหน้าที่แทนฟังก์ชันจากภาษาโปรโตมาลายูโพลินีเซียน * -ənและ * i-จึงเป็นการเน้นวัตถุ^{[ 2 ]}มีรูปปัจจุบันสองรูป โดยรูปแรกเป็นการแสดงความเป็นเจ้าของ รูปปัจจุบันที่สองใช้สำหรับฟังก์ชันที่เป็นนิสัย ในลูซอนตอนใต้ ภาษามาไนด์เป็นภาษาเดียวที่ใช้การซ้ำ CVC

คำสรรพนามในภาษามาไนด์มีความแตกต่างกันในลักษณะเดียวกับภาษาฟิลิปปินส์อื่นๆ

การเปลี่ยนสระเป็นการเปลี่ยนแปลงเสียงอย่างเป็นระบบในการออกเสียงสระ ในภาษามาไนด์ มีการเปลี่ยนสระตามหลังเสียงหยุดก้อง/b d g/และเสียงเลื่อน/w y/ [ ^{2 ] การ}เปลี่ยนสระต่ำไปข้างหน้า การเปลี่ยนสระหลังไปข้างหน้า และการเปลี่ยนสระต่ำไปข้างหลัง ล้วนมีอยู่ในภาษามาไนด์

การออกเสียงสระแบบ Fronting หมายถึงการเปลี่ยนแปลงในการออกเสียงสระโดยมีการเลื่อนตำแหน่งสระไปอยู่ด้านหน้าของปากมากขึ้น (เช่น ตำแหน่งของจุดสูงสุดของลิ้นขณะออกเสียง) ^{[ 7 ]}

การเปลี่ยนสระเสียงต่ำเป็นสระหน้า เช่น/a/การเปลี่ยนสระหน้าอาจเกิดขึ้นเนื่องจากการกลืนเสียงกับเสียงใกล้เคียง หรืออาจเกิดขึ้นโดยอิสระ เป็นส่วนหนึ่งของลักษณะเฉพาะในภาษาเนกริโตฟิลิปปินส์หลายภาษาตั้งแต่ลูซอนตอนเหนือไปจนถึงมานิเด^{[ 2 ]}

การเปลี่ยนสระหลังเป็นสระหน้า คือการเปลี่ยนสระ *u เป็น/i/ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนสระต่ำเป็นสระหน้า เนื่องจากมักเกิดขึ้นหลัง/b d g/แต่เกิดขึ้นน้อยมากหลัง *b

Manide แสดงรูปแบบการเปลี่ยนสระหลังเป็นสระหน้า 16 รูปแบบที่แตกต่างกัน ซึ่งโดยทั่วไปจะเกิดขึ้นหลัง *t และ *l ^{[ 6 ]}

ในภาษามานีเด การเปลี่ยนเสียงสระต่ำคือการเปลี่ยนจาก *a เป็น/u/การเปลี่ยนเสียงสระต่ำเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของภาษามานีเด เนื่องจากไม่พบในภาษาอื่นใดในฟิลิปปินส์มีการบันทึก การเปลี่ยนเสียงสระต่ำ *a เป็น /u/ ไว้ 10 ครั้ง ^{[ 6 ]}

เครื่องหมายแสดงการกในภาษามาไนด์คล้ายคลึงกับภาษาฟิลิปปินส์อื่นๆ เครื่องหมายแสดงการกแสดงความสัมพันธ์ของคำนามและวลีคำนามกับคำกริยา สถานการณ์ที่พบบ่อยที่สุดคือ การกแสดงความเป็นเจ้าของ การกแสดงประธาน และการกแสดงกรรม สิ่งที่แปลกมากคือ ภาษามาไนด์ใช้เครื่องหมายแสดงการกเดียวกันสำหรับชื่อบุคคลเช่นเดียวกับที่ใช้กับคำนามทั่วไป ไม่มีเครื่องหมายแสดงการกสำหรับชื่อบุคคลในรูปพหูพจน์ในภาษามาไนด์ มีเพียงรูปเอกพจน์เท่านั้น