ยาคุต ชิฮาบ อัล-ดีน^{[ 1 ]}อิบน์-ʿอับดุลลาห์ อัล-รูมี อัล-Ḥamawī (1179–1229) ( อาหรับ: ياقوت الحموي الرومي ) เป็นนักวิชาการมุสลิม ที่มีเชื้อสายไบแซนไท น์ ^{[ 2 ]}ประจำการในช่วงปลายสมัยอับบาซิยะห์ (วันที่ 12–13) ศตวรรษ) เขาเป็นที่รู้จักจากผลงานMu'jam ul-Buldānซึ่งเป็นผล งาน ที่ทรงอิทธิพลในด้านภูมิศาสตร์ ซึ่งประกอบด้วยข้อมูล อันทรงคุณค่าเกี่ยวกับชีวประวัติประวัติศาสตร์วรรณกรรมตลอดจนภูมิศาสตร์^{[ 3 ] [ 4 ]}

ยาคูต ( ทับทิมหรือไฮยาซินธ์ ) เป็นกุญญะของอิบนุ อับดุลลาห์ ("บุตรของอับดุลลาห์ ") เขาเกิดในคอนสแตนติ โนเปิล เมืองหลวงของจักรวรรดิไบแซนไทน์ซึ่งในภาษาอาหรับเรียกว่าอัล-รูมจึง เป็น ที่มา ของนิสบา "อัล-รูมี" ของเขา ^{[ 2 ]}ถูกจับในสงครามและตกเป็นทาส^{[ 2 ]}ยาคูตกลายเป็น " มาวาลี " ^{[หมายเหตุ 1 ]}ของอัสการ์ อิบนุ อะบี นัสร์ อัล-ฮามาวี พ่อค้าแห่งแบกแดด อิรักเมืองหลวงของกาหลิบอับบาซิดซึ่งเขาได้รับลาคับ "อัล-ฮามาวี" จากอัสการ์ ในฐานะลูกศิษย์ของอัสการ์ เขาได้เรียนรู้เกี่ยวกับการบัญชีและการค้า กลายเป็นทูตของเขาในภารกิจการค้าและเดินทางไปยัง คิชในอ่าวเปอร์เซียสองหรือสามครั้ง^{[ 5 ]}ในปี ค.ศ. 1194 อัสการ์หยุดจ่ายเงินเดือนให้เขาเนื่องจากข้อพิพาทบางอย่าง และยาคูตจึงหางานเป็นคนคัดลอกเพื่อเลี้ยงชีพ เขาเริ่มศึกษาต่อกับนักไวยากรณ์อัล-อุกบารีห้าปีต่อมา เขาได้รับมอบหมายภารกิจอีกครั้งให้ไปที่คิชในนามของอัสการ์ เมื่อเขากลับมายังแบกแดด เขาได้เปิดร้านขายหนังสือและเริ่มต้นอาชีพนักเขียน^{[ 6 ]}

ยาคูตใช้เวลาสิบปีเดินทางในอิหร่านซีเรียและอียิปต์ ความสำคัญของเขาในฐานะนักวิชาการอยู่ที่คำให้การของเขาเกี่ยวกับมรดกทางวรรณกรรมอันยิ่งใหญ่และส่วนใหญ่สูญหายไป ซึ่งพบในห้องสมุดทางตะวันออกของทะเลแคสเปียนโดยเขาเป็นหนึ่งในผู้เยี่ยมชมคนสุดท้ายก่อนที่ห้องสมุดเหล่านั้นจะถูกทำลายโดยผู้รุกรานชาวมองโกลเขาได้รับข้อมูลมากมายจากห้องสมุดของเมืองโบราณเมอร์ฟ–ที่ซึ่งเขาศึกษาอยู่เป็นเวลาสองปี^{[ 7 ]} –และเมืองบัลค์ประมาณปี 1222 เขาทำงานเกี่ยวกับ "ภูมิศาสตร์" ของเขาในโมซุลและเขียนฉบับร่างแรกเสร็จในปี 1224 ในปี 1227 เขาอยู่ในอเล็กซานเดรียจากนั้นเขาย้ายไปที่อเลปโปซึ่งเขาเสียชีวิตในปี 1229 ^{[ 6 ]}  

• Kitāb Mu'jam al-Buldān ( ภาษาอาหรับ: معجم البلدان ) "พจนานุกรมประเทศ" จัดอยู่ในประเภท "ภูมิศาสตร์เชิงวรรณกรรม" แต่งขึ้นระหว่างปี 1224 ถึง 1228 และเสร็จสมบูรณ์หนึ่งปีก่อนที่ผู้เขียนจะเสียชีวิต เป็นดัชนีเรียงตามตัวอักษรของชื่อสถานที่จากวรรณกรรมของชาวอาหรับ รวม ถึงการออกเสียง ที่มาของคำในภาษาอาหรับหรือภาษาอื่น และที่ตั้งยาคุทได้เสริมคำอธิบายทางภูมิศาสตร์ด้วยข้อมูลทางประวัติศาสตร์ชาติพันธุ์วิทยา และเรื่องเล่าที่เกี่ยวข้อง เช่น ภาพร่างทางประวัติศาสตร์และบันทึกการพิชิตของชาวมุสลิมชื่อผู้ปกครองอนุสาวรีย์ บุคคล สำคัญในท้องถิ่น ฯลฯ และเก็บรักษาข้อมูลทางวรรณกรรม ประวัติศาสตร์ ชีวประวัติ และภูมิศาสตร์ยุคแรกที่มีคุณค่ามากมาย ทั้งในรูปแบบร้อยแก้วและร้อยกรอง^{[ 6 ]} (บรรณาธิการF. Wüstenfeld , 6 เล่ม, ไลป์ซิก , 1866–73, ใน MENAdoc , เล่ม 1 A-Ṯ , เล่ม 2 Ǧ-Z , เล่ม 3 SF , เล่ม 4 QY , เล่ม 5 คำอธิบายประกอบ , เล่ม 6 ดัชนี )
• Kitāb Iršād al-arīb ilā maʿrifat al-adīb al-maʿrūf bi-muʿǧam al-udabāʾ wa-ṭabaqāt al-udabāʾ ( in MENAdoc ), hg. DS Margoliouth , Brill, Leyden [u.  a.] 1907ff, Vol. 1  : Containing part of the letter Alif , Vol. 2  : Containing the latter part of the letter Alif to the end of the letter Ǧīm , Vol. 3, Part 1  : Containing part of the letter Ḥ , Vol. 4  : Containing the last part of the letter Ḥā to the first part of ʿAin , Vol. 5  : Containing part of the letter ʿAin , Vol. 6  : ประกอบด้วยส่วนสุดท้ายของตัวอักษร ʿAin ถึงส่วนแรกของตัวอักษร Mīm , เล่ม 7  : ประกอบด้วยส่วนสุดท้ายของตัวอักษร Mīm ถึงตอนจบของงาน
• Mu'jam al-Udabā (= Irshād al-Arīb ilā Ma'rifat al-Adīb ), ( อาหรับ: معجم الادباء إرشاد الاريب إلى معرفة الاديب ) "สารานุกรมวรรณกรรม, คู่มือผู้เชี่ยวชาญด้านวรรณกรรม" (1226); (อาร์.) www.archive.org (อาร์., เบรุต, 1993) .
• อัล-มุชตารัก วัดฮา วัล-มุฟตาราก ซะกา (อาหรับ: المشترک وجعا والمفترق صقعا ); ฉบับปี 1846 โดย Ferdinand Wüstenfeld : Moschtarik ของ Jacut, das ist, Lexicon geographischer Homonyme , Ferdinand Wüstenfeld, 1846;พ.ศ.2506 ใน MENAdoc

มาราซิด ; ฉบับภาษาละติน 6 เล่มโดยTheodor Juynbollตีพิมพ์ในชื่อLexicon geographicum, cui titulus est, Marâsid al ittilâ'' 'ala asmâ' al-amkina wa-l-biqâ , ในปี 1852 vol.3, archive.org

• ยอคุต บิน อับดุลลอฮ์ อัล-ฮะมาวีย์ (1861) ชาร์ลส์ บาร์เบียร์ เดอ เมย์นาร์ด (เอ็ด.) Dictionnaire géographique, historique et littéraire de la Perse et des contrées ที่อยู่ติดกัน, extrait du "Mo'djem el-Bouldan" de Yaquout, et complété à l'aide de document arabes et persans pour la plupart inédits (ในภาษาฝรั่งเศสและอารบิก) ปารีส : การแสดงผล จักรวรรดิ​
  • Alt: Yaqut ibn 'Abd Allah al-Hamawi (1861) ชาร์ลส์ บาร์เบียร์ เดอ เมย์นาร์ด (เอ็ด.) Dictionnaire géographique, historique et littéraire de la Perse et des contrées ที่อยู่ติดกัน, extrait du "Mo'djem el-Bouldan" de Yaquout, et complété à l'aide de document arabes et persans pour la plupart inédits (ในภาษาฝรั่งเศสและอารบิก) ปารีส : การแสดงผล จักรวรรดิ​
• มูอาม อัล-บุลดาน [ภูมิศาสตร์ของจาคัต เวอร์เทอร์บุค] ฉบับที่ ฉัน-VI. เอ็ดเอฟ วูสเตนเฟลด์ , ไลพ์ซิก 1866–73; 2467 พิมพ์ซ้ำเตหะราน 2508; เบรุต 1955–1957; แฟรงก์เฟิร์ต 1994, ISBN 3-8298-1197-7 (ต้นฉบับในภาษาอาหรับ, ISBN 964-435-979-8) ( ใน MENAdoc , vol. 1 A-Ṯ , vol. 2 Ǧ-Z , vol. 3 SF , vol. 4 QY , vol. 5 Anmerkungen [annotations], vol. 6 Register [ดัชนี]).
• Lexicon geographicum, cui titulus est, Marâsid al ittilâ' 'ala asmâ' al-amkina wa-l-biqâ', ( مراصد الاصلاع علي اسماء الامكنة والبقاع Observation study of placenames and sites) 6 เล่ม, เรียบเรียงโดยTG Juynboll , 1852[-]64; ดังที่Marasid al-ittila' 'ala asma' al-amkina wa-al-biqa': wa-huwa mukhtasar mu'jam al-buldan li-Yaqut, 3 ฉบับ, เรียบเรียงโดย 'Ali Muhammad al-Bajjawi, 1992
• ยาคุต อิบนุ อับดุลลาห์ อัร-รูมี; เอ็ดธีโอดอร์ จุยน์บอลล์ ; Lexicon geographicum, cui titulus est مراصد الاصلاع علي اسماء الامكنة والبقاع Introductionem in hunc librum et annotationem in literas اسماء الامكنة والبقاع ; เล่มที่ 4 หน้า.  729; ไลเดน , Brill (1859, อาหรับ-ละติน)

• เฮียร์, ฟรีดริช จัสทัส (1898) Die historischen und geographischen Quellen ใน Jāqūt's geographischem Wörterbuch (ในภาษาอาหรับและเยอรมัน) สตราสส์เบิร์ก : เคเจ ทรึบเนอร์
• อับดุลลาห์, มูฮัมหมัด เอเอช. (1983). “ยอกุต อัล-ฮะมาวี ชายและผลงานของเขา มุญาม อัล-บุลดาน” (วิทยานิพนธ์) อิปซิลันติ: มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นมิชิแกน.
• อับด์ อัล-คาริม, กามาล (1974) "La España musulmana en la obra de Yaqut (ส. XII[-]XIII)" repertório enciclopédico de ciudades, Castillos y lugares de al-Andalus: extraído del Mu'yam al-buldan (diccionario de los países) . กรานาดา: มหาวิทยาลัยกรานาดา.
• 'Abd al-Karim, Gamal (1977), Terminología geográfico-administrativa e historia politico-cultural de al-Andalus en el Mu'yam al-buldan de Yaqut (3rd  ed.), Seville: มหาวิทยาลัยเซบียา
• บลัชแชร์, เรจิส (1936) [1913] "ยอคุต อัล-รูมี, 1153[-]54" ใน MT Houtsma; และ คณะ (บรรณาธิการ). สารานุกรมศาสนาอิสลาม . ฉบับที่ 4 (  ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 1). ไลเดน : อีเจ บริลล์
• Barbier de Meynard, Charles (1861), Dictionnaire géographique, historique et littéraire de la Perse et des contrées ที่อยู่ติดกัน, extrait du Modjem el-Bouldan de Yaqout, et complété à l'aide de document arabes et persans pour la plupart inédits , Paris: Imprimerie Impériale
• Bloch, Ernst (1929), Harawîs Schrift über die muhammedanischen Wallfahrtsorte, eine der Quellen des Jâqût , บอนน์: Verein Studentenwohl
• Dib, al-Sayyid, Muhammad (1988), Yaqut Ali: 'adiban wa-naqidan , ไคโร: Dar al-Tiba'ah al-Muhammadiyah
• Elahie, RMNE (1965), ชีวิตและผลงานของ Yaqut Ali , ลาฮอร์: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยปัญจาบ
• Heer, F. Justus (1898), Die historischen und geographischen Quellen ใน Jaqut's geographischem Wörterbuch , Strassburg: KJ Trubner
• บทเบื้องต้นของ Mu'jam al-Buldan ของ Yaqutแปลโดย Jwaideh, Wadie, Leiden: EJ Brill, 1987 [1959]
• Krachkovskii, IJ (1957), "Izbrannye sochineniia", Arabskaia Geograficheskaia Literatura , 4 , มอสโก: Akademiia Nauk SSSR
• มัคบุล อาหมัด, เซย์เยด (1980) [1970], ""ยาคูต อัล-ฮามาวี อัล-รูมี""ใน Coulston Gillispe, Charles (บรรณาธิการ), Dictionary of Scientific Biographyเล่มที่ 14: 546[-]48, นิวยอร์ก: Scribner
• มารุน, ญุรจญ์ คาลิล (1997), ชูอารา อัล-อัมกินาห์ วะ-อัชอารูฮุม ฟี มุญาม อัล-บุลดาน , เล่ม.  2, เบรุต: อัล-มักตะบะฮ์ อัล-อัสริยะฮ์
• Rescher, Oskar (1928), Ausgabe von Jâqût's "Mu'gam el-buldân" ของ Sachindex zu Wüstenfeld (nebst einem alfabetischen Verzeichnis der darin angeführten Werke) , สตุ๊ตการ์ท: Harrassowitz
• ซะดี, 'อับบาส ฟาดิล (1992), ยะกุต อัล-ฮามาวี: ดิราซะฮ์ ฟิ อัล-ตุรัต อัล-ญุกราฟี อัล-'อาราบี มา'อา อัล-ตาร์คิซ 'อาลา อัล-'อิรัก ฟี มูจัม อัล-บุลดาน , เบรุต: ดาร์ อัล-ตาลีอะฮ์ ลิล-ติบาอะห์ วะ-อัล-นาชร์
• เซลไฮม์, รูดอล์ฟ (1966) วอยต์, โวล์ฟกัง (แก้ไข) นอยเออ มาติเตียน ซูร์ ชีวประวัติ เด ยาคุตForschungen und Fortschritte der Katalogisierung der Orientalischen Handschriften ในเยอรมนี วีสบาเดิน: ชไตเนอร์: xvi[–]xxxiv.
• ชามี, 'อับดุลอัล-อัล'อับดุลอัล-มูนิม (1981), มูดุน มิเซอร์ วะ-คุราฮะ 'อินดา ยอคุต อัล-ฮามาวี , คูเวต: อัล-ญัมอิยะฮ์ อัล-จุห์ราฟิยะห์ อัล-คูเวย์ติยาห์
• ชัมซุดดิน, อาห์มัด (1993), ฟาฮาริส มูจัม อัล-อูดาบา', ออว์, อิรชาด อัล-อาริบ อิลา มาริฟัต อัล-อาดิบ , เบรุต: ดาร์ อัล-กูตับ อัล-อิลมิยาห์
• ตาวานีซี, อบู อัล-ฟูตูห์ มูฮัมหมัด (1971), ยะกุต อัล-ฮามาวี: อัล-ญุกราฟี อัล-เราะฮะละฮ์ อัล-อาดิบ , ไคโร: อัล-ฮัยอะฮ์ อัล-มิสริยะฮ์ อัล-'อัมมะห์ ลิล-ตะ'ลิฟ วะ-อัล-นาชร
• อุมารี, มูฮัมหมัด อบู อับดุลลอฮฺ (1994), อิธาฟ อัล-คิลลาน บิ-มาอารีฟ มุญาม อัล-บุลดาน , เล่ม.  2 ริยาด: ดาร์ อัล-สุมัยอี

• อิบนุ บัตตูตา
• รายชื่อทาส
• รายชื่อหนังสือซุนนี

• อัล-มุชตารัก
• ชีวประวัติของยาคุทถูกเก็บถาวรเมื่อวันที่ 12 เมษายน 2020 ที่Wayback Machine
• ยาคุต อัล-ฮะมาวีที่ www.muslimheritage.com
• วรรณกรรมเกี่ยวกับการเดินทางและการสำรวจ ชุดสารานุกรมสามเล่ม สำนักพิมพ์ Routledge Taylor & Francis Group
• จาคุต (1866) เฟอร์ดินันด์ วูสเตนเฟลด์ (เอ็ด.) Geographisches Wörterbuch (เป็นภาษาอาหรับและเยอรมัน) ไลป์ซิก : เอฟเอ บร็อคเฮาส์เล่มที่ 1 (พ.ศ. 2409) , เล่มที่ 2 (พ.ศ. 2410) , เล่มที่ 3 (พ.ศ. 2411) ; เล่มที่ 4 (พ.ศ. 2412) ; เล่มที่ 5 (พ.ศ. 2416) ; เล่มที่ 6 (พ.ศ. 2413) .
• อัล-ฮะมาวี, ยาคุต (1956) กิตาบ อัล-บุลดาน . เบรุต{{cite book}}: CS1 maint: ไม่พบตำแหน่งผู้เผยแพร่ ( ลิงก์ )