อบู บาคร มูฮัมหมัด อิบนุ จาฟาร์ นาร์ชาคี (หรือ นาร์ชาคี) (ประมาณ ค.ศ. 899–959) นักวิชาการ ชาวซอกเดียน^{[ 1 ]}จากหมู่บ้านนาร์ชาคในโอเอซิสบูคาราเป็นนักประวัติศาสตร์คนแรกที่เป็นที่รู้จักในเอเชียกลางประวัติศาสตร์บูคารา ( Tarikh-i Bukhara ) อันเป็นเอกลักษณ์ของเขาเขียนเป็นภาษาอาหรับและนำเสนอต่อจักรพรรดิซามานิดนูห์ที่ 1 ในปี ค.ศ. 943 หรือ 944 หนังสือเล่มนี้ให้ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับบูคาราที่ไม่สามารถพบได้ในแหล่งข้อมูลร่วมสมัยอื่น ๆ ไม่มีใครรู้เกี่ยวกับนาร์ชาคี ยกเว้นเพียงว่าเขาเป็นผู้เขียนหนังสือเล่มนี้^{[ 2 ]}

นาร์ชาคีเป็นชาวซอกเดีย^{[ 1 ] [ 3 ]}แม้ว่าภาษาซอกเดียส่วนใหญ่จะถูกแทนที่ด้วยภาษาเปอร์เซียในพื้นที่ที่มีประชากรหนาแน่นของซอกเดียในสมัยของเขา แต่ก็เป็นไปได้ว่านาร์ชาคียังคงพูดภาษาซอกเดียได้ดีมาก^{[ 4 ]}

ประวัติศาสตร์เมืองบูคารา (Tarikh-i Bukhara)ของเขาถูกเขียนขึ้นเพื่อผู้อุปถัมภ์ที่สนับสนุนศาสนาอิสลามนิกายซุนนีต่อต้านนิกายอิส มาอีลี นิกายอิสมา อีลีใน ชีอะห์ ได้แพร่กระจายออกไป ผ่านทางมิชชัน นารีผู้ เผยแพร่ศาสนา ( ดะอ์วะฮ์ ) และถูกมองว่าเป็นภัยคุกคามโดยชาวซุนนี หนังสือเล่มนี้เขียนขึ้นในช่วงเวลาแห่งความวุ่นวายของราชวงศ์ซามานิด นัสร์ที่ 2ได้เปลี่ยนไปนับถือนิกายอิสมาอีลี และนูห์ อิบนุ นัสร์ บุตรชายของเขา ต้องเผชิญกับความวุ่นวายทางการเมืองที่ทำให้เสนาบดีและสมาชิกคนอื่นๆ ในราชสำนักถูกสังหาร นูห์ได้กวาดล้างผู้เผยแพร่ศาสนาและสังหารผู้ที่เปลี่ยนมานับถืออิสมาอีลีเพื่อพยายามลบล้างอิทธิพลที่กำลังรุกคืบของพวกเขา แต่สถานการณ์ในราชสำนักยังคงตึงเครียด ราชวงศ์ซามานิดซึ่งมีรากฐานอยู่ในซอกเดียได้รับบทบาทเป็นผู้พิทักษ์กฎหมายซุนนี ต่อต้านราชวงศ์ซัฟฟาริดในซิสถานและราชวงศ์ซามานิดเอง พวกเขาได้มอบหมายให้แปลงานเขียนภาษาอาหรับ เช่นประวัติศาสตร์ของศาสดาและกษัตริย์เป็นภาษาเปอร์เซียข้อความเหล่านี้ถูกแก้ไขในการแปลTarikh-i Bukharaซึ่งแปลโดย Abu Nasr Ahmad al-Qubavi ได้ขยายข้อความให้ครอบคลุมช่วงเวลาที่ยาวนานขึ้น แต่การแปลภาษาเปอร์เซียนี้ถูกย่อให้สั้นลงในภายหลังโดย Muhammad ibn Zufar ibn 'Umar ในศตวรรษที่ 12 ^{[ 5 ]}

• บอสเวิร์ธ, ซีอี (1993) “นริศากฮี” . ในบอสเวิร์ธ, CE ; ฟาน ดอนเซล อี. ; ไฮน์ริชส์, WP & Pellat, Ch. (บรรณาธิการ). สารานุกรมอิสลาม ฉบับพิมพ์ครั้งที่สอง .เล่มที่ 7: มิฟ-นาซ ไลเดน: อีเจ บริลล์ไอเอสบีเอ็น 978-90-04-09419-2.

• มุฮัมหมัด นาร์ชาคี