คอร่า
นาอายาริเต้
ภูมิภาค	เม็กซิโก : นายาริต , ฮาลิสโก , ดูรังโก สหรัฐอเมริกา: โคโลราโด , แอริโซนา , เนวาดา , ยูทาห์
เชื้อชาติ	คอร่า
ผู้พูดภาษาแม่	33,000 (สำมะโนประชากรปี 2020) [ 1 ]
ตระกูลภาษา	อูโต-แอซเทกัน โคราโคล คอร่า
สถานะอย่างเป็นทางการ
ควบคุมโดย	สำนักเลขาธิการการศึกษาสาธารณะ
รหัสภาษา
ISO 639-3	ไม่ว่าจะ: crn – เอล นายาร์ คอราcok – ซานตา เทเรซา คอรา
กลอตโตล็อก	cora1260
อีแอลพี	คอร่า
การกระจายตัวของภาษาโคราและภาษาอูโต-แอซเทกันโดยรอบก่อนยุคอาณานิคม

ภาษาโครา ( ภาษาอังกฤษ: / ˈkoʊrə / )เป็นภาษาพื้นเมืองของเม็กซิโกในตระกูลภาษา อู โต -แอซเทกมีผู้พูดประมาณ 30,000 คน^{[ 2 ]}ผู้พูดคือกลุ่มชาติพันธุ์ที่รู้จักกันอย่างกว้างขวางในชื่อโคราแต่พวกเขาเรียกตัวเองว่านายาริ ต ชาวโคราอาศัยอยู่ในเทือกเขาทางตอนเหนือของรัฐ นายาริตของเม็กซิโกซึ่งตั้งชื่อตามชนพื้นเมือง ผู้พูดภาษาโคราจำนวนมากได้ก่อตั้งชุมชนพลัดถิ่นขึ้นตามแนวชายฝั่งตะวันตกเฉียงใต้ของรัฐโคโลราโดในสหรัฐอเมริกา^{[ 3 ]}ภาษาโคราเป็นภาษาเมโสอเมริกาและแสดงลักษณะหลายอย่างที่กำหนดพื้นที่ทางภาษาเมโสอเมริกาภายใต้กฎหมายทั่วไปว่าด้วยสิทธิทางภาษาของชนพื้นเมือง ภาษาโครา ได้รับการยอมรับว่าเป็น "ภาษาประจำชาติ" ร่วมกับภาษาพื้นเมืองอื่นๆ อีก 62 ภาษาและภาษาสเปนซึ่งมี "ความถูกต้อง" เช่นเดียวกันในเม็กซิโก^{[ 4 ]}

เว็บไซต์ Ethnologue จำแนกภาษาโคราออกเป็นสองรูปแบบหลัก รูปแบบหนึ่งเรียกว่าโครา เดล นายาร์หรือโครา เมเซโญซึ่งพูดกันเป็นหลักในและรอบๆ ชุมชนที่อยู่บนที่สูงปานกลางของเมซา เด นายาร์และโคเนล กอนซาเลสทางตอนใต้ของ เทศบาล เอล นายาร์ในรัฐนายาริตและมีผู้พูดประมาณ 9,000 คน (สำมะโนประชากรปี 1993) มีความแตกต่างที่สำคัญระหว่างรูปแบบต่างๆ เหล่านี้ และบางแหล่งข้อมูลแยกแยะระหว่างโครา มาริเต โก (ของเฆซุส มาเรีย), โครา เปรซิเดโญ (ของเปรซิดิโอ เด โลส เรเยส), โครา โคราเปโญ (ของซาน ฮวน โคราปัน) และโครา ฟรานซิสเกโญ (ของซานฟรานซิสโก) แต่ Ethnologue พิจารณาว่าความเข้าใจซึ่งกันและกันระหว่างภาษาเหล่านี้และภาษาเมเซโญนั้นสูงพอที่จะจัดให้เป็นภาษาเดียวกันได้

ภาษาถิ่นอีกรูปแบบหนึ่งที่ได้รับการยอมรับจาก Ethnologue เรียกว่าCora de Santa TeresaหรือCora Tereseñoซึ่งมีผู้พูดประมาณ 7,000 คน (สำมะโนประชากรปี 1993) ส่วนใหญ่อยู่ในเทือกเขาสูงทางตอนเหนือของเอลนายาร์ภาษา Cora de Santa Teresa มีความเข้าใจร่วมกันได้น้อยมากกับชุมชนผู้พูดภาษา Cora อื่นๆ จนEthnologueถือว่าเป็นภาษาถิ่นที่แยกต่างหาก เนื่องจากการอพยพย้ายถิ่นฐานในช่วงไม่นานมานี้ ทำให้มีชุมชนผู้พูดภาษา Cora ขนาดเล็กอาศัยอยู่ในสหรัฐอเมริกา ในเขตกันนิสัน ทางตะวันตกของรัฐโคโลราโด

ผู้พูดของ Cora รู้จักภาษาถิ่นเพียงห้าภาษาเท่านั้น: Cora de Jesús María, Cora de Mesa de Nayar, Cora de Sta เทเรซา, คอรา เด โกราปัน และคอรา เดอ ซานฟรานซิสโก ผู้พูดในพื้นที่สูงถือว่า Cora แห่ง Preseidio de los Reyes มีความเหมือนกันกับภาษาถิ่นของชุมชนที่ราบลุ่มอื่นๆ Corápan และ Cora of Dolores ก็เหมือนกับ Cora แห่ง Sta Teresa ^{[ 5 ]}

ภาษาโครามีการพูดกันหลายสำเนียง ซึ่งบางสำเนียงนั้นเข้าใจกันได้ยากองค์การมาตรฐานสากลจำแนกภาษาออกเป็นสองภาษา และสถาบันภาษาพื้นเมืองแห่งชาติรับรองเก้าภาษา

เอล นายาร์ คอรา / เฆซุส มาเรีย คอรา (คอรา มาริเตโก)

โดโลเรส โครา

โรซาริโต โครา

ซาน บลาซิโต โครา

ซาน ฮวน โคราปัน คอรา (Cora Corapeño)

ซานตา เทเรซา คอร่า (Cora Tereseño)

ลาเมซา เดล นายาร์ คอรา (Cora Meseño)

เพรซิดิโอเดลอสเรเยสคอรา (Cora Presideño)

ซานฟรานซิสโก คอร่า (Cora Francisqueño)

มีรายงานในศตวรรษที่ 16 ว่าชาว โทโทราเมพูดภาษาโครา^{[ 6 ]}

ภาษาโครามีความสัมพันธ์ใกล้ชิดที่สุดกับ ภาษา ฮุยโชลซึ่งรวมกันเป็น กลุ่มย่อย โคราโชลของภาษาอูโต-แอซเทกัน

สัทวิทยาของภาษาโคราเป็นแบบฉบับของภาษาอูโต-แอซเทกตอนใต้ โดยมีสระ 5 ตัวและระบบพยัญชนะที่ค่อนข้างเรียบง่าย อย่างไรก็ตาม ภาษาโครามีลักษณะที่แตกต่างจากภาษาอูโต-แอซเทกทั่วไปตรงที่มีระบบเสียงวรรณยุกต์ ที่เรียบง่าย หรือเน้นเสียงสูง โดยมีการเน้นเสียงประสานที่เน้นเสียงตกต่ำสูง ระบบเสียงวรรณยุกต์ที่แสดงด้านล่างนี้เป็นการวิเคราะห์ภาษาโคราจาก Jesús María โดย Margarita Valdovinos: ^{[ 7 ]}

ในระบบเสียงของภาษาโครา มีสระที่แตกต่างกัน 5 ตัว ได้แก่ [i ɛ a ɨ u] อย่างไรก็ตาม [ɔ] ซึ่งออกเสียงในบริเวณกลางหลังของปาก จะจำกัดอยู่เฉพาะในสระประสมเมื่อตามด้วยเสียง [u] เท่านั้น การเน้นเสียงบนสระใช้เพื่อระบุตำแหน่งการเน้นเสียง ตัวอย่างเช่น (v́)

มีการแบ่งแยกที่ชัดเจนระหว่างการผสมเสียงสระเดี่ยวและสระคู่ โดยคำต่างๆ จะแยกออกจากกันด้วยระดับเสียงที่สูงขึ้นและต่ำลง อย่างไรก็ตาม ระดับเสียงที่สูงขึ้นมักจะเป็นเสียงปกติ และระดับเสียงที่ต่ำลงจะแสดงความแปรผัน

ตารางด้านล่างนี้แสดงคำพยางค์เดียวที่มีระดับเสียงคงที่และระดับเสียงสูงขึ้นที่ใช้ในตารางด้านบน

ด้านล่างนี้คือคำพยางค์เดียวที่ลดลง แผนภูมินี้เกี่ยวข้องกับแผนภูมิสองแผนภูมิข้างต้น

คำสองพยางค์เพิ่มมิติของความเครียดเข้าไปอีก ความเครียดที่ต้นและท้ายคำเป็นเรื่องปกติในระบบเสียงของภาษาโครา ความเครียดเหล่านี้บางครั้งทำหน้าที่เป็นสัญญาณในการสนทนา สัญญาณเหล่านี้รวมถึงแต่ไม่จำกัดเพียงพยางค์ที่มีความเครียดสูงตามด้วยการไม่เปล่งเสียงของพยางค์สุดท้ายซึ่งไม่เน้นเสียง ระยะเวลาของคำและพยางค์ก็มีบทบาทในการกำหนดตำแหน่งของความเครียดที่เกี่ยวข้องกับคำสองพยางค์ด้วย

ภาษาโคราเป็นภาษาที่ขึ้นต้นด้วยคำกริยา ไวยากรณ์เป็นแบบเชื่อมคำและสังเคราะห์หลายส่วน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการผันคำกริยาด้วยหน่วยคำเติมและคำต่อท้ายจำนวนมาก มีคำต่อท้ายบุพบทจำนวนหนึ่งที่สามารถใช้เป็นคำนามแสดงความสัมพันธ์ได้ด้วย การบ่งชี้ประธานและกรรมประเภทต่างๆ สามารถสร้างความสัมพันธ์ทางไวยากรณ์ในภาษาโคราได้ผ่านการทำงานร่วมกันของคุณลักษณะทางไวยากรณ์ เช่น ลำดับคำ การเน้นหัวข้อ และกระบวนการเคลื่อนย้ายตำแหน่ง ซึ่งมีความสำคัญต่อการทำความเข้าใจโครงสร้างเชิงสาเหตุและการเข้ารหัสทางไวยากรณ์ของผู้ก่อเหตุและผู้ถูกก่อเหตุ ในทางกลับกัน ความสำคัญของการทำความเข้าใจกระบวนการก่อเหตุเพื่อประมวลผลว่าคุณลักษณะทางไวยากรณ์ใดที่ช่วยให้สามารถระบุฐานคำกริยาว่าเป็นกริยาบอกสภาพ กริยาไม่ต้องการกรรม หรือกริยาต้องการกรรมนั้น เป็นเพราะกระบวนการต่างๆ ถูกจัดเรียงตามความหมายและรูปแบบของคำหลัก ในภาษาโครา การพิจารณาฐานคำกริยาที่เป็นผู้กระทำจะนำไปสู่การปรากฏของความแปรผันทางความหมาย ซึ่งส่งผลให้ต้องเผชิญกับข้อจำกัดในการสร้างคำกริยาที่เป็นสาเหตุทางสัณฐานวิทยา^{[ 8 ]}

คำนามมีเครื่องหมายแสดงความเป็นเจ้าของและแสดงรูปแบบพหูพจน์ที่แตกต่างกันหลายแบบ

คำนามประเภทต่างๆ แสดงรูปพหูพจน์ด้วยวิธีที่แตกต่างกัน วิธีที่พบมากที่สุดคือการใช้คำต่อท้าย คำต่อท้ายที่ใช้แสดงรูปพหูพจน์ ได้แก่ -te , -mwa , -mwa'a , -tse , -tsi , -kʉ, -sʉ , -se , -si , -riและ-i วิธีอื่นๆ ในการสร้างรูปพหูพจน์ ได้แก่ การซ้ำสระตัวสุดท้ายของรากคำนาม หรือการเปลี่ยนการเน้นเสียงจากพยางค์หนึ่งไปยังอีกพยางค์หนึ่ง นอกจาก นี้ยัง มีคำนามอีกประเภทหนึ่งที่สร้างรูปพหูพจน์โดยการแทนที่คำนามเดิมด้วยคำอื่น ( suppletion )

คำต่อท้าย "mua และ muaʼa" โดยทั่วไปใช้เพื่ออ้างถึงบุคคลเท่านั้น คำต่อท้ายอื่นๆ ได้แก่ -tze, -tzi, -cʌ, -sʌ, -se, -si, -ri และ -i

การแสดงคำพหูพจน์ยังสามารถทำได้โดยการซ้ำสระตัวใดตัวหนึ่ง:

การใช้เครื่องหมายเน้นเสียงยังบ่งบอกถึงความเป็นพหูพจน์ได้อีกด้วย  

การทำให้เป็นพหูพจน์ยังแสดงให้เห็นได้จากการเปลี่ยนคำจากเอกพจน์เป็นพหูพจน์ หรือการเปลี่ยนคำให้กลายเป็นคำที่แตกต่างไปจากเดิมโดยสิ้นเชิง  

คำนามที่แสดงความเป็นเจ้าของจะถูกระบุด้วยคำนำหน้าซึ่งแสดงถึงบุคคลและจำนวนของผู้เป็นเจ้าของ คำนำหน้าที่แสดงถึงบุคคลที่หนึ่งเอกพจน์คือne- , na- , หรือni- ​​ส่วนบุคคลที่สองเอกพจน์คือa- , mwa'a- , a'a-และบุคคลที่สามเอกพจน์คือru-บุคคลที่หนึ่งพหูพจน์คือta- , บุคคลที่สองพหูพจน์คือha'amwa-และบุคคลที่สามพหูพจน์คือwa'a-นอกจากนี้ยังมีคำต่อท้ายอีกสองคำ คือ-ra'anใช้เพื่อระบุผู้เป็นเจ้าของที่เป็น บุคคลที่สี่ หรือบุคคลที่แสดงออกโดยธรรมชาติ และ -me'enใช้เพื่อระบุคำนามที่แสดงความเป็นเจ้าของแบบพหูพจน์ของบุคคลเอกพจน์

คำกริยาจะผันตามบุคคลและจำนวนของประธานและกรรมตรง และคำนำหน้ากรรมสำหรับบุคคลที่สามที่เป็นวัตถุไม่มีชีวิตจะแสดงรูปร่างพื้นฐานของวัตถุนั้นด้วย คำกริยายังผันตามสถานที่และทิศทางอีกด้วย คำกริยาในภาษาโคราใช้เพื่อแยกแยะความแตกต่างระหว่างสถานที่ บุคคล ทิศทาง และเวลา

ตัวอย่าง:

Ja'atzuútac a 'a nuja 'umé = al rato me voy = ฉันจะไปทีหลัง

Cutzú = está dormido = เขากำลังหลับอยู่^{[ 9 ]}

ตัวอย่าง:

náatapúajibe = regalame = มอบของขวัญให้ฉัน

จาชูเน ติมูอาชา'ʌʌre'e = กวนโต เต เดเบ? = เขาเป็นหนี้คุณเท่าไหร่?

Pecáraruure = ไม่เอาน่า! = อย่าทำ! ^{[ 9 ]}

คำนำหน้าme-มีสามรูปแบบในภาษาโครา ได้แก่ ne, ni และ na รูปแบบต่างๆ ของคำนำหน้านี้ปรากฏอยู่ในคำนามประเภทต่างๆ กัน

คำนำหน้า "คุณ" จะแสดงด้วยตัวใดตัวหนึ่งก็ได้ ได้แก่ a, muaʼa และ aʼa

ในเชิงลักษณะทางภาษาศาสตร์ ภาษาโครามีความน่าสนใจเพราะเป็นภาษาที่มีโครงสร้างประโยคแบบ VSO (กริยา ประธาน และกรรม) แต่ก็มีคำบุพบทตามหลัง ซึ่งเป็นลักษณะที่หาได้ยากในภาษาอื่นๆ แต่พบได้ในภาษาตระกูลอูโต-แอซเทกบางภาษา (เช่นปาปาโก เทเปฮวน และบางสำเนียงของนาฮัวทล์ ) โครงสร้างประโยคแบบ VSO ประกอบด้วย กริยา ประธาน และกรรม รูปแบบไวยากรณ์แบบนี้พบได้บ่อยที่สุดในภาษาโครา โครงสร้าง VSO สามารถเปลี่ยนแปลงได้เพื่อเน้นคำ วลี และเสียงบางอย่าง

กรรมรองถูกย้ายไปไว้ข้างหน้าเพื่อเน้นย้ำ:

คำบอกสถานที่และเวลาถูกย้ายไปไว้ต้นประโยคเพื่อเน้นย้ำ:

*เสียง má ในจังหวะขมับไม่มีเสียงกล็อตทัล แต่จะมีการเพิ่มเสียงกล็อตทัลเข้าไปเมื่อมีการเน้นเสียง

การเน้นย้ำพบได้ในประโยคที่แสดงความเท่าเทียมกัน:

การสร้างประโยคแบบไม่ต่อเนื่องสามารถทำได้โดยการย้ายคำคุณศัพท์หรือคำวิเศษณ์ไปไว้ท้ายประโยค และเน้นเสียงด้วยสำเนียงที่หนักแน่น:

คำต่อท้ายสรรพนามประธานสามารถใช้ร่วมกับประธานที่ระบุไว้อย่างชัดเจนได้:

ประธานถูกกล่าวซ้ำโดยใช้สรรพนาม:

การเน้นย้ำเป็นรูปแบบหนึ่งของการให้ความสำคัญที่แสดงให้เห็นว่า "คนนี้เลย" หรือ "เขาคนนั้นเอง"

ตัวอย่างการเปรียบเทียบระหว่างการก่อสร้างแบบต่อเนื่องและแบบไม่ต่อเนื่อง:

คำนามหรือวลีคำนามสองคำที่มีหน้าที่ทางไวยากรณ์คล้ายกันสามารถวางติดกันได้ โดยคำนามหรือวลีคำนามคำที่สองจะอธิบายความหมายของคำนามหรือวลีคำนามคำแรกเพิ่มเติม:

นอกจากนี้ ยังสามารถพบเห็นการวางคำให้ตรงกับคำนาม (Apposition) ได้โดยการใช้สรรพนามแสดงความเป็นเจ้าของนำหน้าด้วยสรรพนามชี้เฉพาะ:

การวางคำให้ตรงกับคำต้นประโยคยังสามารถเน้นย้ำประโยคได้ด้วยการกล่าวซ้ำประโยคในรูปแบบที่แตกต่างกัน

คำบุพบทจะต่อท้ายคำสรรพนามโดยตรง ซึ่งเป็นรูปแบบที่พบได้บ่อยที่สุดในภาษาอูโต-แอซเทก

การเติมคำบุพบทต่อท้ายคำนามโดยตรง:

wa- ใช้เป็นกรรมตามหลังคำบุพบทสำหรับบุรุษที่สามพหูพจน์:

โครงสร้างการคัดลอกสรรพนามแบบกลับด้าน:

ฐานคำบุพบทบุรุษที่สามที่ใช้ในภาษาโคราคือ ru- คำบุพบทหลายคำในภาษาโคราขึ้นต้นด้วย he- (หรืออาจเป็น ha- เมื่อสระที่ตามมามีความกลมกลืน)

โครงสร้างการคัดลอกสรรพนามทางอ้อม:

• -hece ใน/บน/สำหรับ < -he-ce < *-he-ciw < *pi-cii (him-P)
• -hete ใต้ < -he-te < *-he-tia < *pi-tua (him-P)
• -hemi กับ/เกี่ยวกับ < -he-mi < *pi-mi (him=P)
• -ham^wan กับ/และ < *-he-man < *pi-man (him-P)
• hap^wa บน/ข้างบน < *-he-pa < *pi-pa (him-P)

ในภาษา Cora คำบุพบทที่อยู่หน้าหรือหลังประโยคอาจมีรูปแบบคล้ายกันมาก แต่โดยทั่วไปแล้วคำบุพบทที่อยู่หลังประโยคจะเป็นรูปแบบที่ผูกติดกับประโยค ในขณะที่คำบุพบทที่อยู่หน้าประโยคจะเป็นรูปแบบอิสระ สามารถอธิบายคู่คำเหล่านี้ได้ด้วยตัวอย่างต่อไปนี้:

-na เป็นสมาชิกของรูปแบบคำบุพบทเชิงซ้อน

ภาษาโครามีระบบคำบุพบทที่ซับซ้อน คำต่างๆ เช่น 'ข้างใน' และ 'ข้างนอก' มีเครื่องหมายเฉพาะที่แยกแยะออกจากกัน ในการจำแนกคำว่า 'ข้างนอก' ชาวโคราใช้หน่วยคำลงท้าย "u" ในขณะที่คำว่า 'ข้างใน' ใช้หน่วยคำ "a"

คำบุพบทภายในและภายนอกอาจไม่ชัดเจนเสมอไป ในบางกรณีอาจอธิบายได้ว่าเป็นแบบสัมพัทธ์มากกว่าแบบสัมบูรณ์ คำว่า deep สามารถจัดประเภทได้โดยใช้หน่วยคำuหรือa ^{[ 10 ]}

ใช้เพื่อระบุตำแหน่งที่เหตุการณ์เกิดขึ้น

การเขียนโปรแกรมภาษาคอราดำเนินการโดยสถานีวิทยุของCDI XEJMN-AMออกอากาศจากJesús María, นายาริต

• คลังเอกสาร ELAR ของเอกสารภาษาและวาจาในหมู่ Náayeri of Jesús María, Nayarit