ปีศาจน้อย (ภาษารัสเซีย: Мелкий бес , โรมันไนซ์ :  Melkiy bes ) หรือแปลว่าปีศาจตัวเล็กเป็น นวนิยาย สัญลักษณ์นิยมโดยนักเขียนชาวรัสเซียฟีโอดอร์ โซโลกูบตีพิมพ์เป็นฉบับเดี่ยวในปี 1907 และได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว โดยมีการพิมพ์ซ้ำถึงสิบครั้งในระหว่างที่ผู้เขียนยังมีชีวิตอยู่ ^{[ 1 ]}

นวนิยายเรื่องนี้เล่าเรื่องราวของเปเรโดนอฟ ครูโรงเรียนโรคจิตในเมืองเล็กๆ แห่งหนึ่งในรัสเซีย เรื่องราวอีกส่วนหนึ่งนำเสนอความรักอันงดงามของเด็กหนุ่มซาชา พิลนิคอฟ และเด็กสาวลุดมิลา รูติโลวา เปเรโดนอฟใช้ชีวิตอยู่ด้วยความเกลียดชังโลกและชีวิตรอบตัว และเชื่อว่าทุกคนเกลียดเขาตลอดเวลา ตลอดทั้งเรื่อง เปเรโดนอฟพยายามดิ้นรนเพื่อเลื่อนตำแหน่งเป็นผู้ตรวจการของรัฐบาลประจำจังหวัด เริ่มหวาดระแวง และเห็นภาพหลอนเป็นปีศาจน้อยลึกลับชื่อเนโดติคอมกา ในที่สุดเขาก็ลงมือฆาตกรรมในขณะที่อยู่ในภาวะวิกลจริต

การพรรณนาชีวิตในชนบทของรัสเซียอย่างสมจริงและเสียดสี รวมถึงการเล่าเรื่องแบบบุคคลที่สามที่รู้ทุกอย่าง ทำให้โซโลกูบสามารถผสมผสานแนวคิดสัญลักษณ์นิยมและขนบธรรมเนียมสัจนิยมรัสเซียที่เขาใช้ในนวนิยายก่อนหน้านี้ ซึ่งเป็นรูปแบบที่คล้ายคลึงกับสัจนิยมแฟนตาซีของโมปัสซองต์

นวนิยายเรื่องนี้อาจถูกอ่านได้ว่าเป็นเสียดสีชีวิตในชนบทของรัสเซีย แต่เจตนาของโซโลกูบคือการวาดภาพชีวิตเองว่าเป็นสิ่งชั่วร้ายที่พระเจ้าสร้างขึ้น เมืองรัสเซียที่บิดเบี้ยวและโลกของปีศาจน้อยเป็นตัวแทนของposhlost'ซึ่งเป็นแนวคิดของรัสเซียที่มีลักษณะทั้งความชั่วร้ายและความธรรมดา และเปเรโดนอฟและปีศาจของเขา เนโดตีคอมกา คือตัวตนของposhlost'ดังที่DS Mirskyเขียนไว้ในปี 1925 ว่า "เปเรโดนอฟกลายเป็นตัวละครที่มีชื่อเสียงและน่าจดจำที่สุดในวรรณกรรมรัสเซียตั้งแต่เรื่องThe Brothers Karamazov " และชื่อของเขากลายเป็นคำในภาษาวรรณกรรม: "มันหมายถึงการจุติของความชั่วร้ายที่บึ้งตึง ซึ่งไม่รู้จักความสุขและขุ่นเคืองเมื่อผู้อื่นรู้เรื่องนั้น" ตามที่ Mirsky กล่าว เปเรโดนอฟเป็น "ตรีเอกภาพ" ร่วมกับโฟมา โอปิสกิน ของฟีโอดอร์ ดอสโตเยฟสกีและปอร์ฟิรี โกลอฟลอ ฟ ของมิคาอิล ซัลตีคอฟ-เชดริน^{[ 2 ] [ 3 ] [ 4 ]}

หนังสือเล่มนี้เปิดเผยให้เห็นถึงขุมทรัพย์แห่งความวิปริตทางเพศตามแนวคิดของฟรอยด์อย่างแยบยลและน่าเชื่อถือ ชื่อของตัวเอกในนวนิยายเรื่องนี้ เปเรโดนอฟ กลายเป็นสัญลักษณ์ของกิเลสตัณหา ที่คำนวณมา อย่างดีสำหรับคนทั้งรุ่น... เขาทรมานนักเรียนของเขา ได้รับความพึงพอใจทางเพศจากการเฝ้ามองพวกเขานั่งคุกเข่าสวดมนต์ และทำลายห้องพักของเขาอย่างเป็นระบบก่อนจากไป ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความแค้นที่เขามีต่อจักรวาลโดยรวม

• ปีศาจน้อย แปลโดยได้รับอนุญาตจาก จอห์น คูร์นอส และริชาร์ด อัลดิงตัน (ลอนดอน: มาร์ติน เซคเกอร์, 1916)
• เดอะเพ็ตตี้เดมอนแปลโดย แอนดรูว์ ฟิลด์ (นิวยอร์ก: แรนดอมเฮาส์, 1962)
• The Petty Demonแปลโดย Samuel D. Cioran (Ann Arbor: Ardis, 1983) (พร้อมภาคผนวกและบทความวิจารณ์ บรรณาธิการ Murl Barker) ISBN 0882338072.
• เดอะลิตเติลเดมอนแปลโดย โรนัลด์ วิลค์ส (นิวยอร์ก: เพนกวิน, 1994) (เพนกวิน ทเวนตี้เซ็นจูรี คลาสสิก) ISBN 9781480625570.

• นกพิราบเงิน
• เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก (นวนิยาย)
• สัญลักษณ์รัสเซีย