" นิทานของพ่อค้า " ( ภาษาอังกฤษยุคกลาง: The Marchantes Tale ) เป็นหนึ่งในนิทานแคนเทอร์เบอรีของเจฟฟรีย์ ชอเซอร์

หลังจากบทนำที่พ่อค้าคร่ำครวญถึงความโหดร้ายของภรรยาแล้ว เรื่องราวก็เริ่มต้นขึ้นที่เมืองปาเวียที่ซึ่งจานัวรี อัศวินวัยหกสิบปี หลงใหลในความคิดเรื่องการแต่งงานเขาขอคำแนะนำจากเพื่อนสองคน คนแรกคือเพลเซโบ ประจบประแจงเขาและเห็นด้วยกับทุกสิ่งที่เขาพูด ในขณะที่คนที่สองคือจัสตินัส แนะนำให้เขาระมัดระวังในการเลือกเจ้าสาว จานัวรีไม่สนใจคำแนะนำของจัสตินัสและแต่งงานกับหญิงสาวอายุประมาณยี่สิบปีชื่อเมย์

ในงานเลี้ยงฉลองสมรสหลังพิธีเสร็จสิ้น ดามยาน ผู้ติดตามของจานูอารี ตกหลุมรักเมย์ เขาแอบให้จดหมายรักกับเธอ ซึ่งเธอก็ตอบรับความรู้สึกนั้น และคู่รักต้องห้ามคู่นี้ก็เริ่มวางแผนที่จะสานสัมพันธ์กันโดยที่จานูอารีไม่รู้ จู่ๆ ด้วยโชคชะตาที่ผันผวน จานูอารีก็ตาบอดอย่างปริศนา ทำให้แผนการของเมย์และดามยานสำเร็จลุล่วงไปได้ ดังนี้

วันหนึ่งในเดือนมิถุนายน ขณะที่สามีภรรยาคู่นี้อยู่ในสวนที่มีกำแพงล้อมรอบซึ่งจานัวรีสร้างขึ้นเพื่อสนองความต้องการทางเพศของเขา เมย์ขอให้จานัวรีเก็บลูกแพร์จากต้นลูกแพร์ต้นหนึ่งให้เธอ จานัวรีตาบอดจึงไม่สามารถทำได้ เขาจึงให้เธอปีนขึ้นหลังเพื่อไปเก็บเอง ดามยานรอเธออยู่บนต้นไม้ เพราะเขาได้กุญแจสวนมาจากเมย์ และเมื่อเธอปีนขึ้นมา พวกเขาก็เริ่มร่วมรักกันท่ามกลางกิ่งไม้

อย่างไรก็ตาม เทพเจ้าพลูโตและโพรเซอร์พินามักจะเดินเล่นในสวน และได้เห็นกลอุบายของเมย์ พลูโตโกรธเคืองต่อพฤติกรรมของผู้หญิง จึงคืนสายตาให้จานัวรี จานัวรีเริ่มตื่นตระหนกเมื่อเห็นภรรยาของเขานอกใจกับผู้ติดตามของเขาบนต้นไม้ อย่างไรก็ตาม โพรเซอร์พินาตอบสนองต่อพฤติกรรมของพลูโต จึงส่งข้อแก้ตัว^{[ 1 ]} ให้เมย์ เพื่อช่วยเธอให้พ้นจากสถานการณ์นี้ เมย์บอกกับจานัวรีว่าเธอได้เรียนรู้ว่าความตาบอดของเขาจะหายได้หากเธอ "ต่อสู้" กับผู้ชายบนต้นไม้ และดวงตาของเขาหลอกลวงเขา หลังจากโต้เถียงกันไปมา จานัวรีก็พอใจกับคำอธิบายของเมย์ และทั้งสองก็กลับบ้านอย่างมีความสุข

เรื่องราวนี้จบลงด้วยบทส่งท้ายซึ่งเจ้าของบ้านบ่นเกี่ยวกับภรรยาของตนเอง

ในเรื่องเล่านี้ นักวิจารณ์โต้แย้งว่า Chaucer เยาะเย้ยวรรณกรรมต่อต้านสตรีนิยมอย่างแยบยล^{[ 2 ]}เช่นวรรณกรรมของTheophrastus ("Theofraste")

คำถามหนึ่งที่ทำให้เกิดความเห็นแตกแยกในหมู่นักวิจารณ์คือ นิทานของพ่อค้าเป็น นิทานประเภท แฟบเลียวหรือไม่โดยทั่วไปแล้ว แฟบเลียวหมายถึงเรื่องราวเกี่ยวกับตัณหาทางเพศและการมีเพศสัมพันธ์อย่างไม่จริงจัง แต่บางคนก็โต้แย้งว่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งครึ่งหลังของเรื่อง ที่ดามยานและเมย์มีเพศสัมพันธ์กันบนต้นไม้ โดยมีจานัวรีผู้ตาบอดอยู่ที่โคนต้นไม้ เป็นตัวอย่างของแฟบเลียว เดเร็ก เพียร์ซอลล์เป็นหนึ่งในผู้ที่เห็นด้วยกับมุมมองนี้ ในขณะที่นักวิจารณ์บางคน เช่นมอริซ ฮัสซีย์รู้สึกว่าชอเซอร์ได้ใส่ความซับซ้อนและมุมมองเชิงปรัชญาที่ลึกซึ้งกว่านั้นลงไป ทำให้เรื่องนี้อยู่ในระดับที่เหนือกว่าแฟบเลียว

แม้ว่าเรื่องเล่าหลายเรื่องจะมีเนื้อหาทางเพศที่โจ่งแจ้งตามมาตรฐานสมัยใหม่ แต่เรื่อง "พ่อค้า" มักถูกมองว่ามีเนื้อหาเช่นนั้นเป็นพิเศษลาร์รี เบนสันกล่าวไว้ว่า:

ตอนกลางของนิทานพ่อค้ามีลักษณะคล้ายนิทานพื้นบ้านแม้ว่าจะมีลักษณะพิเศษมากก็ตาม กล่าวคือ แต่งขึ้นด้วยรูปแบบที่สูงส่ง และบางฉาก (เช่น งานเลี้ยงแต่งงาน) ถือเป็นการแสดงศิลปะการพูดที่ประณีตที่สุดของชอเซอร์^{[ 3 ]}

ตัวละครหลายตัวในนิทานเรื่องนี้มีชื่อที่สื่อถึงฤดูกาล: จานัวรี ตัวละครเอก มีชื่อที่เชื่อมโยงกับเมย์ ภรรยาของเขา ซึ่งมีลักษณะตามฤดูกาลเช่นกัน โดยแสดงถึงลักษณะเฉพาะของทั้งสอง: จานัวรีนั้น"หยาบกระด้างและแก่ชรา"มีลักษณะที่แห้งแล้งและไร้ผลเหมือนกับชื่อเดือน ในขณะที่ภรรยาของเขาที่อ่อนเยาว์และ"สดชื่น"เป็นตัวแทนของฤดูใบไม้ผลิ สิ่งนี้มีความสำคัญเป็นพิเศษเมื่อพิจารณาถึงความคล้ายคลึงกันระหว่างนิทานเรื่องนี้กับนิทานในพระคัมภีร์เรื่องอาดัมและอีฟพี่น้องของจานัวรีชื่อเพลสโบและจัสตินัส: คนแรกเป็นคนประจบสอพลอซึ่งชื่อในภาษาละตินหมายถึง 'ฉันจะทำให้พอใจ' และคนหลังเป็นคนดี ('ผู้เที่ยงธรรม') ที่ไม่มีแรงจูงใจส่วนตัว

ตัวละครหลักอย่าง Januarie เป็นตัวอย่างทั่วไปของแนวคิด"senex amans " (ผู้สูงอายุที่อ่อนแอ)

มีการโต้แย้งว่านิทานเรื่องนี้ยังแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของBoccaccio ( Decameron : วันที่ 7 นิทานเรื่องที่ 9 ^{[ 4 ]} ), Le Miroir de Mariageของ Deschamps , Roman de la RoseของGuillaume de Lorris (แปลเป็นภาษาอังกฤษโดย Chaucer), Andreas Capellanus , StatiusและCatoที่มีต่องานเขียนของ Chaucer

นิทานที่คล้ายกัน ได้แก่ เรื่องราวของลิเดียและไพร์รัสของโบคาชิโอ^{[ 4 ]}และสามีผู้ซื่อบื้อจากพันหนึ่งราตรี [ ^{5 ] หนังสือ}เล่มที่ 4 ของมาสนาวีของรูมีมีเรื่องราวเกี่ยวกับต้นลูกแพร์อีกเรื่องหนึ่ง^{[ 6 ]}

เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2017 โรงเรียนดนตรีและการละคร Guildhallได้เปิดตัวการดัดแปลงโอเปร่าฉบับเต็มเรื่องใหม่ของThe Merchant's Tale ของ Chaucer ซึ่งสร้างสรรค์โดยนักเขียนStephen Plaiceและนักแต่งเพลงJulian Philipsในชื่อThe Tale of Januarie [ ^{7 ]} Plaice สร้างบทละครของเขาเป็นภาษาอังกฤษยุคกลางไม่เพียงแต่ดัดแปลงข้อความต้นฉบับของ Chaucer สำหรับการจัดฉากโอเปร่าเท่านั้น แต่ยังดึงเอาผลงานอื่นๆ ของ Chaucer มาใช้และสร้างเนื้อเพลงภาษาอังกฤษยุคกลางที่เป็นต้นฉบับทั้งหมด^Philipsและ Plaice ได้จัดโครงสร้างการดัดแปลงนี้ให้ครอบคลุมทั้งสี่ฤดูกาลของปีปฏิทิน ขยายเรื่องราวต้นฉบับของ Chaucer ไปจนถึงฤดูใบไม้ร่วง จึงติดตามเรื่องราวของ Januarie ต่อไปหลังจากความตายThe Tale of Januarieจัดพิมพ์โดย Peters Edition ^{[ 8 ]}

ใน ภาพยนตร์เรื่อง The Canterbury Talesของปาโซลินีเรื่องราวนี้ถูกดัดแปลงโดยมีโจเซฟิน แชปลิน รับบทเป็นเมย์ และฮิวจ์ กริฟฟิธ รับบทเป็นเซอร์แจนิวารี

• คำแปลแบบบรรทัดต่อบรรทัดของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด เก็บถาวรเมื่อวันที่ 14 มิถุนายน 2020 ที่Wayback Machine
• หน้าเว็บของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ถูกเก็บถาวรเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม 2002 ที่Wayback Machine
• การแปลสมัยใหม่ของนิทานพ่อค้าและแหล่งข้อมูลอื่นๆ ที่ eChaucer เก็บถาวรเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2019 ที่Wayback Machine
• "นิทานของพ่อค้า" –ฉบับแปลภาษาอังกฤษแบบง่ายๆ สำหรับผู้ที่ไม่ใช่นักวิชาการ