อักษร Udegeคืออักษรที่ใช้เขียนภาษา Udegeตลอดระยะเวลาการดำรงอยู่ อักษรนี้ใช้ฐานกราฟิกที่แตกต่างกันและได้รับการปรับปรุงแก้ไขหลายครั้ง ปัจจุบัน อักษร Udege ใช้ตัวอักษรซีริลลิกสองเวอร์ชันสำหรับภาษาเขียนสองภาษาที่กำลังเกิดขึ้นใหม่ แต่ยังไม่มีมาตรฐานที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไป ประวัติศาสตร์การเขียนภาษา Udege แบ่งออกเป็น 2 ช่วง:

• ปี 1931-1937 - การเขียนโดยใช้พื้นฐานภาษาละติน ;
• ตั้งแต่ปลายทศวรรษ 1980 เป็นต้นมา การเขียนสมัยใหม่ใช้ตัวอักษรซีริลลิกเป็นพื้นฐาน

การบันทึกเสียงภาษาอูเดเกะที่น่าเชื่อถือครั้งแรกเกิดขึ้นในปี 1859 โดยนักธรรมชาติวิทยาริชาร์ด มาคซึ่งได้จดชื่อสัตว์ท้องถิ่นหลายชนิดในภาษานี้เป็นอักษรซีริลลิก ในช่วงปี 1880-1890 อีวาน นาดารอฟและเซอร์เกย์ ไบรลอฟสกีได้รวบรวมพจนานุกรมเล่มแรกๆ ซึ่งมีคำศัพท์ภาษาอูเดเกะเขียนเป็นอักษรซีริลลิกด้วย การบันทึกเสียงทำโดยการฟัง และลักษณะทางเสียงจึงไม่แม่นยำมากนัก ตั้งแต่ปี 1906 เป็นต้นมาวลาดิมีร์ อาร์เซนเยฟ ได้ทำงานอย่างมากในการบันทึกเสียงภาษาอูเดเกะ ในบันทึกของเขา ซึ่งส่วนใหญ่ยังไม่ได้ตีพิมพ์ เขาใช้อักษรซีริลลิกที่มีเครื่องหมายกำกับเสียงเช่น เพื่อแสดงการออกเสียงแบบคอหอยเขาใช้เครื่องหมาย ⁀̇ (ส่วนโค้งที่มีจุดอยู่ด้านบน) ผู้เชี่ยวชาญตัดสินว่าการบันทึกของอาร์เซนเยฟมีความแม่นยำมากกว่าของนักวิทยาศาสตร์รุ่นก่อนๆ มาก นอกจากนี้ ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ได้มีการรวบรวมเอกสารภาษาอูเดเกะโดยPyotr ShmidtและStanisław Poniatowskiอย่างไรก็ตาม การเขียนภาษาอูเดเกะที่ถูกต้องยังไม่เกิดขึ้นในเวลานั้น^{[ 1 ]}

ในช่วงทศวรรษ 1920-1930 สหภาพโซเวียตกำลังดำเนินการสร้างอักษรสำหรับชนชาติที่ไม่รู้หนังสือมาก่อน ในปี 1931 ร่างอักษร Udege ฉบับแรกที่อิงตามกราฟิกภาษาละตินได้รับการตีพิมพ์ ผู้เขียนอักษรนี้คือYevgeny Shneiderตามร่างฉบับแรก อักษรประกอบด้วยตัวอักษรดังต่อไปนี้: ^{[ 3 ]} Aa Bb Çç Dd Ee Әә Ff Gg Hh Ꜧꜧ Ii Jj Kk Ll Mm Nn ​​Ŋŋ Oo Pp Rr Ss Tt Uu Ww Xx Ӡӡในปี 1932 หนังสือเล่มแรกในภาษา Udege ได้รับการตีพิมพ์โดยใช้อักษร Udege เวอร์ชันที่ปรับปรุงเล็กน้อย คือหนังสือเรียนเบื้องต้น "Minti oņofi" (ผู้รู้หนังสือของเรา) ซึ่งรวบรวมโดย Shneider เขายังเขียนหรือแปลหนังสือ Udege เล่มอื่นๆ ในช่วงทศวรรษ 1930 อีกด้วย อักษรละตินของ Udege ยังคงใช้งานได้จนถึงปี พ.ศ. 2480 ^{[ 4 ]}

ภาพภายนอก
หน้าแรกของหนังสือเรียนที่เขียนด้วยลายมือของจันซี คิมอนโก

ในช่วงครึ่งหลังของทศวรรษ 1930 กระบวนการถ่ายโอนอักษรไปยังฐานอักษรซีริลลิกได้เริ่มต้นขึ้นในสหภาพโซเวียต เมื่อวันที่ 7 มีนาคม 1937 คณะกรรมการบริหารกลางได้อนุมัติมติเกี่ยวกับการอนุมัติอักษรใหม่สำหรับประชาชนทางเหนือ พระราชกฤษฎีกานี้ยังอนุมัติอักษร Udege ที่มีพื้นฐานมาจากอักษรซีริลลิก ซึ่งประกอบด้วยตัวอักษรทั้งหมดของอักษรรัสเซีย ยกเว้นЩщและЪъรวมถึงเครื่องหมายอะพอสโทรฟี [ ^{5 ] อย่างไรก็ตาม}มีเพียงหนังสือเดียวที่ตีพิมพ์ในอักษรนี้ คือ การแปลตำราเรียนคณิตศาสตร์ (Арифметика. Тэнэдэлуи школа татусинкуни) หลังจากนั้น การใช้งานภาษาเขียน Udege ในพื้นที่ที่มีการควบคุมก็หยุดชะงักไปเป็นเวลานาน^{[ 6 ]}หนึ่งในสาเหตุที่เป็นไปได้ของการหยุดตีพิมพ์หนังสือในภาษาอูเดเกคือข้อเท็จจริงที่ว่าในปี พ.ศ. 2480 เยฟเกนี ชไนเดอร์ถูกปราบปราม^{[ 4 ]}

ในปีต่อมา ตัวแทนของปัญญาชนชาวอูเดเกได้พยายามฟื้นฟูการเขียน ดังนั้น ในช่วงทศวรรษ 1940 นักเขียนDzhansi Kimonko ได้พัฒนาอักษรซีริลลิกอูเดเกเวอร์ชันของตนเอง (ต่อมาสำนักพิมพ์ใน เซนต์ปีเตอร์สเบิร์กเริ่มใช้อักษรนี้ในการตีพิมพ์หนังสือโดยไม่มีการเปลี่ยนแปลง) แต่ในเวลานั้นความคิดริเริ่มของเขาไม่ได้รับการสนับสนุนจากทางการ^{[ 6 ]}ในช่วงทศวรรษ 1960 Valentina Kyalundzyuga ผู้อยู่อาศัยในหมู่บ้านGvasyugiได้เขียนบทละครจำนวนหนึ่งเป็นภาษาอูเดเก ซึ่งต้นฉบับไม่เหลือรอดมาถึงปัจจุบัน^{[ 4 ]}เป็นที่น่าสังเกตว่าในช่วงทศวรรษ 1980 แม้กระทั่งก่อนการฟื้นฟูอักษรอูเดเกอย่างเป็นทางการ ชาวอูเดเกบางคนใช้ทั้งอักษรซีริลลิกและอักษรละตินในการเขียนภาษาของตน^{[ 6 ]}

ในช่วงปลายทศวรรษ 1980 ประเด็นเรื่องการฟื้นฟูอักษร Udege ได้ถูกหยิบยกขึ้นมาอีกครั้ง ผู้เชี่ยวชาญได้พัฒนาอักษรซีริลลิกหลายเวอร์ชัน โดยเวอร์ชันหนึ่งพัฒนาโดยสถาบันภาษาศาสตร์แห่งสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งสหภาพโซเวียตสาขาเลนินกราด (ผู้เขียนคือOrest Sunik ) และอีกเวอร์ชันหนึ่งพัฒนาโดยKhabarovsk (ผู้เขียนคือ MD Simonov) ^{[ 6 ]}เวอร์ชันที่สองได้รับการอนุมัติอย่างเป็นทางการโดยคณะกรรมการบริหารประจำภูมิภาค Khabarovsk ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2532 ^{[ 1 ]}

ตัวอักษร Udege เวอร์ชัน "เลนินกราด" มีอักขระต่อไปนี้: А а, Б б, В в, Г г, Д д, Е е, Ё ё, Ҡ ҡ, И и, й, К к, л л, М м, Н н, ҇ ё, О о, П п, Р р, С с, Т т, У у, Ф ф, х х, ц ц, Ч ч, Э э, Ю ю, Я я นอกจากนี้ มีการใช้เครื่องหมายอะพอสทรอฟี่หน้าสระ แสดงว่าสระตามด้วยการหยุดสายเสียง^{[ 7 ]}ในอักษรชุดนี้ ในช่วงปี 2000-2010 มีการตีพิมพ์หนังสือเรียนและพจนานุกรมจำนวนมาก โดยส่วนใหญ่เป็นผลงานของAlbina Girfanova ^{[ 8 ]}

อักษรเวอร์ชัน “คาบารอฟสค์” ซึ่งปัจจุบันมีการตีพิมพ์วรรณกรรมส่วนใหญ่ในรูปแบบนี้ มีรูปแบบดังต่อไปนี้: ^{[ 1 ]}

ลักษณะเด่นของอักษรนี้คือ การสะท้อนเสียงสระทั้ง 18 เสียงของภาษาอูเดเกะลงในการเขียน ได้แก่ เสียงสระเบาแบบง่าย (ตัวอักษรที่ไม่มีเครื่องหมายกำกับเสียง) เสียงสระเบาแบบกระทันหัน (ตัวอักษรที่มีเครื่องหมายอะพอสโทรฟี) เสียงสระหนักแน่นแบบคมชัด (ตัวอักษรที่มีเครื่องหมายเซอร์คัมเฟล็ก ซ์ ) และเสียงสระหนักแน่นแบบนุ่มนวล (ตัวอักษรที่มีเครื่องหมายมาครอน ) ^{[ 1 ]}ผู้สนับสนุนอักษร "เลนินกราด" วิพากษ์วิจารณ์อักษรเวอร์ชัน "คาบารอฟสค์" เนื่องจากนักเรียนเข้าใจได้ยาก^{[ 6 ]}

นักเขียน Udege ชื่อ Aleksandr Kanchuga ในหนังสือของเขาที่ตีพิมพ์ในช่วงกลางทศวรรษ 2000 ใช้ระบบการเขียนของตัวเอง ซึ่งประกอบด้วยตัวอักษรของอักษรรัสเซียโดยเพิ่มเครื่องหมายҢ ңเข้าไป^{[ 9 ]}

นอกจากอักษรข้างต้นที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบันแล้ว ในช่วงต้นทศวรรษ 1990 ยังมีการใช้อักษรซีริลลิกเวอร์ชันอื่นๆ ในสิ่งพิมพ์จำนวนมากอีกด้วย ดังนั้นในหนังสือ Udege เล่มแรกที่ตีพิมพ์หลังจากการต่ออายุการเขียนคู่มือสำหรับครูสอนภาษา Udege ปี 1991 จึงมีการใช้ตัวอักษรต่อไปนี้: ^{[ 10 ]} А а, Б б, В в, ՜ ՝, Г г, Д д, Ҙ ҙ, Е е, Ё ё, Ж ж, З з, Ҡ ҡ, И и, Й й, К к, л л, М м, Н н, ҇ њ, Њ њ, О о, П п, Р р, С с, Т т, У у, Ф ф, х х, ц ц, Ч ч, Ш ш, Щ щ, Ъ ъ, Ы ы, Ь ь, Э э, Ю ю, Я яนอกจากนี้ ในอักษรชุดนี้เครื่องหมายอะพอสโทรฟีใช้สำหรับเสียงหยุดในกล่องเสียง เครื่องหมายอะคิวต์ใช้สำหรับสระเสียงยาว และเครื่องหมายวงกลมใต้ตัวอักษรใช้สำหรับเสียงที่ลดรูป ใน “Udege ภาพประกอบตัวอักษร” ซึ่งตีพิมพ์ในปีเดียวกัน ผู้เขียนคนเดียวกันใช้ตัวอักษรในรูปแบบที่แตกต่างกันเล็กน้อย: ^{[ 11 ]} А а, Б б, ՜ ՝, Г г, Д д, Ҙ ҙ, е, ё, Ҡ ҡ, И и, Й й, К к, л л, М м, Н н, э њ, Њ њ, О о, П п, С с, Т т, У у, ф, х х, Ч ч, ц ц, ю, я

ตารางการจับคู่ตัวอักษร: ^{[ 12 ] [ 13 ]}