วิทคูฉี
ประเภทสคริปต์	ตัวอักษร
ทิศทาง	จากซ้ายไปขวา
ไอโอเอส 15924
ไอโอเอส 15924	วิธ(228) ​วิธกูกิ
ยูนิโค้ด
ชื่อแทนยูนิโค้ด	วิทคูฉี
ช่วงยูนิโค้ด	U+10570–U+105BF

อักษรของ Naum Veqilharxhiเป็นอักษรที่คิดค้นขึ้นในศตวรรษที่ 19 เพื่อใช้แทนภาษาแอลเบเนียโดยนักวิชาการNaum Veqilharxhiซึ่งเป็นผู้เดียวที่ใช้อักษรนี้ในงานด้านการศึกษาของเขา^{[ 1 ]}

นักวิชาการชาวอัลบาเนียรู้จักอักษรนี้ในชื่อ "อักษรของ Naum Veqilharxhi" ( ^ภาษาอัลบาเนีย : alfabeti i (Naum) Veqilharxhit ) ^{[ 2 ]}มีการกล่าวถึงอักษรนี้ในปี พ.ศ. 2397 โดยJohann Georg von Hahnว่าเป็นอักษรที่เพิ่งประดิษฐ์ขึ้นใหม่โดยBüthakukje [ ^{3 ]}ซึ่งสับสนชื่อผู้ประดิษฐ์กับสถานที่เกิดของเขาคือVithkuqหมู่บ้านในเขต Korçëความสับสนนี้ยังคงดำเนินต่อไปในหมู่นักวิชาการชาวตะวันตก^{[ 4 ]} Michael Eversonได้เข้ารหัสอักษรนี้ลงในUnicodeและได้ปรับปรุงชื่อที่ผิดของภาษาเยอรมันให้เป็นVithkuqiซึ่งเป็นการสะกดชื่อเมืองในปัจจุบัน^{[ 5 ]}ซึ่งปัจจุบันเป็นชื่ออย่างเป็นทางการของอักษรนี้ในISO 15924

ในขณะนั้น อันเป็นผลมาจากปัจจัยต่างๆ ภาษาแอลเบเนียยังคงเป็นภาษาที่มีการเขียนค่อนข้างน้อย โดยทั่วไป ชาวคาทอลิกเขียนด้วยอักษรละตินชาวออร์โธดอกซ์เขียนด้วยอักษรกรีกและชาวมุสลิมเขียนด้วยอักษรเปอร์เซีย-อาหรับนาอุม เวคิลฮาร์ซีมีความเห็นว่า ภาษาแอลเบเนียในฐานะภาษาอิสระ ควรมีระบบการเขียนของตนเองเพื่อหลีกเลี่ยงการนำอักษรจากต่างประเทศเข้ามาซึ่งอาจนำอิทธิพลทางการเมืองและศาสนาจากต่างชาติเข้ามาด้วย^{[ 6 ]}เมื่อลี้ภัยไปยังบูคาเรสต์เขาได้ติดต่อกับแนวคิดของ นักคิด ยุคเรืองปัญญาบอล ข่านในศตวรรษที่ 19 และเป็นที่ทราบกันดีว่าเขาได้พบกับอีวาน เซลิมินสกีและเปตาร์ เบรอน เป็นการส่วนตัว ซึ่งในปี 1824 ได้ตีพิมพ์หนังสือFish Primer ^{[ 7 ]}

เขาได้ตีพิมพ์หนังสือเรียนภาษาเล่มแรกในปี พ.ศ. 2487 ^{[ 8 ]}และในปี พ.ศ. 2488 หนังสือเรียนเล่มที่สองที่ยาวกว่า[ ^{9 ] ซึ่ง}พิมพ์ด้วย ระบบลิโทกราฟี ในบูคาเรสต์โดย Georg Johann Venrich ^{[ 10 ]}ผลงานของเขาได้รับการตอบรับเป็นอย่างดีในเมืองคอร์ชา [ ^{11 ] และ}ได้รับการยกย่องจากGeorge Barițในปี พ.ศ. 2488 ในหนังสือพิมพ์Gazeta de Transilvania ของเขา และจากIon Heliade Rădulescu ในปี พ.ศ. 2489 ในหนังสือพิมพ์ Curierul Românescของเขาและจากนั้นผลงานของเขาก็ได้รับความสนใจจากนักภาษาศาสตร์ชาวออสเตรีย^{[ 12 ]}

ในปี ค.ศ. 1846 ซึ่งเป็นปีที่เชื่อกันว่าเขาถูกวางยาพิษ เวคิลฮาร์ซีได้เขียนจดหมายเปิดผนึกต่อต้านฝ่ายตรงข้าม โดยกล่าวว่า:

ประเทศเหล่านั้นที่ยังคงไร้ความรู้ก็เหมือนทาสที่ต้องทำงานทุกวันเพื่อเอาใจประเทศที่เจริญกว่าและมีอำนาจมากกว่า พวกเขาจะสามารถหลุดพ้นจากสภาพที่น่าอับอายและทุกข์ทรมานได้ก็ต่อเมื่อพวกเขาเริ่มพัฒนาภาษาประจำชาติของตน แต่สิ่งนี้จะไม่สามารถบรรลุได้หากปราศจากอักษรประจำชาติที่เป็นเอกลักษณ์^{[ 13 ]}

ในปี พ.ศ. 2390 อักษรถูกแกะสลักเพื่อใช้ในการพิมพ์ในเวียนนาโดยนักภาษาศาสตร์และช่างแกะแม่พิมพ์ชาวออสเตรียชื่ออโลอิส อาวเออร์ [ ^{14 ] แบบ}อักษรเดียวกันนี้ยังถูกใช้โดยชุดแบบอักษรที่ตีพิมพ์ในเวียนนาในภายหลัง^{[ 15 ]}นับเป็นแบบอักษรแบบแรกที่ถูกแกะสลักสำหรับอักษรแอลเบเนีย ดั้งเดิม ^{[ 16 ]}

ตัวอักษรนี้ยังเป็นที่รู้จักของชาวอิตาโล-อัลเบเนีย ที่มีชื่อเสียง เช่นGirolamo de Rada , Demetrio CamardaและVincenzo Dorsa ^{[ 17 ]}

อักษร Vithkuqi มีความสอดคล้องอย่างใกล้ชิดระหว่างตัวอักษรและหน่วยเสียง แต่ไม่ได้แยกความแตกต่างระหว่างr /ɾ/และrr /r/ซึ่งทั้งคู่แทนด้วย ⟨ 𐖱 ⟩ เนื่องจากความแตกต่างนี้ไม่มีอยู่ในภาษาถิ่นของภูมิภาคที่ Veqilharxhi มาจาก^{[ 18 ]}และระหว่างç /t͡ʃ/และxh /d͡ʒ/ซึ่งทั้งคู่แทนด้วย ⟨ 𐖛 ⟩ เนื่องจากเสียงเหล่านี้มักสับสนกันในภาษาถิ่นของพื้นที่^{[ 19 ]}ลองเปรียบเทียบว่าเสียงกึ่งเสียดแทรกทั้งสองนี้สะกดด้วยตัวอักษรเดียวในระบบการเขียนแบบหน่วยเสียงอีกระบบหนึ่ง เช่นอักษร Elbasan

การสะกดคำใช้ไดกราฟ สอง ตัว เสียงgj /ɟ/แทนด้วย ⟨ 𐕺𐖦 ⟩ ซึ่งก็คือgตามด้วยiที่มีเครื่องหมายกึ่งสระอยู่ด้านบน ในขณะที่zh /ʒ/ แทนด้วย ⟨ 𐖴𐖼 ⟩ ซึ่งก็คือ sh ตามด้วย z [ 20 ] i ที่มีเครื่องหมายกึ่งสระอยู่ด้านบนยัง^{ใช้ในได}กราฟ⟨ 𐖧𐖦 ⟩ ซึ่งเหมือนกับ ⟨ 𐖧 ⟩ แทน/j/แต่เฉพาะเมื่อไม่ได้ตามด้วยสระ และในบางครั้ง ⟨ 𐖰𐖦 ⟩ ซึ่งเทียบเท่ากับ ⟨ 𐖰 ⟩ /c/ที่มีข้อจำกัดเดียวกัน^{[ 21 ]}

อักษรดังกล่าวแยกความแตกต่างระหว่าง ⟨ 𐖣 ⟩ ซึ่งแทนเสียง/h/และ ⟨ 𐖤 ⟩ ซึ่งคล้ายกับอักษรกรีก ⟨ χ ⟩ ที่แทน เสียง /ç/หน้าสระหน้า และเสียง/x/ในตำแหน่งอื่นๆ ซึ่งพบได้ในคำยืมจากภาษากรีกและตุรกี รวมถึงคำพื้นเมืองภายใต้เงื่อนไขทางสัทศาสตร์เฉพาะที่มาตรฐานสมัยใหม่มีหน่วยเสียง /h/ ^{[ 22 ]}เสียง/ɣ/ซึ่งไม่มีอยู่ในมาตรฐานสมัยใหม่ ถูกแทนด้วย ⟨ 𐖡̆ ⟩ นั่นคือgที่มีเครื่องหมายคล้าย breve อยู่ด้านบน แต่ต่างจากการเปลี่ยนแปลงตัวอักษรอื่นๆ เช่น ⟨ 𐖻 ⟩ y , ⟨ 𐖰 ⟩ q , ⟨ 𐖴 ⟩ shหรือ ⟨ 𐖜 ⟩ dเขาไม่เคยระบุมันเป็นตัวอักษรแยกต่างหาก ตัวอักษรb /b/ ⟨ 𐖙 ⟩ มีรูปแบบตัวเขียนหวัดคือ ⟨ 𐖘 ⟩ ^{[ 23 ]}ลำดับตัวอักษรเป็นไปตามภาษากรีกยกเว้นว่าสระจะแยกออกจากพยัญชนะ

หากต้องการภาพที่ถูกต้อง โปรดดูภาพสแกนที่ Wikisource

ตัวอักษรพิมพ์ใหญ่		จดหมายตัวเล็ก		อัลบาเนียสมัยใหม่	ไอพีเอ
ภาพ	ข้อความ	ภาพ	ข้อความ
	𐕰		𐖗	เอ	/a/
	𐕸		𐖟	ë	/ə/
	𐕷		𐖞	อี	/e/
	𐕾		𐖥	ฉัน	/ฉัน/
	𐖇		𐖮	โอ	/o/
	𐖐		𐖷	คุณ	/u/
	𐖔		𐖻	y	/y/
	𐖑		𐖸	วี	/v/
	𐕲		𐖙	ข	/b/
	𐕱		𐖘
	𐕺		𐖡	จี	/ɡ/
	𐖀		𐖧	เจ	/j/
	𐕶		𐖝	dh	/ð/
	𐕵		𐖜	ง	/d/
	𐖏		𐖶	ไทย	/θ/
	𐖕		𐖼	z	/z/
	𐖁		𐖨	เค	/k/
	𐖉		𐖰	q	/c/
	𐖃		𐖪	ll	/ɫ/
	𐖂		𐖩	ล	/ล/
	𐖄		𐖫	ม	/ม/
	𐖅		𐖬	n	/n/
	𐖆		𐖭	นิวเจอร์ซีย์	/ɲ/
	𐖈		𐖯	พี	/p/
	𐖊		𐖱	ร, ร	[ɾ]หรือ[r] ​​ผสานกันทางหน่วยเสียง
	𐖌		𐖳	ส	/s/
	𐖍		𐖴	ช	/ʃ/
	𐖎		𐖵	ที	/t/
	𐕹		𐖠	เอฟ	/f/
	𐕼		𐖣	ชม.	/ชม/
	𐕽		𐖤		/x/ , /ç/
	𐕳		𐖚	ค	/t͡s/
	𐕴		𐖛	ç, xh	/t͡ʃ/และ/d͡ʒ/
	𐖒		𐖹	x	/d͡z/

อักษร Vithkuqi ถูกเพิ่มเข้าไปใน มาตรฐาน Unicodeในเดือนกันยายน 2021 พร้อมกับการเปิดตัวเวอร์ชัน 14.0

บล็อก Unicode สำหรับ Vithkuqi คือ U+10570–U+105BF:

Wikisourceมีเนื้อหาต้นฉบับที่เกี่ยวข้องกับบทความนี้ ในหลายภาษา :

ผู้เขียน: Naum Veqilharxhi

• อักษรแอลเบเนีย
• อักษรเอลบาซาน
• อักษรโทดรี
• อักษรเวลลารา