โทรลล์เป็นสิ่งมีชีวิตในนิทานพื้นบ้าน นอร์ดิก รวมถึงเทพปกรณัมของชาวนอร์สใน แหล่งข้อมูลภาษา นอร์สโบราณสิ่งมีชีวิตที่ถูกอธิบายว่าเป็นโทรลล์อาศัยอยู่ในพื้นที่โดดเดี่ยว เช่น โขดหิน ภูเขา หรือถ้ำ อาศัยอยู่ร่วมกันเป็นครอบครัวเล็กๆ และแทบจะไม่ช่วยเหลือมนุษย์เลย

ใน นิทานพื้นบ้าน สแกนดิเนเวีย ยุคหลัง โทรลล์กลายเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว อาศัยอยู่ห่างไกลจากที่อยู่อาศัยของมนุษย์ ไม่นับถือศาสนาคริสต์และถูกมองว่าเป็นอันตรายต่อมนุษย์ รูปลักษณ์ของโทรลล์แตกต่างกันไปอย่างมาก ขึ้นอยู่กับแหล่งที่มา โทรลล์อาจมีรูปร่างหน้าตาอัปลักษณ์และเชื่องช้า หรืออาจมีรูปร่างหน้าตาและพฤติกรรมเหมือนมนุษย์ทุกประการ โดยไม่มีลักษณะที่น่าเกลียดน่ากลัว เป็นพิเศษ

ในนิทานพื้นบ้านของสแกนดิเนเวีย บางครั้งโทรลล์ก็มีความเกี่ยวข้องกับสถานที่สำคัญบางแห่ง (บางครั้งก็กล่าวกันว่าสถานที่เหล่านั้นเกิดจากการที่โทรลล์ถูกแสงแดดส่องถึง) โทรลล์ปรากฏอยู่ในสื่อหลากหลายรูปแบบในวัฒนธรรมสมัยนิยม

คำนามภาษานอร์สโบราณtrollและtrǫll (ซึ่งมีความหมายหลากหลายว่า "ปีศาจ, อสูร, มนุษย์หมาป่า , ยักษ์ ") และ คำนาม ภาษาเยอรมันยุคกลางtroll, trolle "ปีศาจ" (ตามที่นักภาษาศาสตร์Vladimir Orel กล่าว คำนี้น่าจะยืมมาจากภาษานอร์สโบราณ) อาจพัฒนามาจาก คำนามเพศกลาง ภาษาโปรโตเยอรมัน * trullanซึ่งหมายถึง "เหยียบย่ำ" ที่มาของคำภาษาโปรโตเยอรมันนี้ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด^{[ 1 ]}นอกจากนี้ คำกริยาภาษานอร์สโบราณtrylla 'ร่ายมนตร์, เปลี่ยนเป็นโทรลล์' และ^คำกริยาภาษาเยอรมันยุคกลางtrüllen "กระพือปีก" ต่างก็พัฒนามาจากคำกริยาภาษาโปรโตเยอรมัน * trulljananซึ่งเป็นอนุพันธ์ของ * trullan [ ^{1 ]}

ในเทพปกรณัมนอร์ส โทรลล์เช่นเดียวกับเธอร์สเป็นคำที่ใช้เรียกยอตนาร์และมีการกล่าวถึงตลอดทั้งคัมภีร์นอร์สโบราณ ในแหล่งข้อมูลนอร์สโบราณ กล่าวกันว่าโทรลล์อาศัยอยู่ในภูเขา หิน และถ้ำที่โดดเดี่ยว บางครั้งก็อาศัยอยู่ด้วยกัน (โดยปกติจะเป็นพ่อกับลูกสาวหรือแม่กับลูกชาย) และไม่ค่อยมีใครบรรยายว่าโทรลล์นั้นช่วยเหลือหรือเป็นมิตร^{[ 2 ]}หนังสือProse Edda ชื่อ Skáldskaparmálบรรยายถึงการเผชิญหน้ากันระหว่างหญิงโทรลล์นิรนามกับกวีBragi Boddason ในศตวรรษที่ 9 ตามเนื้อหาในส่วนนี้ Bragi กำลังขับรถผ่าน "ป่าแห่งหนึ่ง" ในช่วงค่ำวันหนึ่ง เมื่อหญิงโทรลล์คนหนึ่งถามเขาอย่างก้าวร้าวว่าเขาเป็นใคร และในระหว่างนั้นก็ได้บรรยายถึงตัวเธอเองด้วย:

ภาษานอร์สโบราณ :

Troll kalla mik trungl sjǫtrungnis, auðsug jǫtuns , élsólar bǫl, vilsinn vǫlu , vǫrð nafjarðar, hvélsveg hisins – hvat's troll nema þat? ^{[ 3 ]}

คำแปลโดย แอนโทนี ฟอลค์ส:

โทรลล์เรียกข้าว่า ดวงจันทร์แห่งรังนีร์ที่พักอาศัย ผู้ดูดทรัพย์ของยักษ์ กองไฟแห่งดวงอาทิตย์พายุ สหายผู้เป็นมิตรของ นางพยากรณ์ ผู้พิทักษ์แห่งฟยอร์ดแห่งศพผู้ กลืนกินวงล้อแห่งสวรรค์ แล้ว โทรลล์จะเป็นอะไรไปได้อีกเล่า? ^{[ 4 ]}

แปลโดย จอห์น ลินโดว์ :

พวกเขาเรียกฉันว่าโทรล ดวงจันทร์แห่งโลก- Hrungnir [?] ผู้ดูดทรัพย์ [?] ของยักษ์ ผู้ทำลายพายุ-ดวงอาทิตย์ [?] ผู้ติดตามที่รักของนักพยากรณ์ ผู้พิทักษ์ "nafjord" [?] ผู้กลืนกินวงล้อแห่งสวรรค์ [ดวงอาทิตย์] โทรลคืออะไรถ้าไม่ใช่แบบนั้น? ^{[ 3 ]}

บรากีตอบกลับโดยอธิบายตัวเองและความสามารถของเขาในฐานะนักกวี ฝีมือดี ก่อนที่สถานการณ์จะจบลง^{[ 4 ]}

มีการใช้คำศัพท์ภาษานอร์สโบราณอย่างjötunn , troll , þursและrisi อย่างสับสนและซ้ำซ้อนกันอยู่มาก ซึ่งคำเหล่านี้ใช้อธิบายสิ่งมีชีวิตต่างๆLotte Motzตั้งทฤษฎีว่าเดิมทีแล้วสิ่งมีชีวิตเหล่านี้แบ่งออกเป็นสี่ประเภทที่แตกต่างกัน ได้แก่ เจ้าแห่งธรรมชาติ ( jötunn ), นักเวทในตำนาน ( troll ), สัตว์ประหลาดที่เป็นศัตรู ( þurs ) และวีรบุรุษและขุนนาง ( risi ) โดยประเภทสุดท้ายเป็นประเภทที่เพิ่มเข้ามาในภายหลัง ในทางกลับกัน Ármann Jakobson วิพากษ์วิจารณ์การตีความของ Motz และกล่าวว่าทฤษฎีนี้ "ไม่มีหลักฐานที่น่าเชื่อถือใดๆ มาสนับสนุน" ^{[ 5 ]}อาร์มันน์เน้นว่าคำนี้ใช้เพื่อหมายถึงสิ่งมีชีวิตต่างๆ เช่น ยักษ์หรือผู้ที่อาศัยอยู่บนภูเขา แม่มด บุคคลที่มีพละกำลังหรือตัวใหญ่หรือน่าเกลียดผิดปกติ วิญญาณชั่วร้าย ผี บลามาดร์หมูป่าวิเศษ เทพครึ่งมนุษย์นอกรีต ปีศาจ บรุนน์มิกิหรือเบอร์เซอร์เกอร์^{[ 6 ] [ 7 ]}

ต่อมาในนิทานพื้นบ้านของสแกนดิเนเวีย โทรลล์ได้รับการนิยามว่าเป็นสิ่งมีชีวิตประเภทหนึ่ง โดยเฉพาะ ^{[ 8 ]}มีเรื่องเล่ามากมายเกี่ยวกับโทรลล์ที่มักถูกบรรยายว่ามีอายุมาก แข็งแรงมาก แต่เชื่องช้าและโง่เขลา และบางครั้งก็ถูกบรรยายว่าเป็นสัตว์กินคนและกลายเป็นหินเมื่อสัมผัสกับแสงแดด^{[ 9 ]}อย่างไรก็ตาม โทรลล์ยังได้รับการยืนยันว่ามีรูปร่างหน้าตาคล้ายมนุษย์ โดยไม่มีรูปลักษณ์ที่น่าเกลียดเป็นพิเศษ แต่พวกมันอาศัยอยู่ห่างไกลจากที่อยู่อาศัยของมนุษย์และโดยทั่วไปมี "รูปแบบการจัดระเบียบทางสังคมบางอย่าง" ซึ่งแตกต่างจากråและnäckที่ได้รับการยืนยันว่าเป็น "สิ่งมีชีวิตโดดเดี่ยว" ตามที่John Lindow กล่าว สิ่งที่ทำให้พวกมันแตกต่างออกไปคือพวกมันไม่ใช่คริสเตียน และผู้ที่พบเจอพวกมันจะไม่รู้จักพวกมัน ดังนั้น ในที่สุดโทรลก็เป็นอันตราย ไม่ว่าพวกมันจะเข้ากันได้ดีกับสังคมคริสเตียนแค่ไหนก็ตาม และโทรลก็มีนิสัยชอบลักพาตัว (bergtagning หรือ "การยึดภูเขา") และบุกรุกฟาร์มหรือที่ดิน^{[ 10 ]}

ลินโดว์ระบุว่ารากศัพท์ของคำว่า "โทรลล์" ยังคงไม่แน่นอน แม้ว่าเขาจะนิยามโทรลล์ในนิทานพื้นบ้านสวีเดนในยุคหลังว่าเป็น "สิ่งมีชีวิตแห่งธรรมชาติ" และเป็น "สิ่งมีชีวิตจากโลกอื่นที่ทำหน้าที่ได้ทุกอย่าง เทียบเท่ากับนางฟ้าใน ประเพณี แองโกล - เซลติก " พวกมัน "จึงปรากฏในตำนานการอพยพต่างๆ ที่มีการเรียกร้องให้มีสิ่งมีชีวิตแห่งธรรมชาติรวมกลุ่ม" ลินโดว์ตั้งข้อสังเกตว่าบางครั้งโทรลล์ก็ถูกแทนที่ด้วยแมวและ "คนตัวเล็ก" ในบันทึกนิทานพื้นบ้าน^{[ 10 ]}

ความเชื่อพื้นบ้านของชาวสแกนดิเนเวียที่ว่าฟ้าผ่าทำให้โทรลล์และยอตนาร์หวาดกลัวนั้นปรากฏอยู่ในนิทานพื้นบ้านของชาวสแกนดิเนเวียจำนวนมาก และอาจเป็นการสะท้อนบทบาทของเทพธอร์ในการต่อสู้กับสิ่งมีชีวิตเหล่านี้ในภายหลัง ในส่วนที่เกี่ยวข้อง การที่ไม่มีโทรลล์และยอตนาร์ในสแกนดิเนเวียสมัยใหม่นั้นบางครั้งก็ถูกอธิบายว่าเป็นผลมาจาก "ความแม่นยำและประสิทธิภาพของฟ้าผ่า" ^{[ 11 ]}นอกจากนี้ การที่ไม่มีโทรลล์ในภูมิภาคของสแกนดิเนเวียยังถูกอธิบายในนิทานพื้นบ้านว่าเป็น "ผลสืบเนื่องมาจากเสียงระฆังโบสถ์ที่ดังอยู่ตลอดเวลา" เสียงระฆังนี้ทำให้โทรลล์ต้องจากไปสู่ดินแดนอื่น แม้ว่าจะมีการต่อต้านอยู่บ้างก็ตาม ประเพณีมากมายเล่าถึงวิธีที่โทรลล์ทำลายโบสถ์ที่กำลังก่อสร้างหรือขว้างก้อนหินและหินใส่โบสถ์ที่สร้างเสร็จแล้ว บางครั้งหินก้อนใหญ่ในท้องถิ่นก็ถูกอธิบายว่าเป็นผลผลิตจากการขว้างของโทรลล์^{[ 12 ]}นอกจากนี้ ในศตวรรษที่ 20 ต้นกำเนิดของสถานที่สำคัญบางแห่งในสแกนดิเนเวีย เช่น หินบางชนิด ถูกระบุว่าเป็นโทรลล์ ซึ่งอาจกลายเป็นหินเมื่อสัมผัสกับแสงแดด^{[ 9 ]}

ลินโดว์เปรียบเทียบโทรลล์ในประเพณีพื้นบ้านของสวีเดนกับเกรนเดล ผู้บุกรุก ห้องโถงเหล้า มีด เหนือธรรมชาติในบทกวีเบโอวูล์ฟภาษาอังกฤษโบราณและตั้งข้อสังเกตว่า "เช่นเดียวกับที่บทกวีเบโอวูล์ฟไม่ได้เน้นการไล่ล่าเกรนเดล แต่เน้นการชำระล้างห้องโถงของเบโอวูล์ฟ นิทานสมัยใหม่จึงเน้นช่วงเวลาที่โทรลล์ถูกขับไล่ออกไป" ^{[ 10 ]}

มีหลักฐานว่าโทรลล์ขนาดเล็กอาศัยอยู่ในเนินฝังศพและบนภูเขาในประเพณีพื้นบ้านของสแกนดิเนเวี ย ^{[ 13 ]}ในเดนมาร์ก สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ถูกบันทึกไว้ในชื่อtroldfolk ("เผ่าโทรลล์"), bjergtrolde ("โทรลล์ภูเขา") หรือbjergfolk ("เผ่าภูเขา") และในนอร์เวย์ก็เรียกเช่นกันว่าtrollfolk ^{[ 14 ]} ("เผ่าโทรลล์") และtusser ^{[ 13 ]} โทรลล์อาจถูกอธิบายว่าเป็นสิ่งมีชีวิต ขนาดเล็กคล้ายมนุษย์หรือสูงเท่าคน ขึ้นอยู่กับภูมิภาคต้นกำเนิดของเรื่องราว^{[ 15 ]}

ในประเพณีของนอร์เวย์ อาจมีการเล่านิทานที่คล้ายกันเกี่ยวกับโทรลล์ขนาดใหญ่และฮัลดเรฟอล์ก ("เผ่าพันธุ์ที่ซ่อนเร้น") แต่ก็มีการแยกความแตกต่างระหว่างทั้งสอง การใช้คำว่าโทรลล์ในออร์กนีย์และเชตแลนด์ ซึ่งหมายถึงสิ่งมีชีวิตที่คล้ายกับฮัลดเรฟอล์กในนอร์เวย์ อาจบ่งชี้ถึงต้นกำเนิดร่วมกันของคำเหล่านี้ คำว่าโทรลล์อาจถูกใช้โดยผู้ตั้งถิ่นฐานชาวนอร์สที่นับถือศาสนาเพแกนในออร์กนีย์และเชตแลนด์เป็นคำรวมสำหรับสิ่งมีชีวิตเหนือธรรมชาติที่ควรได้รับการเคารพและหลีกเลี่ยงมากกว่าการบูชา ต่อมาคำ ว่าโทรลล์อาจกลายเป็นคำเฉพาะที่ใช้อธิบายเผ่าพันธุ์โจตุนน์ที่มีขนาดใหญ่และน่ากลัวกว่า ในขณะที่ฮัลดเรฟอล์กอาจพัฒนาขึ้นเป็นคำที่ใช้เรียกโทรลล์ขนาดเล็กกว่า^{[ 16 ]}

John Arnott MacCulloch ตั้งสมมติฐานถึงความเชื่อมโยงระหว่าง vættirในภาษานอร์สโบราณกับโทรลล์ โดยเสนอแนะว่าทั้งสองแนวคิดอาจมาจากวิญญาณของผู้ตาย^{[ 17 ]}

สถานีวิจัยโทรลล์ (Troll ) ของนอร์เวย์ใน ทวีปแอนตาร์กติกาได้รับชื่อนี้เนื่องจากมีภูเขาสูงชันตั้งตระหง่านอยู่รอบๆ บริเวณนั้นคล้ายกับโทรลล์ สถานีแห่งนี้มีสถานีภาคพื้นดินที่ใช้ติดตามดาวเทียมในวงโคจรขั้วโลก

โทรลล์ได้ปรากฏในงานวรรณกรรมสมัยใหม่หลายเรื่อง โดยส่วนใหญ่อยู่ใน ประเภท แฟนตาซีตัวอย่างคลาสสิกคือการพรรณนาถึงโทรลล์ในงานต่างๆ เช่นมิดเดิลเอิร์ธของโทลคีน^{[ 18 ]}หรือเกมสวมบทบาทDungeons & Dragons ^{[ 19 ] [ 20 ]}

ตุ๊กตาโทรลล์เป็นของเล่นยอดนิยมที่สร้างขึ้นจากตัวละครในนิทานพื้นบ้านมาตั้งแต่ทศวรรษ 1950 ตัวละครโทรลล์ที่สร้างจากตุ๊กตาเหล่านี้ปรากฏใน ภาพยนตร์แอนิเมชั่นฮอลลีวูดเรื่องTrolls (2016) และภาคต่ออย่างTrolls World Tour (2020) และTrolls Band Together (2023)

ใน แฟรนไชส์แฮร์รี่ พอตเตอร์ ยังมีโทรลหลายประเภทอีกด้วย

Troll ^{[ 21 ]}เป็นชื่อของภาพยนตร์นอร์เวย์ปี 2022 ที่ Netflix เผยแพร่ เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2022 ซึ่งมีรายละเอียดเกี่ยวกับการตื่นขึ้นของโทรลล์ขนาด 105 ฟุตที่มีลำตัวเป็นหินและหางคล้ายแมว ภาคต่อชื่อ Troll 2ออกฉายเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2025 โดยภาคต่อนี้มีโทรลล์สองตัว

วงดนตรีพื้นบ้านฝรั่งเศส-นอร์ดิกSkáldได้แสดงเพลงที่ดัดแปลงมาจาก การเผชิญหน้า ของ Bragi Boddasonกับโทรลและคำแปลภาษานอร์สโบราณของSkáldskaparmálซึ่งมีชื่อว่า Troll Kalla Mik ^{[ 22 ]}มิวสิกวิดีโอของพวกเขาสำหรับเพลงนี้ ณ เดือนพฤษภาคม 2026 มียอดวิว 2.7 ล้านครั้งบน YouTube ^{[ 23 ]}

โทรลล์เป็นตัวละครสำคัญในภาพยนตร์แนวฟุตเทจที่ถ่ายทำเองของนอร์เวย์เรื่อง Trollhunter ปี 2010 กำกับโดยAndré Øvredal

Rolf Lidbergเป็นศิลปินชาวสวีเดนที่มีชื่อเสียงจากการวาดภาพโทรล

โทมัส ดัมโบศิลปินชาวเดนมาร์กได้สร้างสรรค์ประติมากรรมโทรลขนาดมหึมาชุดหนึ่งจากไม้รีไซเคิล ซึ่งสามารถพบเห็นได้ในสวนพฤกษศาสตร์หลายแห่งและสถานที่จัดแสดงอื่นๆ ที่คล้ายคลึงกัน

มีการตั้งสมมติฐานว่าตำนานโทรลอาจมีต้นกำเนิดมาจากการปฏิสัมพันธ์ในชีวิตจริงระหว่างมนุษย์ยุคใหม่กับ มนุษย์ นีแอนเดอร์ทาล^{[ 24 ] [ 25 ]}

• Þorgerðr Hölgabrúðrเทพธิดานอร์สซึ่งบางครั้งนามสกุลมีองค์ประกอบคือ-troll
• มูมินโทรลล์ตัวละครสมมติเอกในเรื่องมูมินส์
• Hugoคือ แฟรนไชส์ วิดีโอเกมและสื่อ จากประเทศเดนมาร์ก

• สื่อที่เกี่ยวข้องกับโทรลในวิกิมีเดียคอมมอนส์