อาวาร์
อาวาริก, อาวาร์
اوار ماج , авар мацҏ ,อาวาร์ มาⱬ ; ماعارۇل ماص , магяарул мацҏ ,มาⱨarul maⱬ
การออกเสียง	[ʔaˈwar mat͡s'ː] [maʕarul mat͡s']
ชาวพื้นเมือง	คอเคซัสเหนือ , อาเซอร์ไบจาน
เชื้อชาติ	อาวาร์ส
ผู้พูดภาษาแม่	1,200,000 (2021) [ 1 ]
ตระกูลภาษา	ชาวคอเคเชียนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อาวาร์-อันดิค อาวาร์
ภาษาถิ่น	ดูด้านล่าง
ระบบการเขียน	อักษรซีริลลิก (ปัจจุบัน) อักษรจอร์เจียอักษรอาหรับอักษรละติน (เดิม)
สถานะอย่างเป็นทางการ
ภาษาทางการใน	รัสเซีย ดาเกสถาน
รหัสภาษา
ISO 639-1	av– อาวาริก
ISO 639-2	ava– อาวาริก
ไอโซ 639-3	ava– รหัสรวม Avaric รหัสเฉพาะบุคคล: oav – Old Avar
กลอตโตล็อก	avar1256
อาวาร์
ภาษาอาวาร์ถูกจัดอยู่ในกลุ่มภาษาที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์โดยUNESCO Atlas of the World's Languages ​​in Danger [ 2 ]

ภาษาอวาร์ ( авар мацӏ , avar maⱬ [ʔaˈwar mat͡sʼː]หรือмагӏарул мацӏ , maⱨarul maⱬ ^[ maʕarul mat͡sʼː] , 'ภาษาแห่งภูเขา') หรือที่รู้จักกันในชื่อภาษาอวาริก [ ^{3 ] [ 4 ]}เป็น ภาษา คอเคซัสตะวันออกเฉียงเหนือใน กลุ่มย่อย อวาร์-อันดิกซึ่งพูดโดยชาวอวาร์โดยส่วนใหญ่อยู่ในดาเกสถานในปี 2010 มีผู้พูดประมาณหนึ่งล้านคนในดาเกสถานและที่อื่นๆใน รัสเซีย

ภาษานี้พูดกันเป็นหลักในภาคตะวันตกและภาคใต้ของสาธารณรัฐดาเกสถานในเทือกเขาคอเคซัสของรัสเซียและใน ภูมิภาค บาลาเคนและซากาตาลาทางตะวันตกเฉียงเหนือของอาเซอร์ไบจาน^{[ 1 ]}ชาวอาวาร์บาง ส่วน อาศัยอยู่ในภูมิภาคอื่นๆ ของรัสเซีย นอกจากนี้ยังมีชุมชนผู้พูดภาษานี้ขนาดเล็กอาศัยอยู่ในสาธารณรัฐเชชเนียและคาลมีเกีย ของรัสเซีย ในจอร์เจียคาซัคสถานยูเครนจอร์แดนและ ภูมิภาค ทะเลมาร์มาราและมาราชของตุรกี มีผู้พูดภาษา นี้ประมาณ 1,200,000 คนทั่วโลกยูเนสโกจัดให้ภาษาอาวาร์อยู่ในกลุ่มภาษาที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์^{[ 5 ]}

ภาษาอาวาร์เป็นหนึ่งในหกภาษาวรรณกรรมของดาเกสถาน ซึ่งไม่เพียงแต่ชาวอาวาร์เท่านั้นที่ใช้พูด แต่ยังใช้เป็นภาษาในการสื่อสารระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์และกลุ่มภาษาต่างๆ อีกด้วย

Glottologระบุสำเนียงภาษาอาวาร์ไว้ 14 สำเนียงโดยบางสำเนียงตรงกับหมู่บ้านที่ใช้พูด สำเนียงเหล่านี้เรียงลำดับตามตัวอักษรตามชื่อใน Glottolog:

• อันคุกซ์ ( Antsukh / Анцух )
• อันดาลัล-จีเอ็กซ์ดาตล์
• บาคาดิน
• แบทลักซ์
• ซ่อน
• คารักซ์
• คาซิบ
• เคเลบ
• ซาลาทาว
• ชูลานิน
• อุนติบ
• ซุนซัก ( Khunzakh / Xунзах )
• ซากาตาลี
• ซากาตาลา

มีการวิเคราะห์ที่แข่งขันกันเกี่ยวกับความแตกต่างที่ถอดความไว้ในตารางด้วยเครื่องหมายความยาว ⟨ ː ⟩ ความยาวเป็นส่วนหนึ่งของความแตกต่าง แต่ความแข็งแรงของการออกเสียงก็เป็นส่วนหนึ่งเช่นกัน ดังนั้นจึงมีการวิเคราะห์เป็นfortis และ lenisเสียงกึ่งเสียดแทรก fortis จะยาวในส่วนของเสียงเสียดแทรกของเส้นโค้ง เช่น[ tsː ] (tss) ไม่ใช่ในส่วนของเสียงหยุดเหมือนในเสียงกึ่งเสียดแทรกคู่ในภาษาต่างๆ เช่น ภาษาญี่ปุ่นและอิตาลี[ tːs ] (tts) Laver (1994) วิเคราะห์ เช่น[ t͡ɬː ]เป็นลำดับกึ่งเสียดแทรก-เสียดแทรกสองส่วน [ t͡ɬɬ ] ( /t𐞛ɬ/ = /t ^ɬ ɬ/ ) ^{[ 7 ]}

ภาษาอาวาร์มีสระเสียง 5 เสียง ได้แก่ /aeiou/

ในภาษาอาวาร์ การเน้นเสียงมีความแตกต่างกัน เป็นอิสระ และเคลื่อนที่ได้ โดยไม่ขึ้นอยู่กับจำนวนพยางค์ในคำ การเปลี่ยนแปลงตำแหน่งการเน้นเสียงในคำศัพท์บ่งบอกถึงความหมายทางความหมายและความหมายทางไวยากรณ์ที่แตกต่างกันของคำนั้น ๆ

• ра́г̏и ' คำ' ~ рагฬи́ ' อาหารสัตว์'
• ру́гънал ' แผล. ชื่อ​ ได้โปรด ' ~ ругъна́л ' บาดแผล. เจน​ เอสจี '

มีการพยายามเขียนภาษาอาวาร์ด้วยอักษรจอร์เจียตั้งแต่ศตวรรษที่ 14 ^{[ 8 ] [ 9 ]}การใช้อักษรเปอร์เซีย-อาหรับในการแสดงภาษาอาวาร์ในเชิงอรรถเริ่มขึ้นในศตวรรษที่ 15 การใช้ภาษาอาหรับซึ่งเรียกว่าajamยังคงใช้กันอยู่ในปัจจุบัน^{[ 9 ]}

ปีเตอร์ ฟอน อุสลาร์พัฒนาอักษรซีริลลิกซึ่งตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2432 และใช้อักษรจอร์เจียบางฉบับด้วย ตัวอักษรหลายตัวไม่ได้เข้ารหัสเป็น Unicode ตัวอักษรมีรูปแบบดังนี้: ^{[ 10 ]} а, б, в, г, ҷ, д, е, ж, һ, , , і, ј, к, қ , , л, м, н, о, п, э, , р, с, ҫ, т, ҭ, у, х, х̍, хᷱ, ц, , / ц̓, / ꚑ, ч, ч̍, чᷱ, / ч̓, ш, ղ, ղ̓, ղᷱ,

ในฐานะส่วนหนึ่งของนโยบายการปรับปรุงภาษาของสหภาพโซเวียตในปี 1928 อักษร Ajam ถูกแทนที่ด้วยอักษรละติน ซึ่งต่อมาในปี 1938 ก็ถูกแทนที่ด้วยอักษรซีริลลิกที่ ใช้ในปัจจุบัน โดยพื้นฐานแล้ว มันคืออักษรรัสเซียบวกกับอักษรเพิ่มเติมอีกหนึ่งตัวที่เรียกว่าปาโลชกา ( แท่ง , Ӏ) ซึ่งเดิมทีคือเลข 1 บนเครื่องพิมพ์ดีดแบบใช้มือ ปาโลชกาไม่ได้รวมอยู่ในเค้าโครงแป้นพิมพ์ คอมพิวเตอร์ทั่วไป และมักถูกแทนที่ด้วยอักษรละตินตัวใหญ่ i ( I ) หรือบางครั้งก็เป็นอักษรละตินตัวเล็ก L ( l ) แทนที่จะ เป็น เลข1

ภาษาอาวาร์มักเขียนด้วยอักษรซีริลลิกตัวอักษรมีดังนี้ (พร้อมการออกเสียงตาม การถอดเสียง IPA ด้านล่าง ): ^{[ 6 ] [ 11 ]}

อักษรละตินของชาวอวาร์เดิมทีเป็นแบบโมโนคาเมอรัล ตัวอักษรตัวใหญ่ถูกเพิ่มเข้ามาในภายหลัง โปรดทราบว่าไม่มีความแตกต่างระหว่างเซดิลลาเช่นใน⟨ţ⟩และติ๊กตรงเช่นใน⟨ⱪ⟩รูปแบบกราฟิกของตัวอักษรจะแตกต่างกันไปตามสิ่งพิมพ์ และkอาจมีเซดิลลาหรือt อาจมี ติ๊ก^{[ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ] [ 17 ]}

ลักษณะเด่นอย่างหนึ่งของอักษรอาหรับอาวาร์คือ คล้ายกับอักษรอื่นๆ เช่นอักษรอุยกูร์และเคิร์ดอักษรนี้ไม่ละเว้นสระและไม่ใช้เครื่องหมายกำกับเสียงเพื่อแทนสระเมื่อจำเป็น แต่ใช้อักษรที่ดัดแปลงโดยการวางจุดและเครื่องหมายเน้นเสียงเพื่อแทนสระ ดังนั้น อักษรอาหรับอาวาร์จึงไม่ใช่ " อักษร ที่ไม่บริสุทธิ์ " อีกต่อไป ต่างจากระบบดั้งเดิม ( อาหรับเปอร์เซียและออตโตมัน ) แต่มีลักษณะคล้ายกับ " อักษร " ที่สมบูรณ์แบบ

แม้ว่านี่จะไม่ใช่กรณีในช่วงหลายศตวรรษที่มีการใช้อักษรอาหรับสำหรับภาษาอวาร์ แต่ในธรรมเนียมปฏิบัติล่าสุดและที่พบได้ทั่วไปนั้นกลับกลายเป็นเช่นนี้ ซึ่งในความเป็นจริงแล้วไม่ใช่เช่นนั้นในขณะที่เขียนบทความทางภาษาศาสตร์สำหรับวารสารของราชสมาคมเอเชียติกในปี พ.ศ. 2424 ^{[ 16 ]}

ตัวอย่างเช่น ในอักษรอาหรับอาวาร์ มีการพัฒนาอักษรยาอ์ (ی) ออกมาสี่แบบ โดยแต่ละแบบมีหน้าที่แตกต่างกัน

อย่างไรก็ตาม อักษรอาหรับอาวาร์ยังคงมีเครื่องหมายกำกับเสียงสองตัว

อย่างแรกคือ " ชะดะห์ " (ـّـ) ซึ่งใช้สำหรับการสร้างตัวอักษรซ้ำในขณะที่ในอักษรซีริลลิก จะเขียนตัวอักษรสองตัวติดกัน รวมถึงตัวอักษรคู่ แต่ ในอักษรอาหรับ จะใช้ชะดะห์

เครื่องหมายกำกับเสียงตัวที่สองที่ใช้ในอักษรอาหรับอาวาร์คือḍammah (ـُـ) ในภาษาอาหรับ ภาษาเปอร์เซีย และในอดีตในภาษาตุรกีออตโตมัน เครื่องหมายกำกับเสียงนี้ใช้แทนเสียง [o] หรือ [u] แต่ในภาษาอาวาร์ เครื่องหมายกำกับเสียงนี้ใช้สำหรับการออกเสียงริมฝีปาก [◌ʷ] และไม่ใช่สำหรับสระใดๆ ดังนั้น เครื่องหมายกำกับเสียงนี้จึงใช้ร่วมกับสระที่ตามมา ตัวอย่างเช่น เสียง "зва" [zʷa] เขียนเป็น "زُا"

เครื่องหมายกำกับเสียงนี้สามารถใช้ร่วมกับ shadda ได้ตามต้องการ ตัวอย่างเช่น เสียง "ссвa" [sʷːa] เขียนเป็น "سُّا"

ถ้าคำขึ้นต้นด้วยสระ ถ้าเป็นเสียง [a] จะเขียนด้วยอลิฟ "ا" แต่ถ้าไม่ใช่ สระนั้นจะต้องมี "ตัวนำสระ" คือฮัมซะยะอ์ (ئـ) นำหน้า ไม่จำเป็นต้องมีตัวนำสระดังกล่าวในกลางคำ ตารางด้านล่างแสดงสระในอักษรอาหรับอาวาร์

ภาษา อาวาร์เป็น ภาษา แบบรวมคำ (agglutinative language) ที่มีลำดับคำแบบ SOV (Single, Voice, Voice)

คำวิเศษณ์ไม่ผันตามรูปคำนาม ยกเว้นการผันตามรูปคำนามในคำวิเศษณ์บอกสถานที่บางคำ เช่น เสียง/b/ใน/ʒani-b/ 'ข้างใน' และ/t͡se-be/ 'ข้างหน้า' นอกจากนี้ คำวิเศษณ์บอกสถานที่ยังแยกแยะรูปคำบอกตำแหน่ง รูปคำบอกทิศทางและ รูป คำบอกกรรมโดยใช้คำต่อท้าย เช่น/ʒani-b/ 'ข้างใน', /ʒani-be/ 'เข้าไปข้างใน' และ/ʒani-sa/ 'จากข้างใน' ส่วน/-go/เป็นคำต่อท้ายที่ใช้เน้นความหมายของคำคุณศัพท์ที่ไม่ได้มาจากรากศัพท์

ภาษาวรรณกรรมมีพื้นฐานมาจากคำว่า болмацӏ ( bolmaⱬ ) — bo แปล ว่า ' กองทัพ, ประเทศ'และmaⱬ แปลว่า ' ภาษา' — ซึ่งเป็นภาษาที่ใช้ร่วมกันระหว่างผู้พูดภาษาและสำเนียงต่าง ๆ ส่วนคำว่า bolmaⱬนั้น ส่วนใหญ่มาจากสำเนียงของเมืองคุนซัคเมืองหลวงและศูนย์กลางทางวัฒนธรรมของภูมิภาคอาวาร์ โดยมีอิทธิพลจากสำเนียงทางใต้บ้าง ปัจจุบันภาษาวรรณกรรมกำลังมีอิทธิพลต่อสำเนียงต่าง ๆ ทำให้ความแตกต่างของสำเนียงเหล่านั้นลดลง

บุคคลสำคัญที่สุดในวรรณกรรมอาวาร์สมัยใหม่คือราซูล กัมซาตอฟ กวีแห่งชาติแห่งดาเกสถาน ผลงานของเขาได้รับการแปลเป็นภาษารัสเซียและได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางทั่วอดีตสหภาพ โซเวียต

• ภาษาคอเคซัสตะวันออกเฉียงเหนือ
• ภาษาต่างๆ ของเทือกเขาคอเคซัส

• Forker, Diana; Maisak, Timur, บรรณาธิการ (2018). ความหมายของหมวดหมู่คำกริยาในภาษา Nakh-Daghestanian: กาล, ลักษณะกริยา, หลักฐาน, อารมณ์ และกริยาช่วย . การศึกษาด้านภาษา การรับรู้ และวัฒนธรรม เล่มที่ 16. ไลเดน: Brill. ISBN 978-90-04-36180-5.
• คอร์กมาซ, รามาซาน; Doğan, Gürkan, eds. (2017) ภาษาที่ใกล้สูญพันธุ์ของคอเคซัสและอื่น ๆ . ภาษาในเอเชีย. ฉบับที่ 15. ไลเดน: สุดยอดไอเอสบีเอ็น 978-90-04-32564-7.

วิกิพีเดียฉบับภาษาอวาริกสารานุกรมเสรี

• สถานีวิทยุ RFE/RL ในภูมิภาคคอเคซัสเหนือ (รวมถึงภาษาเชเชนและอะดีเก)
• คลังข้อมูลภาษาอาวาร์เก็บถาวรเมื่อวันที่ 11 ตุลาคม 2017 ที่Wayback Machine (ในภาษาอังกฤษ รัสเซีย โปแลนด์ และเบลารุส)
• ตัวแปลงข้อความภาษาซีริลลิก-ละตินของภาษาอวาร์และเว็บไซต์
• พจนานุกรมภาษาอวาร์-รัสเซียออนไลน์ รวมทั้งอักษรอาหรับและอักษรละติน
• ข้อมูลเกี่ยวกับภาษาอาวาร์ในภาษารัสเซีย