ชาวเจนัว
zeneize  ( ภาษาลิกูเรียน )
วรรณกรรมในภาษาถิ่นเจนัว
การออกเสียง	[zeˈnejze]
ชาวพื้นเมือง	อิตาลี
ภูมิภาค	ลิกูเรีย
ตระกูลภาษา	อินโด-ยุโรป ตัวเอียง ลาติโน-ฟาลิสกัน ความโรแมนติก อิตาโล-เวสเทิร์น ทางทิศตะวันตก กัลโล-โรแมนซ์ กาโล-อิตาลิก ลิกูเรียน ชาวเจนัว
รูปแบบแรกเริ่ม	ภาษาโปรโตอินโด-ยุโรป โปรโต-อิตาลิก ภาษาละตินโบราณ ภาษาละตินสามัญ โปรโตโรแมนซ์
รหัสภาษา
ไอโซ 639-3	–
กลอตโตล็อก	geno1240
ลิงกัวสเฟียร์	... -ojb 51-AAA-ohd ... -ojb
อีไอทีเอฟเอฟ	lij-u-sd-itge

ภาษาเจนัวหรือที่เรียกกันในท้องถิ่นว่าzeneiseหรือzeneize ( ภาษาลิกูเรีย: [zeˈnejze] ) เป็นภาษาถิ่นที่มีชื่อเสียงของภาษาลิกูเรียซึ่งพูดกันในและรอบๆ เมืองเจนัว ประเทศอิตาลี เมืองหลวงของแคว้นลิกูเรีย

ผู้พูดภาษาเจนัวที่เหลืออยู่ส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุ สมาคมหลายแห่งอุทิศตนเพื่อรักษาภาษาถิ่นนี้ไว้ ตัวอย่างเช่นA CompagnaในเจนัวและO Castelloในเคียวารี [ ^{1 ] [ 2 ] ร่วม}กับสมาคมอีก 55 แห่ง พวกเขาเป็นส่วนหนึ่งของ Consulta Ligure ^{[ 3 ]}ซึ่งเป็นสมาคมหลักสำหรับภาษา วัฒนธรรม ศิลปะ และประเพณีของชาวเจนัว

วรรณกรรมที่เขียนเป็นภาษาเจนัวได้รับการผลิตมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 13 และระบบการเขียนก็พัฒนาไปพร้อมกับภาษา ปัจจุบันมีระบบการสะกดคำสองระบบที่ใช้กันทั่วไป โดยมีระดับมาตรฐานที่แตกต่างกัน ระบบหนึ่งซึ่งเสนอโดยสมาคมวัฒนธรรมA Compagna ในปี 2008 พยายามที่จะให้ตรงกับการออกเสียงของภาษาเจนัวแบบที่สูญหายไปแล้ว ซึ่งเคยพูดกันใน ย่าน Portoriaของเมืองเจนัว^{[ 4 ]}ระบบการสะกดคำอีกระบบหนึ่งได้รับการเสนอโดยกลุ่มนักเขียน นักข่าว และนักวิชาการ โดยการกำหนดมาตรฐานการเขียนแบบดั้งเดิมของหนังสือพิมพ์เจนัวในศตวรรษที่ 19 และ 20 ^{[ 5 ]}นี่คือระบบการสะกดคำที่ใช้โดยแวดวงวิชาการ^{[ 6 ] [ 7 ]}รวมถึงIl Secolo XIX ซึ่งเป็นหนังสือพิมพ์พิมพ์ที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาค^{[ 8 ]}

ภาษาเจนัวมีอิทธิพลต่อ ภาษาถิ่น ลลานิโตของยิบรอลตาร์

สัทวิทยาของภาษาเจนัว มีลักษณะคล้ายคลึงกับ ภาษาฝรั่งเศสหลายประการหนึ่งในนั้นคือสระที่มีเสียงนาสิก มาก ก่อนพยัญชนะนาสิก (ในลำดับ VN(C)) ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อผู้พูดภาษาเจนัวพูดภาษาอิตาลีมาตรฐานเคยมีเสียงกึ่งสระฟัน (คล้ายภาษาอังกฤษ) /ɹ/ตรงข้ามกับเสียงสั่นฟัน/r/ (โดยใช้การสะกดในศตวรรษที่ 18: ^{caro [ˈkaːɹu] "ที่รัก" เทียบกับ carro [ˈkaːru] "รถเข็น") แต่ปัจจุบันไม่ได้ยินในเมืองแล้ว อาจยังคงมีอยู่ในบางพื้นที่ชนบทของลิกูเรีย เช่น Calizzano และ Sassello [ 9} ] ประเภทของ/ r / ที่แพร่หลายที่สุดใน^{ปัจจุบันคือ}เสียงแตะฟัน[ ɾ] (คล้ายคลึงมากหรือเหมือนกับ/r/ ในภาษาอิตาลีมาตรฐานที่ไม่เน้นเสียง ) ภาษาเจนัว มีสำเนียง ท้องถิ่นที่โดดเด่นหลายแบบ ได้แก่ สำเนียงของเนอร์วีควินโตและควาร์โตทางตะวันออกของเจนัว สำเนียงของโวลท รี ปราเปกลีและเซสตรีทางตะวันตก นอกจากนี้ยังมีสำเนียงของหุบเขาโปลเชเวรา ตอนกลาง และบิซาญโญอีก ด้วย

ภาษาเจนัวมีสระ 8 ตัว พยัญชนะ 20 ตัว และกึ่งสระ 3 ตัว

สระ

• / a /เช่นb a rb a [ˈbaɾba] ("ลุง"; "เครา")
• / e /ดังในt é sta [ˈtesta] ("หัว")
• / ɛ /ในæ goa [ˈɛːɡwa] ("น้ำ")
• / i /เหมือนในb i b i n [biˈbiŋ] ("ไก่งวง")
• / o /ในc ö se [ˈkoːse] ("อะไรนะ")
• / ø /เช่นเดียวกับanch êu [aŋˈkøː] ("วันนี้")
• / u /เหมือนในคำว่าc o mme [ˈkumːe] ("อย่างไร?")
• / y /เหมือนในf u gassa [fyˈɡas̺ːa] ( focacciaขนมปังอิตาลีชนิดหนึ่ง)

• ^คือเครื่องหมายเน้นเสียงแบบ circumflex ที่วางไว้เหนือสระ และทำให้ความยาวของสระเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่า
• aoอ่านออกเสียงเหมือน "au" ในภาษาอิตาลี หรือ "ou" ในภาษาเจนัว หรือ "o" ยาวในภาษาอิตาลี
• èอ่านออกเสียงเป็นสระ e สั้นแบบเปิด สัญลักษณ์æซึ่งประกอบด้วยสระaและeอ่านออกเสียงเป็นสระ e ยาวแบบเปิด ส่วนในกลุ่มænn-aและænอ่านออกเสียงเป็นสระ e สั้นแบบเปิด
• eและéอ่านออกเสียงเป็นเสียง “e” สั้นแบบปิด ส่วนêอ่านออกเสียงเป็นเสียง “e” ยาวแบบปิด
• euอ่านเหมือนอ่านในภาษาฝรั่งเศส: ในeuและéuเสียงจะสั้น ส่วนêuเสียงจะยาว
• jถูกใช้ไม่บ่อยนักและบ่งบอกว่าควรได้ยินฉัน ด้วยคำเช่น: gjêmo (giriamo), mangjâ (mangerà), cacjæ (getterei), lascjâ (lascerà), socjêtæ (società)
• o , óและôอ่านออกเสียงเหมือนu ในภาษาอิตาลี เช่นเดียวกับในคำว่าmusoโดย ที่ ความยาวของôเป็นสองเท่าของความยาวของoและó
• ในภาษาอิตาลี ตัวอักษร òและöอ่านว่าoเหมือนในคำว่าcosaโดยที่ความยาวของöเป็นสองเท่าของò
• ตัวอักษร uในภาษาฝรั่งเศสจะอ่านว่าuยกเว้นในกลุ่มqu , òuและouที่ตัวอักษรuจะอ่านว่าuในคำภาษาอิตาลีว่าguida
• çมักออกเสียงเป็นเสียงไม่มีเสียง ( [s] ) เหมือนกับเสียง sในคำภาษาอิตาลีsacco
• ตัวอักษร nที่อยู่ท้ายคำและกลุ่มnn- , n- (เขียนด้วยเครื่องหมายขีดกลาง) บ่งบอกถึงเสียง n ที่ออกเสียงจากเพดานอ่อน ( [ŋ]เช่น ตัวnในคำภาษาอิตาลีvengo ) ดังนั้นจึงออกเสียงเป็นเสียงนาสิก เช่นเดียวกับกรณีที่nอยู่หน้าพยัญชนะ (รวมถึงbและp )
• ตัวอักษร sที่ตามด้วยสระ, sที่ตามด้วยพยัญชนะไร้เสียง และsที่อยู่ระหว่างสระ จะออกเสียงเป็น[s] ไร้เสียงเสมอ เหมือนกับเสียงsในคำว่า sacco ในภาษาอิตาลี ส่วน sที่ตามด้วยพยัญชนะมีเสียง จะออกเสียงเป็น[z]มีเสียง เหมือนในภาษาอิตาลี
• sccออกเสียงว่า[ʃtʃ]เหมือนกับscในคำภาษาอิตาลีscenaตามด้วยc ที่ออกเสียงก้องกังวาน ในคำภาษาอิตาลีcilindro
• xอ่านว่า[ʒ]เหมือนตัวj ในภาษาฝรั่งเศส (เช่นjambon, jeton, joli )
• zแม้ว่าจะถูกเขียนซ้ำเป็นzzก็ยังออกเสียงเป็น[z]เหมือนกับเสียงsในคำภาษาอิตาลีrosa เสมอ^{[ 10 ]}

แม้ว่าการสะกดคำจะเหมือนกันสำหรับบทความunแต่คำคุณศัพท์ที่เป็นตัวเลขและคำสรรพนาม การออกเสียงจะแตกต่างกัน: บทความจะออกเสียง [iŋ] ในขณะที่คำสรรพนามที่เป็นตัวเลขและคำคุณศัพท์จะออกเสียง [ˈyŋ] ในขณะเดียวกัน คำนำหน้านามไม่จำกัดเพศของผู้หญิงคือunna [(ˈ)inˑa] และคำสรรพนามและคำคุณศัพท์ที่เป็นตัวเลขuña [ˈyŋˑa]

กฎการสะกดคำ

คำนามพหูพจน์ของคำนำหน้าคำนามun, unnaไม่มีอยู่จริง แต่จะใช้รูปแสดงส่วนแทน ซึ่งประกอบด้วยรูปเชื่อมคำของคำบุพบทdeหรือคำคุณศัพท์doî/doe ( alcuni/alcune ) “บางส่วน”

ตัวอย่าง:

• accattâ di pesci = เปรียบเทียบเดยเปสชี
• se n'é sentio de belle = se ne sono sentite เดลเลเบลล์
• inte di paixi gh'é ancon a monarchia = ใน certi paesi c'è ancora la monarchia
• ซอน อนาโต เอา เมร์คู เป อัคัตตา โดเอ โคเซ = โซโน อันดาโต อัล เมร์กาโต เปรียบเทียบอัลคูน โคเซ

การใช้ร่วมกับบทความ

คำบุพบทinจะเปลี่ยนเป็นinteเมื่ออยู่หน้าคำนำหน้าคำนามชี้เฉพาะ, คำบุพบทแสดงส่วนde , คำคุณศัพท์ชี้เฉพาะ, ตัวเลขจำนวนนับ, คำนามไม่ชี้เฉพาะ และคำถาม ตัวอย่างเช่น:

• กึ่ง anæte เข้าสู่ bòsco. = เซียโม อันดาเตะ เนล บอสโก
• ซอน ชีโต อินเต ลาเอกวา. = โซโน กาดูโต เนลอักควา
• inte di paixi gh'é ancon พระมหากษัตริย์ = ใน certi paesi c'è ancora la monarchia.
• inte sti caxi, l'é megio no fâ ninte. = ใน questi casi, è meglio ไม่ใช่ค่าโดยสาร nulla.
• ghe ô conto inte doe poule. = glielo racconto อยู่ในทัณฑ์บน
• ไม่มี stâ à parlâ inte nisciun caxo = ไม่มี parlare ใน nessun caso
• Inte che borsa ti l'æ misso? = ใน เช บอร์ซา ลาย เมสโซ?

ก. การเคลื่อนที่จากจุดหนึ่ง

ข. การเคลื่อนที่ผ่าน/โดยสถานที่

ค. สถานะปัจจุบัน

โดยทั่วไปแล้ว ในการใช้คำที่เติมเต็มชื่อสถานที่ เช่น เมือง ตำบล และท้องถิ่น จะใช้ àแต่ก็มีชื่อสถานที่บางแห่งที่ต้องใช้inในลักษณะที่ไม่สามารถคาดเดาได้

ง. การเคลื่อนที่ไปยังสถานที่

เช่นเดียวกับส่วนเติมเต็มของสถานะ ณ สถานที่ สำหรับส่วนเติมเต็มของการเคลื่อนไหว ณ สถานที่ที่มีชื่อเมือง เมืองเล็ก และสถานที่ต่างๆ ส่วนใหญ่ จะใช้ àแต่ก็มีชื่อสถานที่บางแห่งที่ต้องใช้inในลักษณะที่ไม่สามารถคาดเดาได้

E. การกระทำผ่าน/ระหว่างบางสิ่ง

ฟ. เรื่องของเวลา

G. ความสัมพันธ์ระหว่างวัตถุ

กฎทั่วไป :

• ภาษาถิ่นเจนัว คล้ายกับภาษาอิตาลี เป็นภาษาที่มีการทิ้งคำนำหน้า (pro-drop language )
• ภาษาถิ่นเจนัวไม่มีรูปประธาน (forma tonica) ดังนั้นจึงใช้รูปประธานแทน
• เพศของสรรพนามบุรุษที่ 3 เอกพจน์ จะแตกต่างกันโดยสรรพนามกริยา ( o/a ) เท่านั้น
• ถ้าคำกริยาที่ตามหลังสรรพนามกริยา 3SG ( o/a ) ขึ้นต้นด้วยสระจะมีการเพิ่มl' เข้าไปอีกตัว
• สรรพนามกริยาtiและสรรพนามกรรมตรงและกรรมรองทั้งหมด ยกเว้นô/â/î/êสามารถละไว้หน้าคำที่ขึ้นต้นด้วยสระได้

กฎเกี่ยวกับการใช้สรรพนามบุรุษที่สามในรูปกรรม :

สำหรับคำนามเอกพจน์ จะใช้ l'นำหน้าคำกริยาที่ขึ้นต้นด้วยสระ:

• ghe ô pòrto mi = glielo porto io.
• เก ลากัตโต มิ = glielo compro io.

หากวางไว้หลังคำกริยาในรูปคำสั่ง คำกริยาในรูปกริยาไม่ผัน หรือคำกริยาในรูปกริยาไม่จำกัดรูปจะใช้ รูปแบบ -lo, -la, -li, -le

• คันติโล ทอร์นา, เพียเซ! = cantalo di nuovo ตามความชอบ!
• ti veu accattâtela tutta? = vuoi comprartela tutta?

ในบางสำเนียงที่พูดกันตามแนวชายฝั่งริเวียร่าและพื้นที่ตอนในของประเทศ สรรพนามบุรุษที่สามi ที่ไม่เปลี่ยนแปลง สามารถพบได้:

• i mæ amxi i l'en za anæti. = อิ มิเอย์ อะมิชี โซโน เกีย อันดาตี.

การเปรียบเทียบกับภาษาอิตาลี

สรรพนามทางการ

สรรพนามทางการใช้แทนสรรพนามบุรุษที่สองเพื่อแสดงความสุภาพหรือมารยาท ในภาษาเจนัวมีคำเรียกขานที่สุภาพสองแบบ คือvosciàและvoîซึ่งสามารถใช้ได้ไม่ว่าจะเป็นเพศใดก็ตาม

ในบรรดาคำสองคำนี้vosciàแสดงถึงความเคารพมากกว่าและมักใช้กับบุคคลที่มีฐานะทางสังคมสูง ดังนั้น คำว่าvosciàจึงใช้ระหว่างบุคคลที่มีฐานะทางสังคมเดียวกัน หรือโดยบุคคลที่มีฐานะทางสังคมต่ำกว่าต่อบุคคลที่มีฐานะทางสังคมสูงกว่า

คำว่า Voîใช้กันระหว่างผู้ที่มีฐานะทางสังคมระดับกลางถึงต่ำ หรือโดยผู้ที่มีฐานะทางสังคมสูงกว่าใช้กับผู้ที่มีฐานะทางสังคมต่ำกว่า คำว่าvoîซึ่งครั้งหนึ่งเคยใช้กันทั่วไปในชนบท ปัจจุบันอาจถูกมองว่าห่างเหินหรือแม้แต่เป็นการดูถูก นอกจากนี้ยังสามารถใช้เพื่อแสดงถึงระยะห่างทางลำดับชั้นอย่างจงใจ เผยให้เห็นความเชื่อที่ว่าตนเองเหนือกว่าอีกฝ่าย และปฏิเสธการใช้คำว่าvosciàซึ่ง แสดงความเคารพมากกว่า

• ou, voî, no poei miga intrâ into tiatro vestio à sta mainea! = ehi, lei, non può mica เข้าสู่โรงละครใน questo modo!
• a prescidente a m'à dito ch'a ghe saià... e voscià? = la presidente mi ha deetto che ci sarà... e Lei?
• scià l'intre voscià pe-o primmo, sciô Reboa! = entri prima Lei ผู้ลงนาม Rebora!
• voscià sci che scià l'é un amigo! = lei sì che è un amico!

ในภาษาเจนัว คำว่าstoเป็นรูปแบบที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดทั้งในการพูดและการเขียน เมื่อเทียบกับquesto sto ไม่ใช่รูปแบบย่อของ questo ดังนั้นจึงต้องเขียนโดยไม่มีเครื่องหมายอะพอสโทรฟี

คำคุณศัพท์และสรรพนามชี้เฉพาะในภาษาเจนัวquestoสามารถเน้นความหมายได้ด้วยคำวิเศษณ์chìในทำนองเดียวกัน รูปแบบstoก็อนุญาตให้มีการเน้นความหมายเช่นกัน และจำเป็นต้องใช้เมื่อทำหน้าที่เป็นสรรพนาม เช่นเดียวกัน ในภาษาเจนัว คำคุณศัพท์และสรรพนามชี้เฉพาะquelloสามารถเน้นความหมายได้ด้วยคำวิเศษณ์ lì และ là

1. ( ชี่ ) ใกล้ผู้พูด

• มา sta chì a l'é unn'atra stöia = มา เควสตา กี è อุน'อัลตรา สตอเรีย
• a l'é sta chì, ciù che tutto, a vea raxon = è questa, soprattutto, la vera ragione

2. ( lì ) ห่างออกไปจากผู้พูด มักจะอยู่ใกล้ผู้ฟัง

• na, damme quello lie, vexin aa bottiggia = ไม่, dammi quello lì, vicino alla bottiglia

3. ( là ) ยิ่งห่างออกไปจากผู้พูดและผู้ฟังมากขึ้น

• quello là o l'é delongo หรือ primmo à lagnâse = quello là è semper il primo a lamentarsi

เกห์

• gh'é stæto un ch'o m'à saluou pe-a stradda = c'è uno che mi ha salutato ต่อ strada
• gh'é sciuscianta menuti inte unn'oa - ci sono sessanta minuti ในอุน'โอรา
• gh'ea ทันตาเนเว เป-เอ สตรัดเด ดา çittæ = เซรา โมลตา เนเว เปอร์ เลอ สเตรด เดลลา ซิตตา
• ไม่ gh'é nisciun ch'o l'agge visto = ไม่ใช่ c'è persona che l'abbia visto
• lì no ghe n'ea, ma chì ghe n'é ben ben = lì non ce n'era, ma qui ce n'è ทันโต
• inte sta stöia gh'é unn'eröiña = ใน questa storia c'è un'eroina
• inte doî ยูโร gh'é duxento citti = ในยูโรที่ครบกำหนด ci sono Duecento centesimi

เน

• me n'indubito = ne dubito
• no ne sò ninte = ไม่ใช่ ne ดังนั้น nulla
• ใช่แล้วเป็นเพนเซ? = เชเน่เพนซาเต?
• mi no ne veuggio manco = เนมเมโน โย เน โวกลิโอ
• จริงสิ, oua me ne vaggo! = basta หรือฉัน ne vado!
• ò cattou de çexe, ti ne veu? = เข้าใจแล้วใช่ไหม?

คำกริยาบางคำในภาษาเจนัวจำเป็นต้องใช้neซึ่งแตกต่างจากภาษาอิตาลี:

• ไม่ ne veuggio ciù savei de ti! = ไม่ใช่ voglio più saperne di te!
• de dond'o ne vëgne quello ลูกชาย? = da dove viene quel rume?
• สโต ฟอร์มักจิโอ หรือ เน ซา เด มอฟฟา = เควสโต formaggio ซา ดิ มัฟฟา.
• cöse ne pensæ viatre de sta deçixon? = cosa pensate voi di questa การตัดสินใจ?

สรรพนามchi (สำหรับสรรพนามสัมพันธ์ประธาน) ซึ่งแตกต่างจากcheที่ปัจจุบันใช้เฉพาะในงานวรรณกรรมบางประเภทเท่านั้น จะตามด้วยกริยาเอกพจน์เสมอโดยไม่มีการต่อสรรพนาม: " o menestron chi bogge, i figgeu chi zeuga " แต่ " o menestron ch'o bogge, i figgeu che zeugan "

• มี ซอ อัสสเอ เซ อา ซา อา ซา อาสเซ่ เป ซาอา อา ซาซิสซา. (การออกเสียงภาษาลิกูเรีย: [ˈmi ˈsɔ aˈsɛː se a ˈsaː a saˈa aˈsɛː pe saˈaː a saːˈsisˑa] ) = ฉันไม่รู้ว่าเกลือจะเพียงพอที่จะใส่เกลือลงในไส้กรอก (ซัลซิกเซีย) หรือไม่
• Sciâ scîe scignôa, sciando Sciâ xêua ใน scî scî = สกี มาดาม สกายซิ่ง เธอบินอยู่บนสกี
• Ao mêu nêuo gh'é nêue nâe nêue; a ciù nêua de nêue nâe nêue a n'êu anâ. = At ​​the new pier there are nine new ships; the newest of the nine new ships doesn't want to go.
• Gi'àngiai g'han gi'oggi gi'uegge gi'unge cume gi'atri? = เทวดามีตา หู และเล็บ (เหมือนคนอื่น ๆ หรือไม่?) (รูปแบบหนึ่งของ Cogorno comune )

• Son zeneize, rîzo ræo, strénzo i dénti e parlo ciæo. = "ฉันเป็นชาวเจนัว ฉันไม่ค่อยหัวเราะ ฉันกัดฟัน และฉันพูดในสิ่งที่ฉันคิด" (แปลตรงตัวว่า "พูดอย่างชัดเจน")
• เด็กบ่นว่า: Ò famme. = ฉันหิว แม่ตอบว่า: Gràttite e zenogge e fatte e lasagne. = เกาเข่าแล้วทำลาซานญ่าซะ
• Chi vêu vîve da bon crestiàn, da-i begghìn o stagghe lontàn. = "If you want to live as a good Christian, stay away from those who pretend to be devout" (คำเตือนดั้งเดิมเพื่อระวังพวกคลั่งศาสนาและพวกหน้าไหว้หลังหลอก)
• Sciusciâ e sciorbî no se peu. = คุณไม่สามารถมีหรือทำสองสิ่งที่ขัดแย้งกันในเวลาเดียวกันได้ (แปลตรงตัวว่า "คุณไม่สามารถหายใจเข้าและหายใจออกพร้อมกันได้")
• Belìn! = ว้าว! หรือ แดมน์! (ไม่เป็นทางการมาก ๆ) (คำนี้แปลตรงตัวว่า "อวัยวะเพศชาย " แต่ความหมายหยาบคายของมันได้หายไปแล้ว และปัจจุบันใช้เป็นคำเสริมความหมายในสำนวนต่าง ๆ มากมาย ทำหน้าที่คล้ายกับคำว่า " Fuck! " หรือ "Fuck it!" ในภาษาอังกฤษ)

หนึ่งในเพลงพื้นบ้านที่มีชื่อเสียงที่สุดที่แต่งด้วยภาษาถิ่นเจนัวคือเพลงชื่อMa se ghe penso (หรือMa se ghe pensu ) ซึ่งแต่งโดยMario Cappello

ในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ศิลปินFabrizio De Andréได้แต่งอัลบั้มเพลงทั้งอัลบั้มชื่อCrêuza de mäโดยใช้ภาษาถิ่นเจนัว

ปัจจุบัน นักร้องและนักแต่งเพลงรุ่นใหม่จากแคว้นลิกูเรียแต่งและขับร้องเพลงเป็นภาษาเจนัว เช่นเดียวกับบุยโอ เปสโตและแม็กซ์ ตูริกิน

วิกิพีเดียฉบับภาษาลิกูเรียสารานุกรมเสรี

• ระบบเสียงภาษาเจนัว(ในภาษาอิตาลี)
• รายชื่อแหล่งข้อมูลสำหรับการเรียนภาษาเจนัว(ภาษาอิตาลี)
• แอสเตอริกซ์และคลีโอพัตรา (ในภาษาลิกูเรียน) ฉบับพิมพ์เถื่อน เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อวันที่ 2 กันยายน 2018เรียกดูเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2019
• วิวาลดี: วิวาโอ อากุสติโก เดลเล ลิงเก เอ เด ยดิอาเล็ตติ ดิตาเลียสืบค้นเมื่อ20 ตุลาคม 2020 .ตัวอย่างเสียงสำเนียงภาษาอิตาลีหลายสำเนียง
• "Académia Ligùstica do Brénno" (ในภาษาลิกูเรีย) เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม 2018 . สืบค้นเมื่อ14 มีนาคม 2562 .เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของAcademia Ligustica do Brenno
• "Grafîa ofiçiâ" [การสะกดการันต์อย่างเป็นทางการ] (ในภาษาลิกูเรีย) อคาเดเมีย ลิกุสติกา โด เบรนโนเก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อวันที่ 4 ตุลาคม 2018 . สืบค้นเมื่อ14 มีนาคม 2562 .
• บริษัท(ในภาษาอิตาลี)
• Genoves.com.ar – เว็บไซต์สองภาษา สเปนและเจนัว มีแหล่งข้อมูลสำหรับการเรียนรู้ภาษาเจนัว วรรณกรรมลิกูเรียฉบับภาษาสเปน ข้อความ รูปภาพ และอื่นๆ(เป็นภาษาสเปน)