คำว่า knyazหรือknez , knjaz , kniaźหรือkniaz ( ภาษาสลาฟโบราณ : кънѧѕь , โรมันไนซ์:  kŭnędzĭ ) เป็นตำแหน่งทางราชวงศ์ของชาวสลาฟ ในอดีต ซึ่งใช้ในหลายยุคสมัย โดยทั่วไปจะแปลเป็น ภาษาอังกฤษว่า ' prince ', ' king ' หรือ ' duke ' ขึ้นอยู่กับบริบททางประวัติศาสตร์เฉพาะและคำภาษาละตินที่อาจรู้จักในขณะนั้น คำนี้เดิมทีมาจากภาษาเยอรมันทั่วไป* kuningaz ('king') ^{[ 1 ]}

คำที่มีความหมายเป็นเพศหญิงสามารถแบ่งออกได้เป็นสองกลุ่ม:

• "เจ้าหญิง" ไม่ว่าจะเป็นเจ้าหญิงพระชายา (พระมเหสีของเจ้าชายผู้ครองราชย์), เจ้าหญิงรัชทายาท (เจ้าหญิงผู้ครองราชย์โดยสิทธิ ) หรือเจ้าหญิงผู้สำเร็จราชการแทน (ผู้ครองราชย์แทนเจ้าชายที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ ซึ่งโดยปกติจะเป็นพระโอรสของเจ้าหญิงหลังจากที่พระสวามีสิ้นพระชนม์)
  • เบลารุส : kniahinia (княгіня)
  • บัลแกเรียและรัสเซีย : knyaginya ( княгиня )
  • ภาษาโปแลนด์ : kniaginia
  • สโลวีเนีย , เซอร์โบ-โครเอเชียและมาซิโดเนีย : kneginja (ในภาษาเซอร์เบียและมาซิโดเนียซีริลลิก : кнегиња )
  • ยูเครน : knyahynya (княгиня)
• "ธิดาของเจ้าชาย"
  • เบลารุส : kniazioŭna (князёўна)
  • Polish : kniaziówna
  • รัสเซีย : knyazhna ( княжна ; บุตรชายของknyazคือknyazhich ( княжичในรูปแบบเก่า) ^{[ 2 ]}
  • ภาษายูเครน : knyazivna (князівна).

คำนำหน้าชื่อนี้ออกเสียงและเขียนคล้ายกันในภาษาต่างๆ ของยุโรปในภาษาเซอร์โบ-โครเอเชียและภาษาสลาฟตะวันตก บาง ภาษา คำนี้ต่อมามีความหมายว่า "ท่านลอร์ด" และในภาษาเช็กโปแลนด์และสโลวักก็มีความหมายว่า "นักบวช" ( kněz , ksiądz , kňaz ) เช่นเดียวกับ "เจ้าชาย/ดยุค" ( knez , kníže , książę , knieža ) ^{[ 3 ]}ในภาษาซอร์เบียนคำนี้มีความหมายว่า "ท่าน" (มาจาก "นาย" เปรียบเทียบกับภาษาฝรั่งเศสmonsieurจากmon sieur "ท่านลอร์ดของฉัน") และคำนำหน้าชื่อ " monsignor " ของคาทอลิกสำหรับนักบวช ปัจจุบัน คำว่าknezยังคงใช้เป็นคำแปลที่พบบ่อยที่สุดของ "เจ้าชาย" ในวรรณกรรมสโลวีเนียบอสเนียโครเอเชียและเซอร์เบีย นอกจากนี้ยังพบ knezเป็นนามสกุลในอดีตยูโกสลาเวีย^{[ 4 ]}

คำนี้ในที่สุดก็เป็นคำที่มีรากศัพท์เดียวกันกับคำว่าKing ในภาษาอังกฤษ , König ในภาษาเยอรมันและKonung ในภาษา สวีเดนรูป แบบ ภาษาโปรโตสลาฟคือ * kъnędzь , kŭnędzĭ ; ^{[ 7 ]}ภาษาสลาฟโบสถ์ : кънѧѕь , ^{[ 8 ]} kŭnędzĭ ; ภาษาบัลแกเรีย : княз , knyaz ; ภาษาสลาฟตะวันออกโบราณ : князь , knyazĭ ; ภาษา โปแลนด์ : książę ; ภาษาเซอร์โบ-โครเอเชียละติน : knez / ภาษาเซอร์โบ-โครเอเชียซีริลลิก : кнез ; ภาษาเช็ก : kníže ; ภาษาสโลวัก : knieža ; เป็นต้น โดยทั่วไปถือว่าเป็นการยืมคำในยุคแรกจากภาษาโปรโตเยอรมันkuningazซึ่งเป็นรูปแบบที่ภาษาฟินแลนด์และเอสโตเนีย ยืมมาเช่นกัน ( kuningas ) ^{[ 3 ] [ 9 ]}

ผู้ปกครองดัชชีแห่งโปแลนด์มีตำแหน่งว่าksiążęซึ่งแปลว่าduxหรือprincepsในภาษาละติน และต่อมาได้ใช้คำว่าkrol (จากKarlซึ่งเป็นชื่อของชาร์เลมาญ ) และrex ซึ่งเทียบเท่ากัน หลังจาก การขึ้นครองราชย์ของ โบเลสลาฟที่ 1ในปี 1025 ^{[ 10 ] [ 11 ]}ในทำนองเดียวกัน ผู้ปกครองดัชชีแห่งลิทัวเนียซึ่งเรียกว่าkunigaikštis (ซึ่งมาจากkuningaz เช่นกัน ) ในภาษาโปแลนด์ ถูกเรียกว่าmagnus duxแทนที่จะใช้คำภาษาโปแลนด์สำหรับ "กษัตริย์" karalius (ซึ่งมาจากKarl เช่นกัน ) ^{[ 12 ]}อย่างไรก็ตาม บันทึกของเยอรมันในยุคกลางแปลknyazว่าkoning (กษัตริย์) จนถึงอย่างน้อยศตวรรษที่ 15 ^{[ 13 ]}

ความหมายของคำนี้เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา ในช่วงแรก คำนี้ใช้เพื่อหมายถึงหัวหน้าเผ่าสลาฟต่อมา เมื่อระบบศักดินาพัฒนาขึ้น คำนี้จึงกลายเป็นตำแหน่งของผู้ปกครองรัฐ และในหมู่ชาวสลาฟตะวันออก ( รัสเซีย : княжество ( knyazhestvo ), ยูเครน : князівство , โรมันไนซ์ :  kniazivstvo ) ตามธรรมเนียมแล้วแปลว่าดัชชีหรือราชรัฐตัวอย่างเช่นเคียฟรุส

ในจักรวรรดิบัลแกเรียแห่งแรกบอริสที่ 1 แห่งบัลแกเรีย (852–889) เปลี่ยนตำแหน่งของพระองค์เป็น knyaz หลังจากเปลี่ยนมานับถือศาสนาคริสต์ในปี 864 โดยละทิ้งตำแหน่ง 'khan' ซึ่งเป็นตำแหน่งนอกรีตของบรรพบุรุษของพระองค์ ตำแหน่งใหม่นี้ถูกนำไปใช้กับบุตรชายของพระองค์คือวลาดิมีร์ ราซาเต (889-893) และซีเมียนที่ 1 (893–927) อย่างไรก็ตาม knyaz ซีเมียนได้รับตำแหน่งที่สูงกว่าคือtsarในปี 913 ในไม่ช้า^{[ 14 ] [ 15 ] [ 16 ]}

ตามที่Florin Curtaกล่าว แหล่งข้อมูลหลักมีชื่อเรียกผู้ปกครองชาวบัลการ์ก่อนการเผยแพร่ศาสนาคริสต์หลากหลายชื่อ เช่น 'rex', 'basileus' และ 'khagan' Omurtag (814–831) และMalamir บุตรชายของเขา (831–836) ถูกกล่าวถึงในจารึกว่าเป็น ' kanasubigi ' ^{[ 17 ] [ 18 ]} อย่างไรก็ตาม แหล่งข้อมูลรองมักจะใช้คำว่า ' khan ' เสมอ^{[ 19 ]}

ในอาณาจักรเคียฟรุส เมื่อระดับการรวมอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลางเพิ่มสูงขึ้น ผู้ปกครองจะได้รับตำแหน่งVelikii Knyaz (Великий Князь) (แปลว่าเจ้าชายใหญ่หรือดยุกใหญ่ดูดยุกใหญ่รัสเซีย ) เขาปกครองอาณาจักร ใหญ่ ( Grand Duchy) ในภาษารัสเซีย : Великое Княжеcтво , โรมันไนซ์ :  Velikoye Knyazhestvoหรือในภาษาอูเครน : Велике Князiвcтво , โรมันไนซ์ :  Velyke Knyazivstvoในขณะที่ผู้ปกครองรัฐบริวาร ( udel , udelnoe knyazivstvoหรือvolost ) จะถูกเรียกว่าudelny knyazหรือเรียกง่ายๆว่า knyaz

เมื่ออาณาจักรเคียฟรุสแตกแยกในศตวรรษที่ 13 ตำแหน่ง Knyaz ยังคงถูกใช้ในรัฐสลาฟตะวันออก รวมถึง ราชรัฐเคียฟราชรัฐเชอร์นิโกฟสาธารณรัฐนอฟโกรอดและเจ้าชายต่างๆ ราชรัฐเปเรี ยสลาฟล์ วลา ดิมีร์ - ซูซดาลมอสโกราชรัฐทเวร์ ราชอาณาจักรรูเทเนียและในแกรนด์ดัชชีลิทัวเนีย^{[ 20 ]}

เมื่ออาณาจักรซาร์แห่งรัสเซียได้ครอบครองดินแดนส่วนใหญ่ของอดีตเคียฟรุส อีวานที่ 4 แห่งรัสเซีย ( Velikii Kniaz ) ได้รับการสวมมงกุฎเป็นซาร์ ในปี 1547 ตั้งแต่กลางศตวรรษที่ 18 เป็นต้นมา ตำแหน่ง Velikii Kniaz ได้ถูกนำกลับมา ใช้ใหม่เพื่ออ้างถึงบุตรชายและหลานชาย (ทางสายผู้ชาย) ของจักรพรรดิรัสเซีย ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ ในหัวข้อตำแหน่งต่างๆ ของราชวงศ์ซาร์

ตำแหน่ง Kniaz ( ภาษารัสเซีย : князь , IPA: [ˈknʲæsʲ] ) ยังคงเป็นตำแหน่งขุนนางสืบทอดทางสายเลือดของรัสเซียที่สืบเชื้อสายมาจากตระกูลRurik (เช่นBelozersky , Belosselsky-Belozersky , Repnin , Gorchakov ) หรือGediminas (เช่นGalitzine , Troubetzkoy ) สมาชิกของ ตระกูล RurikidหรือGedyminidจะถูกเรียกว่าเจ้าชายเมื่อพวกเขามีอำนาจปกครองอาณาจักรเล็กๆ ในยุคกลาง หลังจากที่ดินแดนของพวกเขาถูกผนวกเข้ากับมอสโก พวกเขาก็ไปตั้งถิ่นฐานที่ราชสำนักมอสโกและได้รับอนุญาตให้ดำรงตำแหน่งเจ้าชายต่อไป

ตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 เป็นต้นมา ตำแหน่งนี้ได้รับการพระราชทานจากซาร์เป็นครั้งคราว โดยครั้งแรกโดยปีเตอร์มหาราช แก่ อเล็กซานเดอร์ เมนชิคอฟผู้ร่วมงานของพระองค์และต่อมาโดยแคทเธอรีนมหาราช แก่ กริกอรี โปเตมกิน คนรักของพระองค์หลังจากปี 1801 เมื่อจอร์เจีย ผนวก เข้ากับจักรวรรดิรัสเซียตำแหน่งต่างๆ ของขุนนางท้องถิ่นจำนวนมากถูกแปลเป็นภาษารัสเซียว่า "kniazes" ซึ่ง เป็นที่ถกเถียงกัน

ในที่สุด ภายในจักรวรรดิรัสเซียค.ศ. 1809–1917 ฟินแลนด์ได้รับการเรียกอย่างเป็นทางการว่าอาณาเขตใหญ่แห่งฟินแลนด์ ( ฟินแลนด์ : Suomen suuriruhtinaskunta , สวีเดน : Storfurstendömet Finland , รัสเซีย : Великое Княжество Финляндское , อักษรโรมัน :  Velikoye Knyazhestvo Finlyandskoye )

ดังที่กล่าวมาข้างต้น ตำแหน่งknyazหรือkniazกลายเป็นตำแหน่งขุนนางสืสายในแกรนด์ดัชชีแห่งมอสโกและแกรนด์ดัชชีแห่งลิทัวเนียหลังจากการรวมกันระหว่างราชอาณาจักรโปแลนด์และแกรนด์ดัชชีแห่งลิทัวเนียตำแหน่ง kniaźก็ได้รับการยอมรับในเครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนีย ในช่วงทศวรรษ 1630 นอกเหนือจากตำแหน่งpanซึ่งบ่งบอกถึงการเป็นสมาชิกของชนชั้นขุนนางszlachta ขนาดใหญ่แล้ว ตำแหน่ง kniaźเป็นตำแหน่งสืสายเพียงตำแหน่งเดียวที่ได้รับการยอมรับและใช้กันอย่างเป็นทางการในเครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนีย บุคคลสำคัญที่ดำรงตำแหน่งkniaźได้แก่Jeremi Wiśniowiecki

ในศตวรรษที่ 19 คำว่าknez (кнез) ของเซอร์เบีย และคำว่าknyaz (княз) ของบัลแกเรีย ได้รับการฟื้นฟูขึ้นเพื่อแสดงถึงผู้ปกครองกึ่งอิสระของประเทศเหล่านั้น เช่นAlexander KarađorđevićและAlexander of Battenbergในบางส่วนของประเทศเซอร์เบียและบัลแกเรียตะวันตกknezเป็นชื่ออย่างไม่เป็นทางการของผู้อาวุโสหรือนายกเทศมนตรีของหมู่บ้านหรือzadrugaจนถึงประมาณศตวรรษที่ 19 มีชื่ออย่างเป็นทางการว่าgradonačelnik (градоначелник) (เซอร์เบีย) และgradonachalnik (градоначалник) หรือkmet (кмет) (บัลแกเรีย)

• ก่อนหน้าบาเทนเบิร์ก ตำแหน่ง " คนาซ" (knyaz ) นั้น ริเริ่มโดยซีเมียนที่ 1ในสมัยจักรวรรดิบัลแกเรียแรก (ศตวรรษที่ 9-10) ในช่วงที่อำนาจรุ่งเรืองที่สุด ซีเมียนได้ใช้ตำแหน่ง " ซาร์" ("จักรพรรดิ") เช่นเดียวกับผู้ปกครองบัลแกเรียหลังจากประเทศได้รับเอกราชอย่างเป็นทางการในปี 1908
• นับตั้งแต่บัลแกเรียได้รับเอกราชในปี 1908 เจ้าชายเฟอร์ดินานด์ได้ขึ้นครองราชย์เป็นซาร์เฟอร์ดินานด์ และคำว่าknyazและknyaginyaก็เริ่มถูกนำมาใช้เรียกพระโอรสและพระธิดาของซาร์แทน เช่น รัชทายาทจะมีตำแหน่งเป็นKnyaz Tarnovski ( เจ้าชายแห่งทาร์โนโว )

ในบอสเนียสมัยต้นยุคกลางknez ( knjaz, књаз ) เป็นตำแหน่งที่ใช้ควบคู่กับ ตำแหน่ง županและduke ( vojvoda ) สำหรับผู้ปกครองชาวบอสเนีย^{[ 21 ]}หนึ่งในผู้ปกครองคนแรกๆ ที่ได้รับการบันทึกไว้ในเอกสารทางประวัติศาสตร์และประวัติศาสตร์นิพนธ์ในภายหลังคือสตีเฟน ดยุกแห่งบอสเนีย

ต่อมา ตำแหน่งนี้ตกเป็นของขุนนางผู้ทรงอำนาจหลายคน (ในบอสเนียเรียกว่า vlastelin ) ในยุคนั้น บางครั้งควบคู่ไปกับตำแหน่งที่มอบให้แก่บุคคลที่ได้รับพระราชทานจากการรับใช้พระมหากษัตริย์ เช่นแกรนด์ดยุคแห่งบอสเนีย ( Veliki vojvoda bosanski ) ซึ่งเป็นตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุดของอาณาจักร ตำแหน่งขุนนางอื่นๆ ได้แก่knez , ดยุค ( vojvoda ) และžupanตำแหน่งknezเทียบเท่ากับตำแหน่งเจ้าชายในบรรดาขุนนางบอสเนียผู้ทรงอิทธิพลที่สุดที่มีตำแหน่งknezคือPavle RadinovićจากตระกูลขุนนางRadinović-Pavlović ในขณะที่คนอื่นๆ ได้แก่ ขุนนางหลายคนจาก ตระกูล Radojević-Mirkovićเช่นBatić Mirkovićตระกูลอื่นๆ ที่มีตำแหน่งนี้ ได้แก่ตระกูลขุนนาง Šantićและสมาชิกส่วนใหญ่ของตระกูล Hrvatinić

• knezเป็นตำแหน่งกษัตริย์ที่ใช้โดยผู้ปกครองยุคกลางของดัชชีแพนโนเนียตอนล่างและดัชชีโครเอเชียตั้งแต่ศตวรรษที่ 7 ถึง 10 ซึ่งส่วนใหญ่มีตำแหน่งเป็นdux ^{[ 22 ] [ 23 ]}และไม่ค่อยมีตำแหน่งเป็นprinceps ^{[ 24 ] [ 25 ]}ในแหล่งข้อมูลภาษาละตินและแปลเป็นDukesในแหล่งข้อมูลภาษาอังกฤษ
• knez ^{[ 21 ]}ในช่วงปลายยุคกลาง เป็นตำแหน่ง ศักดินา สืบทอด ทางสายเลือดที่ตระกูลขุนนางชาวโครเอเชียผู้เป็นเจ้าเมืองผู้ยิ่งใหญ่ในดินแดนที่มีฐานะทางสังคมสูง (เช่นknezovi Bribirski ( เคานต์แห่ง Bribir ), knezovi Krčki ( เคานต์แห่ง Krk ) และknezovi Zrinski ( เคานต์แห่ง Zrin )) ถือครอง และมีตำแหน่งในภาษาละตินว่าcomesและในภาษาอังกฤษว่าCount

คำนำหน้าชื่อที่ใช้ในงานเขียนประวัติศาสตร์ของมาซิโดเนียสำหรับผู้นำท้องถิ่นในยุคกลาง

• knjaz (књаз) เป็นตำแหน่งผู้ปกครองที่ราชวงศ์เปโตรวิช-เนียโกช ใช้ ในราชรัฐมอนเตเนโกรตั้งแต่ปี 1852 จนกระทั่งมีการสถาปนาราชอาณาจักรมอนเตเนโกรในปี 1905 ซึ่งแปลว่า "เจ้าชาย"

• knez (кнез) หรือknjaz (књаз) เป็นคำที่ใช้กันทั่วไปในงานเขียนประวัติศาสตร์ของเซอร์เบียสำหรับผู้ปกครองชาวเซอร์เบียในยุคกลางตอนต้น ซึ่งมีตำแหน่งเป็นarchonในภาษากรีก
• knez (кнез) หรือknjaz (књаз) เป็นตำแหน่งขุนนางที่ใช้โดยผู้ปกครองในยุคกลางของอาณาเขตเซอร์เบีย ดุคล์ยาและโมราเวียนเซอร์เบีย
• knez (кнез) เป็นตำแหน่งที่หัวหน้าชาวเซอร์เบียในท้องถิ่นภายใต้จักรวรรดิออตโตมันใช้ เป็นอีกชื่อหนึ่งของตำแหน่งkodjabashi ของชาวตุรกีออตโตมัน ซึ่งหัวหน้าชาวคริสต์ในท้องถิ่นดำรงตำแหน่ง^{[ 26 ]}
• obor-knez (обор-кнез) เป็นตำแหน่งที่หัวหน้าชาวเซอร์เบียพื้นเมืองที่ได้รับการเลือกตั้งในเขต nahiyah (เขตของกลุ่มหมู่บ้าน) ใน Sanjak ของออตโตมันแห่ง Smederevo (หรือที่รู้จักกันในชื่อ Belgrade Pashaluk) และใน Negotin Krajina ซึ่งเป็น timarปกครองตนเองของ valide sultanใช้ ^{[ 27 ] [ 28 ] [ 29 ]} obor-knez เป็นหัวหน้าอาวุโสและรับผิดชอบประชาชนในเขตของตน และเป็นโฆษก (คนกลาง) ในการติดต่อโดยตรงกับ Pasha แม้ว่าโดยปกติจะผ่านทาง sipahiและมีหน้าที่รับผิดชอบในการโอนภาษีที่เรียกเก็บจากหมู่บ้าน
• knez (кнез) หรือknjaz (књаз) เป็นตำแหน่งกษัตริย์ที่ใช้โดยMiloš Obrenovićในอาณาเขตเซอร์เบียแปลว่า "เจ้าชาย" เซอร์เบียที่รู้จักกันในชื่อKneževina Srbija (Кнежевина Србија) เป็น อิสระ โดยพฤตินัยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2360 และกลายเป็น เอกราช โดยนิตินัยตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2412 ผู้สืบทอดของมิโลชใช้ตำแหน่งนี้จนถึงปี พ.ศ. 2425 เมื่อเซอร์เบียได้รับการยกระดับเป็นอาณาจักร

• โวอิโวด
• โบยาร์
• ฮอสโปดาร์
• คเนียเซฟ
• เนซ (ผู้นำชาววลาค)
• โคนุง

• Mihaljčić, R. (1999) Knez. ใน: Ćirković Si R.Mihaljčić [ed.] Leksikon srpskog srednjeg veka, Beograd, str. 299–301

• สื่อที่เกี่ยวข้องกับKnyazใน Wikimedia Commons