คูลิตัน
อักษรคูลิตันสมัยใหม่
ประเภทสคริปต์	อาบูจิดา
ระยะเวลา	คริสต์ศตวรรษที่ 1900 – ปัจจุบัน
ทิศทาง	เขียนจากขวาไปซ้ายเขียนแนวตั้ง
ภาษา	กาปัมปังกัน
สคริปต์ที่เกี่ยวข้อง
ระบบผู้ปกครอง	อักษรโปรโต-ไซนายิก อักษรฟินิเชียน อักษรอะราเมอิก บราห์มี ทมิฬ ปัลลาวา คาวีเก่า บายบายิน[ 1 ] คูลิตัน
ระบบพี่น้อง	ในฟิลิปปินส์: สคริปต์Baybayin Buhid Hanunó'o Tagbanwa ในประเทศอื่น ๆ: บาหลีBatak ชวาLotara Sundanese Rencong Rejang

คูลิตันเป็นระบบการเขียนที่สร้างขึ้นใหม่ในฟิลิปปินส์โดยอิงจากบายบายินซึ่งเรียกว่าคูลิทใน ภาษา คาปัมปังกัน^{[ 2 ]}ของลูซอนตอนกลาง คูลิทถูกใช้ในการ เขียน ภาษานี้จนกระทั่งค่อยๆ ถูกแทนที่ด้วยอักษรละติน

อักษรคูลิตันเป็นอักษรอะบูจิดาหรืออักษรพยางค์ซึ่งเป็นระบบการเขียนแบบแบ่งส่วน โดยลำดับพยัญชนะ-สระจะถูกเขียนเป็นหน่วยเดียวกัน และมี เสียงสระ ในตัวที่สามารถเปลี่ยนแปลงได้โดยใช้ เครื่องหมาย กำกับเสียงมีข้อเสนอให้เข้ารหัสอักษรนี้ในยูนิโค้ดโดยอันชูมัน ปันเดย์ จากภาควิชาภาษาศาสตร์มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ [ ^{3 ] นอกจาก}นี้ยังมีข้อเสนอให้ฟื้นฟูอักษรนี้โดยการสอนในโรงเรียนรัฐและเอกชนที่มีชาวกัมปังกันเป็นส่วนใหญ่^{[ 4 ]}

แม้ว่าต้นกำเนิดที่แท้จริงของอักษรคูลิตันจะไม่แน่นอน^{[ 5 ]}แต่ในที่สุดก็มาจากอักษรพราห์มีของเอเชียใต้ ปั มปังกาได้พัฒนารูปแบบพิเศษสำหรับอักษรสี่ตัวแล้วในช่วงต้นทศวรรษ 1600 ซึ่งแตกต่างจากที่ใช้ที่อื่นในอาณานิคมของสเปนอย่างไรก็ตาม สิ่งที่ใช้ในปัจจุบันคืออักษรโบราณเวอร์ชันที่ทันสมัย ซึ่งใช้การ เรียงซ้อนพยัญชนะ^{[ 6 ]}ทำให้ใกล้เคียงกับอักษรพราห์มีอื่น ๆเช่นพม่าเขมรและทิเบต

นักชาตินิยมชาวฟิลิปปินส์เชื้อสายปัมปังกันเช่นออเรลิโอ โทเลนติโนและโซอิโล ฮิลาเรียได้ใช้อักษรคูลิตันในการเขียนเพื่อขับไล่ชาวสเปนและต่อต้านการรุกรานของชาวอเมริกัน^{[ 5 ]}ปัจจุบันมีความพยายามอย่างแข็งขันที่จะฟื้นฟูการใช้อักษรดังกล่าว^{[ 7 ]}

อักษรพื้นเมืองได้รับการบันทึกเป็นculitโดยนักพจนานุกรมชาวสเปนในช่วงต้นศตวรรษที่ 17 และ 18 (Benavente, 1699 และ Bergaño, 1732) [ ^{8 ] [ 9 ] สิ่ง}นี้เป็นแรงบันดาลใจให้กับชื่อ "Kulitan" ซึ่งเพิ่งถูกบัญญัติขึ้นเพื่ออ้างถึงระบบการเขียนสมัยใหม่ ชาวบ้านทั่วไปเรียกอักษรเหล่านี้ว่าSúlat Kapampánganเพื่อแยกแยะออกจากอักษรละติน

อักษรคูลิตันประกอบด้วย อักษร อินดุงซูลัตหรืออักษร "ต้นกำเนิด" (แปลตรงตัวว่า "แม่") และอักษรอนาคซูลัตหรืออักษร "ลูกหลาน" (แปลตรงตัวว่า "ลูก") อักษรอินดุงซูลัตเป็นอักษรพื้นฐานที่มีเสียงสระดั้งเดิมที่ไม่เปลี่ยนแปลง เป็นส่วนประกอบพื้นฐานของอักษรซูลัตกาปัมปังกัน อักษรอินดุงซูลัตจะให้กำเนิดอักษรอนาคซูลัตหรืออักษร "ลูกหลาน" เมื่อเสียงสระดั้งเดิมของอักษรเหล่านั้นถูกเปลี่ยนแปลงโดยการเชื่อมอักษรหรือเครื่องหมายกำกับเสียง

สระ หรือ siuálâใน Kulitan มักจะเขียนเป็นgarlit ^{[ 10 ]}หรือเครื่องหมายกำกับเสียงที่วางไว้เหนือหรือใต้ Indûng Súlat หรือตัวอักษร "แม่" แต่ละตัว บางครั้งก็มีการใช้ตัวเชื่อมเพื่อยืดเสียงสระเหล่านี้ให้ยาวขึ้น หรือเพื่อแสดงสระควบ AI (E) และ AU (O) ​​ที่กลายเป็นสระเดี่ยว อักษรที่มีเครื่องหมายกำกับเสียงหรือตัวเชื่อมติดอยู่เรียกว่า Anak Súlat หรือตัวอักษร "ลูก" พยัญชนะสามารถสูญเสียสระที่ตามมาได้หากเขียนไว้ทางด้านขวาของพยัญชนะที่อยู่ข้างหน้า

ลำดับการบรรยายของตัวละครอินดุง ซูลัต ได้แก่ A, I, U, E, O, GA, KA, NGA, TA, DA, NA, LA, SA, MA, PA, BA ^{[ 11 ]}

แบบโบราณ: , แบบดั้งเดิม: , แบบสมัยใหม่:

ปัจจุบัน อักษรคูลิตันเป็นอักษรพื้นเมืองเพียงชนิดเดียวในฟิลิปปินส์ที่เขียนและอ่านในแนวตั้งจากบนลงล่างและจากขวาไปซ้าย ในทางตรงกันข้าม อักษรสุรัตมังยันอักษรฮานูนูและ อักษร บูฮิดเขียนในแนวตั้งจากล่างขึ้นบนและจากซ้ายไปขวา แต่สามารถอ่านได้ในทิศทางใดก็ได้

ตัวอย่างลายมือและลายเซ็นที่พบในโฉนดที่ดินในศตวรรษที่ 17 ที่หอจดหมายเหตุของมหาวิทยาลัยซานโตโตมัสบ่งชี้ว่า Kulitan ไม่ค่อยถูกเขียนในแนวตั้ง^{[ 12 ]}

• สุยัต
• อาบูจิดา
• บายบายิน
• บาซาฮัน
• สคริปต์บูฮิด
• อักษรฮานูโนโอ
• อักษร Tagbanwa
• การสะกดคำภาษาฟิลิปปินส์
• สคริปต์คาวาอิ

• สื่อที่เกี่ยวข้องกับคูลิตันจากวิกิมีเดียคอมมอนส์
• Siuálâ ding Meángûbié บน Kulitan: The Indigenous Kapampangan Script
• Nordenx เกี่ยวกับ Súlat Kapampángan: การสะกดคำ การจัดวางตัวอักษร แบบอักษร และการเขียนอักษรวิจิตร

• แบบอักษรคาปัมปังกัน