เมนฮีร์ ( / ˈ m ɛ n h ɪər / ; ^{[ 1 ]}มาจากภาษาบริทโทนิก : maenหรือmen , "หิน" และhirหรือhîr , "ยาว" ^{[ 2 ]} ) หินตั้ง , ออร์โธสแตทหรือลิธ คือ หินขนาดใหญ่ที่ตั้งตรงซึ่งมนุษย์ได้ปักลงบนพื้นดิน โดยทั่วไปมีอายุตั้งแต่ยุคสำริดตอนกลาง ของยุโรป สามารถพบได้เป็นหินเดี่ยวๆหรือเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มหินที่คล้ายกัน ขนาดของเมนฮีร์อาจแตกต่างกันอย่างมาก แต่โดยทั่วไปจะเรียวลงไปทางด้านบน

เสาหินเมนฮีร์พบได้ทั่วทั้งยุโรป แอฟริกา และเอเชีย โดยพบมากในยุโรปตะวันตกโดยเฉพาะในไอร์แลนด์บริเตนใหญ่และแคว้นบริตตานี ทฤษฎีเกี่ยวกับจุดประสงค์ของเสาหินเหล่านี้ยังคงเป็นเพียงการคาดเดา โดยมีสมมติฐานต่างๆ ตั้งแต่พิธีกรรมของพวกดรูอิด ไปจนถึงเครื่องหมายแสดงอาณาเขต หรือองค์ประกอบของระบบอุดมการณ์ เสาหินเมนฮีร์บางต้นมีการแกะสลักรวมถึงรูปคนและสัญลักษณ์ต่างๆ และมักเกี่ยวข้องกับพิธีกรรมทางศาสนาโบราณและห้องฝังศพ

คำว่าmenhirถูกนำมาใช้จากภาษาฝรั่งเศสโดยนักโบราณคดีในศตวรรษที่ 19 การนำคำนี้มาใช้ในทางโบราณคดีทั่วไปนั้นเชื่อกันว่าเป็นผลงานของนายทหารชาวฝรั่งเศสในศตวรรษที่ 18 ชื่อThéophile Corret de la Tour d'Auvergne [ ^{3 ] คำ}นี้เป็นการรวมกันของสองคำในภาษาเบรอตง คือmaenและhirในภาษาเวลส์สมัยใหม่เรียกว่าmaen hir หรือ "หินยาว" ในภาษาเบรอตงสมัยใหม่ ใช้คำว่าpeulvan โดยที่ peulหมายถึง "เสา" หรือ "หลัก" และvanเป็นการเปลี่ยนแปลงเสียงเล็กน้อยของคำว่าmaen ซึ่งหมายถึง "หิน" ในเยอรมนีและสแกนดิเนเวีย ใช้คำว่าBauta (ภาษาเยอรมัน: Bautastein ; ภาษานอร์เวย์: bautastein ) และบางครั้งก็ถูกนำมาใช้ในภาษาอังกฤษด้วยคำว่า "bauta stone"

แทบไม่มีใครรู้ข้อมูลเกี่ยวกับองค์กรทางสังคมหรือความเชื่อทางศาสนาของผู้คนที่สร้างเมนฮีร์ ภาษาของพวกเขาก็ไม่เป็นที่รู้จักเช่นกัน อย่างไรก็ตาม เป็นที่ทราบกันว่าพวกเขาฝังศพผู้ตายและมีทักษะในการปลูกพืช ทำไร่ ทำเครื่องปั้นดินเผา เครื่องมือหิน และเครื่องประดับ การระบุวัตถุประสงค์หรือการใช้งานของเมนฮีร์ยังคงเป็นการคาดเดา จนกระทั่งเมื่อไม่นานมานี้ หินตั้งเหล่านี้มีความเกี่ยวข้องกับชาวบีเกอร์ซึ่งอาศัยอยู่ในยุโรปในช่วงปลายยุคหิน ใหม่ และต้นยุคสำริด ของยุโรป ^{[ 4 ]} —ช่วงปลายสหัสวรรษที่สามก่อนคริสต์ศักราช ประมาณ 2800 –1800 ปีก่อนคริสต์ศักราช อย่างไรก็ตาม การวิจัยล่าสุดเกี่ยวกับอายุของหินขนาดใหญ่ในบริตตานีชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนถึงต้นกำเนิดที่เก่าแก่กว่ามาก อาจย้อนกลับไปถึงหกถึงเจ็ดพันปีก่อน^{[ 5 ]}

เมนฮีร์จำนวนมากถูกแกะสลักด้วยศิลปะหินขนาดใหญ่บางอันมี ลักษณะ เป็นมนุษย์การแกะสลักทั่วไปอื่นๆ ถูกระบุว่าเป็นรูปภาพขวานหินคันไถ ไม้เท้าคนเลี้ยงแกะ และแอก และตั้งชื่อตามลวดลายเหล่านี้ อย่างไรก็ตาม การระบุเหล่านี้ไม่แน่นอน ยกเว้นรูปภาพขวานหิน และชื่อที่ใช้เรียกส่วนใหญ่เป็นเรื่องความสะดวก เมนฮีร์บางอันถูกทำลายและนำไปรวมเข้ากับหลุมฝังศพแบบทางเดิน ในภายหลัง ซึ่งมีการแกะสลักศิลปะหินขนาดใหญ่ใหม่โดยไม่คำนึงถึงภาพก่อนหน้า ไม่ทราบว่าการนำกลับมาใช้ใหม่นี้เป็นไปโดยเจตนาหรือไม่ หรือว่าผู้สร้างหลุมฝังศพแบบทางเดินมองว่าเมนฮีร์เป็นแหล่งหินที่สะดวก^{[ 6 ]}

เมื่อพบเมนฮีร์เป็นกลุ่ม มักจะอยู่ในรูปวงกลม วงรีเฮนจ์หรือเกือกม้า บางครั้งเรียกว่าอนุสาวรีย์หินขนาดใหญ่ สถานที่เหล่านี้เป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาโบราณ บางครั้งมีห้องฝังศพ^{[ 7 ]}หน้าที่ที่แท้จริงของเมนฮีร์ก่อให้เกิดการถกเถียงมากกว่าประเด็นอื่น ๆ ในยุคก่อนประวัติศาสตร์ของยุโรปตลอดหลายศตวรรษที่ผ่านมา มีการสันนิษฐานต่าง ๆ ว่าเมนฮีร์ถูกใช้โดยดรูอิดเพื่อการบูชายัญมนุษย์ ใช้เป็นเครื่องหมายอาณาเขต หรือเป็นองค์ประกอบของระบบอุดมการณ์ที่ซับซ้อน ใช้เป็น ระบบ ช่วยจำสำหรับวัฒนธรรมปากเปล่า^{[ 8 ]}หรือทำหน้าที่เป็นปฏิทินยุคแรก^{[ 9 ]}จนกระทั่งศตวรรษที่สิบเก้า นักโบราณคดีไม่มีความรู้เกี่ยวกับยุคก่อนประวัติศาสตร์อย่างเป็นรูปธรรม และจุดอ้างอิงเดียวของพวกเขามาจากวรรณกรรมคลาสสิก การพัฒนาการหาอายุด้วยคาร์บอนกัมมันตรังสีและ การหา อายุจากวงปีของต้นไม้ได้พัฒนาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ในด้านนี้อย่างมีนัยสำคัญ

เมนฮีร์มีการกระจายตัวอย่างกว้างขวางทั่วทั้งยุโรป แอฟริกา และเอเชีย แต่มีจำนวนมากที่สุดในยุโรปตะวันตก โดยเฉพาะในไอร์แลนด์ บริเตนใหญ่ และบริตตานีซึ่งมีประมาณ 50,000 ตัวอย่าง^{[ 10 ]}และทางตะวันตกเฉียงเหนือของฝรั่งเศส ซึ่งมีอีกประมาณ 1,200 ตัวอย่าง^{[ 11 ]}โดยทั่วไปแล้วการกำหนดอายุของหินตั้งนั้นทำได้ยาก พวกมันถูกสร้างขึ้นในช่วงเวลาต่างๆ มากมายในยุคก่อนประวัติศาสตร์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ วัฒนธรรม หิน ขนาดใหญ่ ในยุโรปและพื้นที่ใกล้เคียง เมนฮีร์บางแห่งตั้งอยู่ติดกับอาคารที่มีความสำคัญทางศาสนาในยุคแรกหรือปัจจุบัน ตัวอย่างหนึ่งคือ เมนฮี ร์เซาท์ซีลในเดวอน ซึ่งเป็นพื้นฐานของอาราม ในศตวรรษที่ 12 ที่สร้างโดยพระภิกษุฆราวาส ต่อมาอารามแห่งนี้ได้กลายเป็นโรงแรมอ็อกเซนแฮม อาร์มส์ ที่เซาท์ซีล และหินตั้งยังคงตั้งอยู่ในบาร์เล็กๆของโรงแรม^{[ 12 ] [ 13 ]}

เชื่อกันว่าผู้ที่นับถือศาสนายุคหินเดินทางทางทะเล เนื่องจากเมนฮีร์ส่วนใหญ่ตั้งอยู่บนชายฝั่ง เกาะ และคาบสมุทร^{[ 14 ]}

หนังสือการ์ตูนชุดแอสเตริกซ์ของฝรั่งเศสนำเสนอตัวละครโอบีลิก ซ์ ซึ่งเป็นที่รู้จักในฐานะผู้แบกเมนฮีร์ ในฐานะช่างแกะสลักและคนส่งของ^{[ 15 ]}

• โมเฮน, ฌอง-ปิแอร์ (2000) [1998]. หินตั้ง: สโตนเฮนจ์ คาร์แนค และโลกแห่งหินขนาดใหญ่ชุดNew Horizonsแปลโดย เบเกอร์, ดอรี่ บี.; เบเกอร์, เดวิด เจ. ลอนดอน: เทมส์ แอนด์ ฮัดสันISBN 0-500-30090-9.

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับเมนฮีร์ (เสาหินตั้ง )

• "ปริศนาของ 'สโตนเฮนจ์' แห่งฝรั่งเศส"" . BBC . 20 กันยายน 2022 . สืบค้นเมื่อ20 กันยายน 2022 .
• แนวหินเมนฮีร์ในรัสเซีย ทางตอนใต้ของเทือกเขาอูราล
• รายชื่อเสาหินเมนฮีร์และเรื่องราวที่เกี่ยวข้องในสาธารณรัฐเช็ก
• ดาวน์โหลดไฟล์แผนที่แสดงตำแหน่งในยุโรปโบราณสำหรับ Google Earth