ภาษาโมตา

โมตา
โมตา
การออกเสียง	[ŋ͡mʷota]
ชาวพื้นเมือง	วานูอาตู
ภูมิภาค	เกาะโมตา
ผู้พูดภาษาแม่	750 (2012)
ตระกูลภาษา	ออสโทรเนเซียน มาลายู-โพลินีเซีย โอเชียนิก มหาสมุทรใต้ ภาคเหนือตอนกลางของวานูอาตู วานูอาตูเหนือ ตอร์เรส-แบงค์ส โมตา; ; ; ; ; ; ;
ภาษาถิ่น	มาลิโก้; เวเวราโอ;
รหัสภาษา
ISO 639-3	mtt
กลอตโตล็อก	mota1237
อีแอลพี	โมตา

ภาษา โมตา เป็น ภาษา โอเชียนิกที่พูดโดยผู้คนประมาณ 750 คนบนเกาะโมตาในหมู่เกาะแบงค์สของวานูอาตูเป็นภาษาในกลุ่มภาษาทอร์เรส-แบงค์ส ที่อนุรักษ์นิยมที่สุด และเป็นภาษาเดียวที่ยังคงรักษาระบบสระห้าตัวที่สืบทอดมาไว้ได้อย่างสมบูรณ์ รวมถึงยังคงรักษาสระท้ายคำส่วนใหญ่ไว้ด้วย^{[ 2 ]}

ชื่อ

ภาษานี้ตั้งชื่อตามเกาะนั้น

ประวัติศาสตร์

ในช่วงปี ค.ศ. 1840–1940 ภาษาโมตาถูกใช้เป็นภาษากลาง ในการเผยแพร่ศาสนา ทั่วพื้นที่โอเชียเนียที่รวมอยู่ในคณะมิชชันนารีเมลานีเซียซึ่ง เป็น หน่วยงานเผยแพร่ศาสนาแองกลิกัน^{[ 3 ]}ภาษาโมตาถูกใช้ในเกาะนอร์ฟอล์ก ในการศึกษาศาสนา และในเกาะอื่นๆ ที่มีภาษา ถิ่นแตกต่างกันภาษาโมตาถูกใช้เป็นภาษาสำหรับการสวดมนต์ บทเพลง และวัตถุประสงค์ทางศาสนาอื่นๆเอลิซาเบธ แฟร์เบิร์น โคเลนโซแปลเอกสารทางศาสนาเป็นภาษานี้^{[ 3 ]}

โรเบิร์ต เฮนรี คอดริงตันเป็นผู้รวบรวมพจนานุกรมภาษาโมตาเล่มแรก (ปี 1896) และทำงานร่วมกับจอร์จ ซาราเวียและคนอื่นๆ เพื่อผลิตสิ่งพิมพ์จำนวนมากในช่วงแรกๆ ในภาษานี้

สัทวิทยา

คลังหน่วยเสียง

Mota มีความแตกต่าง ทางหน่วยเสียงระหว่างพยัญชนะ 14 ตัวและสระ 5 ตัว /ieaou/ ^{[ 4 ]}^{[ 5 ]}หน่วยเสียงทั้ง 19 หน่วยนี้ประกอบเป็นคลังหน่วยเสียงที่เล็กที่สุดในบรรดาภาษา Torres-Banksเนื่องจากไม่ได้ผ่านการผสมเสียงสระ และยังรวมพยัญชนะโบราณสองตัวคือ*ⁿdและ*nเข้า ด้วยกัน ^{[ 6 ]}

พยัญชนะโมตะ
	ริมฝีปากและเพดานปาก	ริมฝีปาก	ถุงลม	ด้านหลัง
จมูก	ŋ͡m ʷ ⟨m̄⟩	ม ⟨ม⟩	n ⟨n⟩	ŋ ⟨n̄⟩
หยุด	k͡p ʷ ⟨q⟩	p ⟨p⟩	t ⟨t⟩	k ⟨k⟩
เสียงเสียดแทรก		β ⟨v⟩ ^{[ a ]}	s ⟨s⟩	ɣ ⟨g⟩
โรติก			r ⟨r⟩
โดยประมาณ	w ⟨w⟩		l ⟨l⟩

^มีความแปรผันอิสระระหว่าง [β] และ [f]

สระโมตา
	ด้านหน้า	กลับ
ปิด	ฉัน	คุณ
ระยะใกล้-กลาง	อี	โอ
เปิด	เอ

ในภาษาโมตาไม่มีการเน้นเสียง แต่เดิมน่าจะเคยมีการเน้นเสียงที่พยางค์รองสุดท้าย เนื่องจากสระสูงตัวสุดท้ายจะถูกตัดออก ส่งผลให้สระสูงพยางค์รองสุดท้ายมักถูกตัดออก ทำให้เกิดกลุ่มพยัญชนะใหม่ (ดูด้านล่าง)

สัทศาสตร์

ภาษา โปรโต-ทอร์เรส-แบงก์สซึ่งเป็นบรรพบุรุษของภาษาตระกูลทอร์เรส-แบงก์ส ทั้งหมด รวมถึงภาษาโมตา ถูกสร้างขึ้นใหม่ให้เป็นภาษาที่มีพยางค์เปิดประเภท {CV} และไม่มีพยางค์ปิดประเภท {CVC} ลักษณะทางสัทวิทยาแบบนี้ได้รับการรักษาไว้ในคำศัพท์หลายคำของภาษาโมตาในปัจจุบัน (เช่นsalagoro [salaɣoro] “สถานที่ปิดล้อมลับสำหรับพิธีกรรมการเริ่มต้น”, ran̄oran̄o [raŋoraŋo] “ Acalypha hispida ”) ซึ่งแตกต่างจากภาษารอบข้างที่สร้างพยางค์ปิดจำนวนมากอย่างไรก็ตาม ภาษาโมตาในปัจจุบันยังสะท้อนให้เห็นถึงการสูญเสียสระสูงที่ไม่เน้นเสียง *i และ *u อย่างสม่ำเสมอ ซึ่งเป็นกระบวนการที่เริ่มขึ้นแล้วในหลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดของภาษา (ประมาณปี 1860) และเสร็จสมบูรณ์ในภาษาโมตาในปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม เชื่อกันว่ากระบวนการนี้ค่อนข้างใหม่เมื่อเทียบกับภาษาอื่นๆ ในกลุ่มภาษาทอร์เรส-แบงก์ เพราะเมื่อเปรียบเทียบสำเนียง Maligo และ Veverao เช่น Maligo rusagและ Veverao rusai (< *rusagi ) พบว่าการสูญเสียสระจำนวนมากต้องเกิดขึ้นหลังจากการสูญเสียg ของ Veverao ที่ไม่ปกติ ในเครื่องหมายกริยาที่ต้องการกรรม-ag / -ai (< *-agi ) แม้ว่า Codrington จะแนะนำการเปลี่ยน*-g ที่ท้ายคำ เป็น-i ( *-ag > -ai ) ก็ตาม ^{[ 7 ]}ส่งผลให้คำ Mota สมัยใหม่หลายคำมีพยัญชนะท้ายคำและ/หรือกลุ่มพยัญชนะเช่นpa l [pal] (< palu ) "ขโมย"; sn aga [snaɣa] (< sinaga ) "อาหารผัก"; pt e pt e [ptepte] (< putepute ) "นั่ง" ^{[ 8 ]}

วรรณกรรม

พระคัมภีร์พันธสัญญาใหม่ได้รับการแปลโดย Robert Henry Codrington, John Palmer, John Coleridge Patteson และ L. Pritt ซึ่งทั้งหมดเป็นคณะมิชชันนารีเมลานีเซีย พระคัมภีร์ได้รับการตีพิมพ์ในปี 1912 และได้รับการแก้ไขเพิ่มเติมในปี 1928 พระคัมภีร์พันธสัญญาใหม่ ( O Vatavata we Garaqa ) ได้รับการแก้ไขเพิ่มเติมโดย WG Ivens จากคณะมิชชันนารีแองกลิกันเมลานีเซีย และตีพิมพ์ในปี 1931 โดย British and Foreign Bible Society (BFBS) ^{[ 9 ]} หนังสือสวดมนต์แองกลิกันจัดทำขึ้นในโมตาในปี 1947 ^{[ 10 ]}

หมายเหตุ

^ François (2012 :88).
^แผนที่ทางภาษาศาสตร์ของภาคเหนือของวานูอาตู แสดงขอบเขตการกระจายของภาษาโมตา
^ ^a ^bถอดความโดยท่านบาทหลวง ดร. เทอร์รี บราวน์ (2007) "เอลิซาเบธ โคเลนโซ: งานของเธอเพื่อพันธกิจเม ลานีเซีย โดยหลานสาวคนโตของเธอ ฟรานซิส เอดิธ สวาเบย์ 1956" สืบค้นเมื่อ5 ธันวาคม 2015
^ฟรองซัวส์ (2005 :445)
^ฟรองซัวส์ (2021 )
^ ฟรองซัวส์ (2016 :31).
^คลาร์ก, รอสส์ (2009). Leo Tuai: การศึกษาเปรียบเทียบคำศัพท์ของภาษาในภาคเหนือและภาคกลางของวานูอาตูแคนเบอร์รา: Pacific Linguistics. doi : 10.15144/PL-603 . ISSN 1448-8310 .
^ดู François (2005 :469, 493) กลุ่มคำเหล่านี้ชวนให้นึกถึงภาษา Dorig ที่เกี่ยวข้อง แม้ว่าจะไม่ได้เกิดขึ้นภายใต้เงื่อนไขทางสัทวิทยาเดียวกันเสมอไปก็ตาม
↑ MOTA พระคัมภีร์ | โอ้ วาตะวาตะ เรา การาเกาะ 1931 (วานูอาตู) | ยูเวอร์ชั่น
^ "หนังสือบทสวดมนต์ทั่วไปในภาษาโมตา "

ลิงก์ภายนอก

บางส่วนของหนังสือสวดมนต์ทั่วไปในโมตา
ข้อความใน Motaจากโครงการแคนเทอร์เบอรี
การบันทึกเสียงในภาษา Motaในการเข้าถึงแบบเปิด โดยA. François (ที่มา: Pangloss Collection of CNRS )
เอกสารเกี่ยวกับโมตาถูกรวมอยู่ใน ชุดเอกสาร อาร์เธอร์ คาเปลล์ ( AC1และAC2 ) ที่เปิดให้เข้าถึงได้โดยเสรี ซึ่งจัดเก็บโดยParadisec
[1]พระคัมภีร์พันธสัญญาใหม่ฉบับโมตาอยู่ใน YouVersion

[7] มีความแปรผันอิสระระหว่าง [β] และ [f]

[1] François (2012 :88).

[2] แผนที่ทางภาษาศาสตร์ของภาคเหนือของวานูอาตู แสดงขอบเขตการกระจายของภาษาโมตา

[fes-3] ถอดความโดยท่านบาทหลวง ดร. เทอร์รี บราวน์ (2007) "เอลิซาเบธ โคเลนโซ: งานของเธอเพื่อพันธกิจเม ลานีเซีย โดยหลานสาวคนโตของเธอ ฟรานซิส เอดิธ สวาเบย์ 1956" สืบค้นเมื่อ5 ธันวาคม 2015

[4] ฟรองซัวส์ (2005 :445)

[pangloss-5] ฟรองซัวส์ (2021 )

[6] ^ ฟรองซัวส์ (2016 :31).

[Clark-Vanuatu-8] คลาร์ก, รอสส์ (2009). Leo Tuai: การศึกษาเปรียบเทียบคำศัพท์ของภาษาในภาคเหนือและภาคกลางของวานูอาตูแคนเบอร์รา: Pacific Linguistics. doi : 10.15144/PL-603 . ISSN 1448-8310 .

[9] ดู François (2005 :469, 493) กลุ่มคำเหล่านี้ชวนให้นึกถึงภาษา Dorig ที่เกี่ยวข้อง แม้ว่าจะไม่ได้เกิดขึ้นภายใต้เงื่อนไขทางสัทวิทยาเดียวกันเสมอไปก็ตาม

[10] MOTA พระคัมภีร์ | โอ้ วาตะวาตะ เรา การาเกาะ 1931 (วานูอาตู) | ยูเวอร์ชั่น

[11] "หนังสือบทสวดมนต์ทั่วไปในภาษาโมตา "

[ 1 ]

[ 2 ]

[ 3 ]

[ 4 ]

[ 5 ]

[ 6 ]

[ a ]

[ 7 ]

[ 8 ]

[ 9 ]

[ 10 ]