ติโลปะ ( ภาษาปรากฤต ; ภาษาสันสกฤต : ตาลีกะหรือติโลปาดา ) เป็นมหาศิษย์ตันตระในพุทธศาสนา[ 1 ^{] [ 2 ]ผู้ซึ่ง}อาศัยอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย^{[ 1 ] [ 3 ] : x [ 4 ] : 1} ประมาณศตวรรษที่ 10 -- อาจจะตั้งแต่ปี 988 ถึง 1069 ^{[ 3 ] : 4 [ 1 ]}แม้ว่าจะมีการเสนอแนะว่าตั้งแต่ปี 928 ถึง 1009 เช่นกัน^{[ 4 ] : 127} ข้อมูลเกี่ยวกับชีวิตของเขามาจากชีวประวัติทางจิตวิญญาณหรือชีวประวัติของนักบุญ^{[ 4 ] : xv} ซึ่งมีรายละเอียดชีวประวัติจริงเพียงเล็กน้อย^{[ 1 ]}และข้อความมุ่งเน้นไปที่การเติบโตทางจิตวิญญาณของแต่ละบุคคล^{[ 5 ] : vii [ 3 ] : 3} ชีวประวัติของนักบุญที่เก่าแก่ที่สุดเหล่านี้ถูกแต่งขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 11 ^{[ 5 ] :} vii

ติโลปาฝึกฝนจักรสัมวาระตันตระ^{[ 3 ] : 6 [ 5 ] : 43} ซึ่งเป็นชุดการปฏิบัติทางจิตวิญญาณที่มุ่งเร่งกระบวนการบรรลุพุทธภาวะเขากลายเป็นผู้ครอบครองสายตันตระทั้งหมด ซึ่งอาจเป็นบุคคลเดียวในยุคของเขาที่ทำเช่นนั้นได้ นอกเหนือจากวิถีแห่งปัญญาและมหามุทรา^{[ 6 ]}ติโลปายังได้เรียนรู้และถ่ายทอดวิถีแห่งวิธีการ (ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อโยคะหกประการของนารอปา ) และคุรุโยคะ^{[ 7 ]}นารอปาถือเป็นศิษย์เอกของเขา^{[ 3 ] : 35} แม้ว่าชีวประวัติ ของเขา จะกล่าวถึงศิษย์อีกสองคนด้วย^{[ 3 ] :} 34

เอกสารทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับชีวิตของติโลปาไม่มีอยู่จริงหรือไม่เป็นที่รู้จัก ^{[ 3 ] : xii} ชีวประวัติหรือชีวประวัติของติโลปาฉบับแรกเขียนขึ้นในศตวรรษที่ 11 และชีวประวัติสำคัญอีกฉบับหนึ่งเขียนขึ้นในศตวรรษที่ 14 ^{[ 3 ] : xiii} อย่างไรก็ตาม มีชีวประวัติอื่นๆ ตามมาในศตวรรษที่ 16 ^{[ 3 ] : xiii} เรื่องราวด้านล่างนี้เป็นบทสรุปของชีวประวัติใน Chos-Kyi Blo-Gros ชีวิตของมหาสิทธาติโลปา^{[ 5 ]}สิ่งหนึ่งที่เรื่องราวส่วนใหญ่เห็นพ้องต้องกันคือ เขาเกิดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดียในวรรณะ พราหมณ์ กล่าว คือในพื้นที่ที่ปัจจุบันคือบังกลาเทศหรืออินเดียตะวันออก^{[ 1 ] [ 5 ] : 28,64-65 [ 8 ] : 41, 72 [ 3 ] : x [ 4 ] :} 131 หลังจากการเกิด หมอดูได้ทำนายกับมารดาของเขาว่าเขาจะเป็นพระพุทธเจ้า เทวดา นาค หรือยักษ์[ 5 ] : 28 ^{ต่อมามารดาของเขามีนิมิตเห็นหญิงอัปลักษณ์หลายคนบอกติโลปะให้เลี้ยงควายและให้เขาเรียนรู้พระคัมภีร์ [ 5 ] :} 29 [ 4 ] : 133 -- อย่างหลังอาจหมายถึงการบวชเป็นภิกษุ [ 1 ] [ 9 ] : 12 แทนที่จะแค่เรียนสมาธิ มารดาของเขาปฏิบัติตามคำแนะนำที่ได้รับ และเมื่อเติบโตขึ้น ติโลปะได้พบกับหญิง^{เหล่านั้นอีกครั้ง ในนิมิตขณะเลี้ยง} ควาย^{--คราวนี้พวกเธอเปิดเผยเชื้อสาย} ทางจิตวิญญาณของติโลปะและกระตุ้นให้เด็กชายไปที่สุสานของสาลวิหาร^{[ 5 ] : 30} หรือสาลเภระหะ^{[ 4 ] :} 134

ในสุสาน ติโลปะได้พบกับอาจารย์ชื่อจารยาปะ และอาจารย์ชื่อลาวาปะ^{[ 5 ] : 30} หรือกัมบาลาปา^{[ 4 ] : 144} ซึ่งทั้งสองได้ให้คำแนะนำทางจิตวิญญาณแก่เขา ในสุสานเขายังได้รับการสอนจากฤๅษีชื่อมาตังคีปะอีกด้วย^{[ 5 ] : 31 [ 4 ] :} 142-3

ต่อมาเขาได้พบกับดากินีชื่อสุภากินี^{[ 5 ] : 67} หรือมาตงหะ^{[ 10 ]}ในวัดที่ลุงของเขาเป็นเจ้าอาวาสและสอนอยู่^{[ 5 ] : 31, 67} สุภากินีถามว่าเขาเข้าใจข้อความของสัตสหัสริกา^{[ 5 ] : 31} หรือไม่ เมื่อได้รับคำตอบว่าไม่เข้าใจ เธอก็อธิบายข้อความนั้นให้เขาฟังเพิ่มเติม และบอกให้เขานั่งสมาธิ^{[ 5 ] : 31} อย่างไรก็ตาม ลุงของติโลปะได้ห้ามไม่ให้เขานั่งสมาธิ^{[ 5 ] : 31} ดังนั้น ดากินีจึงยุยงให้เขาผูกข้อความสัตสหัสริกาด้วยเชือก โยนออกไปนอกประตูวัดในน้ำ และทำตัวเหมือนคนบ้า^{[ 5 ]} : ^31-32 การกระทำนั้นไม่ได้ถูกมองข้ามไป แม้ว่าข้อความจะไม่ได้รับความเสียหาย แต่เขาก็ถูกตำหนิและถูกตี^{[ 5 ] : 32} หลังจากนั้นไม่นาน สุภากินีบอกให้เขาไปทางทิศตะวันออกไปยังตลาดปัญจปณะ หาหญิงขายบริการชื่อภารมา^{[ 5 ] : 32} หรือธาริมา^{[ 10 ]}และติดตามเธอไปเป็นคนรับใช้^{[ 1 ] [ 5 ] :} 32

ติโลปะทำตามที่สุภาคินีบอก ไปหาปัญจปนะ พบพระพรหม และทำงานเป็นแมงดาให้พระนางในเวลากลางคืน ขณะเดียวกันก็ทำงานเก็บเมล็ดงาในเวลากลางวัน^{[ 1 ] [ 5 ] : 32} ต่อมา ขณะที่เก็บเมล็ดงา เขาก็บรรลุถึงความสมบูรณ์แบบใกล้เคียงกับมหามุทรา^{[ 5 ] : 32} ในเวลาเดียวกัน ผู้คนรอบเมืองต่างเห็นนิมิตอันลุกโชนของเขา หรือเห็นเครื่องประดับกระดูกของเขาเปล่งประกาย^{[ 5 ] : 32-3} ผู้คนต่างมาขอให้เขาสอนพวกเขา^{[ 5 ] : 32-3} และกษัตริย์ของประเทศก็มาถวายความเคารพด้วย^{[ 5 ] :} 33

ทิโลปาได้รับการสอนจากครูหลายท่าน:

• จากนาคารชุนเขาได้เรียนรู้เกี่ยวกับกายมายา^{[ 11 ]}และบางทีการถ่ายทอด คำสอนเรื่อง แสงอันเจิดจ้า (สันสกฤต: prabashvara ) และกายมายา (สันสกฤต: maya deha , ทิเบต: gyulu ) ( Cakrasaṃvara Tantra ), Lagusamvara tantraหรือ Heruka Abhidharma
• เขาได้รับการถ่ายทอดความฝันจากCaryāpa ^{[ 11 ]}
• จากลาวาปาเขาได้เรียนรู้การส่งต่อแสงที่ชัดเจน^{[ 11 ]}และอาจจะเป็นโยคะแห่งความฝัน
• เขาได้เรียน รู้การถ่ายทอดความร้อนภายในจากทั้ง Jñānaḍākinī ^{[ 11 ]}หรือSaryapa

จากVajradhara -- โดยการถ่ายทอดโดยตรง -- คำแนะนำ[ ^{1 ] หรือ} mahamudraทั้งหมด^{[ 12 ]}

• จากสุขสิทธิติโลปะ ได้รับคำสอนเกี่ยวกับชีวิต ความตาย และภพภูมิระหว่างภพชาติ (สภาวะระหว่างภพชาติและการถ่ายโอนจิตสำนึก/ โพวะ )
• จากอินทรภูติเขาได้รับปัญญา ( ปรัชญา )
• และจากมาตังคีเขาได้เรียนรู้เรื่องการฟื้นคืนชีพของร่างกายที่ตายแล้ว

ทิโลปาได้ให้ คำสอน แก่ นาโรปาที่เรียกว่าคำแนะนำหกประการ^{[ 13 ]}ข้อความต้นฉบับไม่เหลือรอด แต่มีการแปลเป็นภาษาทิเบตไว้^{[ 13 ]}

ในภาษาทิเบต คำสอนนี้เรียกว่าgnad kyi gzer drug ^{[ 14 ]} – แปลตรงตัวว่า "หกประเด็นสำคัญ" ความเหมาะสมของชื่อจะชัดเจนขึ้นหากพิจารณาความหมายของสำนวนภาษาอังกฤษที่ว่า "to hit the nail on the head"

หลักธรรมหกประการได้รับการแปลในหลายรูปแบบที่แตกต่างกัน สามรูปแบบแสดงไว้ด้านล่างนี้

การแปลของKen McLeod ^{[ 15 ] [ 16 ] [ 17 ]}พร้อมกับภาษาทิเบตดั้งเดิม:

การแปลอีกฉบับโดย Khenpo Konchog Gyaltsen Rinpoche แปลจากภาษาทิเบตดั้งเดิมเป็นภาษาอังกฤษดังนี้^{[ 9 ] : 247}

อย่าครุ่นคิด อย่าไตร่ตรอง หรืออย่ารับรู้

อย่านั่งสมาธิหรือพิจารณาสิ่งใด ๆ

ปล่อยให้จิตใจทำงานไปตามลำพัง

การแปลครั้งก่อนหน้านี้ราวปี 1957 โดยอลัน วัตต์สและดร. อเล็กซ์ เวย์แมนได้แปล "ศีลหกประการ" ของติโลปาไว้ดังนี้

ไม่มีการคิด ไม่มีการไตร่ตรอง ไม่มีการวิเคราะห์

ไม่มีการปลูกฝัง ก็ไม่มีเจตนา;

ปล่อยให้มันคลี่คลายไปเอง

ในเชิงอรรถ วัตต์ได้อ้างถึงข้อความต้นฉบับภาษาทิเบตซึ่งมีความแตกต่างบางส่วนจากงานเขียนของแมคเลียดในด้านลำดับและไวยากรณ์ ดังนี้:

มิ-มโน, มิ-บซัม, มิ-ดปอัด-ชิง,

มี-บส์กอม, มิ-เซมส์, รัง-บับ-บซาก

วัตต์ส์อธิบายโดยอ้างอิงจาก "คำอธิบายเพิ่มเติม" ของเวย์แมนว่า

Mi-mnoมีความหมายใกล้เคียงกับคำศัพท์ในพุทธศาสนาเซนว่าwu-hsin (無心) หรือwu-nien (無念) ซึ่งหมายถึง "ไร้จิต" หรือ "ไร้ความคิด" Bsamมีความหมายใกล้เคียงกับคำในภาษาสันสกฤตว่าcintanaซึ่งหมายถึงการคิดวิเคราะห์เกี่ยวกับสิ่งที่ได้ยิน และdpyadของmimamsaหรือ "การวิเคราะห์เชิงปรัชญา" Bsgomน่าจะเป็นbhavanaหรือคำในภาษาจีน ว่า hsiu (修) ซึ่งหมายถึง "การบ่มเพาะ" "การฝึกฝน" หรือ "สมาธิอย่างเข้มข้น" Semsคือcetanaหรือszu (思) ซึ่งมีความหมายถึงเจตนาหรือความตั้งใจRang-babs-bzhagแปลตรงตัวว่า "ตั้งรกรากด้วยตนเอง" และ "ตั้งรกรากด้วยตนเอง" ดูเหมือนจะมีความหมายใกล้เคียงกับคำในพุทธศาสนาเต๋าว่าtzu-jan (自然, พินอิน : zì rán) ซึ่งหมายถึง "เป็นไปตามธรรมชาติ" "เกิดขึ้นเอง" หรือ "เป็นธรรมชาติ" ^{[ 18 ]}

ทิโลปายังได้ให้ คำแนะนำเกี่ยวกับ มหามุทราแก่นาโรปาโดยใช้บทเพลงที่รู้จักกันในชื่อ "มหามุทราแห่งแม่น้ำคงคา" ^{[ 3 ] : 58} ซึ่งมีเนื้อหาหนึ่งท่อนดังนี้:

คนโง่เขลาในความไม่รู้ของตน ดูหมิ่นมหามุทรา

ไม่รู้จักสิ่งใดนอกจากความดิ้นรนในกระแสน้ำแห่งสังสารวัฏ

โปรดเห็นอกเห็นใจผู้ที่ต้องทนทุกข์ทรมานจากความวิตกกังวลอย่างต่อเนื่อง!

เบื่อหน่ายความเจ็บปวดที่ไม่หยุดหย่อนและปรารถนาจะหลุดพ้น จงยึดมั่นในครูบาอาจารย์

เพราะเมื่อพระพรของพระองค์สัมผัสหัวใจของคุณ จิตใจก็จะเป็นอิสระ^{[ 19 ]}

ทิโลปายังให้คำแนะนำเกี่ยวกับความสุขด้วยว่า "ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ความเพลิดเพลิน ปัญหาอยู่ที่ความยึดติด" ^{[ 13 ]}

• รินโปเช โชกยี นยีมา; นยีมา รินโปเช โชกยี (1994). การรวมกันของมหามาดราและดโซกเชน . สำนักพิมพ์รังจุง เยเช. ISBN 978-962-7341-21-5.
• รินโปเช, ซังเยส เย็นปา (2014) Mahamudra Upadesha ของ Tilopa: คำแนะนำ Gangama พร้อมคำอธิบาย สิ่งพิมพ์ชัมบาลาไอเอสบีเอ็น 978-0-8348-2974-9.

• คำสอนมหามาดราของติโลปาแก่นารอปาถูกเก็บถาวรเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2025 ที่Wayback Machine
• "รัศมีทั้งหกแห่งจุดสำคัญของติโลปาดา อริยสัจสี่ประการ"ศรีมัคจิดานันทะนาถ (2026)

Wikiquote มีคำคมที่เกี่ยวข้องกับTilopa