อัตราส่วนความแปรผันเป็นมาตรวัดง่ายๆ ของการกระจายทางสถิติในข้อมูลเชิงนามและเป็นมาตรวัดที่ง่ายที่สุดของความแปรผันเชิงคุณภาพ

หมายถึง สัดส่วนของกรณีที่ไม่จัดอยู่ใน หมวดหมู่ ค่านิยม :

${\displaystyle \mathbf {v}$ :=1-{\frac {f_{m}}{N}},}

โดยที่f คือความถี่ (จำนวนกรณี) ของค่าฐานนิยม และN คือจำนวนกรณีทั้งหมด แม้จะเป็นการวัดที่เรียบง่าย แต่ก็เป็นที่น่าสังเกตว่าตำราและคู่มือบางเล่มแนะนำหรือบอกเป็นนัยว่าไม่สามารถตรวจสอบการกระจายตัวของการวัดเชิงนาม ได้ตัวอย่างเช่น มีการกำหนดไว้ใน( Freeman 1965 )

เช่นเดียวกับพิสัยหรือค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานยิ่งอัตราส่วนความแปรผันมากเท่าไร ข้อมูลก็จะยิ่งมีความแตกต่างหรือกระจายตัวมากขึ้นเท่านั้น และยิ่งอัตราส่วนความแปรผันน้อยเท่าไร ข้อมูลก็จะยิ่งมีความเข้มข้นและคล้ายคลึงกันมากขึ้นเท่านั้น

กลุ่มที่มีเพศหญิง 55% และเพศชาย 45% มีสัดส่วนเพศหญิง 0.55 (ค่าฐานนิยมคือ 0.55) ดังนั้นอัตราส่วนความแปรปรวนคือ

${\displaystyle \mathbf {v} =1-{\frac {0.55}{1}}=0.45,}$

ในทำนองเดียวกัน ในกลุ่มคน 100 คน โดย 60 คนชอบเบียร์ 25 คนชอบไวน์ และที่เหลือ (15 คน) ชอบค็อกเทล อัตราส่วนความแปรผันคือ

${\displaystyle \mathbf {v} =1-{\frac {60}{100}}=0.4,}$

• ความแปรผันเชิงคุณภาพสำหรับมาตรวัดการกระจายตัวอื่นๆ อีกหลายประการในตัวแปรนาม