โซเรีย ( แปลตรงตัวว่า "รุ่งอรุณ"; มีรูปแบบอื่นๆ อีกมากมาย เช่นZarya , Zaria , Zorza , Zirnytsia , Zaranitsa , Zoryushkaเป็นต้น) เป็นตัวละครในนิทานพื้นบ้านสลาฟ เป็นสตรีที่เปรียบเสมือนตัวแทนของรุ่งอรุณอาจเป็นเทพีก็ได้ ขึ้นอยู่กับประเพณี เธออาจปรากฏตัวเป็นบุคคลเดียว หรือเป็นพี่น้องสองหรือสามคนพร้อมกัน แม้ว่าโซเรียจะไม่มีความเกี่ยวข้องทางด้านรากศัพท์กับเทพีแห่งรุ่งอรุณในภาษาโปรโตอินโด-ยุโรป*H₂éwsōsแต่เธอก็มีลักษณะส่วนใหญ่คล้ายคลึงกัน เธอมักถูกพรรณนาว่าเป็นน้องสาวของดวงอาทิตย์ดวงจันทร์และดานิกาดาวรุ่งซึ่งบางครั้งก็ถูกระบุว่าเป็นดาวดวงเดียวกัน^{[ 1 ]}เธออาศัยอยู่ในพระราชวังของดวงอาทิตย์ เปิดประตูให้เขาในตอนเช้าเพื่อให้เขาสามารถออกเดินทางผ่านท้องฟ้า เฝ้ารักษาม้าขาวของเขา^{[ a ]} ​​เธอยังถูกบรรยายว่าเป็นหญิงพรหมจรรย์อีกด้วย^{[ 3 ]}ในประเพณีซาโกโวรี ของชาวสลาฟตะวันออก เธอเป็นตัวแทนของพลังสูงสุดที่ผู้ปฏิบัติบูชา^{[ 4 ]}แม้ว่าจะเป็นที่นิยมในลัทธิเพแกนของชาวสลาฟสมัยใหม่ แต่โซเรียก็ไม่ปรากฏหลักฐานใดๆ ในบันทึกทางประวัติศาสตร์เลย

คำภาษาสลาฟzora "รุ่งอรุณ, แสงเหนือ" (จากภาษาโปรโตสลาฟ*zořà ) และรูปแบบต่างๆ มาจากรากศัพท์เดียวกันกับคำภาษาสลาฟzrěti ("มองเห็น, สังเกต" จากภาษาโปรโตสลาฟ*zьrěti ) ซึ่งเดิมอาจหมายถึง "ส่องแสง" คำว่าzaraอาจมีต้นกำเนิดมาจากอิทธิพลของคำว่าžar "ความร้อน" (ภาษาโปรโตสลาฟ*žarь ) ภาษาโปรโตสลาฟ*zořàมาจากภาษาโปรโตบัลโตสลาฟ*źoriˀ (เทียบกับภาษาลิทัวเนียžarà , žarijà ) ที่มาของรากศัพท์ยังไม่ชัดเจน^{[ 5 ]}

เทพีแห่งรุ่งอรุณที่ถูกสร้างขึ้นใหม่ในภาษาโปรโต-อินโด-ยุโรปคือ* H₂éwsōs ชื่อของเธอถูกสร้างขึ้นใหม่โดยใช้วิธีการเปรียบเทียบบนพื้นฐานของชื่อเทพีแห่งรุ่งอรุณในภาษาอินโด-ยุโรป เช่นEos ของกรีก , Aurora ของโรมันหรือUshas ของเวท ในทำนองเดียวกัน บนพื้นฐานของลักษณะทั่วไปของเทพีแห่งรุ่งอรุณ ลักษณะของเทพีในภาษาโปรโต-อินโด-ยุโรปก็ถูกสร้างขึ้นใหม่เช่นกัน

แม้ว่าลัทธิบูชาโซรยาจะมีหลักฐานเพียงในนิทานพื้นบ้าน แต่รากฐานของมันอาจย้อนกลับไปถึงยุคโบราณของชาวอินโด-ยุโรป และตัวโซรยาเองก็แสดงให้เห็นถึงลักษณะ ส่วนใหญ่ของ *H₂éwsōs ^{[ 6 ]}โซรยามีลักษณะร่วมกันกับเทพีแห่งรุ่งอรุณส่วนใหญ่ดังต่อไปนี้:

1. เธอปรากฏตัวพร้อมกับนักบุญจอร์จและนักบุญนิโคลัส (ตีความว่าเป็นฝาแฝดศักดิ์สิทธิ์ ) ^{[ 7 ]}
2. สีแดง สีทอง สีเหลือง สีชมพู^{[ 3 ] [ 8 ]}
3. เธออาศัยอยู่ต่างประเทศ บนเกาะบูยัน^{[ 9 ] [ 3 ]}
4. เปิดประตูสู่ดวงอาทิตย์^{[ 1 ] [ 3 ]}
5. เธอเป็นเจ้าของเรือทองคำและไม้พายเงิน

LA Zarubin นักวิชาการสลาฟในศตวรรษที่ 20 ได้ทำการเปรียบเทียบระหว่างนิทานพื้นบ้านสลาฟกับคัมภีร์ฤคเวทและอถรรพเวท ของชาวอินโด-อารยัน ซึ่งมีภาพของดวงอาทิตย์และดาวรุ่งอรุณปรากฏอยู่ ภาพที่ไม่ใช่สลาฟเหล่านี้มีที่มาจากแนวคิดโบราณ ตั้งแต่แนวคิดแบบบูชาวัตถุ (ดวงอาทิตย์ในรูปวงแหวนหรือวงกลม) ไปจนถึงแนวคิดแบบมนุษย์ ในภายหลัง หนังสือสวดมนต์ Novgorod Psalter ของ Chludov ในช่วงปลายศตวรรษที่ 13 มีภาพวาดขนาดเล็กที่แสดงถึงผู้หญิงสองคน คนหนึ่งมีผิวสีแดงเพลิง ลงชื่อว่า "รุ่งอรุณ" ถือดวงอาทิตย์สีแดงในรูปวงแหวนในมือขวา และในมือซ้ายถือคบเพลิงที่วางอยู่บนไหล่ ปลายคบเพลิงเป็นกล่องที่มีแถบสีเขียวอ่อนเปลี่ยนเป็นสีเขียวเข้ม แถบนี้สิ้นสุดที่มือขวาของผู้หญิงอีกคนหนึ่งซึ่งมีผิวสีเขียว ลงชื่อว่า "ยามเย็น" โดยมีนกโผลออกมาจากแขนเสื้อด้านซ้ายของเธอ ควรตีความว่านี่คือโซรยาแห่งรุ่งอรุณที่ปล่อยดวงอาทิตย์ออกเดินทางในแต่ละวัน และเมื่อพระอาทิตย์ตกดิน โซรยาแห่งยามเย็นจะรอพบกับดวงอาทิตย์ พบรูปแบบที่คล้ายคลึงกันมากในวิหารถ้ำจากศตวรรษที่ 2 หรือ 3 ในนาชิกประเทศอินเดียภาพนูนต่ำแสดงให้เห็นผู้หญิงสองคน คนหนึ่งใช้คบไฟส่องสว่างวงกลมของดวงอาทิตย์ และอีกคนหนึ่งรอคอยดวงอาทิตย์เมื่อพระอาทิตย์ตกดิน ภาพนูนต่ำอื่นๆ แสดงให้เห็นเทพธิดาแห่งรุ่งอรุณสององค์ คือ อุษาสและปรัตยูษา และดวงอาทิตย์พร้อมกับรุ่งอรุณปรากฏในบทสวดหลายบท ดวงอาทิตย์ในรูปทรงของวงล้อปรากฏในฤคเวท ของชาวอินโด-อารยัน หรือเอ็ดดา ของชาวนอร์ส เช่นเดียวกับในนิทานพื้นบ้าน: ในช่วงเทศกาลประจำปีของชาวเยอรมันและชาวสลาฟ พวกเขาจุดวงล้อซึ่งตามที่ผู้เขียนในยุคกลางกล่าวไว้ว่าเป็นสัญลักษณ์ของดวงอาทิตย์^{[ 3 ]}

ภาพที่คล้ายกับภาพจาก Psalter และ Nashik ปรากฏในดินแดนสลาฟหลายแห่ง เช่น บนประตูที่แกะสลักและทาสีของ ที่ดินชาวนา สโลวัก (หมู่บ้านOčová ): ตามที่ Zarubin กล่าว บนเสาต้นหนึ่งแกะสลักรูป Morning Zorya ที่มีศีรษะสีทอง เหนือเธอมีแสงเรืองรอง และสูงขึ้นไปอีกคือดวงอาทิตย์ที่กลิ้งไปตามถนนโค้ง และบนเสาอีกต้นหนึ่งแกะสลักรูป Evening Zorya เหนือเธอคือดวงอาทิตย์ที่กำลังตกดิน^{[ 3 ]}อย่างไรก็ตาม เนื่องจากหนังสือที่เขาอ้างถึงในส่วนนี้ไม่ได้กล่าวถึงตัวตนของรูปปั้น (รวมถึงรายละเอียดอื่นๆ ที่ Zarubin ให้ไว้ เช่น สีสัน) ดังนั้นนี่จึงเป็นเพียงการตีความของ Zarubin เท่านั้น^{[ 10 ]} นอกจาก นี้ยังมีดวงอาทิตย์ที่มืดลงบนภาพนูนต่ำนี้ ซึ่งอาจเป็นดวงอาทิตย์ที่ตายแล้วตามที่ Afanasiev กล่าวถึงว่าปรากฏในนิทานพื้นบ้านสลาฟ^{[ 3 ]}ลวดลายเหล่านี้ได้รับการยืนยันโดยคำกล่าวของรัสเซียที่ว่า "ดวงอาทิตย์จะไม่ขึ้นหากปราศจาก Morning Zoryushka" ลวดลายดังกล่าวยังพบได้บนด้านหลังของเลื่อน ในศตวรรษที่ 19 ซึ่งมีดวงอาทิตย์ในรูปทรงวงกลมอยู่ในพระราชวัง และมีโซเรียสองคนยืนอยู่ที่ทางออก และบนรัชนิก ของชาวนา จากภูมิภาคทเวร์ซึ่งมีโซเรียขี่ม้าขึ้นไปหาดวงอาทิตย์ หนึ่งตัวเป็นสีแดงและอีกตัวเป็นสีเขียว^{[ 3 ]}

จากการศึกษาค้นคว้า นิทานพื้นบ้านของลิทัวเนียยืนยันบทบาทคู่ที่คล้ายคลึงกันของเทพเจ้าแห่งแสงสว่าง วาคารีนและออสรีน: ^{[ 11 ] [ 12 ]}วาคารีน ดาวประจำยามเย็น ปูที่นอนให้เทพีแห่งดวงอาทิตย์ซาอูเลและออสรีนดาวประจำยามเช้า จุดไฟให้เธอขณะที่เธอเตรียมตัวสำหรับการเดินทางในวันใหม่^{[ 13 ]}ในเรื่องเล่าอื่นๆ กล่าวว่าออสรีนและวาคารีนเป็นธิดาของเทพีแห่งดวงอาทิตย์ (ซาอูเล) และเทพีแห่งดวงจันทร์ (เมเนส) ^{[ 14 ] [ 15 ]}และพวกเธอคอยดูแลพระราชวังและม้าของมารดา^{[ 16 ]}

ตามประเพณีของรัสเซีย พวกเธอมักปรากฏตัวในฐานะพี่น้องหญิงพรหมจรรย์สองคน ได้แก่ โซเรีย อูเทรนเนีย (โซเรียยามเช้า จากútro "เช้า") ในฐานะเทพีแห่งรุ่งอรุณ และโซเรีย เวเชอร์เนีย (ออโรร่ายามเย็น จากvéčer "ยามเย็น") ในฐานะเทพีแห่งพลบค่ำ^{[ 17 ]}แต่ละองค์จะยืนอยู่คนละฝั่งของบัลลังก์ทองคำแห่งดวงอาทิตย์ โซเรียยามเช้าจะเปิดประตูพระราชวังแห่งสวรรค์เมื่อดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้าในตอนเช้า และโซเรียยามเย็นจะปิดประตูเมื่อดวงอาทิตย์กลับไปยังที่ประทับในยามค่ำคืน^{[ 1 ] [ 3 ]}สำนักงานใหญ่ของโซเรียจะตั้งอยู่บนเกาะบูยัน^{[ 18 ]}

ตำนานจากยุคหลังกล่าวถึงโซเรียสามตนและภารกิจพิเศษของพวกเธอ: ^{[ 1 ]}

บนท้องฟ้ามีน้องสาวสามคน นามว่าโซเรียตัวน้อยสามคน ได้แก่ โซเรียแห่งยามเย็น โซเรียแห่งเที่ยงคืน และโซเรียแห่งยามเช้า หน้าที่ของพวกเธอคือเฝ้าสุนัขตัวหนึ่งซึ่งถูกล่ามด้วยโซ่เหล็กไว้กับกลุ่มดาวหมีเล็กเมื่อโซ่ขาดลง นั่นจะเป็นจุดจบของโลก

Zara-Zaranitsa Krasnaya Devitsa (หรือที่รู้จักกันในชื่อ "รุ่งอรุณแห่งหญิงสาวสีแดง") ปรากฏสลับกับ Maria ( พระมารดาของพระเจ้า ) ในพล็อต zagovoryเวอร์ชันต่างๆ เดียวกันในฐานะพลังสูงสุดที่ผู้ปฏิบัติใช้^{[ 4 ]}

นอกจากนี้ ยังมีการอธิษฐานขอพรจากนางในฐานะซารยาเพื่อการเก็บเกี่ยวที่ดีและสุขภาพแข็งแรงด้วย: ^{[ 19 ]}

โอ้ นางฟ้าแห่งยามเช้าและนางฟ้าแห่งยามเย็น! จงโปรยปรายลงบนไร่ข้าวไรย์ของข้า เพื่อให้มันงอกงามสูงใหญ่ดุจป่า และแข็งแรงดุจต้นโอ๊ก!

โอ้แม่เจ้า [ดูเหมือนจะเป็นช่วงพลบค่ำ] แห่งยามเช้า ยามเย็น และเที่ยงคืน! เมื่อท่านทั้งหลายค่อยๆ จางหายไปอย่างเงียบๆ เช่นเดียวกัน ความเจ็บป่วยและความโศกเศร้าในตัวข้าพเจ้า ผู้รับใช้ของพระเจ้า ก็จงจางหายไปอย่างเงียบๆ เช่นกัน—ทั้งแห่งยามเช้า ยามเย็น และเที่ยงคืน!

ศาสตราจารย์โบรนิสลาวา เคอร์เบลีเต อ้างว่าตามประเพณีของรัสเซีย ชาวซอร์ยายังถูกเรียกให้ช่วยคลอดบุตร (โดยใช้นามแฝงว่า "зорки заряночки") และให้ดูแลทารก (เรียกตาม "заря-девица" หรือ "утренняя заря Параскавея" และ "вечерняя" ซ่าร่า โซโลโมเนย่า"). ^{[ 20 ] [ข]}

นอกจากนี้ ยังมีการอธิษฐานขอพรจากซารยาในฐานะผู้คุ้มครองและเพื่อขจัดฝันร้ายและอาการนอนไม่หลับ:

Заря, зарница, васъ три сестрицы, утренняя, полуденная, вечерняя, полуночная, сыми съ раба Божія (имя) тоску, печаль, крикъ, безсонницу, подай ему сонъ со всѣхъ сторонъ, со всѣхъ святыхъ, со всѣхъ небесныхъ. ^{[ 22 ]}

ในบทสวดอีกบทหนึ่ง มีการอัญเชิญ Zarya-Zarnitsa พร้อมกับ "Irina ยามเช้า" และ "Daria ยามเที่ยง" เพื่อขจัดความเศร้าของเด็กและนำมันออกไป "ไกลโพ้นมหาสมุทรสีฟ้า" ^{[ 23 ] [ c ] [ d ]}

นักประวัติศาสตร์ชาวโครเอเชียNatko Nodiloตั้งข้อสังเกตในงานศึกษาเรื่อง The Ancient Faith of the Serbs and the Croatsว่าชาวสลาฟโบราณมองว่า Zora เป็น "หญิงสาวผู้เปล่งประกาย" ( "svijetla" i "vidna" djevojka ) และปริศนารัสเซียอธิบายว่าเธอเป็นหญิงสาวที่อาศัยอยู่ในท้องฟ้า ("Zoru nebesnom djevojkom") ^{[ 24 ]}

ส่วนเรื่องพ่อแม่ของรุ่งอรุณนั้น เธอถูกกล่าวถึง "ในเพลงรัสเซีย" ว่าเป็น "รุ่งอรุณน้อยที่รัก" และเป็น "น้องสาวของดวงอาทิตย์" ^{[ 25 ]}

ใน นิทานพื้นบ้าน เบลารุสเธอปรากฏเป็น Zaranitsa (Зараніца) หรือ Zara-zaranitsa (Зара-Зараніца) ในตอนหนึ่ง Zaranica พบกับนักบุญจอร์จและนักบุญนิโคลัสซึ่งตามตำนานเปรียบเทียบ ทำหน้าที่เป็นฝาแฝดศักดิ์สิทธิ์ซึ่งในตำนานอินโด - ยูโรเปียนมักจะเป็นพี่น้องของเทพีแห่งรุ่งอรุณ: "นักบุญจอร์จกำลังเดินกับนักบุญนิโคลัสและพบกับออโรร่า" ^{[ 7 ]}

ในนิทานพื้นบ้าน เธอยังปรากฏตัวในรูปแบบของปริศนาอีกด้วย: ^{[ 26 ]}

ซาร่า-ซารานิตซ่า หญิงสาวพรหมจรรย์แสนสวย กำลังเดินอยู่บนท้องฟ้า และทำกุญแจหล่น ดวงจันทร์เห็นเข้าแต่ไม่ได้พูดอะไร ดวงอาทิตย์เห็นเข้าจึงเก็บกุญแจขึ้นไป

นี่เป็นเรื่องเกี่ยวกับน้ำค้างซึ่งดวงจันทร์ไม่ตอบสนองและหายไปภายใต้อิทธิพลของดวงอาทิตย์^{[ 26 ]} Zaraน่าจะเป็นเพียงเทพีแห่งรุ่งอรุณ และสามารถแปลตรงตัวได้ว่า "รุ่งอรุณ" และZaranicaเป็นคำย่อและอาจบ่งบอกถึงความเคารพต่อเธอ^{[ 7 ]}

ในประเพณีของเบลารุส บางครั้งดาวฤกษ์จะถูกเรียกว่าzorki ^{[ 27 ]}และzory [ ^{28 ]}เช่น ดาวโพลาริสซึ่งรู้จักกันในชื่อZorny Kol ⁽ 'ขั้วดาว') และpolunochna zora ('ดาวเที่ยงคืน') ^{[ 28 ]}

ในนิทานพื้นบ้านของโปแลนด์ มีพี่น้องสามคนคือ Zoras ( Trzy Zorze ): Morning Zorza (โปแลนด์: Zorza porankowaหรือUtrenica ), Midday Zora ( Zorza południowaหรือPołudnica ) และEvening Zora ( Zorza wieczorowaหรือWieczornica ) ซึ่งปรากฏในเครื่องรางพื้นบ้านของโปแลนด์ และตามที่ Andrzej Szyjewski เป็นตัวแทนการแบ่งสามส่วนของ วัน. ^{[ 29 ]}พวกเขายังทำหน้าที่เป็นRozhanitsy : ^{[ 30 ]}

ภาษาพื้นบ้านอีกคำหนึ่งจากโปแลนด์คือ Żarze, zarzyczki, jest คือtrzy, zabierzcie od mojego dziecka płakanie, przywróćcie mu spanie ^{[ 34 ]}

ในมนต์เสน่ห์แห่งความรักอันมหัศจรรย์จากโปแลนด์ หญิงสาวขอให้รุ่งอรุณ (หรือดาวรุ่ง) ไปหาคนรักของหญิงสาวและบังคับให้เขารักแต่เธอเท่านั้น: ^{[ 35 ]}

Witajze zorze

ยินดีต้อนรับ ดาวรุ่ง

ภาษายูเครนยังมีคำที่มาจาก*zořà : зі́рка (ภาษาถิ่น зі́ра ziraและ зі́ри ziry ) zírkaความ หมาย จิ๋ว 'ดาวดวงน้อย' 'ดาราหน้าใหม่' 'เครื่องหมายดอกจัน'; зі́рнйця zirnitsa (หรือ зі́рнйці zirnytsiเป็นคำกวีที่มีความหมายว่า 'ดาวดวงน้อย' 'แสงออโรร่า รุ่งอรุณ' ^{[ 36 ]}

ในสุภาษิตที่รวบรวมไว้ใน "харківщині" ( แคว้นคาร์คิฟ ) ว่ากันว่า "มีดวงดาวหลายดวง (Зірок) บนท้องฟ้า แต่มีเพียงสองดวงเท่านั้น: ดวงเช้า (світова) และดวงเย็น (вечірня)" ^{[ 37 ]}

ในการคร่ำครวญของเด็กกำพร้า ผู้โศกเศร้าบอกว่าเธอจะรับ "กุญแจแห่งรุ่งอรุณ" ("То я б в зорі ключі взяла") ^{[ 37 ]}

ในมนต์เสน่ห์แห่งความรัก หญิงสาวจะเรียก "สามพี่น้องดวงดาว" (หรือ "พี่น้องรุ่งอรุณ"): ^{[ 35 ]}

วี โซริ-ซีร์นิตซี, วาส นา เนบี ตรี เซสทรีตซี: โอดนา นุดนา, ดรียาทา ไพรวิตนา, เตรเทีย เพชาลนา

เหล่าดวงดาวแห่งรุ่งอรุณ เหล่าพี่น้องทั้งสามบนท้องฟ้า: ดวงหนึ่งหม่นหมอง ดวงที่สองเชื้อเชิญ และดวงที่สามโศกเศร้า

นอกจากนี้ โซเรียยังอุปถัมภ์การแต่งงาน ดังที่เห็นได้จากการปรากฏตัวบ่อยครั้งของเธอในเพลงแต่งงาน และจัดการแต่งงานระหว่างเทพเจ้า ในเพลงพื้นบ้านเพลงหนึ่งที่ดวงจันทร์พบกับออโรร่าขณะล่องลอยอยู่บนท้องฟ้า เธอได้รับมอบหมายหน้าที่นี้โดยตรง: ^{[ 38 ]}

โอ้ รุ่งอรุณ รุ่งอรุณ! เจ้าเคยไปอยู่ที่ไหน? เจ้าเคยไปอยู่ที่ไหน? เจ้าตั้งใจจะไปอยู่ที่ไหน? แล้วข้าตั้งใจจะไปอยู่ที่ไหน? ก็ที่บ้านของปานอีวาน^{[ e ]}ที่บ้านของปานอีวาน ในราชสำนักของเขา ในราชสำนักของเขา และในที่พำนักของเขาและในที่พำนักของเขามีความสุขสองประการ: ความสุขประการแรก—คือการให้บุตรชายของเขาได้แต่งงาน; และความสุขประการที่สอง—คือการให้บุตรสาวของเขาได้แต่งงาน

ในเพลงพื้นบ้านสโลวีเนียชื่อ "Zorja prstan pogubila" (Zorja ทำแหวนหาย) นักร้องขอให้แม่ ( majka ) พี่ชาย ( bratec ) น้องสาว ( sestra ) และที่รัก ( Dragi ) ตามหามัน^{[ 39 ]}

ตามที่ Monika Kropej กล่าวไว้ ในประเพณีเทพนิยายของสโลวีเนีย ดวงอาทิตย์ขึ้นในตอนเช้าพร้อมกับแสงอรุณรุ่งเช้า ซึ่งเรียกว่า Sončica (จากsonce 'ดวงอาทิตย์') และตกในตอนเย็นพร้อมกับแสงอรุณรุ่งเย็น ซึ่งเรียกว่า Zarika (จากzarja 'รุ่งอรุณ') ^{[ 40 ]}ตัวละครหญิงเหล่านี้ยังปรากฏในเพลงพื้นบ้านเล่าเรื่องของสโลวีเนียเกี่ยวกับการแข่งขันของพวกเธอ^{[ 41 ] [ 42 ]} Fanny Copeland ยังตีความตัวละครทั้งสองว่าเป็นดวงอาทิตย์และรุ่งอรุณในตำนาน เช่นเดียวกับที่กล่าวถึงบัลลาดอีกเพลงหนึ่งชื่อBallad of Beautiful Zora [ ^{43 ] นัก}คติชนวิทยาชาวสโลวีเนีย Jakob Kelemina ( sl ) ในหนังสือของเขาเกี่ยวกับตำนานและนิทานพื้นบ้านของสโลวีเนีย ระบุว่า Zora ปรากฏตัวเป็นลูกสาวของราชินีงู (อาจเป็นร่างอวตารของกลางคืน) ในสิ่งที่เรียกว่าKresnik Cycle ^{[ 44 ]}

ตามที่ศาสตราจารย์Daiva Vaitkevičienė กล่าวไว้ พระแม่มารีน่าจะเข้ามาแทนที่เทพีซาเรียในเครื่องรางของชาวสลาฟตะวันออก พระแม่มารียังถูกเรียกขานว่า "ซาเรีย" ในเครื่องรางของรัสเซียด้วย^{[ 45 ]}

ในเครื่องรางที่รวบรวมไว้ใน Arkhangelsky และตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2421 โดยนักประวัติศาสตร์Alexandra Efimenkoผู้ประกาศเรียก зоря Мария และ заря Маремъяния แปลว่า "Maria-the-Dawn" และ "Maremiyaniya-the-Dawn" ^{[ 46 ]}

ในคาถาอีกบทหนึ่ง มีการอัญเชิญ "ดาวศุกร์มาริยะ" และ "ดาวรุ่งมาเรมิยานะ" เพื่อขจัดอาการนอนไม่หลับ^{[ 47 ]}

เทพีซาเรีย (หรืออีกนัยหนึ่งคือกลุ่มเทพเจ้าสามองค์ชื่อโซริ) ยังถูกอัญเชิญในเครื่องรางป้องกันความเจ็บป่วย ตามที่ศาสตราจารย์Daiva Vaitkevičienė กล่าวไว้ว่า "นี่เป็นลวดลายที่ได้รับความนิยมมากในเครื่องรางของชาวสลาฟ" ^{[ 45 ]}

คำว่า "Zorya" กลายเป็นคำยืมในภาษาโรมาเนียโดยใช้เป็นคำที่หมายถึง "รุ่งอรุณ" ( zori ) และเป็นชื่อของเพลงที่ขับร้องโดยcolindători ( zorile ) ^{[ 48 ] [ 49 ] [ 50 ] [ 51 ]}

ดาวรุ่งยังเป็นที่รู้จักในชื่อdennica , zornicaหรือzarnica อีก ^{ด้วย[ 52} ]

ในภาษาเซอร์โบ-โครเอเชีย ดาวเคราะห์วีนัสเรียกว่าZornjačaเมื่อปรากฏในตอนเช้า และVečernjačaเมื่อปรากฏในเวลากลางคืน^{[ 53 ]}

ในเพลงพื้นบ้าน ดาวรุ่ง/ดาวประจำรุ่งถูกพรรณนาว่าเป็นเจ้าสาวของดวงจันทร์เพศชาย^{[ 54 ]}

ใน เพลงพื้นบ้าน ของโครเอเชีย บาง เพลง รวบรวมและตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2419 โดย Rikardo Ferdinand Plohl-Herdvigov "zorja" ใช้ร่วมกับ "Marja" ใน "Zorja Marja prsten toči"; ^{[ 55 ]}และเรียกว่า "Zorja, zorija" ใน "Marija sinku načinila košulju"; ^{[ 56 ]}

• เพลงพื้นบ้านยอดนิยมZoryushka ( Зорюшка ) ร้องในวันแต่งงาน^{[ 57 ]}
• ในนวนิยายAmerican Gods ปี 2001 และการดัดแปลงทางโทรทัศน์ในปี 2017ผู้แต่งNeil Gaimanบรรยายให้ Zorya เป็นเทพธิดาสามองค์ได้แก่ Zorya Utrennyaya (ดารายามเช้า), Zorya Polunochnaya (ดาวเที่ยงคืน) และ Zorya Vechernyaya (ดารายามเย็น) ^{[ 58 ]}
• โซเรียปรากฏตัวในหนังสือชุด The Iron Druid Chroniclesโดยเควิน เฮิร์น
• ผลงานชิ้นหนึ่งของJulian Cochran นักแต่งเพลงชาวออสเตรเลีย มีชื่อว่าZorya Vechernyay a. ^{[ 59 ]}
• อัลบั้มหนึ่งของนักแต่งเพลงชาวเช็ก Floex มีชื่อว่าZoryaและเพลงสุดท้ายในอัลบั้มนี้มีชื่อว่าZorya Polunochnaya ^{[ 60 ]}
• Zorya มีบทบาทสำคัญในเกมEve Onlineในฐานะผู้นำของกลุ่มผู้รุกรานจากยุคก่อนประวัติศาสตร์ Triglavian Collective ^{[ 61 ]}

• เอออสเทร
• อุซึเมะ
• ดาลี
• ออร์แวนดิล

• เพลง Zoriuszkaบน YouTubeบรรเลงโดยวง Werchowyna
• Zoriuszkaบน YouTubeดำเนินการโดยวง Drużyna Grodu Trzygłowa