ในนิทานพื้นบ้านและวรรณกรรมราชินีแห่งนางฟ้าหรือราชินีแห่งเหล่านางฟ้าคือผู้ปกครองเพศหญิงของเหล่านางฟ้าบางครั้งอาจมีราชาเป็นคู่ครอง แต่ก็ไม่เสมอไป ขึ้นอยู่กับผลงานนั้นๆ เธออาจมีชื่อหรือไม่มีชื่อก็ได้ไททาเนียและแม็บเป็นสองชื่อที่ใช้บ่อย ตัวละคร เทพธิดา หรือวิญญาณในนิทานพื้นบ้านมากมายทั่วโลกได้รับการขนานนามว่าเป็นราชินีแห่งนางฟ้า

ในตำนานเทพเจ้าไอริช Tuatha Dé DanannและDaoine Sidheมีกษัตริย์และราชินีท้องถิ่นมากมาย Oonagh, Una หรือ Nuala เป็นภรรยาของFinvarraหรือ Fionnbharr กษัตริย์แห่งภูตแห่งไอร์แลนด์ตะวันตก แม้ว่าเขาจะมีคนรักอื่นอยู่บ่อยครั้ง โดยปกติแล้วจะมีการบรรยายว่าเธออาศัยอยู่กับ Finvarra บนเนินเขา Cnoc Meadha ของเขา แต่บางครั้งก็มีการกล่าวว่าเธอมีที่อยู่อาศัยแยกต่างหากใน Cnoc Sidh Una ( Knockshegouna ) ^{[ 1 ]}ในเรื่องเล่าเรื่องหนึ่งตามแบบอย่างของนางผดุงครรภ์ของภูต ( ประเภท Aarne-Thompson 476) "ภรรยาของ Fionnbharr" (ไม่ระบุชื่อ) ถูกสาปแช่งโดยหญิงสาวมนุษย์อย่างไม่คิดหน้าคิดหลัง ซึ่งหญิงสาวผู้นั้นต้องทำหน้าที่เป็นนางผดุงครรภ์ของเธอ ภรรยาของ Fionnbharr พยายามแก้แค้นโดยการให้เข็มขัดแก่หญิงสาวซึ่งจะตัดเธอเป็นสองท่อนเมื่อเธอสวมมัน แต่คนรับใช้ของภูตเตือนหญิงสาวได้ทันเวลานางฟ้าชาวไอริชองค์อื่นๆ^{ได้แก่Clíodhna of} Munster , AibhellและAiné ^{[ 3 ]}

ตัวละครอาเธอร์เรียนอย่างมอร์แกน เลอ เฟย์ (หรือมอร์แกนแห่งนางฟ้า) ปกครองเกาะอวาลอน อันเหนือธรรมชาติ และบางครั้งก็ถูกพรรณนาว่าเป็นราชินีนางฟ้า^{[ 4 ]}ในVita Merliniเธอคือมอร์เกน หัวหน้าของราชินีพี่น้องเวทมนตร์ทั้งเก้า

ราชินีแห่งนางฟ้าปรากฏตัวใน บทเพลงสำหรับเด็กบางบทราชินีแห่งนางฟ้าผู้ใจดีและช่วยเหลือผู้อื่นปรากฏในบทเพลงของอลิสัน กรอสส์ (บทเพลงสำหรับเด็กบทที่ 35) ในขณะที่ราชินีแห่งนางฟ้าผู้โหดร้ายและอันตรายเป็นตัวร้ายในบทเพลงของ แทม หลิน (บทเพลงสำหรับเด็กบทที่ 39) ราชินีแห่งนางฟ้าของแทม หลินจ่ายสิบส่วนให้แก่ขุมนรกทุกเจ็ดปี และแทม หลินกลัวว่าเขาจะถูกบังคับให้เป็นเครื่องบูชายัญมนุษย์:

เมื่อครบเจ็ดปีนางก็จ่ายส่วนสิบให้แก่ขุมนรกข้าพเจ้าผู้งดงามและเปี่ยมด้วยเนื้อหนังข้าพเจ้าเกรงว่ามันจะเป็นตัวข้าพเจ้าเอง

ราชินีแห่งนางฟ้าที่ไม่ระบุชื่อปรากฏตัวในโทมัส เดอะ ไรเมอร์ (Child 37) โดยเธอรับตัวละครเอกเป็นคนรักและมอบพลังพยากรณ์ให้แก่เขา แม้ว่าเรื่องราวความรักและบทเพลงที่เกี่ยวข้องกับโทมัส เดอะ ไรเมอร์จะมีลักษณะคล้ายคลึงกับแทม ลิน รวมถึงการถวายสิบส่วนแก่ขุมนรก แต่ราชินีแห่งนางฟ้าองค์นี้เป็นบุคคลที่มีเมตตากว่า

ในการกบฏของโทมัส เชย์นในเดือนมกราคม ค.ศ. 1450 “ราชาแห่งนางฟ้า” (Regem de ffeyre) และ “ราชินีแห่งนางฟ้า” (Reginam de ffeyre) เป็นหนึ่งในนามแฝงที่ผู้นำ (ชาย) ใช้^{[ 5 ] [ 6 ]}

กูดวิน วอร์ตันนักการเมืองและนักไสยศาสตร์ชาวอังกฤษในศตวรรษที่ 17 เชื่อว่าเขาได้แต่งงานกับราชินีนางฟ้าชื่อเพเนโลพี ลา การ์ด^{[ 7 ]}

มีความเชื่อท้องถิ่นมากมายเกี่ยวกับราชินีนางฟ้า ซึ่งบางองค์มีชื่อเฉพาะ เครื่องรางจากเกาะแมนตั้งชื่อผู้ปกครองนางฟ้าว่ากษัตริย์ฟิลิปและราชินีบาฮี^{[ 8 ]}ผู้ให้ข้อมูลพื้นบ้านชาวเวลส์คนหนึ่งกล่าวว่าราชินีแห่งทิลวิธเทกคือกเวนฮิดว ภรรยาของกวีเดียน อับ ดอนและเมฆปุยเล็ก ๆ คือแกะของเธอ^{[ 9 ]}

ความเชื่อท้องถิ่นเหล่านี้บางส่วนมีอิทธิพลต่อวรรณกรรม “Old Moss ราชินีแห่งนางฟ้า” ปรากฏใน Shantooe Jest บทกวีในศตวรรษที่ 19 โดย Thomas Shaw ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจาก นิทานพื้นบ้าน ของยอร์กเชอร์และแลงคาเชอร์เธอหนีเสียงระฆังโบสถ์ไปอาศัยอยู่กับยักษ์ชื่อ Todmore และในที่สุดพวกเขาก็ตั้งรกรากอยู่ที่ Todmorden ^{[ 10 ]} Janet หรือ Gennet วิญญาณในตำนานที่เกี่ยวข้องกับน้ำตกชื่อJanet's Fossใน Yorkshire Dales ถูกทำให้โรแมนติกในฐานะราชินีแห่งนางฟ้าโดยนักเขียนและกวีที่ไม่ใช่คนท้องถิ่น^{[ 11 ]} Joan the Wadเป็นราชินีแห่งพิสกีย์ของคอร์นวอลล์ซึ่งโด่งดังจากแคมเปญการตลาดในช่วงต้นทศวรรษ 1900 ^{[ 12 ]}ตามที่John Leyden กล่าว ในปี 1801 ราชินีแห่งนางฟ้าของสกอตแลนด์มีชื่อว่าNicneven , the Gyre-Carling หรือHecate ^{[ 13 ]} งานวิจัยในภายหลัง ได้โต้แย้งเรื่องนี้ การปรากฏตัวครั้งแรกสุดที่ทราบของ Nicneven อยู่ในFlytingของAlexander Montgomerie ( ประมาณ ค.ศ. 1580 ) ในฐานะแม่มดและผู้บูชา Hecate และเป็นตัวละครที่แยกจากราชินีเอลฟ์^{[ 14 ]}

มีสิ่งที่เทียบเท่าปรากฏอยู่ทั่วโลก ในนิทานพื้นบ้านกรีกสมัยใหม่ลาเมียเป็นราชินีแห่งเนเรอิดและอาร์เทมิสเป็นราชินีแห่งภูเขาและนางไม้บนบก^{[ 15 ]}ตำนานของชาวโรมานีกล่าวถึงอนา ราชินีแห่งนางไม้เคชาลี ผู้ซึ่งถูกปีศาจลักพาตัวไป^{[ 16 ]}

ใน " นิทานของพ่อค้า " โดยเจฟฟรีย์ ชอเซอร์พลูโตและโพรเซอร์พีนถูกบรรยายว่าเป็นราชาและราชินีแห่งนางฟ้า ภาพลักษณ์นี้เชื่อกันว่ามีอิทธิพลต่อผู้ปกครองนางฟ้าของวิลเลียม เชกสเปียร์ ใน ละครเรื่อง "ความฝันกลางฤดูร้อน " ^{[ 17 ]}

กลอเรียน่า ราชินีแห่งนางฟ้า ธิดาของกษัตริย์โอเบรอนเป็นตัวละครเอกในมหากาพย์เชิงเปรียบเทียบเรื่องThe Faerie Queeneโดยเอ็ดมันด์ สเปนเซอร์เธอยังถูกเรียกว่า ทานาควิลล์ ซึ่งมาจากชื่อภรรยาของทาร์ควินิอุส พริสคัสเธอเป็นผู้ปกครองที่มีคุณธรรม ซึ่งเขียนขึ้นในลักษณะเชิงเปรียบเทียบถึงสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธ

วิลเลียม เชกสเปียร์ กล่าวถึงตัวละครราชินีแห่งนางฟ้าหลายครั้ง ในบทละครเรื่องThe Merry Wives of Windsorก็มีการกล่าวถึงแนวคิดนี้เช่นกัน ส่วนในA Midsummer Night's Dreamไททาเนียเป็นราชินีแห่งนางฟ้าและภรรยาของกษัตริย์โอเบรอน ชื่อของเธอมาจาก งานเขียนของ โอวิดซึ่งเป็นฉายาของเทพธิดาไดอานา แห่งโรมัน ในRomeo and Julietตัวละครราชินีแม็บ ไม่ได้ปรากฏตัว แต่มีการบรรยายถึง เธอไว้ เธอเป็นนางผดุงครรภ์ของนางฟ้า ขี่รถม้าคันเล็กๆ และนำความฝันมาสู่มนุษย์

หลังยุคเชกสเปียร์ นักเขียนอย่างเบน จอนสันและไมเคิล เดรย์ตันก็ตั้งชื่อราชินีนางฟ้าว่าแม็บเช่นกัน เดรย์ตันตั้งชื่อแม็บ ไม่ใช่ไททาเนีย ให้เป็นภรรยาของโอเบรอน^{[ 18 ]}นอกจากไททาเนียและแม็บแล้ว บางครั้งโอเบรอนก็ถูกวาดภาพพร้อมกับภรรยาที่มีชื่ออื่น เช่น ออเรโอลาในการแสดงความบันเทิงที่จัดขึ้นสำหรับสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่เอลเวแธมในแฮมป์ เชียร์ในปี 1591 [ ^{19 ]}และคลอริสในThe Faery Pastorallของวิลเลียม เพ อร์ซีราว ^ปี 1600 ^{[ 20 ]}

เหล่าภูตและสังคมของพวกเธอมักมีบทบาทสำคัญในนิทานฝรั่งเศส(contes de fées ) ใน เรื่องโฉมงามกับเจ้าชายอสูรของGabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuveเหล่าภูตถูกปกครองโดยราชินีและในนิทานหลาย เรื่องของ Madame D'Aulnoyเช่นเจ้าหญิงเมย์บลอส ซัม ใน เรื่องที่งดงามยิ่งกว่า ภูต (Fairer-than-a-Fairy)ของCharlotte-Rose de Caumont de La Forceตัวร้ายคือราชินีภูตชั่วร้ายชื่อนาโบเต้ ผู้ซึ่งเข้ามาแทนที่ราชินีที่ดีคนก่อน D'Aulnoy ผู้ทำให้แนววรรณกรรมและคำว่า "นิทาน" เป็นที่นิยม ได้รับฉายาว่า "la reine de la féerie" ^{[ 21 ]}

เทพีไดอาน่ามักถูกพรรณนาว่าเป็นผู้ปกครองอาณาจักรนางฟ้าในวรรณกรรมเกี่ยวกับปีศาจ เช่นDaemonologieของ พระเจ้า เจมส์ที่ 6 แห่งสกอตแลนด์ซึ่งกล่าวว่าเธอเป็นของ "วิญญาณประเภทที่สี่ ซึ่งชาวต่างชาติ [ที่ไม่ใช่ชาวยิว] เรียกว่าไดอาน่าและราชสำนักเร่ร่อนของเธอ และในหมู่พวกเราเรียกว่านางฟ้า (อย่างที่ฉันได้บอกคุณไปแล้ว) หรือเพื่อนบ้านที่ดีของเรา" ^{[ 23 ]}

ทางการคริสเตียนในยุคกลางประณามความเชื่อเรื่องลัทธิบูชาผู้นำวิญญาณหญิงในเวลากลางคืน ซึ่งอาจรับเครื่องบูชาหรือพาผู้ปฏิบัติไปในยามค่ำคืน ตัวอย่างเช่น doñas de fueraของซิซิลีในอิตาลี ในสกอตแลนด์ช่วงปี 1530 วิลเลียม เฮย์ บรรยายถึงแม่มดชาวสกอตที่พบกับ " วิญญาณ " หรือ "ไดอาน่า ราชินีแห่งนางฟ้า" จูเลียน กูแดร์ ชี้แจงว่า "[ไม่มีเหตุผลที่จะเชื่อว่ามีลัทธิบูชาไดอาน่าในสกอตแลนด์] แต่ชื่อนี้เป็นวิธีที่ทางการในยุคนั้นใช้ในการจัดประเภทความเชื่อดังกล่าว^{[ 24 ]}ชื่อที่ใช้สำหรับบุคคลนี้ ได้แก่เฮโรเดียส , อะบุนเดีย, เบนโซเซีย, ริเชลลา, ซาเทีย และอีกมากมาย^{[ 25 ]}เช่น โดอัมนา ซีเนลอร์ ในโรมาเนีย (แปลโดยเมียร์เซีย เอเลียเดว่า "ราชินีแห่งนางฟ้า") ^{[ 26 ]}หรือ วานเน เทคลา ในเนเธอร์แลนด์^{[ 27 ]}

ราชินีแห่งนางฟ้าหรือวิญญาณ ซึ่งถูกเรียกว่า " ราชินีแห่งเอลเฟม " และรูปแบบการสะกดอื่นๆ ได้รับการกล่าวถึงในการพิจารณาคดีแม่มดในสกอตแลนด์หลายครั้ง ในศตวรรษที่ 16 แอนโดร แมนอ้างว่ามีลูกกับ "ราชินีแห่งเอลเฟน" นักวิชาการโรเบิร์ต พิตแคร์นได้สร้างคำนี้ขึ้นใหม่เป็น "เอลเฟม" หรือ "เอลฟ์-เฮม" ^{[ 28 ]}

แนวคิดของราชินีแห่งวิญญาณไดอานิกมีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมนีโอเพแกนที่พัฒนามาจากแนวคิดของชาร์ลส์ ก็อดฟรีย์ เลแลนด์ เกี่ยวกับ อาราเดีย "ราชินีแห่งแม่มด" ^{[ 29 ]}ความเชื่อเรื่องนางฟ้าพัฒนามาจากแหล่งเดียวกันกับประเพณีไดอานิกของแมคฟาร์แลนด์

• ฮัตตัน, โรนัลด์. "ราชินีแห่งนางฟ้า". ใน: ราชินีแห่งป่า: เทพธิดานอกรีตในยุโรปคริสเตียน: การสืบสวน . สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเยล, 2022. หน้า 75–109. JSTOR. doi : 10.2307/j.ctv2jn91rr.7 . เข้าถึงเมื่อ 30 ธันวาคม 2022.