อบู อัล-ไฟซ อิบนุ มูบารัก หรือที่รู้จักกันทั่วไปในนามปากกาว่าไฟซี (20 กันยายน 1547 – 15 ตุลาคม 1595 ^{[ 1 ]} ) เป็นกวีและนักวิชาการแห่งอินเดียตอนปลายยุคกลางบรรพบุรุษของเขาคือมาลิก-อุช-ชูอารา (กวีเอก) แห่งราชสำนักของอักบาร์^{[ 2 ]}เขาเป็นพี่ชายของอบุล ฟาซล์นัก ประวัติศาสตร์ของอักบาร์ อักบาร์ทรงยกย่องอัจฉริยภาพของเขาเป็นอย่างมาก และทรงแต่งตั้งเขาเป็นครูสอนบุตรชายของพระองค์ และทรงให้เขาอยู่ในกลุ่ม ' นวรัตนะ ' อันทรงคุณค่าของพระองค์

ฟาอิซีเกิดที่อักราเมื่อวันที่ 5 ชะอ์บาน ฮิจเราะห์ศักราช 954 (20 กันยายน 1547) ^{[ 2 ]}เขาเป็นบุตรชายคนโตของเชค มูบารักแห่งนาเกาเชค มูบารักเป็นนักวิชาการด้านปรัชญาวรรณกรรมของกรีกและเทววิทยาอิสลาม เขาได้รับการศึกษาโดยบิดาเป็นส่วนใหญ่^{[ 1 ]} ในปีฮิจเราะห์ศักราช 974 (1566–8) เขาได้เข้าเฝ้าพระเจ้าอักบาร์ พระเจ้าอักบาร์ทรงแต่งตั้งเขาเป็นครูสอนเจ้าชายซาลิมมูราดและดานิยาลตาม ลำดับ ^{[ 1 ]}ในปีฮิจเราะห์ศักราช 990 (1581) เขาได้รับการแต่งตั้งเป็นซาดร์แห่งอักรา กัลปี และกัลลินจาร์ ในปี 1588 เขาได้เป็นกวีประจำ ราชสำนักของพระเจ้าอักบาร์ ^{[ 2 ]}ในปีฮิจเราะห์ศักราช 999 (1591–2) เขาถูกส่งไปยังคันเดชและอาห์เมดนาการ์ในฐานะทูตของโม กุล ^{[ 1 ]}

ในปี ฮ.ศ. 1003 (ค.ศ. 1594) ไม่กี่ปีหลังจากที่เขากลับมาจากเดคคานฟาอิซีก็ป่วยเป็นโรคหอบหืดและเสียชีวิตในวันที่ 10 ซาฟาร์ ฮ.ศ. 1004 (15 ตุลาคม ค.ศ. 1595) ที่ลาฮอร์ ในตอนแรกศพของเขาถูกฝังไว้ในรามบาฆที่อักราแต่ต่อมาศพของเขาถูกย้ายไปยังสุสานของครอบครัวอีกแห่งหนึ่งใกล้กับสิกันดารา^{[ 1 ]}

เขาประพันธ์บทกวีสำคัญๆ ในภาษาเปอร์เซีย และ บาดาอูนี และคนร่วมสมัยคนอื่นๆ ระบุว่าเขาประพันธ์บทกวีมากกว่าร้อยบท แต่เราไม่ทราบชื่อบทกวีทั้งหมด บทกวีรวมของเขามีชื่อว่าTabashir al-Subh บทกวีรวมของเขาประกอบด้วยqasidas , ghazals , ruba'isและ elegies ^{[ 3 ]} การยกย่องเทวนิยมในบทกวีบางบทของเขาทำให้เขาเป็นศัตรูกับนักบวชมุสลิมสายอนุรักษ์นิยม^{[ 4 ] [ 5 ]}

ตามธรรมเนียมการเขียนวรรณกรรมที่นิยมในขณะนั้น ฟาอิซีวางแผนที่จะสร้างปัญจกันจ์ (แปลตรงตัวว่า สมบัติห้าอย่าง) หรือคัมสา เลียนแบบกวีชาวเปอร์เซียนิซามี กันจาวีเมื่ออายุ 30 ปี เขาเริ่มเขียนผลงานห้าชิ้น ได้แก่นาล โอ ดามัน (การเลียนแบบมหากาพย์อินเดียชื่อดังนาลาและดามายันตี ในภาษาเปอร์เซีย ), มาร์กาซ อุล-อัดวาร์ (ศูนย์กลางของวงกลม), สุไลมาน โอ บิลกิส ( โซโลมอนและบัลกิส – ราชินีแห่งเชบา ), ฮาฟต์ คิชวาร์ (เจ็ดเขตแดนของโลก) และอักบาร์นามา (ประวัติศาสตร์ของอักบาร์) ผลงานสองชิ้นที่เสร็จสมบูรณ์ของเขา คือ มาร์กาซ อุล-อัดวาร์และนาล โอ ดามัน (เสร็จสมบูรณ์ในปี 1594) เป็นการเลียนแบบ (จาวาบ) ของมัคซาน อุล-อัสราร์และไลลา โอ มาจนูน ของนิซา มี^{[ 3 ]}ผลงานที่ไม่สมบูรณ์อีกสามชิ้นของเขา ได้แก่Sulaiman o Bilqis , Haft KishvarและAkbarnamaเป็นการเลียนแบบKhusraw o Shirin , Haft PaykarและSikandarnamaตามลำดับ^{[ 2 ] [ 5 ]}

ระหว่างที่พำนักอยู่ในเดคคานตั้งแต่ปี 1591–1593 ฟาอิซีได้เขียนรายงานชุดหนึ่งที่โด่งดังเกี่ยวกับสภาพทางการเมืองและวัฒนธรรมของเดคคาน รวมถึงอิหร่าน ในยุคนั้น ด้วย^{[ 1 ]}เขาเขียนหนังสือหลายเล่มเป็นภาษาอาหรับ ซึ่งรวมถึง "สวาติ อัล-อิลฮัม" และ "มาวาริด อัล-กาลาม" (เขียนโดยไม่มีตัวจุด) และแปลงานภาษาสันสกฤตอันโด่งดังของภัสการาจารยะ เกี่ยวกับคณิตศาสตร์ ลิลาวาติเป็นภาษาเปอร์เซีย ตามคำนำ งานนี้เสร็จสมบูรณ์ในปีฮิจเราะห์ศักราช 995 (1587) ^{[ 6 ]} หนังสือ Introduction to the Science of Religionของฟรีดริช แม็กซ์ มุลเลอร์ (1870 ฉบับพิมพ์ครั้งสุดท้าย 1882) มีบทกวีของฟาอิซีหลายบทที่ถอดความไว้^{[ 7 ]}

ฉันจะพูดถึงพี่ชายคนโตของฉันอย่างไรดี? แม้ว่าเขาจะมีคุณสมบัติที่สมบูรณ์แบบทั้งทางด้านจิตวิญญาณและทางโลก แต่เขาก็ไม่เคยทำอะไรโดยปราศจากความเห็นชอบของฉัน แม้ว่าฉันจะเป็นคนไม่ค่อยรอบคอบก็ตาม และเขาก็อุทิศตนเพื่อผลประโยชน์ของฉัน สนับสนุนความก้าวหน้าของฉัน และช่วยเหลือในเจตนารมณ์ที่ดี ในบทกวีของเขา เขาพูดถึงฉันในลักษณะที่ฉันไม่สามารถแสดงความขอบคุณได้อย่างเพียงพอ ดังที่เขาพูดไว้ในคำสรรเสริญของเขาว่า:

เขาเกิดในปีจาลาลี 469 ซึ่งตรงกับปีฮิจเราะห์ศักราช 954 (ค.ศ. 1547) ข้าจะสรรเสริญเขาด้วยภาษาใดเล่า? ในงานเขียนนี้ ข้าได้เขียนถึงเขาและระบายความทุกข์ในใจของข้าออกมาแล้ว และดับไฟในใจด้วยน้ำแห่งการเล่าเรื่อง และทำลายเขื่อนแห่งกระแสน้ำเชี่ยวกราก และบรรเทาความต้องการที่จะยอมรับความจริงของข้า งานเขียนของเขาซึ่งเป็นดั่งตาชั่งแห่งวาทศิลป์และการเจาะลึก และดั่งสนามหญ้าของนกขับขานบทเพลง สรรเสริญเขาและกล่าวถึงความสมบูรณ์แบบของเขา และระลึกถึงคุณธรรมของเขา เขาเป็นหนึ่งในอัญมณีทั้งเก้าในราชสำนักของอักบาร์^{[ 8 ]} ฟาอิซียังได้แปลโยควาสิษฐ์เป็นภาษา เปอร์เซีย ด้วย

• อาร์ชาด ค.ศ. (บรรณาธิการ) (1973) อินชา อิ-ไฟซี , ลาฮอร์:มัจลิส-เอ-ตารากกี เย อาดับ.