ในด้านภาษาศาสตร์และการศึกษา คำอธิบายระหว่างบรรทัด ( interlinear gloss)คือคำอธิบาย (ชุดคำอธิบายสั้นๆ เช่น คำจำกัดความหรือการออกเสียง) ที่วางไว้ระหว่างบรรทัด เช่น ระหว่างบรรทัดของข้อความต้นฉบับและการแปลเป็นภาษา อื่น เมื่อมีการใส่คำอธิบายแล้ว แต่ละบรรทัดของข้อความต้นฉบับจะได้รับบรรทัดการถอดความที่สอดคล้องกันหนึ่งบรรทัดหรือมากกว่านั้น ซึ่งเรียกว่าข้อความระหว่างบรรทัดหรือข้อความที่มีคำอธิบายระหว่างบรรทัด ( IGT ) – เรียกสั้นๆ ว่า interlinearคำอธิบายเหล่านี้ช่วยให้ผู้อ่านติดตามความสัมพันธ์ระหว่างข้อความต้นฉบับ และการแปล รวมถึงโครงสร้างของภาษาต้นฉบับ ในรูปแบบที่ง่ายที่สุด คำอธิบายระหว่างบรรทัดคือการแปล ข้อความ ต้นฉบับแบบคำต่อคำอย่างตรงตัว

การใส่คำอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัดถูกนำมาใช้เพื่อวัตถุประสงค์ที่หลากหลายมาเป็นเวลานานแล้ว การใช้งานที่พบได้ทั่วไปอย่างหนึ่งคือการใส่คำอธิบายประกอบในตำราเรียนสองภาษาสำหรับการศึกษาภาษา การใส่คำอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัดในลักษณะนี้ช่วยให้ความหมายของข้อความต้นฉบับชัดเจนขึ้นโดยไม่ต้องพยายามจำลองลักษณะโครงสร้างของภาษาต้นฉบับอย่างเป็นทางการ

บางครั้งคำอธิบายดังกล่าวไม่ได้แสดงออกมาในรูปแบบการจัดวางแบบบรรทัดต่อบรรทัด แต่แสดงออกมาในรูปแบบการแจงนับคำในภาษาวัตถุและภาษาเมตา ตัวอย่างหนึ่งคือคำอธิบายของWilhelm von Humboldt เกี่ยวกับ ภาษา Nahuatl คลาสสิก : ^{[ 1 ]}

รูปแบบ "แทรกในข้อความ" นี้ช่วยให้สามารถแทรกตัวอย่างไว้ในเนื้อหาได้ และช่วยให้ลำดับคำในภาษาเป้าหมายเขียนในลำดับที่ใกล้เคียงกับไวยากรณ์ของภาษาเป้าหมาย (ในคำอธิบายนี้ คำว่าmache esถูกเรียงลำดับใหม่จากลำดับคำในภาษาต้นฉบับเพื่อให้ใกล้เคียงกับไวยากรณ์ภาษาเยอรมันอย่างเป็นธรรมชาติมากขึ้น) ถึงกระนั้น วิธีการนี้ก็ยังต้องการให้ผู้อ่าน "ปรับแนว" ความสอดคล้องกันระหว่างรูปแบบในภาษาต้นฉบับและภาษาเป้าหมายอีกครั้ง

แนวทางที่ทันสมัยกว่าในศตวรรษที่ 19 และ 20 หันมาใช้การอธิบายความหมายในแนวตั้ง โดยจัดเรียงเนื้อหาแบบคำต่อคำในลักษณะที่คำศัพท์เฉพาะทางภาษาจะอยู่ด้านล่างคำศัพท์ในภาษาต้นฉบับในแนวตั้ง ในรูปแบบนี้ ตัวอย่างที่ให้มาอาจแปลได้ดังนี้ (นี่คือคำอธิบายความหมายภาษาอังกฤษ):

ในกรณีนี้ ลำดับของคำจะถูกกำหนดโดยไวยากรณ์ของภาษาเป้าหมาย

ในที่สุด นักภาษาศาสตร์สมัยใหม่ก็ได้นำแนวปฏิบัติในการใช้ ป้ายกำกับ หมวดหมู่ทางไวยากรณ์ แบบย่อ มาใช้ สิ่งพิมพ์ในปี 2008 ซึ่งทำซ้ำตัวอย่างนี้ได้ติดป้ายกำกับไว้ดังนี้: ^{[ 2 ]}

วิธีการนี้มีความหนาแน่นกว่าและต้องใช้ความพยายามในการอ่านมากกว่า แต่พึ่งพาโครงสร้างทางไวยากรณ์ของภาษาเมตาในการแสดงความหมายของรูปแบบเป้าหมายน้อยกว่า

ในด้านคอมพิวเตอร์ มีเครื่องหมายข้อความพิเศษอยู่ในบล็อก Unicode พิเศษเพื่อระบุจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุดของคำอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัด

แม้ว่าจะไม่มีข้อกำหนดอย่างเป็นทางการสำหรับรูปแบบ IGT แต่กฎ Leipzig Glossing ^{[ 3 ]}เป็นชุดแนวทางที่มุ่งทำให้รูปแบบเป็นมาตรฐานมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

โดยทั่วไปแล้ว ข้อความแปลแบบบรรทัดต่อบรรทัดสำหรับวิชาภาษาศาสตร์จะประกอบด้วยส่วนต่างๆ ต่อไปนี้ทั้งหมดหรือบางส่วน โดยปกติจะเรียงลำดับจากบนลงล่างดังนี้:

• การสะกดคำดั้งเดิม(โดยทั่วไปจะเป็นตัวเอียงหรือตัวเอียงหนา )
• การถอดเสียงตามแบบแผนดั้งเดิมเป็นอักษรละติน
• การถอดเสียงตามหลักสัทศาสตร์
• การถอดเสียงตามหลักสัทศาสตร์และสัณฐานวิทยา
• การแปลความหมาย แบบคำต่อคำหรือหน่วยคำต่อหน่วยคำ โดยที่หน่วยคำภายในคำจะถูกคั่นด้วยเครื่องหมายขีดกลางหรือเครื่องหมายวรรคตอนอื่นๆ

และสุดท้าย

• เป็นการแปลแบบอิสระ ซึ่งอาจจัดไว้ในย่อหน้าแยกต่างหาก หรือในหน้าตรงข้าม หากโครงสร้างของภาษาแตกต่างกันมากเกินไปจนไม่สามารถแปลตามบรรทัดของข้อความได้

ตัวอย่างเช่น ประโยคภาษา หมิ่นหนานของไต้หวัน ต่อไปนี้ ได้รับการถอดความด้วยข้อความห้าบรรทัด:

1. การทับศัพท์มาตรฐานเพฺโฮ-โอเอ-จี

2. การเคลือบเงาโดยใช้หมายเลขโทนสีสำหรับโทนสีพื้นผิว

3. คำอธิบายที่แสดงวรรณยุกต์พื้นฐานในรูปแบบอ้างอิง (ก่อนที่จะเกิดการเปลี่ยนแปลงวรรณยุกต์ )

4. คำอธิบายความหมายแบบคำต่อคำในภาษาอังกฤษและ

5. คำแปลภาษาอังกฤษ: ^{[ 4 ]}

การจัดเรียงคำต่อคำตามกฎการจัดเรียงคำศัพท์ของไลป์ซิก การจัดแนวคำในภาษาเป้าหมายให้ชิดซ้ายกับคำที่สอดคล้องกันในภาษาเมตาถือเป็นมาตรฐาน การจัดเรียงนี้สามารถเห็นได้ระหว่างบรรทัด (1-3) และบรรทัด (4)

การจับคู่แบบมอร์ฟีมต่อมอร์ฟีมในระดับย่อยของคำ มอร์ฟีมที่แบ่งส่วนได้จะถูกคั่นด้วยเครื่องหมายยัติภังค์ ทั้งในตัวอย่างและในคำอธิบาย ควรมีจำนวนเครื่องหมายยัติภังค์เท่ากันทั้งในตัวอย่างและในคำอธิบาย ดังแสดงในตัวอย่างต่อไปนี้จากภาษาเลซเกียน :

ป้ายกำกับหมวดหมู่ทางไวยากรณ์ในamuqʼ-da-čคำหลัก ( amuq ) จะถูกแปลเป็นคำศัพท์ภาษาอังกฤษที่สอดคล้องกัน ( stay ) ในขณะที่หน่วยคำเติมแสดงการผัน ( da ) และ ( č ) เป็นหน่วยคำเติมแสดงการผันที่แสดงถึงกาลอนาคตและการปฏิเสธ หน่วยคำเติมแสดงการผันเหล่านี้จะถูกอธิบายด้วยFUTและNEGตามลำดับ รายชื่อคำย่อมาตรฐานสำหรับหมวดหมู่ทางไวยากรณ์ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในทางภาษาศาสตร์สามารถพบได้ในกฎการอธิบายความหมายของไลป์ซิก

การจับคู่แบบหนึ่งต่อหลายเมื่อองค์ประกอบภาษาวัตถุเดียวสอดคล้องกับองค์ประกอบภาษาเมตาหลายรายการ จะถูกคั่นด้วยจุด^{[ 3 ]}เช่น

องค์ประกอบที่ไม่เปิดเผยหากคำอธิบายแบบมอร์ฟีมต่อมอร์ฟีม (บรรทัดกลาง) มีองค์ประกอบที่ไม่สอดคล้องกับองค์ประกอบที่เปิดเผยในตัวอย่าง กลยุทธ์มาตรฐานคือการรวม "ø" ที่เปิดเผยไว้ในข้อความภาษาวัตถุ^{[ 3 ]}ซึ่งคั่นด้วยเครื่องหมายยัติภังค์เหมือนกับองค์ประกอบที่เปิดเผย

การทำซ้ำจะได้รับการปฏิบัติในลักษณะเดียวกับการเติมคำต่อท้าย แต่ใช้เครื่องหมายทิลเด (แทนเครื่องหมายยัติภังค์มาตรฐาน) ที่เชื่อมต่อองค์ประกอบที่คัดลอกกับรากศัพท์: ^{[ 3 ]}

ในการเขียนคำอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัดนั้น มีการใช้เครื่องหมายวรรคตอนหลายรูปแบบเพื่อแยกคำอธิบายความหมาย โดยทั่วไปแล้ว คำต่างๆ จะเรียงตัวตรงกับคำอธิบายความหมาย และใช้เครื่องหมายยัติภังค์ (-) เมื่อมีการแบ่งแยกทั้งในข้อความและคำอธิบายความหมาย และใช้เครื่องหมายจุด (.) เมื่อมีการแบ่งแยกเฉพาะในข้อความหรือคำอธิบายความหมายเท่านั้น กล่าวคือ จำนวนคำที่คั่นด้วยช่องว่างในข้อความและคำอธิบายความหมายควรเท่ากัน รวมถึงจำนวนหน่วยคำที่คั่นด้วยยัติภังค์ในคำและคำอธิบายความหมายก็ควรเท่ากันด้วย นี่คือระบบพื้นฐานและสามารถนำไปใช้ได้ทั่วไป ตัวอย่างเช่น:

อาจใช้เครื่องหมายขีดล่างแทนจุดได้ เช่นgo_out- PFVเมื่อคำเดียวในภาษาต้นฉบับตรงกับวลีในภาษาที่แปลความหมาย แต่ในกรณีอื่นๆ จะยังคงใช้จุดอยู่ เช่น Greek oikíais house. FEM.PL.DAT 'to the houses'.

อย่างไรก็ตาม บางครั้งอาจมีการแบ่งแยกที่ละเอียดกว่านั้น ตัวอย่างเช่น คำที่แยกออกมา จากเนื้อหนังอาจคั่นด้วยเครื่องหมายยัติภังค์คู่ (หรือเพื่อความสะดวกในการพิมพ์ อาจใช้เครื่องหมายเท่ากับ) แทนที่จะใช้เครื่องหมายยัติภังค์เดี่ยว ตัวอย่างจากภาษาฝรั่งเศส:

คำเติมที่ทำให้เกิดความไม่ต่อเนื่อง ( เช่นคำเติมกลางคำเติมครอบ คำเติมแทรก ฯลฯ) อาจใช้เครื่องหมายวงเล็บเหลี่ยมคั่นไว้ และการซ้ำคำอาจใช้เครื่องหมายทิลดีสแทนเครื่องหมายยัติภังค์:

(ดูส่วนต่อท้ายสำหรับตัวอย่างอื่นๆ)

หน่วยคำที่ไม่สามารถแยกออกจากกันได้ง่าย เช่นอุมเลาต์อาจใช้เครื่องหมายแบ็กสแลชแทนจุด:

ธรรมเนียมปฏิบัติอื่นๆ อีกเล็กน้อยที่พบเห็นได้บางครั้งนั้นแสดงไว้ในกฎการอธิบายความหมายของไลป์ซิก^{[ 3 ]}

มีความพยายามในการแปลง IGT ให้เป็นดิจิทัลสำหรับภาษาต่างๆ ทั่วโลกหลายร้อยภาษา^{[ 5 ]}

ฐานข้อมูลข้อความระหว่างบรรทัดออนไลน์ (ODIN) เป็นฐานข้อมูลที่มีคำอธิบายความหมายระหว่างบรรทัดมากกว่า 200,000 รายการสำหรับภาษามากกว่า 1,500 ภาษา ซึ่งสกัดมาจากงานวิจัยทางภาษาศาสตร์เชิงวิชาการ^{[ 6 ]}ฐานข้อมูลนี้ถูกสร้างขึ้นในสองขั้นตอน ได้แก่ การสร้างอัตโนมัติตามด้วยการแก้ไขด้วยตนเอง ขั้นตอนการสร้างอัตโนมัตินั้นเสร็จสมบูรณ์ในสามขั้นตอน:

1. ขั้นแรก ใช้เครื่องมือค้นหา (เช่น Google, Bing) เพื่อค้นหาเอกสารทางวิชาการที่น่าจะมีคำอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัด คำค้นหาประกอบด้วยคำที่เกี่ยวข้องกับการวิจัยทางภาษาศาสตร์ เช่น หน่วยคำทางไวยากรณ์ (เช่น "NOM" ซึ่งย่อมาจาก nominative; "3SG" ซึ่งย่อมาจาก 3rd person singular)
2. ประการที่สอง แต่ละบรรทัดในเอกสารที่แยกออกมาจะถูกติดแท็กว่าเป็นบรรทัดที่อยู่ในคำอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัดหรือไม่ โดยใช้วิธีการติดป้ายลำดับจากแมชชีนเลิร์นนิง
3. ประการที่สาม อินสแตนซ์คำอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัดแต่ละรายการจะได้รับการกำหนดชื่อภาษา (เช่น ตากาล็อก) และรหัสภาษา ISO 693-3 ชื่อภาษาและรหัสภาษาจะถูกกำหนดให้กับคำอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัดโดยอัตโนมัติโดยใช้โมเดลการแก้ไขการอ้างอิงร่วมจากการประมวลผลภาษาธรรมชาติ โดยที่อินสแตนซ์คำอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัดจะถูกติดแท็กด้วยชื่อภาษา (และรหัส) ที่ปรากฏในเอกสารวิชาการที่อินสแตนซ์คำอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัดถูกดึงออกมา^{[ 6 ]}

ในขั้นตอนการแก้ไขด้วยตนเอง ผู้สร้างฐานข้อมูลได้แก้ไขขอบเขตของคำอธิบายความหมายระหว่างบรรทัดที่ค้นพบโดยวิธีการติดป้ายลำดับในขั้นตอนที่ 2 ของขั้นตอนการสร้างอัตโนมัติด้วยตนเอง จากนั้นผู้สร้างได้ตรวจสอบชื่อภาษาและรหัสภาษาอีกครั้งในการตรวจสอบข้อมูลรอบที่สองและสามตามลำดับ

ได้มีการพัฒนารูปแบบการประมวลผลภาษาธรรมชาติที่ใช้ประโยชน์จากแหล่งข้อมูลคำอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัด เช่น ฐานข้อมูลข้อความแบบบรรทัดต่อบรรทัดออนไลน์^{[ 7 ] [ 8 ]}

ตัวอย่างเช่น ระบบการประมวลผลภาษาธรรมชาติได้รับการพัฒนาเพื่อสร้างคำอธิบายความหมายระหว่างบรรทัดโดยอัตโนมัติ: ^{[ 7 ]}

เมื่อพิจารณาจากบรรทัดที่แบ่งส่วนของหน่วยคำ (บรรทัดแรกด้านบน) และบรรทัดการแปลอิสระ (บรรทัดที่สามด้านบน) งานคือการสร้างบรรทัดคำอธิบายตรงกลางซึ่งประกอบด้วยการแปลคำหลัก (เช่นmi : you ) และป้ายกำกับหมวดหมู่ทางไวยากรณ์ที่สอดคล้องกับคำต่อท้าย (เช่นa : ERG.1.PL ) มีการใช้แบบจำลองการทำนายลำดับจากการประมวลผลภาษาธรรมชาติเพื่อดำเนินการงานนี้^{[ 7 ]}ปัจจัยสองประการมีส่วนทำให้งานนี้ยาก:

1. คำแปลไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับลำดับการแบ่งหน่วยคำ (เช่น คำว่า " อูฐ"เป็นคำสุดท้ายในคำแปล แต่เป็นคำที่สองในลำดับการแบ่งหน่วยคำ)
2. คำบางคำในหน่วยคำที่แบ่งเป็นส่วนๆ มีการจับคู่หลายแบบในคำอธิบายความหมาย (เช่นanu : be.NEG )

ภาษาประดิษฐ์บางภาษา เช่นIthkuilและLojbanมีเครื่องมืออัตโนมัติที่ (ในทางทฤษฎี) จะให้ผลลัพธ์การอธิบายความหมายที่ถูกต้องเสมอ เนื่องจากลักษณะที่เป็นระเบียบและมีเหตุผลของภาษาเหล่านี้ ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างการอธิบายความหมายของภาษาIthkuilและLojbanตามลำดับ:

นักวิจัยได้ใช้คำอธิบายแบบบรรทัดต่อบรรทัดเพื่อรับแบบแผนทางสัณฐานวิทยาของภาษาเป้าหมาย (เช่น ภาษาที่กำลังได้รับคำอธิบาย) เพื่อสร้างแบบแผนทางสัณฐานวิทยาโดยอัตโนมัติจากคำอธิบายแบบบรรทัดต่อบรรทัด นักวิจัยได้สร้างตารางสำหรับรากศัพท์ทุกคำในคำอธิบายและช่อง (อาจว่างเปล่า) สำหรับหมวดหมู่ทางไวยากรณ์ทุกหมวด (เช่น ERG) ในคำอธิบาย ตัวอย่างเช่น เมื่อพิจารณาประโยคที่อธิบายแล้วด้านล่าง: ^{[ 7 ]}

จะมีแบบจำลองสำหรับลำต้นpobejaที่มีช่องสำหรับPFV.PST.SG.FEMและPFV.PST.SG.MASC :

ช่องสำหรับPFV.PST.SG.FEMจะถูกเติม (เนื่องจากพบในข้อมูลคำอธิบายระหว่างบรรทัด) แต่ช่องสำหรับPFV.PST.SG.MASCจะว่างเปล่า (โดยสมมติว่าไม่มีอินสแตนซ์คำอธิบายระหว่างบรรทัดอื่นใดที่มีpobejaที่ผันตาม หมวดหมู่ไวยากรณ์ PFV.PST.SG.MASC ) สามารถใช้แบบจำลองการเรียนรู้ของเครื่องเชิงสถิติสำหรับการผันคำทางสัณฐานวิทยาเพื่อเติมรายการที่หายไปได้^{[ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ]}

• คันบุน – ธรรมเนียมญี่ปุ่นในการแปลความหมายจากตำราภาษาจีนคลาสสิก
• ข้อความรูบี้ – คำอธิบายเพิ่มเติมที่บางครั้งใช้กับภาษาจีนหรือญี่ปุ่นเพื่อแสดงการออกเสียง
• การระบุชนิดของคำมักแสดงเป็นคำอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัดใต้คำที่ระบุชนิดคำไว้ บางครั้งอาจแสดงพร้อมกับการแปลคำต่อคำแบบบรรทัดต่อบรรทัดด้วย
• Treebanksมักแสดงเป็นคำอธิบายเพิ่มเติมหรือหมายเหตุประกอบข้อความต้นฉบับ
• เจมส์ แฮมิลตันนักแต่งเพลงในศตวรรษที่สิบเก้าและผู้ส่งเสริมการใช้ตำราเรียนภาษาแบบมีคำแปลคั่นบรรทัด
• การตีความใหม่
• รายการคำย่อสำหรับอธิบายความหมาย

• กฎการอธิบายความหมายแบบไลป์ซิก: ข้อตกลงสำหรับการอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัดของหน่วยคำ
• มาตรฐานข้อความอธิบายความหมายแบบบรรทัดต่อบรรทัด (E-MELD)
• ระดับคำอธิบายข้อความแบบบรรทัดต่อบรรทัด (E-MELD)
• สู่แบบจำลองทั่วไปของข้อความระหว่างบรรทัด (E-MELD)
• ความหมายเชิงสัณฐานวิทยาแบบระหว่างบรรทัด
• การถอดความภาษาและตำราโบราณเวทีสำหรับเสนอแนะเกี่ยวกับการถอดความเชิงหน่วยคำระหว่างบรรทัดของภาษาโบราณตามที่ปรากฏในต้นฉบับโบราณ
• ข้อความแปลพระคัมภีร์ภาษากรีกแบบเรียงบรรทัดออนไลน์ (พันธสัญญาใหม่)
• ODIN - ฐานข้อมูลข้อความระหว่างบรรทัดออนไลน์
• หน้าเว็บ Latinum Interlinear Methodแสดงรายการข้อความแปลแบบบรรทัดต่อบรรทัดและข้อความที่แปลความหมายแบบเก่า ส่วนใหญ่มาจากภาษาละตินหรือกรีกโบราณ และส่วนใหญ่แปลเป็นภาษาอังกฤษ
• เออร์เนสต์ บลัม, "วิธีการเรียนภาษาแบบใหม่แต่ดั้งเดิม" , วารสาร The American Scholar , ฤดูใบไม้ร่วง ปี 2008