ในชีววิทยาของพืชและการเกษตรการเลียนแบบแบบวาวิโลฟ (หรือการเลียนแบบพืชผลหรือการเลียนแบบวัชพืช^{[ 1 ]} ) เป็นรูปแบบหนึ่งของการเลียนแบบในพืชโดยวัชพืชจะวิวัฒนาการเพื่อแบ่งปันลักษณะกับ พืช ผลผ่านการคัดเลือกโดยมนุษย์ โดยไม่ตั้งใจหลายชั่วอายุคน ชื่อ นี้ตั้งตามชื่อของนักพันธุศาสตร์พืชชาวรัสเซียนิโคไล วาวิโลฟ

การคัดเลือกกำจัดวัชพืชอาจเกิดขึ้นได้โดยการฆ่าวัชพืชที่ยังอ่อนหรือโตเต็มที่ โดยการแยกเมล็ดวัชพืชออกจากเมล็ดพืชผลโดยการร่อนหรือทั้งสองอย่าง กระบวนการนี้ได้ดำเนินการมาตั้งแต่ ยุค หินใหม่ทำให้เกิดพืชผลรองเช่นข้าวไรย์และข้าวโอ๊ตโดยเลียนแบบธัญพืชเช่นข้าวสาลี

การเลียนแบบแบบวาวิโลฟเป็นรูปแบบหนึ่งของการเลียนแบบในพืชโดยวัชพืชที่ปลูกจะวิวัฒนาการเพื่อแบ่งปันลักษณะกับพืชที่ปลูกผ่านการคัดเลือกโดยมนุษย์หลาย ชั่วอายุคน ^{[ 2 ]}บางครั้งเรียกว่าการเลียนแบบพืชผลหรือการเลียนแบบวัชพืช^{[ 3 ]}ชื่อนี้ตั้งตามชื่อของนิโคไล วาวิโลฟนักพันธุศาสตร์พืชชาว รัสเซียผู้มีชื่อเสียงในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ^{[ 1 ] [ 4 ]}นอกจากนี้ วาวิโลฟยังเรียกธัญพืช เช่น ข้าวไรย์ ว่าเป็น 'พืชผลรอง' ซึ่งเขาเชื่อว่าได้มาจากวัชพืชที่เลียนแบบธัญพืชอื่น^{[ 1 ] [ 2 ]}

นักชีววิทยาวิวัฒนาการอธิบายการเลียนแบบในแง่ของบทบาทสามประการสำหรับสายพันธุ์ที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ตัวเลียนแบบ แบบจำลอง และผู้ถูกหลอก ตัวเลียนแบบคือสายพันธุ์ที่มีลักษณะคล้ายคลึงกับแบบจำลองในบางแง่มุม ทำให้เกิดการหลอกลวง ผู้ถูกหลอกคือสายพันธุ์ที่ถูกหลอก^{[ 2 ]}การเลียนแบบแบบวาวิโลฟเป็นแบบแยกส่วน หมายความว่า ตัวเลียนแบบ แบบจำลอง และผู้ถูกหลอกที่เกี่ยวข้องล้วนมาจากสายพันธุ์ที่แตกต่างกัน ในแง่ของจอร์จ ปาสเตอร์ แบบจำลองนั้น "น่าพึงพอใจสำหรับผู้ถูกหลอก" (เช่น เกษตรกรปลูกและเก็บเกี่ยวข้าวสาลีโดยเจตนา) ในขณะที่ในการเลียนแบบแบบเบตส์แบบจำลองนั้น "ไม่น่าพึงพอใจสำหรับผู้ถูกหลอก" (เช่น นกไม่ชอบต่อ และพยายามหลีกเลี่ยง) ^{[ 2 ]}

การเลียนแบบแบบวาวิโลฟสามารถจัดอยู่ในประเภทการสืบพันธุ์ได้ เพราะเป็นวิธีการที่ทำให้ผู้เลียนแบบสามารถสืบพันธุ์ได้ เช่น เมื่อชาวนาหว่านเมล็ดข้าวไรย์โดยไม่ตั้งใจเป็นข้าวสาลี หรือเมื่อปล่อยให้ต้นกล้าข้าวไรย์หรือต้นแก่ขึ้นในทุ่งข้าวสาลีโดยไม่ตั้งใจเพราะมีลักษณะคล้ายข้าวสาลี นอกจากนี้ยังสามารถนับได้ว่าเป็นการรุกราน (เช่นเดียวกับปรสิต ) เพราะการแพร่กระจายของมันเกิดขึ้นโดยเบียดเบียนพืชผลที่ตั้งใจปลูก หากมีข้าวไรย์ในทุ่งมากขึ้น ก็จะมีข้าวสาลีน้อยลง สุดท้าย ในกรณีของพืชผลรอง สามารถพิจารณาได้ว่าเป็นการพึ่งพาซึ่งกันและกันเนื่องจากทั้งข้าวไรย์และชาวนาผู้ปลูกและบริโภคต่างได้รับประโยชน์จากกระบวนการนี้^{[ 2 ]}

เดลเบิร์ต วีนส์ได้โต้แย้งว่าพืชผลรองไม่สามารถจัดอยู่ในประเภทเลียนแบบได้ เพราะเป็นผลมาจากการคัดเลือกโดยมนุษย์ ไม่ใช่การคัดเลือกโดยธรรมชาติและเนื่องจากตัวแทนการคัดเลือกคือเครื่องจักร^{[ 5 ]} ปาสเตอร์ชี้ให้เห็นว่า " การคัดเลือกโดยมนุษย์ทางอ้อม" นั้นเป็นไปโดยไม่สมัครใจ ดังนั้นจึงไม่แตกต่างจากการคัดเลือกโดยธรรมชาติ เกษตรกรไม่ต้องการทำให้วัชพืชแยกออกจากพืชผลได้ยากขึ้นเรื่อยๆ โดยการกำจัดวัชพืชที่ไม่เหมือนพืชผล แต่พวกเขาไม่มีทางเลือกอื่น เพราะทางเลือกอื่นคือปล่อยให้วัชพืชเจริญเติบโต^{[ 2 ]}ปาสเตอร์เสริมว่าการคัดเลือกด้วยมือเกิดขึ้นมาตั้งแต่ยุคปฏิวัติหินใหม่ซึ่งในเวลานั้นไม่มีเครื่องจักรเข้ามาเกี่ยวข้อง^{[ 2 ]}

ในบรรดาธัญพืชข้าวไรย์ ( Secale cereale ) มีที่มาจากข้าวไรย์ป่า ( Secale montanum ) ซึ่งเป็นพืชที่แพร่หลายในแถบเมดิเตอร์เรเนียน เดิมทีข้าวไรย์เป็นเพียงวัชพืชที่ขึ้นปะปนกับข้าวสาลีและข้าวบาร์เลย์แต่ก็ได้รับการคัดเลือกทางธรรมชาติเช่นเดียวกับพืชปลูก เช่นเดียวกับข้าวสาลี ข้าวไรย์มีเมล็ดที่ใหญ่ขึ้นและมีแกนเมล็ดที่แข็งกว่า เนื่องจากเกษตรกร (โดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจ) คัดเลือกเมล็ดที่ยังคงอยู่บนต้น วัชพืชเช่นข้าวไรย์ถูกกำจัดโดยการทำลายต้นอ่อนหรือต้นโต การแยกเมล็ดออกจากเมล็ดของพืชปลูก (การร่อน) หรือทั้งสองอย่าง นอกจากนี้ ข้าวสาลีเป็นพืชล้มลุกในขณะที่ข้าวไรย์ป่าเป็นพืชยืนต้นเมื่อสิ้นสุดฤดูปลูก ข้าวสาลีจะผลิตเมล็ด ในขณะที่ข้าวไรย์ป่าไม่ผลิตเมล็ด จึงถูกทำลายไปเมื่อไถพรวนดินหลังการเก็บเกี่ยวอย่างไรก็ตามอาจมีบางสายพันธุ์ที่กลายพันธุ์และติดเมล็ดได้ ซึ่งได้รับการปกป้องจากการถูกทำลาย ดังนั้นข้าวไรย์จึงวิวัฒนาการมาเป็นพืชปีเดียว และในแง่ของ Vavilov ถือเป็นพืชรองหรือพืชเลียนแบบ^{[ 1 ]}

ข้าวไรย์เป็นพืชที่ทนทานกว่าข้าวสาลี สามารถอยู่รอดได้ในสภาพแวดล้อมที่รุนแรงกว่า เมื่อปรับตัวให้เข้ากับการปลูกข้าวสาลีได้แล้ว ข้าวไรย์จึงกลายเป็นพืชที่ปลูกในพื้นที่ที่มีสภาพดินและสภาพภูมิอากาศที่เอื้อต่อการผลิต เช่น พื้นที่ภูเขา^{[ 7 ]}

ชะตากรรมนี้เกิดขึ้นกับข้าวโอ๊ต ( Avena sativaและAvena byzantina ) ซึ่งทนต่อสภาพที่ไม่ดีได้เช่นกัน และเช่นเดียวกับข้าวไรย์ ข้าวโอ๊ตจะเติบโตเป็นวัชพืชเคียงข้างข้าวสาลีและข้าวบาร์เลย์^{[ 7 ]}ข้าวโอ๊ตได้มาจากสายพันธุ์ป่า ( Avena sterilis ) ^{[ 8 ]}จึงกลายเป็นพืชผลทางการเกษตรชนิดหนึ่ง ข้าวโอ๊ตมีลักษณะคล้ายคลึงกับข้าวสาลี ข้าวไรย์ และธัญพืชอื่นๆ โดยพัฒนาแกนแข็งที่ป้องกันไม่ให้เมล็ดร่วงหล่นได้ง่าย ในขณะที่ลักษณะอื่นๆ ที่ช่วยในการกระจายพันธุ์ ตามธรรมชาติ ได้หายไปแล้วรวมถึงหนามที่ช่วยให้ข้าวโอ๊ตฝังตัวลง ใต้ดินได้ ^{[ 7 ]}

• 
  ข้าวไรย์เป็นพืชรอง เดิมทีเป็นวัชพืชที่เลียนแบบลักษณะของข้าวสาลี
• 
  แม้ว่าปัจจุบันข้าวโอ๊ตจะเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญ แต่ในอดีตมันเป็นเพียงวัชพืชชนิดหนึ่งเท่านั้น

โดยทั่วไปการกำจัดวัชพืชที่โตเต็มวัยนั้นทำได้ยาก จึงต้องแยกออกจากกันโดยพิจารณาจากคุณสมบัติของเมล็ด ต้นทองแห่งความสุขหรือต้นแฟลกซ์เทียม ( Camelina sativa linicola ) มีลักษณะคล้ายกับต้นแฟลกซ์Linum usitatissimum มาก และมักพบขึ้นอยู่ร่วมกันในแปลงการแยกจะทำโดยใช้เครื่องร่อนซึ่งในกรณีนี้ทำหน้าที่เสมือนเครื่องมือที่ไม่มีชีวิต เมล็ดที่เครื่องร่อนเหวี่ยงไปได้ไกลเท่ากับเมล็ดแฟลกซ์จึงถูกคัดเลือก ทำให้แทบเป็นไปไม่ได้เลยที่จะแยกเมล็ดของทั้งสองชนิดนี้ออกจากกัน^{[ 7 ] [ 10 ]}

เถาวัลย์กาฝาก ( Cuscuta epilinum ) เป็น เถาวัลย์ กาฝากที่เติบโตล้อมรอบต้นแฟลกซ์ (ลินซีด) ทำให้พืชผลเสียหาย เช่นเดียวกับกรณีอื่นๆ เมล็ดของมันมีขนาดใหญ่ขึ้น พันธุ์กลายพันธุ์ที่มีเมล็ดคู่กลายเป็นที่แพร่หลาย เนื่องจากขนาดเมล็ดเป็นลักษณะที่การคัดเลือกได้กระทำอีกครั้ง^{[ 7 ]}

การคัดเลือกสามารถเกิดขึ้นได้ในระยะเจริญเติบโต โดยการกำจัดวัชพืชด้วยมือ การกำจัดวัชพืชมักเกิดขึ้นเมื่อต้นพืชยังเล็กมากและอยู่ในช่วงที่อ่อนแอที่สุดEchinochloa oryzoidesซึ่งเป็นหญ้าชนิดหนึ่งที่พบเป็นวัชพืชในนาข้าว ( Oryza sativa ) มีลักษณะคล้ายข้าว และเมล็ดของมันมักปะปนอยู่ในข้าวและยากที่จะแยกออก ความคล้ายคลึงกันอย่างใกล้ชิดนี้ได้รับการเสริมด้วยกระบวนการกำจัดวัชพืช ซึ่งเป็นแรงผลักดันการคัดเลือกโดยไม่ได้ตั้งใจที่เพิ่มความคล้ายคลึงกันของวัชพืชกับพืชผลในแต่ละรุ่นต่อมา^{[ 10 ]}

• การนวดข้าว

• Barrett, Spencer H. (1983). "การเลียนแบบพืชผลในวัชพืช". พฤกษศาสตร์เศรษฐกิจ 37 (3): 255– 282. doi : 10.1007/BF02858881 . S2CID  33048581 .เป็นหนึ่งในบทความที่ครอบคลุมมากที่สุดในหัวข้อนี้
• Wiens, Delbert (1978). "การเลียนแบบในพืช". ชีววิทยาวิวัฒนาการ . 11 : 365– 403.มีการอภิปรายเกี่ยวกับการเลียนแบบพืชปลูก รวมถึงกรณีศึกษาอื่นๆ ของพืชอีกมากมาย
• Radosevich, Steven R.; Holt, Jodie S.; Ghersa, Claudio (1997). นิเวศวิทยาของวัชพืช: ผลกระทบต่อการจัดการ (ฉบับที่ 2). Wiley . ISBN 0-471-11606-8.

• Vavilov, Nikolai I. (1951). "ต้นกำเนิด ความแปรผัน ภูมิคุ้มกัน และการปรับปรุงพันธุ์ของพืชที่ปลูก" Chronica Botanica . 13 (6). แปลโดย KS Chester: 1– 366. Bibcode : 1951SoilS..72..482V . doi : 10.1097/00010694-195112000-00018 .
• วาวิโลฟ, นิโคไล ไอ. (1992). ที่มาและภูมิศาสตร์ของพืชเพาะปลูก . แปลโดยโลเว, ดอริส . เคมบริดจ์, อังกฤษ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ .