ภาษาเมตาเชิงความหมายธรรมชาติ ( NSM ) เป็นทฤษฎีทางภาษาศาสตร์ที่ลดคำศัพท์ลงเหลือเพียงชุดของหน่วยความหมายพื้นฐานทฤษฎีนี้อิงตามแนวคิดของศาสตราจารย์ชาวโปแลนด์Andrzej Bogusławski ทฤษฎีนี้ได้รับการพัฒนาอย่างเป็นทางการโดย Anna Wierzbickaที่มหาวิทยาลัยวอร์ซอและต่อมาที่มหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลียในช่วงต้นทศวรรษ 1970 ^{[ 1 ]}และCliff Goddardที่มหาวิทยาลัย Griffith ของออสเตรเลีย^{[ 2 ]}

ทฤษฎีภาษาอภิปรัชญาเชิงความหมายธรรมชาติ (NSM) พยายามลดความหมายของพจนานุกรมทั้งหมดลงเหลือเพียงชุดคำพื้นฐานเชิงความหมายหรือคำหลักที่จำกัด คำหลักเป็นสากลในแง่ที่ว่ามีการแปลเหมือนกันในทุกภาษา และเป็นคำพื้นฐานในแง่ที่ไม่สามารถกำหนดความหมายโดยใช้คำอื่นได้ คำหลักจะถูกจัดเรียงเข้าด้วยกันเพื่อสร้างคำอธิบายซึ่งเป็นคำอธิบายของการแสดงความหมายที่ประกอบด้วยคำหลักเท่านั้น^{[ 1 ]}

งานวิจัยในแนวทาง NSM ครอบคลุมอย่างกว้างขวางทั้งด้านภาษาและการรับรู้และภาษาและวัฒนธรรมสาขาการวิจัยที่สำคัญ ได้แก่ความหมายเชิงคำศัพท์ความหมายเชิงไวยากรณ์ วลีและวัจนปฏิบัติศาสตร์ตลอดจนการสื่อสารข้ามวัฒนธรรม

ภาษาหลายสิบภาษา รวมถึงตัวแทนของกลุ่มภาษา 16 กลุ่มได้รับการศึกษาโดยใช้กรอบงาน NSM ซึ่งรวมถึงภาษาอังกฤษรัสเซียโปแลนด์ฝรั่งเศสสเปนอิตาลีสวีเดนเดนมาร์กฟินแลนด์มาเลย์ญี่ปุ่นจีนเกาหลีอีเววอลอฟอีสต์ครีโคโรมูภาษาออสเตรเลียอย่างน้อย 16 ภาษาและ ภาษาค รีโอลจำนวนหนึ่งรวมถึงภาษาครีโอลตรินิแดด ภาษาครีโอลแม่น้ำโรเปอร์ ภาษาบิ สลา มาและ ภาษา โทกพิซิน^{[ 3 ]}

นอกเหนือจากผู้ริเริ่มAnna WierzbickaและCliff Goddardแล้ว ยังมีนักวิชาการอีกจำนวนหนึ่งที่มีส่วนร่วมในความหมายของ NSM โดยเฉพาะอย่างยิ่งBert Peeters , Zhengdao Ye , Felix Ameka , Jean Harkins , Marie-Odile Junker , Anna Gladkova , Jock Wong , Carsten Levisen , Helen Bromhead , Karen Stollznow , Adrian Tien , Carol Priestleyยูโกะ อาซาโน-คาวาน่าและจาน มาร์โก ฟาเรเซ

ไพรม์เชิงความหมาย (หรือที่รู้จักกันในชื่อไพรมิทีฟเชิงความหมาย) คือแนวคิดที่เป็นสากลหมายความว่าสามารถแปลตรงตัวเป็นภาษาใดก็ได้ที่รู้จักและคงไว้ซึ่งการแสดงความหมาย และเป็นไพรมิทีฟเนื่องจากถูกเสนอให้เป็นแนวคิดทางภาษาที่ง่ายที่สุดและไม่สามารถกำหนดได้โดยใช้คำที่ง่ายกว่า^{[ 1 ]}

ผู้สนับสนุนทฤษฎี NSM โต้แย้งว่าทุกภาษามีคำศัพท์หลักของแนวคิดร่วมกัน ในปี พ.ศ. 2537 และ พ.ศ. 2545 Goddard และ Wierzbicka ได้ศึกษาภาษาต่างๆ ทั่วโลกและพบหลักฐานที่ชัดเจนสนับสนุนข้อโต้แย้งนี้^{[ 1 ]}

การศึกษาของ Wierzbicka ในปี 1972 ^{[ 4 ]}เสนอไพรม์เชิงความหมาย 14 ตัว จำนวนดังกล่าวได้รับการขยายเป็น 60 ตัวในปี 2002 โดย Wierzbicka และ Goddard และจำนวนที่ตกลงกันในปัจจุบันคือ 65 ตัว^{[ 5 ] [ 6 ]}

คำแปลของหน่วยความหมายหลักในแต่ละภาษาเรียกว่า เลขชี้กำลัง ด้านล่างนี้คือรายการเลขชี้กำลังภาษาอังกฤษ หรือคำแปลภาษาอังกฤษของหน่วยความหมายหลัก เลขชี้กำลังบางตัวในรายการต่อไปนี้มีความหมายหลายอย่างและสามารถเชื่อมโยงกับความหมายในภาษาอังกฤษ (และภาษาอื่นๆ) ที่ไม่เหมือนกันได้ อย่างไรก็ตาม เมื่อใช้เป็นเลขชี้กำลังในภาษาอภิปรัชญาความหมายธรรมชาติ จะมีเพียงแนวคิดหลักเท่านั้นที่ถูกระบุว่าเป็นสากล

ต่อไปนี้เป็นรายการ ตัวอย่าง ภาษาอังกฤษของไพรม์เชิงความหมายที่ดัดแปลงมาจากLevisenและ Waters (บรรณาธิการ) 2017 ^{[ 7 ]}

ไพรม์ NSM สามารถรวมกันได้ในชุดเฟรมไวยากรณ์ ที่จำกัด ซึ่งเป็นสากลเช่นกัน^{[ 8 ]} ตัวเลือก วาเลนซีเหล่านี้กำหนดประเภทเฉพาะของฟังก์ชันไวยากรณ์ที่สามารถรวมเข้ากับไพรม์ได้ แม้ว่าการรวมกันเหล่านี้อาจเกิดขึ้นแตกต่างกันในภาษาอื่น แต่เชื่อกันว่าความหมายที่แสดงโดยการรวมกันทางไวยากรณ์เหล่านี้เป็นสากล

ตัวอย่างของกรอบความสัมพันธ์เชิงคุณค่าสำหรับคำหลักเชิงความหมาย "say":

• มีคนพูดอะไรบางอย่าง→[กรอบขั้นต่ำ]
• มีคนพูดว่า: '––'→[คำพูดโดยตรง]
• มีคนพูดอะไรบางอย่างกับใครบางคน → [บวก 'ผู้รับสาร']
• มีคนพูดบางอย่างเกี่ยวกับบางสิ่ง/บางคน→[บวก 'หัวข้อการพูด'] ^{[ 8 ]}

การวิเคราะห์ความหมายในแนวทาง NSM ส่งผลให้เกิดการถอดความแบบย่อที่เรียกว่าคำอธิบายซึ่งจับความหมายของแนวคิดที่อธิบาย^{[ 8 ]}คำอธิบายที่เหมาะสมสามารถใช้แทนการแสดงออกดั้งเดิมในบริบทได้โดยไม่ทำให้ความหมายเปลี่ยนแปลง

ตัวอย่างเช่น: มีคนชื่อ X ทำลายสิ่งของชื่อ Y :

มีคน X ทำบางอย่างกับบางสิ่ง Y

เนื่องจากเหตุการณ์นี้ จึงมีบางสิ่งเกิดขึ้นกับ Y ในเวลาเดียวกัน

มันเกิดขึ้นในชั่วพริบตาเดียว

ด้วยเหตุนี้ หลังจากนี้ Y จึงไม่ใช่สิ่งเดียวอีกต่อไป

ผู้คนสามารถคิดเกี่ยวกับเรื่องนี้ได้แบบนี้: "มันไม่สามารถเป็นแค่สิ่งเดียวได้อีกต่อไปแล้ว" ^{[ 9 ]}

โมเลกุลความหมายคือคำกลางที่ใช้ในการอธิบายและสคริปต์ทางวัฒนธรรม แม้จะไม่ใช่คำหลักทางความหมาย แต่ก็สามารถกำหนดได้โดยใช้คำหลักเท่านั้น โมเลกุลความหมายสามารถกำหนดได้ว่าเป็นคำที่จำเป็นต้องใช้เป็นพื้นฐานในการอธิบายคำอื่น^{[ 7 ]}โมเลกุลเหล่านี้ถูกทำเครื่องหมายด้วยสัญลักษณ์ [m] ในการอธิบายและสคริปต์ทางวัฒนธรรม โมเลกุลบางส่วนถูกเสนอให้เป็นสากลหรือเกือบสากล ในขณะที่บางส่วนเป็นเฉพาะวัฒนธรรมหรือเฉพาะพื้นที่^{[ 10 ]}

ตัวอย่างของโมเลกุลสากลที่เสนอไว้:

ภาษาอังกฤษแบบมินิมอล (Minimal English) เป็นผลสืบเนื่องมาจากการวิจัยภาษาเมตาเชิงความหมายตามธรรมชาติ โดยมีการตีพิมพ์ครั้งสำคัญครั้งแรกในปี 2018 ^{[ 11 ]}เป็นภาษาอังกฤษรูปแบบย่อที่ออกแบบมาสำหรับผู้ที่ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญเพื่อใช้เมื่อต้องการความชัดเจนในการแสดงออกหรือเนื้อหาที่แปลได้ง่าย^{[ 12 ]}ภาษาอังกฤษแบบมินิมอลใช้ชุดคำศัพท์ที่ขยายจากคำศัพท์หลักเชิงความหมาย ประกอบด้วยโมเลกุลสากลและใกล้เคียงสากลที่เสนอไว้ รวมถึงคำที่ไม่ใช่สากลซึ่งสามารถช่วยให้มีความชัดเจน^{[ 13 ]} ด้วยเหตุนี้ จึงมีรูปแบบที่มุ่งเป้าไปที่ผู้พูดภาษาธรรมชาติอื่นๆ เช่น ภาษาฝรั่งเศสแบบมินิมอล ( Minimal French) ^{[ 14 ]} ภาษา โปแลนด์แบบมินิมอล ( Minimal Polish) ^{[ 15 ]} 65 Sanaa ( ภาษา ฟินแลนด์แบบ มินิมอล ) ^{[ 11 ] : 225–258} และอื่นๆ ภาษาอังกฤษแบบมินิมอลแตกต่างจากภาษาอังกฤษแบบง่ายอื่นๆ (เช่นภาษาอังกฤษพื้นฐาน ) เนื่องจากได้รับการออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อให้สามารถแปลข้ามภาษาได้สูงสุด

มีการเสนอการประยุกต์ใช้ NSM สำหรับการประมวลผลภาษาธรรมชาติการทำความเข้าใจภาษาธรรมชาติและปัญญาประดิษฐ์ด้วย^{[ 16 ]}

Ghil'ad Zuckermannแนะนำว่า NSM สามารถเป็นประโยชน์ในการฟื้นฟูภาษา ( การฟื้นฟูภาษา ) เนื่องจาก "สามารถลดอคติทางความหมายแบบตะวันตกที่เกี่ยวข้องกับการเชื่อมต่อกับประเพณีอะบอริจินโบราณโดยใช้ภาษาอังกฤษ และอาจช่วยให้เข้าใจความหมายดั้งเดิมของคำศัพท์อะบอริจินได้อย่างสมบูรณ์ยิ่งขึ้น" ^{[ 17 ] : 217}

• ภาษาเมตา  – ภาษาที่ใช้เพื่ออธิบายภาษาอื่น
• การแยกความหมาย  – เกี่ยวข้องกับการแบ่งความหมายของวลีหรือแนวคิดออกเป็นแนวคิดที่ซับซ้อนน้อยลง
• ออนโทโลยีระดับสูง  – ออนโทโลยีที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ในขอบเขตความรู้ต่างๆ

• ก็อดดาร์ด, คลิฟฟ์. 1998. การวิเคราะห์ความหมาย: บทนำเชิงปฏิบัติ . อ็อกซ์ฟอร์ด. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยอ็อกซ์ฟอร์ด.
• Goddard, Cliff (บรรณาธิการ) 2006. ปรัชญาภาษาศาสตร์เชิงชาติพันธุ์ – การทำความเข้าใจวาทกรรมในบริบททางวัฒนธรรมเบอร์ลิน: Mouton de Gruyter.
• Goddard, Cliff (บรรณาธิการ) 2008. ความหมายข้ามภาษา . อัมสเตอร์ดัม/ฟิลาเดลเฟีย: John Benjamins.
• Goddard, Cliff และ Wierzbicka, Anna (บรรณาธิการ). 1994. หลักสากลทางความหมายและคำศัพท์ – ทฤษฎีและผลการค้นพบเชิงประจักษ์ . อัมสเตอร์ดัม/ฟิลาเดลเฟีย: John Benjamins.
• Goddard, Cliff และ Wierzbicka, Anna (บรรณาธิการ). 2002. ความหมายและไวยากรณ์สากล: ทฤษฎีและผลการค้นพบเชิงประจักษ์ (2 เล่ม). อัมสเตอร์ดัม/ฟิลาเดลเฟีย: John Benjamins.
• ฮาร์กินส์, จีน และแอนนา เวียร์ซบิกก้า 2544. อารมณ์ในมุมมองข้ามภาษา . เบอร์ลิน: มูตง เดอ กรอยเตอร์.
• Peeters, Bert (บรรณาธิการ) 2006. หลักการทางความหมายและไวยากรณ์สากล: หลักฐานเชิงประจักษ์จากภาษาโรมานซ์อัมสเตอร์ดัม: John Benjamins
• เวียร์ซบิกก้า, แอนนา. 2515. ความหมายดั้งเดิม . แฟรงก์เฟิร์ต: Athenäum.
• Wierzbicka, Anna. 1992. ความหมาย วัฒนธรรม และการรับรู้ . อ็อกซ์ฟอร์ด: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยอ็อกซ์ฟอร์ด.
• Wierzbicka, Anna. 1996. ความหมาย: จำนวนเฉพาะและจำนวนสากล . อ็อกซ์ฟอร์ด: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยอ็อกซ์ฟอร์ด.
• เวียร์ซบิกกา, แอนนา. 1997. การทำความเข้าใจวัฒนธรรมผ่านคำสำคัญ . อ็อกซ์ฟอร์ด: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยอ็อกซ์ฟอร์ด.
• เวียร์ซบิกกา, แอนนา. 1999. อารมณ์ความรู้สึกข้ามภาษาและวัฒนธรรม . เคมบริดจ์: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์.
• Wierzbicka, Anna. 2003 (1991). ปรัชญาภาษาข้ามวัฒนธรรม: ความหมายของการปฏิสัมพันธ์ของมนุษย์ฉบับที่ 2 เบอร์ลิน: Mouton de Gruyter.
• เวียร์ซบิกกา, แอนนา. 2006. ภาษาอังกฤษ: ความหมายและวัฒนธรรม . นิวยอร์ก: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด.

• แหล่งข้อมูลสิ่งพิมพ์ที่ใช้แนวทาง Natural Semantic Metalanguage