วาราซดัต (กรีก: Βαρασδάτης της Αρμενίας; เกิด ค.ศ. 350 – เสียชีวิตหลัง ค.ศ. 393) เป็นกษัตริย์แห่งอาณาจักรอาร์เมเนียใหญ่จากราชวงศ์อาร์ชาคูนิ ปกครองระหว่างปี ค.ศ. 374–378 เขายังมีชื่อเสียงในฐานะนักมวย นักยิงธนู นักมวยปล้ำ และแชมป์โอลิมปิกครั้งที่ 393 ที่จัดขึ้นในกรีกโบราณ วาราซดัตขึ้นครองบัลลังก์อาร์เมเนียใหญ่ภายใต้การอุปถัมภ์ของจักรวรรดิโรมัน สืบต่อจากปาป อาร์ชาคูนิ ซึ่งถูกลอบสังหารตามคำสั่งของจักรพรรดิวาเลนส์ วาราซดัตเป็นตัวแทนของราชวงศ์อาร์ชาคูนิ แม้ว่าจะไม่ทราบแน่ชัดว่าเขาเป็นญาติสนิทของปาปหรือไม่^{[ 1 ]}ก่อนที่จะสวมมงกุฎอาร์เมเนีย วาราซดัตใช้ชีวิตส่วนใหญ่ในกรุงโรมและได้รับการศึกษาแบบกรีก-โรมัน แม้จะยังอายุน้อย วาราซดัตก็จัดการกิจการของราชวงศ์ร่วมกับอาจารย์ของเขา บัต ซาฮารูนี ซึ่งเมื่อเวลาผ่านไปก็มีอิทธิพลอย่างมากทั่วประเทศ^{[ 2 ]}

ชื่อ Varazdat มาจากภาษาเปอร์เซียกลางwarāz-datซึ่งแปลว่า "ได้รับจากหมูป่า" โดยหมูป่าเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ของVerethragna เทพเจ้าแห่งชัยชนะของศาสนาโซโร แอ สเตอร์ ^{[ 3 ]}

ที่มาของบิดามารดาของวาราซดัตนั้นไม่ชัดเจน นักประวัติศาสตร์อาร์เมเนียคลาสสิกอย่างฟอสตัสแห่งไบแซนเทียมและ โมฟ เซส โคเรนาซีกล่าวถึงเขาอย่างดูหมิ่นว่าเป็นสมาชิกของราชวงศ์อาร์ซาซิด "คนหนึ่ง" ฟอสตัสยังบอกเป็นนัยว่าวาราซดัตไม่ใช่สมาชิกราชวงศ์อาร์ซาซิดที่แท้จริง แต่เป็นบุตรนอกสมรส^{[ 4 ]}จากข้อมูลนี้ โรเบิร์ต เบโดรเซียนและสเตปาน มัลคาสยานต์สคาดการณ์ว่าวาราซดัตเป็นบุตรนอกสมรสของปาป^{[ 5 ]}ฟอสตัสอ้างคำพูดของวาราซดัตที่ประกาศว่ากษัตริย์ปาปเป็นลุงของเขา แม้ว่าในประวัติศาสตร์ของฟอสตัสและโคเรนาซีจะไม่เคยกล่าวถึงพี่ชายของปาปโดยตรงก็ตาม^{[ 6 ]}งานเขียนของชาวอาร์เมเนียที่ไม่ระบุชื่อในภายหลังVita of St. Nerses รายงานว่าปาปมีน้องชายชื่อทร์ดัต ซึ่งอาจเป็นบิดาของวาราซดัต^{[ 6 ]}ฟอสตัสไม่ได้กล่าวถึงชีวิตของวาราซดัตก่อนที่จะขึ้นเป็นกษัตริย์ แต่โคเรนาซีได้บรรยายเรื่องราวที่แต่งขึ้นเกี่ยวกับการที่วาราซดัตชนะการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกในสมัยที่ยังเป็นจักรวรรดิโรมัน^{[ 1 ]}ตามที่โคเรนาซีกล่าว วาราซดัตเป็นนักธนู นักฟันดาบ นักมวยปล้ำ นักมวย และนักสู้สัตว์ป่าที่มีความสามารถ^{[ 5 ]}โคเรนาซียังบรรยายถึงวีรกรรมทางการทหารของวาราซดัตในการต่อสู้กับ ชาว ลอมบาร์ดและโจรซีเรีย^{[ 1 ]}ทั้งโคเรนาซีและฟอสตัสต่างบรรยายว่าวาราซดัตเป็นชายหนุ่มผู้กล้าหาญและแข็งแกร่ง แต่ฟอสตัสกลับดูหมิ่นเขาว่าเป็น "คนใจลอย มีเล่ห์เหลี่ยมเหมือนเด็ก^{[ 2 ] [ 5 ]}

ไม่มีข้อมูลว่า Varazdat มีบุตรในแหล่งข้อมูลหลัก แต่^Cyril Toumanoffเชื่อว่าเขาเป็นบิดาของกษัตริย์ Arsacid รุ่นหลังKhosrov IVและVramshapuh ^{[ 7} ]

หลังจากการลอบสังหารปาปโดยชาวโรมันวาเลนส์ได้แต่งตั้งวาราซดัตเป็นกษัตริย์แห่งอาร์เมเนีย^{[ 1 ]}ในเวลานั้น กองทัพโรมันขนาดใหญ่อยู่ในอาร์เมเนีย ดังนั้นขุนนางอาร์เมเนียจึงแทบไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องยอมรับวาราซดัตเป็นกษัตริย์^{[ 8 ]}วาราซดัตเริ่มต้นการปกครองภายใต้การเป็นผู้สำเร็จราชการแทนของมูเชก มามิโคเนียนสปาราเพต (แม่ทัพใหญ่) และผู้นำของฝ่ายสนับสนุนโรมันในอาร์เมเนีย^{[ 8 ] [ 9 ]}อย่างไรก็ตาม กษัตริย์หนุ่มก็ขัดแย้งกับมูเชกในไม่ช้า^{[ 7 ]}ในมุมมองของนักประวัติศาสตร์ฮาคอบ มานันเดียน วาราซดัตพยายามที่จะเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับราชวงศ์อาร์ซาซิด ซึ่งถูกลดบทบาทลงเป็นรองโดยชาวโรมันและพันธมิตรของพวกเขาคือชาวมามิโคเนียน ด้วยเหตุนี้เขาจึงขัดแย้งกับมูเชก ในประวัติศาสตร์ของฟอสตัส อาจารย์สอน ( dayeak ) ของวาราซดัต บัตซาฮารูนี ใส่ร้ายมูเชกต่อหน้าวาราซดัตและยุยงให้เขาลอบสังหารสปาราเพต ข้อกล่าวหาที่กล่าวหาต่อมูเชก ได้แก่ การที่เขาสมรู้ร่วมคิดในการฆาตกรรมปาป ผู้เป็นกษัตริย์องค์ก่อนของวาราซดัต และการที่เขาสมคบคิดกับชาวโรมันเพื่อเปลี่ยนอาร์เมเนียให้เป็นมณฑลของโรมันและโค่นล้มราชวงศ์อาร์ซาซิด^{[ 10 ]}ตามที่มานันเดียนและโจเซฟ มาร์กวาร์ตกล่าว ข้อกล่าวหาเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องไร้สาระ และนโยบายของมูเชกได้ลดอำนาจของระบอบกษัตริย์ลงจริง ๆ และน่าจะจบลงด้วยการผนวกอาร์เมเนียเข้ากับโรมทั้งหมด^{[ 11 ]}

ในช่วงต้นปี 377 หน่วยทหารโรมันในอาร์เมเนียถูกถอนกำลังและส่งไปทางตะวันตกเพื่อต่อสู้กับ พวก กอธ^{[ 9 ]}น่าจะเป็นหลังจากนั้นที่วาราซดัตสั่งลอบสังหารมูเชกในงานเลี้ยง^{[ 12 ]}จากนั้นวาราซดัตได้แต่งตั้งบัต ซาฮารูนี ผู้สอนของเขาเป็นสปารา เปต ทำให้ ตระกูลมามิโค เนียนสูญ เสีย ตำแหน่ง สืบทอดทาง สายเลือด ^{[ 13 ]} หลังจากนั้น มา นูเอล มามิโคเนียนญาติของมูเชกหนีจากการถูกคุมขังในเปอร์เซียและยกทัพไปต่อสู้กับวาราซดัตเพื่อแก้แค้นให้ญาติและทวงคืนตำแหน่งสปาราเปตตามคำบอกเล่าของฟาวสตัส กองกำลังของวาราซดัตและมานูเอลได้พบกันในสนามรบคารินและทั้งสองได้ต่อสู้กันตัวต่อตัว โดยมานูเอลเป็นฝ่ายชนะแต่ไว้ชีวิตกษัตริย์หนุ่ม^{[ 14 ]}จากนั้นวาราซดัตก็หนีไปยังจักรวรรดิโรมัน^{[ 5 ]}มานูเอลแต่งตั้งบุตรชายสองคนของปาป คืออาร์ชัคและวาการ์ชัค^ให้เป็นผู้ปกครองร่วมของอาร์เมเนียภายใต้การปกครองอย่างเป็นทางการของซาร์มันดุคต์ ผู้เป็นมารดา [ ^{9 ] [ 3 ]}

Movses Khorenatsi นำเสนอเรื่องราวการครองราชย์ของ Varazdat ที่แตกต่างออกไปและไม่น่าเป็นไปได้ โดยระบุว่า Varazdat สมคบคิดกับชาวเปอร์เซีย ซึ่งทำให้เขาถูกเรียกตัวไปเข้าเฝ้าจักรพรรดิโรมัน (ซึ่ง Khorenatsi เรียกผิดว่าเป็น Theodosius ) และถูกเนรเทศไป ยังเกาะThule ^{[ 1 ]}

• รายชื่อนักกีฬาโอลิมปิกชาวอาร์เมเนียที่ได้รับเหรียญรางวัล

• Bedrosian, Robert (1983). "The Sparapetut'iwn in Armenia in the Fourth and Fifth Centuries" (PDF) . Armenian Review . 36 (2): 6– 46.
• การ์โซยาน, นีน่า (1997). "ราชวงศ์อาร์ชาคุนิ". ในโฮวันนิเซียน, ริชาร์ด จี. (บรรณาธิการ). ชาวอาร์เมเนียตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงสมัยใหม่ . เล่ม 1. นิวยอร์ก: สำนักพิมพ์เซนต์มาร์ติน. ISBN 0-312-10169-4.
• Garsoïan, Nina G. (1989). มหากาพย์ประวัติศาสตร์ที่เชื่อกันว่าเป็นผลงานของ Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ)เคมบริดจ์ แมสซาชูเซตส์: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดISBN 0-674-25865-7.
• Katvalyan, M. (1985) "วารัซดาท" . ใน Hambardzumyan, Viktor (บรรณาธิการ) สารานุกรมอาร์เมเนียโซเวียต (ในภาษาอาร์เมเนีย) ฉบับที่ 11. เอเรวาน. หน้า  305–306 .{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: ไม่พบตำแหน่งผู้เผยแพร่ ( ลิงก์ )
• เลนสกี, โนเอล (2002). ความล้มเหลวของจักรวรรดิ: วาเลนส์และรัฐโรมันในศตวรรษที่สี่คริสต์ศักราชสำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียISBN 978-0-520-28389-3.
• มัลคาเซียนต์, สเตฟาน (1968) Pʻavstos Buzand, Patmutʻyun Hayotsʻ (ในภาษาอาร์เมเนีย) เอเรวาน: "Hayastan" hratarakchʻutʻyun.
• มานันดยาน, ฮาคอบ (1957) K`nnakan tesutʻyun hay zhoghovrdi patmutʻyan, hator B, masn A [ ทฤษฎีวิพากษ์วิจารณ์ประวัติศาสตร์ของชาวอาร์เมเนีย เล่มที่ 2 ตอนที่ 1 ] (ในภาษาอาร์เมเนีย) เอเรวาน: ไฮเปธรัต.
• P'awstos Buzand (1985). ประวัติศาสตร์ของชาวอาร์เมเนียแปลโดย Robert Bedrosian. นิวยอร์ก.{{cite book}}: CS1 maint: ไม่พบตำแหน่งผู้เผยแพร่ ( ลิงก์ )
• Toumanoff, Cyril (1963). การศึกษาประวัติศาสตร์คริสเตียนคอเคเซียน . สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยจอร์จทาวน์. OCLC  505712128 .

• ภาพถ่ายครึ่งตัวของรูปปั้นวาราซดัต อยู่ในหน้า 8 ของกระทรวงคุ้มครองธรรมชาติแห่งสาธารณรัฐอาร์เมเนีย – เขตพื้นที่ธรรมชาติคุ้มครองพิเศษของอาร์เมเนีย