อัปปรามาทะ (สันสกฤต; บาลี: appamāda ; ทิเบต Wylie: bag yod pa ) เป็น คำศัพท์ ทางพุทธศาสนาที่แปลว่า 'ความรอบคอบ' หรือ 'ความห่วงใย' หมายถึงการเอาใจใส่เป็นอย่างมากเกี่ยวกับสิ่งที่ควรปฏิบัติและสิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง^{[ 1 ] [ 2 ]}ในพระไตรปิฎกภาษาบาลีซึ่งเป็นคัมภีร์ คำสอนแรกเริ่มของ พระพุทธเจ้าคำว่าอัปปรามาทะมีความสำคัญอย่างยิ่ง ความหมายที่แท้จริงของคำนี้ไม่สามารถอธิบายได้ด้วยคำภาษาอังกฤษเพียงคำเดียว 'ความระมัดระวัง' 'ความเพียร' และ 'ความรอบคอบ' ล้วนครอบคลุมบางแง่มุมของอัปปรามา ทะ อัปปรามา ทะถูกระบุว่าเป็นหนึ่งใน11 ปัจจัยทางจิตที่ดีงามในคำสอน อภิธรรมมหายาน

อัปปามาทะเป็นการปฏิเสธของปามาทะซึ่งหมายถึง 'ประมาท' หรือ 'หย่อนยาน' ^{[ 3 ]}ดังนั้นอัปปามาทะจึงหมายถึง 'ความไม่ประมาท' 'ความไม่หย่อนยาน' 'ความไม่มึนเมา' 'ความไม่หลงผิด' แปลได้อย่างถูกต้องว่า 'ความระมัดระวัง' หรือคำใดก็ตามที่สามารถสื่อความหมายของคำนี้ได้อย่างครบถ้วน 'ความระมัดระวัง' 'ความขยันหมั่นเพียร' และ 'ความมีสติ' ล้วนสามารถสื่อถึงแง่มุมบางประการของอัปปามาทะได้

คัมภีร์พุทธศาสนาAbhidharma-samuccayaกล่าวไว้ดังนี้: ^{[ 1 ]}

ความห่วงใยคืออะไร? โดยยึดหลักอโลภะอภัยและอโมหะควบคู่กับความเพียรพยายามจึงพิจารณาแต่สิ่งที่ดีงามและปกป้องจิตใจจากสิ่งที่ไม่อาจสนองได้ หน้าที่ของมันคือการทำให้สมบูรณ์และบรรลุถึงคุณธรรมทั้งทางโลกและทางธรรม

นักวิชาการAlexander Berzinแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับความระมัดระวัง: ^{[ 4 ]}

ทัศนคติที่เอาใจใส่ (bag-yod, ความรอบคอบ) คือความตระหนักรู้รองที่เกิดขึ้นเมื่อยังคงอยู่ในสภาวะของการวางเฉย ความไม่หวั่นไหว ความไม่ไร้เดียงสา และความเพียรพยายามอย่างมีความสุข ซึ่งทำให้เราพิจารณาสิ่งที่สร้างสรรค์และป้องกันไม่ให้เอนเอียงไปสู่สิ่งที่แปดเปื้อน (ด้านลบ) กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ การรังเกียจและไม่ปรารถนาการดำรงอยู่แบบบังคับ การไม่ต้องการทำร้ายผู้อื่นเพื่อตอบสนองต่อความทุกข์ การไม่ไร้เดียงสาเกี่ยวกับผลกระทบของพฤติกรรมของเรา และการมีความสุขในการกระทำอย่างสร้างสรรค์ ทัศนคติที่เอาใจใส่จะนำเราไปสู่การกระทำอย่างสร้างสรรค์และงดเว้นจากพฤติกรรมทำลายล้าง นี่เป็นเพราะเราใส่ใจในสถานการณ์ของผู้อื่นและตัวเราเอง และเกี่ยวกับผลกระทบของการกระทำของเราที่มีต่อทั้งสองฝ่าย เราจึงให้ความสำคัญกับเรื่องเหล่านี้อย่างจริงจัง

นักวิชาการโรเบิร์ต เธอร์แมนเน้นย้ำถึงระดับอัปปรามาทะ ที่สูง ของบุคคลที่บรรลุถึงความว่างเปล่า (หรือที่เรียกว่าความไม่มีตัวตน ) ^{[ 5 ]}

นี่หมายถึงความตระหนักรู้ในแง่มุมที่ดูเหมือนเล็กน้อยที่สุดของชีวิตประจำวัน ความตระหนักรู้ที่เกิดขึ้นจากการบรรลุถึงธรรมชาติที่แท้จริงของความเป็นจริงในระดับสูงสุด ดังที่กล่าวไว้ในอนาวาตัปตปริจฉสูตรว่า "ผู้ใดตระหนักรู้ถึงความว่างเปล่า ผู้นั้นย่อมตระหนักรู้โดยรู้ตัว" "การบรรลุถึงขั้นสูงสุด" นั้น แทนที่จะลบล้างโลกแห่งสัมพัทธ์ กลับนำพาโลกนั้นมาสู่จุดสนใจที่เฉพาะเจาะจงมากขึ้น แม้จะเป็นเหมือนความฝันก็ตาม

คำนี้ได้รับการอธิบายอย่างละเอียดในบทที่สี่ของคัมภีร์พุทธศาสนาชื่อโบ ธิจารยาว ตระ

• ทัศนคติที่เอาใจใส่ (อเล็กซานเดอร์ เบอร์ซิน)
• ความระมัดระวัง (อเล็กซานเดอร์ เบอร์ซิน)
• การรับรู้อย่างมีสติ (โรเบิร์ต เธอร์แมน)
• ความมีสติสัมปชัญญะ
• ความกังวล (เฮอร์เบิร์ต เกวนเธอร์)
• รอบคอบ
• ความระมัดระระวัง (มักใช้ใน แหล่งข้อมูล ของพุทธศาสนาเถรวาด )

• การทำสมาธิแบบพุทธ
• ปัจจัยทางจิตใจ (พุทธศาสนา)
• สติ

• เบอร์ซิน, อเล็กซานเดอร์ (2006), จิตใจขั้นพื้นฐานและปัจจัยทางจิต 51 ประการ
• Guenther, Herbert V. & Leslie S. Kawamura (1975), จิตใจในจิตวิทยาพุทธศาสนา: การแปล "สร้อยคอแห่งความเข้าใจอันกระจ่างแจ้ง" ของ Ye-shes rgyal-mtshanสำนักพิมพ์ Dharma Publishing. ฉบับ Kindle
• คุนซัง, เอริก เพมา (ผู้แปล) (2004). ประตูสู่ความรู้ เล่ม 1. สำนักพิมพ์นอร์ทแอตแลนติกบุ๊คส์
• เทอร์แมน, โรเบิร์ต (2008), คำสอนอันศักดิ์สิทธิ์ของวิมาลากิรติ , มหาวิทยาลัยรัฐเพนซิลเวเนีย

• dhammapada appamada บทภาษาอังกฤษ
• ธมฺมปาทา อุปมาทา บทบาลี
• ปรินิพพานสูตร