บาร์ดา ประเทศอาเซอร์ไบจาน
บาร์ดา เบอร์เด | |
|---|---|
เมืองและเทศบาล | |
| พิกัด: 40°22′28″N 47°07′36″E / 40.37444°N 47.12667°E / 40.37444; 47.12667 | |
| ประเทศ | |
| ระดับความสูง | 76 เมตร (249 ฟุต) |
| ประชากร | |
• ทั้งหมด | 41,277 |
| เขตเวลา | UTC+4 ( AZT ) |
| รหัสพื้นที่ | +994 2020 |
บาร์ดา ( ภาษาอาเซอร์ไบจาน: Bərdə)ⓘ ) เป็นเมืองและเมืองหลวงของเขตบาร์ดาในอาเซอร์ไบจานตั้งอยู่ทางใต้ของเยฟแล็กซ์และบนฝั่งซ้ายของแม่น้ำทาร์ทาร์เคยเป็นเมืองหลวงของแอลเบเนียคอเคซัสในช่วงปลายศตวรรษที่ 5 [ 2 ] [ 3 ]บาร์ดาได้กลายเป็นเมืองหลักของจังหวัดอาร์รันซึ่งเป็นแอลเบเนียคอเคซัสในยุคคลาสสิก และยังคงเป็นเช่นนั้นจนถึงศตวรรษที่ 10 [ 4 ]
นิรุกติศาสตร์
ชื่อเมืองนี้มาจาก ( ภาษาอาหรับ: برذعة , โรมันไนซ์ : Bardhaʿa ) ซึ่งมาจากภาษาอาร์เมเนียโบราณPartaw ( Պարտաւ ) [ 5 ]ที่มาของชื่อยังไม่แน่นอน ตามที่นักอิหร่านวิทยาAnahit Perikhanianกล่าว ชื่อนี้มาจากภาษาอิหร่าน * pari-tāva- 'กำแพงเมือง' จาก * pari- 'รอบๆ' และ *tā̆v- 'โยน; กองขึ้น' [ 6 ] อย่างไรก็ตาม ตามที่นักประวัติศาสตร์ ชาว รัสเซีย - ดาเกสถานMurtazali Gadjiev กล่าว ชื่อนี้หมายถึง "ชาวพาร์เธีย/อาร์ซาเซียน" (เทียบกับภาษาพาร์เธีย*Parθaυ ; ภาษาเปอร์เซียกลาง : Pahlav ; ภาษาเปอร์เซียโบราณ : Parθaυa- ) [ 3 ]ชื่อนี้แสดงในภาษาจอร์เจียว่าBardav[i] (ბრდვทราน) [ 7 ] [ 8 ]
ประวัติศาสตร์
โบราณ
ตามประวัติศาสตร์ของประเทศแอลเบเนียกษัตริย์แห่งกษัตริย์ ( ชาฮันชาห์ ) แห่งอิหร่านเปโรซที่ 1 ( ครองราชย์ ค.ศ. 459–484 ) ทรงมีพระราชดำรัสให้กษัตริย์วาเชที่ 2 แห่งแอลเบเนียคอเคซัส ซึ่งเป็นข้า ราชบริพารของพระองค์ สร้างเมืองเปโรซาปัต ("เมืองของเปโรซ" หรือ "เปโรซผู้มั่งคั่ง") ขึ้น อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ ไม่น่าจะเป็นไปได้ เนื่องจากอาณาจักรแอลเบเนียคอเคซัสถูกยกเลิกโดยเปโรซหลังจากปราบปรามการก่อกบฏของวาเชที่ 2 ในช่วงกลางทศวรรษ ค.ศ. 460 [ 9 ]ดูเหมือนว่าเมืองนี้จะถูกก่อตั้งโดยเปโรซเองหลังจากขับไล่ราชวงศ์ผู้ปกครองในแอลเบเนียคอเคซัสออกไป เนื่องจากทำเลที่ตั้งที่ปลอดภัยกว่า จึงถูกกำหนดให้เป็นที่พำนักใหม่ของมาร์ซบัน ( มาร์เกรฟ ) แห่งอิหร่าน [ 10 ]ภายในแอลเบเนีย เมืองนี้ตั้งอยู่ในจังหวัดอูติก[ 11 ]เมืองนี้น่าจะเปลี่ยนชื่อเป็น Partaw (เทียบกับParthian *Parθaυ ) ระหว่างปี 485–488 และกลายเป็นเมืองหลวงใหม่ของแอลเบเนีย (แทนที่Kabalak ) ภายใต้ การปกครองของ Vachagan III ( ครองราชย์ 485–510 ) [ 3 ] [ 2 ]ซึ่งได้รับการสถาปนาขึ้นครองราชย์โดยBalash ( ครองราชย์ 484–488 ) น้องชายและผู้สืบทอดตำแหน่งของ Peroz [ 12 ]
อย่างไรก็ตาม เมืองนี้ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นที่ประทับของกษัตริย์แอลเบเนีย และเป็นสัญลักษณ์ของการปกครองโดยต่างชาติ[ 13 ]เมืองนี้ได้รับการเสริมความแข็งแกร่งโดยชาฮันชาห์คาวาดที่ 1 ( ครองราชย์ ค.ศ. 488–496, 498/9–531 ) และเปลี่ยนชื่อเป็นเปโรซคาวาด ("คาวาดผู้มีชัย") [ 12 ] [ 3 ]ถึงกระนั้น เมืองนี้ก็ยังคงถูกเรียกว่าปาร์ทาว[ 3 ]ในปี ค.ศ. 552 เมืองนี้กลายเป็นที่ตั้งของคณะสงฆ์แห่งคริสตจักรคอเคซัสแอลเบเนีย[ 3 ]ปาร์ทาวเป็นที่พำนักของเจ้าชายโคสโรว์แห่งราชวงศ์ซาสาเนียน ( โคสโรว์ที่ 2 ใน อนาคต ) หลังจากที่พระองค์ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้ว่าการแอลเบเนียโดยพระบิดาของพระองค์ฮอร์มิซด์ที่ 4 ( ครองราชย์ ค.ศ. 579–590 ) ในปี ค.ศ. 580 [ 14 ] [ 15 ]ปาร์ทาวน่าจะถูกยึดครองก่อนปี ค.ศ. 652 โดยรัฐกาหลิฟราชีดุน[ 4 ]ต่อมาเป็นที่รู้จักในภาษาอาหรับว่า บาร์ดาอา [ 16 ] [ 17 ]
ยุคกลาง

ในราวปี ค.ศ. 789 เมืองนี้ถูกกำหนดให้เป็นเมืองหลวงสำรองแห่งที่สอง (ต่อจากดวิน ) ของผู้ว่าราชการ ( ออสติกัน ) แห่งจังหวัดอาร์มินิยา [ 18 ] ผู้ว่าราชการได้เสริมความแข็งแกร่งในการป้องกันเมืองเพื่อต่อต้านการรุกรานของชาวคาซาร์ที่โจมตีมาจากทางเหนือ[ 4 ]ในปี ค.ศ. 768 สมเด็จพระสังฆราชแห่งอาร์เมเนียทั้งหมดซิออนที่ 1 บาโวนัตซี ได้เรียกประชุมสภาศาสนาที่ปาร์ตาฟ[ 19 ]ซึ่งได้นำบทบัญญัติ 24 ข้อมาใช้เพื่อแก้ไขปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการบริหารคริสตจักรอาร์เมเนียและธรรมเนียมการแต่งงาน[ 20 ]ในช่วงศตวรรษที่ 9 ถึง 10 บาร์ดาได้สูญเสียความสำคัญทางเศรษฐกิจไปให้กับเมืองกันด์ซัก/กันจา ที่อยู่ใกล้เคียงเป็นส่วนใหญ่ ที่ตั้งของสมเด็จพระสังฆราชแห่งคริสตจักรแอลเบเนียก็ถูกย้ายไปที่บาร์ดัก (เบอร์ดาคูร์) ทำให้ปาร์ตาฟกลายเป็นเพียงเขตปกครองของบิชอปเท่านั้น[ 20 ] [ 21 ]ตามคำบอกเล่าของนักภูมิศาสตร์มุสลิมEstakhri , Ibn HawqalและAl-Muqaddasi ภาษาคอเคเซียนแอลเบเนียที่โดดเด่น(ซึ่งพวกเขาเรียกว่า al-Raniya หรือ Arranian) ยังคงอยู่ในสมัยอิสลามตอนต้น และยังคงพูดใน Barda ในศตวรรษที่ 10 [ 22 ]อิบัน ฮอว์กัลตั้งข้อสังเกตว่าชาวบาร์ดาพูดภาษาอาราเนียน[ 23 ]ขณะที่เอสตาครีกล่าวว่าอาราเนียนเป็นภาษาของ "ประเทศบาร์ดา" [ 24 ]
ในช่วงเวลานี้ เมืองนี้มี ประชากร ชาวอาหรับมุสลิม จำนวนมาก รวมถึงชุมชนคริสเตียนที่มีจำนวนมากด้วย[ 4 ]บาร์ดายังเป็นที่ตั้งของสังฆมณฑลเนสโตเรียน (คริสเตียน) ในศตวรรษที่ 10 อีกด้วย เมื่อกล่าวถึงเหตุการณ์ในช่วงปลายศตวรรษที่ 11 นักประวัติศาสตร์ชาวอาร์เมเนียในศตวรรษที่ 12 อย่าง แมทธิวแห่งเอเดสซาได้บรรยายถึงปาร์ตาฟว่าเป็น "เมืองอาร์เมเนีย ["K'aghak'n Hayots'"] ซึ่งมีชื่อเรียกอีกอย่างว่าปายตาคารันและตั้งอยู่ใกล้ทะเล [แคสเปียน] อันกว้างใหญ่" [ 25 ]นักภูมิศาสตร์มุสลิมยังบรรยายถึงบาร์ดาว่าเป็นเมืองที่เจริญรุ่งเรือง มีป้อมปราการ มัสยิด (คลังสมบัติของอาร์รันตั้งอยู่ที่นี่) กำแพงเมืองและประตูเมือง และตลาด วันอาทิตย์ ที่เรียกว่า "เครากี" "โครากี" หรือ "อัล-เคอร์กี" (ชื่อที่มาจากภาษากรีก κυριακή [ kyriaki ] ซึ่งหมายถึงวันของพระเจ้าและวันอาทิตย์; คำว่าkiraki ในภาษาอาร์เมเนีย ก็มาจาก kyriaki เช่นกัน) [ 4 ] [ 26 ] [ 27 ]ในปี 914 เมืองนี้ถูกยึดครองโดยชาวรัสซึ่งปกครองอยู่เป็นเวลาหกเดือน ในปี 943 เมืองนี้ถูกโจมตีอีกครั้งโดยชาวรัสและถูกปล้นสะดม[ 28 ]นี่อาจเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เมืองบาร์ดาเสื่อมถอยในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 10 ควบคู่ไปกับการโจมตีและการกดขี่ข่มเหงของผู้ปกครองในภูมิภาคใกล้เคียง เมื่อเมืองนี้เสียพื้นที่ให้กับเบย์ลาคาน[ 4 ]
แผ่นดินไหวหลายศตวรรษ และในที่สุดการรุกรานของมองโกลได้ทำลายสถานที่สำคัญหลายแห่งของเมือง ยกเว้นสุสานของอะห์มัด โซเชย์บานาในศตวรรษที่ 14 ซึ่งสร้างโดยสถาปนิกอะห์มัด อิบนุ อัยยูบ นัคชีวานี สุสานเป็นหอคอยอิฐทรงกระบอก ตกแต่งด้วยกระเบื้องสีฟ้าคราม นอกจากนี้ยังมีมัสยิดอิหม่ามซาเดห์ที่สร้างขึ้นใหม่ ซึ่งมีหอคอยสี่แห่ง[ 29 ]
ทันสมัย
การเกษตรเป็นกิจกรรมหลักในพื้นที่ เศรษฐกิจท้องถิ่นขึ้นอยู่กับการผลิตและการแปรรูปฝ้าย ผ้าไหม สัตว์ปีก และผลิตภัณฑ์นม เส้นหยุดยิงซึ่งทำข้อตกลงกันเมื่อสิ้นสุดสงครามนาโกร์โน-คาราบัคครั้งที่หนึ่งในปี 1994 อยู่ห่างจากเมืองบาร์ดาไปทางทิศตะวันตกเพียงไม่กี่กิโลเมตร ใกล้กับเมืองเทอร์เตอร์
เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2020 ขีปนาวุธของอาร์เมเนียโจมตีเมือง ทำให้พลเรือนเสียชีวิตอย่างน้อย 21 คน รวมถึงเด็กหญิงอายุ 7 ขวบ และบาดเจ็บอีก 70 คน[ 30 ] [ 31 ] Human Rights WatchและAmnesty Internationalได้ตรวจสอบการใช้อาวุธคลัสเตอร์ของอาร์เมเนีย[ 32 ] [ 33 ]
ผู้อยู่อาศัยที่มีชื่อเสียง
- มิห์รานิดส์แห่งคอเคเซียนแอลเบเนีย : Javanshir , Varaz-Tiridates I. ฯลฯ
- ผู้ปกครองชาวอาหรับ: มูฮัมหมัด อิบนุ อะบี อัล-ซัจเป็นต้น
- ปายการ์ ข่าน อิกีร์มี ดูร์ต (Paykar Khan Igirmi Durt ) เป็นหัวหน้าเผ่า คิซิลบา ช (Qizilbash)ที่รับใช้ ราชวงศ์ซาฟา วิด แห่งเปอร์เซีย ในช่วงปลายศตวรรษที่ 16 และต้นศตวรรษที่ 17 อาชีพของเขาเจริญรุ่งเรืองในแถบตะวันออกเฉียงใต้ของเทือกเขาคอเคซัสที่ซึ่งเขาปกครองแคว้นบาร์ดาและคาเคติในนามของชาห์อับบาสที่ 1จนกระทั่งถูกโค่นล้มใน การลุกฮือ ของชาวจอร์เจียในปี 1625
แหล่งที่มา
- Bosworth, CE (1988). "Barḏaʿa" . Encyclopædia Iranica, ฉบับออนไลน์, เล่มที่ III, ตอนที่ 7 . นิวยอร์ก. หน้า779– 780.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: ไม่พบตำแหน่งผู้เผยแพร่ ( ลิงก์ ) - Chaumont, ML (1985). "แอลเบเนีย" . สารานุกรมอิหร่าน, เล่มที่ 1, ตอนที่ 8 . หน้า806– 810.
- เคนเนดี, ฮิวจ์ (2004) [1986]. ศาสดาและยุคแห่งกาลิฟา: ตะวันออกใกล้ของอิสลามตั้งแต่ศตวรรษที่ 6 ถึงศตวรรษที่ 11 ( ฉบับพิมพ์ครั้งที่สอง). ฮาร์โลว์: ลองแมน. ISBN 978-0-582-40525-7.
- Gadjiev, Murtazali (2017). "กิจกรรมการก่อสร้าง Kavād I ในแอลเบเนียคอเคซัส"อิหร่านและคอเคซัส21 (2) . Brill: 121– 131. doi : 10.1163/1573384X-20170202 .
- Howard-Johnston, James (2010). "Ḵosrow II" . สารานุกรมอิหร่านฉบับออนไลน์. สืบค้นเมื่อ9 พฤศจิกายน 2013 .
- ฮอยแลนด์, โรเบิร์ต (2020). จากแอลเบเนียถึงอาร์ราน: คอเคซัสตะวันออกระหว่างโลกยุคโบราณและโลกอิสลาม (ประมาณ 330 ปีก่อนคริสต์ศักราช – 1000 ปีคริสต์ศักราช)สำนักพิมพ์กอร์เกียสหน้า1–405 ISBN 978-1463239886.
อ่านเพิ่มเติม
- บาร์โธลด์, วิลเฮล์ม (1987) "บาร์ดะห์อาอา". ใน Houtsma, Martijn Theodoor (เอ็ด.) สารานุกรมศาสนาอิสลามฉบับแรกของ EJ Brill, 1913–1936, เล่มที่ 2: Bābā Fighānī– Dwīn ไลเดน: ยอดเยี่ยม พี 656. ไอเอสบีเอ็น 90-04-08265-4.
- ดันลอป, DM (1960) “บาร์ดา ” ในกิบบ์, HAR ; เครเมอร์ส, JH ; เลวี-โปรวองซาล อี. ; ชาคท์ เจ. ; Lewis, B. & Pellat, ช. (บรรณาธิการ). สารานุกรมอิสลาม ฉบับพิมพ์ครั้งที่สอง .เล่มที่ 1: A– B ไลเดน: อีเจ บริลล์ หน้า1040– 1041. OCLC 495469456
- Ter-Ghewondyan, Aram (1976) [1965]. สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ในอาร์เมเนียสมัยราชวงศ์บากราติด แปลโดยGarsoïan, Ninaลิสบอน: Livraria Bertrand
- อูลูบายาน, บากราต (1981) ดรวากเนอร์ ฮาโยตส์` อาเรเวลิตส์` โคห์มันต์ส` ปัทมุทยันเกตเวย์[เรื่องราวจากประวัติศาสตร์ของภูมิภาคตะวันออกของอาร์เมเนีย(ในภาษาอาร์เมเนีย) เยเรวาน: สถาบันวิทยาศาสตร์แห่งอาร์เมเนีย
ลิงก์ภายนอก
- บาร์ดา ประเทศอาเซอร์ไบจานที่เซิร์ฟเวอร์ชื่อโดเมน GEOnet