ภาษา คอปติก (คอปติกโบไฮริก: ϯⲙⲉⲧⲣⲉⲙⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ , โรมันไน ^ซ์ :  Timetremənkʰēmi ) เป็นภาษาแอฟริกาเอเชียที่หยุดการ ใช้งานแล้ว ^{[ 4 ] [ 5 ]}เป็นกลุ่มของภาษาถิ่น อียิปต์ที่เกี่ยวข้องกันอย่างใกล้ชิด [ ^{3 ]}ซึ่งแสดงถึงพัฒนาการล่าสุดของภาษาอียิปต์^[ 3 ^{] [ 6 ]}และในอดีตเคยใช้พูดโดยชาวอียิปต์เริ่มตั้งแต่ศตวรรษที่ 3 ในอียิปต์สมัยโรมัน [ ^{7 ] ภาษาคอ}ปติกถูกแทนที่ด้วยภาษาอาหรับ ในฐานะ ภาษาพูดหลักของอียิปต์หลังจากการพิชิตอียิปต์ของชาวอาหรับและค่อยๆ ถูกแทนที่ไปเรื่อยๆ ตลอดหลายศตวรรษ

ภาษาคอปติกไม่มีผู้พูดเป็นภาษาแม่ในปัจจุบัน และไม่มีผู้พูดคล่องแคล่วนอกจากนักบวชจำนวนหนึ่ง แม้ว่าจะยังคงใช้ในชีวิตประจำวันเป็นภาษาพิธีกรรมของคริสตจักรคอปติกออร์โธดอกซ์และคริสตจักรคอปติกคาทอลิก [ ^{6 ] [ 8 ] เขียน}ด้วยอักษรคอปติกซึ่งเป็นรูปแบบที่ดัดแปลงมาจากอักษรกรีกโดยมีอักษรเพิ่มเติมอีกเจ็ดตัวที่ยืมมาจาก อักษรเดโมติก ของอียิปต์^{[ 6 ]}

ภาษาถิ่นคอปติกที่สำคัญ ได้แก่ ภาษาซาฮิดิก ภาษาโบไฮริก ภาษาอัคมิมิก ภาษาฟายยูมิก ภาษาไลโคโพลิแทน (อัสยูติก) และภาษาออกซีรินไคต์ ภาษาซาฮิดิกคอปติกใช้พูดกันระหว่างเมืองอัสยูตและออกซีรินไคต์^{[ 9 ]}และเจริญรุ่งเรืองในฐานะภาษาวรรณกรรมทั่วอียิปต์ในช่วงประมาณค.ศ. 325 –  800 [ ^{6 ] ข้อความ}กโนสติกในห้องสมุดนาคฮัมมาดีส่วนใหญ่เขียนด้วยภาษาถิ่นซาฮิดิก อย่างไรก็ตาม ข้อความบางส่วนยังมีองค์ประกอบของภาษาถิ่นซูบัคมิมิก (ไลโคโพลิแทน) ซึ่งใช้ในอียิปต์ตอนบนด้วย^{[ 10 ]}ภาษาโบไฮริก ซึ่งเป็นภาษาถิ่นของอียิปต์ตอนล่างได้รับความนิยมในศตวรรษที่ 9 และเป็นภาษาถิ่นที่คริสตจักรคอปติกใช้ในพิธีกรรม^{[ 3 ]}

ในภาษาคอปติก ภาษาดังกล่าวเรียกว่าϯⲙⲉⲧⲣⲉⲙⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ ( timetremǹkhēmi ) "ภาษาอียิปต์" หรือϯⲁⲥⲡⲓ ⲛ̀ⲣⲉⲙⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ ( tiaspiǹremǹkhēmi ) "ภาษาอียิปต์" นอกจากนี้ ภาษาคอปติกยังมีคำว่าⲅⲩⲡⲧⲓⲟⲥ ( gyptios ) "ภาษาอียิปต์" ซึ่งมาจากภาษากรีกΑἰγύπτιος ( Aigúptios ) คำนี้ถูกยืมเข้าไปในภาษาอาหรับเป็น‏ قبْط ‎ ( qibṭ/qubṭ ) และจากนั้นก็แพร่ไปยังภาษาต่างๆ ในยุโรป ทำให้เกิดคำต่างๆ เช่นcopteในภาษาฝรั่งเศสซึ่งเป็นที่มาของคำว่า Copt ในภาษา อังกฤษ

ภาษาคอปติกใช้พูดในพิธีกรรมทางศาสนาในคริ สต จักรคอปติกออร์โธดอกซ์และ คริสตจักรคอปติกคาทอลิก (ควบคู่ไปกับภาษาอาหรับมาตรฐานสมัยใหม่ ) ภาษานี้ใช้พูดเฉพาะในอียิปต์ และในทางประวัติศาสตร์มีอิทธิพลน้อยมากนอกดินแดน ยกเว้นอารามที่ตั้งอยู่ในนูเบีย (ซึ่งครอบคลุมอียิปต์และซูดาน ในปัจจุบัน ) อิทธิพลทางภาษาที่เห็นได้ชัดที่สุดของภาษาคอปติกคืออิทธิพลต่อสำเนียงต่างๆ ของภาษาอาหรับอียิปต์ซึ่งมีลักษณะเด่นคือมีพื้นฐานมา จากภาษาคอปติก ในด้านคำศัพท์ รูปแบบ คำโครงสร้างประโยคและลักษณะเสียง^{[ 11 ]}

ภาษาอียิปต์อาจมีประวัติศาสตร์ที่บันทึกไว้ยาวนานที่สุดในบรรดาภาษาต่างๆ ตั้งแต่ภาษาอียิปต์โบราณซึ่งปรากฏขึ้นก่อน 3200 ปีก่อนคริสตกาล^{[ 12 ]}จนถึงช่วงสุดท้ายในภาษาคอปติกในยุคกลางภาษาคอปติกอยู่ในกลุ่มภาษาอียิปต์ยุคหลัง ซึ่งเริ่มมีการเขียนในสมัยราชอาณาจักรใหม่ของอียิปต์ภาษาอียิปต์ยุคหลังแสดงถึงภาษาพูดในยุคหลังๆ มีลักษณะเชิงวิเคราะห์ เช่นคำนำหน้าคำนามที่ระบุและไม่ระบุและ การผันคำกริยา แบบใช้คำสรรพนามดังนั้น ภาษาคอปติกจึงเป็นการอ้างอิงถึงทั้งภาษาอียิปต์ยุคล่าสุดหลังจาก ภาษา เดโมติก และระบบการเขียนใหม่ที่ดัดแปลง มา จากอักษรกรีก

ความพยายามแรกสุดในการเขียนภาษาอียิปต์โดยใช้อักษรกรีก คือการถอดเสียงชื่อเฉพาะของชาวอียิปต์เป็นภาษากรีก ซึ่งส่วนใหญ่มีอายุย้อนไปถึงสมัยอาณาจักรปโตเลมี นักวิชาการมักเรียกช่วงเวลานี้ว่ายุคก่อนภาษาคอปติก อย่างไรก็ตาม เป็นที่ชัดเจนว่าในช่วงปลายยุคนักเขียนภาษาเดโมติกได้ใช้การเขียนที่เน้นเสียงมากกว่า ซึ่งเป็นหลักฐานแสดงถึงการติดต่อทางวัฒนธรรมที่เพิ่มมากขึ้นระหว่างชาวอียิปต์และชาวกรีกแม้กระทั่งก่อนการพิชิตอียิปต์ของ อเล็กซานเดอร์มหาราช

การพิชิตอียิปต์ของอเล็กซานเดอร์มหาราชและการปกครองของกรีกในอาณาจักรปโตเลมี ในเวลาต่อมา นำไปสู่ การแพร่หลายของวัฒนธรรมกรีกและการใช้ภาษากรีก-คอปติกควบคู่กัน โดยเฉพาะในอียิปต์ตอนล่างโดยเฉพาะบริเวณสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ส่งผลให้มีคำยืมจากภาษากรีกจำนวนมากเข้ามาในภาษาคอปติก โดยเฉพาะคำที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อทางเทคนิค กฎหมาย การค้า และเทคโนโลยี^{[ 13 ]}

ความพยายามในการเขียนภาษาคอปติกด้วยอักษรกรีกน่าจะเริ่มต้นในศตวรรษที่ 1 ก่อนคริสต์ศักราช ข้อความที่เก่าแก่ที่สุดที่รู้จักมาจากศตวรรษที่ 1 หลังคริสต์ศักราช ภาษาคอปติกที่เขียนในระยะแรกนี้เรียกว่าภาษาคอปติกโบราณและคงอยู่จนถึงศตวรรษที่ 4 หรือ 5 ^{[ 14 ]}ระยะแรกของการทดลองใช้ภาษาอียิปต์ด้วยอักษรกรีกมักเรียกว่าภาษาคอปติกก่อนโบราณหรือภาษากรีก-อียิปต์ ผู้เขียนคนอื่นๆ แยกแยะระหว่างภาษาคอปติกโบราณตอนต้นและตอนปลาย^{[ 15 ]}

ภาษา คอปติกโบราณประกอบด้วย งานเขียน นอกรีตที่มีลักษณะเวทมนตร์หรือการทำนาย^{[ 16 ]}ข้อความเหล่านี้ขาดรูปแบบการเขียนที่สม่ำเสมอและคำศัพท์ภาษากรีกที่ยืมมาของวรรณกรรมคอปติกในยุคหลัง ซึ่งเป็นคริสเตียนหรือกึ่งคริสเตียนโดยสมบูรณ์ (เช่น ลัทธิไญยนิยมและ ลัทธิ มานิเคียน ) ^{[ 16 ] [ 17 ]}บางฉบับใช้ตัวอักษรกรีกทั้งหมด โดยไม่มีตัวอักษรเดโมติกอียิปต์ ที่ยืมมา ของภาษาคอปติกมาตรฐาน ในขณะที่บางฉบับใช้ตัวอักษรเดโมติกมากกว่าที่กลายเป็นมาตรฐาน^{[ 14 ]}การผลิตข้อความเวทมนตร์นอกรีตที่เขียนเป็นภาษาอียิปต์ด้วยตัวอักษรกรีกยังคงดำเนินต่อไปในยุคของวรรณกรรมคอปติก^{[ 18 ]}

ทฤษฎีดั้งเดิมทฤษฎีหนึ่งเชื่อมโยงต้นกำเนิดของภาษาคอปติกเชิงวรรณกรรมกับชุมชนกโนสติกในอเล็กซานเดรีย [ ^{19 ] อย่างไรก็ตาม}ไม่มีต้นฉบับภาษาคอปติกใดที่หลงเหลืออยู่สามารถเชื่อมโยงกับอเล็กซานเดรีย ได้ ^{[ 20 ]}อีกทฤษฎีหนึ่งเชื่อมโยงกับอารามคริสเตียนและความจำเป็นในการแปลคำสอนภาษากรีกเป็นภาษาพื้นถิ่น อย่างไรก็ตาม สัดส่วนคำศัพท์ภาษากรีกที่ยืมมาจำนวนมากในข้อความภาษาคอปติกยุคแรกทำให้ประโยชน์ในทางปฏิบัติของการแปลนั้นเป็นที่น่าสงสัย เมื่อไม่นานมานี้ มีการเสนอแนะว่าการฟื้นฟูภาษาอียิปต์ในฐานะภาษาวรรณกรรม (ในรูปแบบของภาษาคอปติก) เป็นส่วนหนึ่งของ "ความพยายามที่จะฟื้นฟูวัฒนธรรมแห่งชาติของอียิปต์" ^{[ 19 ]}เปาลา บูซี เรียกสิ่งนี้ว่า "ปฏิบัติการอัตลักษณ์" การยืนยันความแตกต่าง^{[ 21 ]}ในทางกลับกัน เนื่องจากระบบการเขียนภาษาคอปติกเกิดขึ้นพร้อมกับการเติบโตของศาสนาคริสต์ จึงอาจได้รับการกระตุ้นจากความปรารถนาที่จะแยกตัวออกจากความเกี่ยวข้องกับศาสนาเพแกนของการเขียนภาษาอียิปต์แบบดั้งเดิม^{[ 16 ]}

วรรณกรรมคอปติกปรากฏขึ้นครั้งแรกในศตวรรษที่ 3 ^{[ 17 ] [ 15 ]}ข้อความวรรณกรรมที่เก่าแก่ที่สุดคือการแปลข้อความภาษากรีก ไม่ว่าจะเป็นคริสเตียนหรือกโนสติก^{[ 19 ]}ข้อความวรรณกรรมห้าชิ้นที่ลงวันที่ในศตวรรษที่ 3 ล้วนเป็นข้อความในพระคัมภีร์ ไม่ว่าจะเป็นคำอธิบายประกอบในขอบหน้าของพระคัมภีร์ภาษากรีกหรือข้อความพระคัมภีร์สองภาษา กรีก-คอปติก มีข้อความเอกสารเพียงชิ้นเดียว คือจดหมายส่วนตัวบนแผ่นจารึก ซึ่งลงวันที่ในศตวรรษนี้^{[ 22 ]}

การพิชิตอียิปต์ของชาวอาหรับนำมาซึ่งการแพร่กระจายของศาสนาอิสลามในศตวรรษที่ 7 ในช่วงต้นศตวรรษที่ 8 อับดุลมาลิก อิบนุ มาร์วาน กาหลิบแห่งราชวงศ์อุมัยยะฮ์ได้ออกพระราชกฤษฎีกา^{[ 23 ]}ให้ภาษาอาหรับเข้ามาแทนที่ภาษากรีกโคอิเนเป็นภาษาทางการบริหาร เพียงภาษาเดียว ภาษาคอปติกในวรรณกรรมค่อยๆ เสื่อมถอยลง และภายในไม่กี่ร้อยปี บิชอปเซเวรัส อิบนุ อัล-มุคัฟฟา แห่งอียิปต์ พบว่าจำเป็นต้องเขียนประวัติศาสตร์ของบรรดาอัครสังฆราชเป็นภาษาอาหรับ อย่างไรก็ตาม ในด้านศาสนจักร ภาษานี้ยังคงมีตำแหน่งสำคัญ และ มีการเขียนข้อความ เกี่ยวกับนักบุญ จำนวนมาก ในช่วงเวลานี้ จนกระทั่งถึงศตวรรษที่ 10 ภาษาคอปติกยังคงเป็นภาษาพูดของประชากรพื้นเมืองนอกเมืองหลวง

ภาษาคอปติกเสื่อมถอยลงอย่างมากภายใต้การปกครองของอัล-ฮาคิม บิ-อัมร์ อัลลอฮ์กาหลิบฟาติมิดซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการรณรงค์ปราบปรามทางศาสนาของเขา^{[ 24 ] [ 25 ] [ 26 ]} เอมิล มาเฮอร์ อิสฮาก นักภาษาศาสตร์คอปติก ผู้มีชื่อเสียง เขียนไว้ในสารานุกรมคอปติกว่าอัล-ฮาคิม บิ-อัมร์ อัลลอฮ์ ได้ออกคำสั่งอย่างเข้มงวดห้ามใช้ภาษาคอปติกในทุกที่ ไม่ว่าจะเป็นในโรงเรียน ถนนสาธารณะ หรือแม้แต่ในบ้านเรือน ผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามอาจถูกตัดลิ้น ประเพณีปากเปล่าของคริสตจักรคอปติกเล่าถึงลิ้นที่ถูกตัดแล้วทิ้งไว้บนถนนหรือในจัตุรัสสาธารณะเพื่อข่มขู่และเตือนไม่ให้พูดภาษาคอปติก^{[ 26 ] [ 27 ]}

ในฐานะภาษาวรรณกรรมภาษาอาหรับเริ่มค่อยๆ เข้ามาแทนที่ภาษาคอปติกในหมู่ชาวอียิปต์พื้นเมืองในศตวรรษที่ 10 และน่าจะกลายเป็นภาษาวรรณกรรมที่ใช้มากที่สุดระหว่างศตวรรษที่ 11 หรือ 12 โดยงานวรรณกรรมชิ้นสุดท้ายที่เขียนด้วยภาษาคอปติกที่รู้จักกันนั้นมีอายุย้อนไปถึงปลายศตวรรษที่ 14 ^{[ 28 ]}

ภาษาคอปติกเป็นภาษาพูดหลักในอียิปต์จนถึงช่วงระหว่างศตวรรษที่ 10 ถึง 12 จากนั้นจึงกลายเป็นภาษาหลักที่ใช้กันในหมู่น้อยจนถึงอย่างน้อยศตวรรษที่ 17 ^{[ 3 ]}ภาษานี้อาจยังคงมีอยู่บ้างในพื้นที่เล็กๆ ในอียิปต์ตอนบนจนถึงศตวรรษที่ 19 ^{[ 29 ]}ในหมู่บ้านZainiya ( pi-Solsel ) ทางเหนือของลักซอร์มี การบันทึก ผู้พูดภาษาคอปติกแบบไม่ตั้งใจ ที่มีอายุมากกว่า 50 ปีไว้จนถึงช่วงปี 1930 และมีรายงาน ^ว่าพบร่องรอยของภาษาคอปติกพื้นบ้านดั้งเดิมในสถานที่อื่นๆ เช่นAbydosและDendera ^{[ 30} ]

จากยุคกลาง มีตัวอย่างภาษาคอปติกที่พิมพ์ด้วยทาร์ช ที่รู้จักกันอยู่ 2 ตัวอย่าง ได้แก่ เครื่องราง ที่แตกหัก A.Ch. 12.145 ของหอสมุดแห่งชาติออสเตรียและมหาวิทยาลัยยูทาห์ Or. P.1563r ที่สมบูรณ์กว่า ซึ่งมีกรอบข้อความภาษาคอปติกล้อมรอบข้อความหลักภาษาอาหรับ^{[ 31 ]}

เป็นสำเนาที่แตกหัก ซึ่งทำขึ้นโดยใช้แม่พิมพ์เดียวกัน โดยมองเห็นเฉพาะขอบแบบคอปติกที่มุมบนขวาเท่านั้น

เครื่องรางสี่ภาษาเกี่ยวกับผู้หลับใหลทั้งเจ็ดเนื้อหาหลักเป็นภาษาอาหรับ มีภาษาฮีบรูซีเรียและคอปติกอยู่ตามขอบ นอกจากนี้ยังมีข้อความอ้างอิงจากซูเราะห์อัตเตาบะฮ์ :129 ศตวรรษที่ 13 ^{[ 32 ]}

ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ชาวคอปติกบางคนพยายามฟื้นฟูภาษาคอปติก แต่พวกเขาไม่ประสบความสำเร็จ^{[ 33 ]}

ในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 20 สมเด็จพระสันตะปาปาซีริลที่ 6 แห่งอเล็กซานเดรียทรงริเริ่มการเคลื่อนไหวระดับชาติที่ได้รับการสนับสนุนจากคริสตจักรเพื่อฟื้นฟูภาษาคอปติก มีการตีพิมพ์ผลงานไวยากรณ์หลายเล่ม รวมถึงพจนานุกรมที่ครอบคลุมมากกว่าที่เคยมีมาก่อน ผลการค้นพบทางวิชาการในสาขาอียิปต์วิทยาและการก่อตั้งสถาบันการศึกษาภาษาคอปติกมีส่วนช่วยในการฟื้นฟูภาษามากยิ่งขึ้น ความพยายามในการฟื้นฟูภาษายังคงดำเนินต่อไป และดึงดูดความสนใจของชาวคอปติกและนักภาษาศาสตร์ทั้งในและนอกประเทศอียิปต์^{[ 34 ] [ 35 ]}

มีหลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษรน้อยมากเกี่ยวกับความแตกต่างทางสำเนียงในภาษาอียิปต์ยุคก่อนภาษาคอปติก เนื่องจากลักษณะการรวมศูนย์ของสถาบันทางการเมืองและวัฒนธรรมของสังคมอียิปต์โบราณ อย่างไรก็ตาม ภาษาอียิปต์โบราณและภาษาอียิปต์ยุคกลาง (คลาสสิก) ที่เป็นวรรณกรรมนั้นเป็นตัวแทนของสำเนียงการพูดในอียิปต์ตอนล่างรอบเมืองเมมฟิสเมืองหลวงของอียิปต์ในสมัยอาณาจักรเก่าส่วนภาษาอียิปต์ยุคหลังนั้นเป็นตัวแทนของสำเนียงการพูดในอียิปต์ตอนบน โดยเฉพาะอย่างยิ่งรอบบริเวณธีบส์เนื่องจากกลายเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมและศาสนาของอาณาจักรใหม่

ภาษาคอปติกแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนถึงสำเนียงท้องถิ่นจำนวนมากที่ใช้กันตั้งแต่ชายฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียนทางตอนเหนือของอียิปต์ ลงใต้ไปยังนูเบียและในโอเอซิสทางตะวันตก อย่างไรก็ตาม แม้ว่าสำเนียงท้องถิ่นเหล่านี้จำนวนมากจะสะท้อนถึงความแปรผันทางภาษาในระดับภูมิภาค (โดยเฉพาะด้านเสียงและคำศัพท์บางส่วน) แต่ส่วนใหญ่สะท้อนถึงประเพณีการเขียนในท้องถิ่นโดยมีความแตกต่างทางไวยากรณ์เพียงเล็กน้อย

ภาษา โบไฮริก (หรือที่รู้จักกันในชื่อภาษาเมมฟิติก) มีต้นกำเนิดในบริเวณสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ ตะวันตก ต้นฉบับภาษาโบไฮริกที่เก่าแก่ที่สุดมีอายุย้อนไปถึงศตวรรษที่ 4 แต่ข้อความส่วนใหญ่มาจากศตวรรษที่ 9 และหลังจากนั้น ซึ่งอาจเป็นเพราะสภาพการเก็บรักษาที่ไม่ดีสำหรับข้อความในภูมิภาคที่ชื้นของอียิปต์ตอนเหนือ ภาษาโบไฮริกแสดงให้เห็นลักษณะอนุรักษ์นิยมหลายประการในด้านคำศัพท์และระบบเสียงที่ไม่พบในภาษาถิ่นอื่น ๆ ภาษาโบไฮริกเป็นภาษาถิ่นที่ใช้เป็นภาษาพิธีกรรมของคริสตจักรคอปติกออร์โธดอกซ์สมัยใหม่ โดยเข้ามาแทนที่ภาษาซาฮิดิกในช่วงศตวรรษที่ 11 ในการใช้พิธีกรรมในปัจจุบัน มีประเพณีการออกเสียงสองแบบ ซึ่งเกิดขึ้นจากการปฏิรูปที่ต่อเนื่องกันในศตวรรษที่ 19 และ 20 (ดูการปฏิรูปการออกเสียงภาษาคอปติก ) ความพยายามในการฟื้นฟูสมัยใหม่นั้นอิงตามภาษาถิ่นนี้

ภาษาบาชมูริก (หรือที่รู้จักกันในชื่อ มันซูเรียน ภาษาถิ่นจี และบาชมูเรียน) เป็นภาษาถิ่นย่อยของภาษาโบไฮริก ซึ่งน่าจะพูดกันในบริเวณสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ทางตะวันออก ลักษณะเด่นคือการใช้ตัวอักษรกรีกเพียงอย่างเดียวในการแทนหน่วยเสียงของภาษาคอปติก

ภาษาซาฮิดิก (หรือที่รู้จักกันในชื่อภาษาเธไบอิกหรือภาษาเธบัน) เป็นภาษาถิ่นที่ใช้เขียนตำราภาษาคอปติกส่วนใหญ่ และเป็นภาษาถิ่นหลักในยุคก่อนอิสลามสถานที่ที่พูดภาษานี้ยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ ชื่อของมันซึ่งมาจากคำภาษาอาหรับว่าAṣ-ṣa'idซึ่งหมายถึงอียิปต์ตอนบน [ตอนใต้] บ่งบอกว่าพูดกันที่นั่น แต่ลักษณะของภาษาซาฮิดิกดูเหมือนจะบ่งชี้ว่าพูดกันทางตอนเหนือ นอกจากนี้ยังเป็นไปได้ว่าภาษาซาฮิดิกเป็นภาษาถิ่นในเมืองที่พูดกันในศูนย์กลางเมืองใหญ่ของธีบส์และเมมฟิส ซึ่งทำให้แตกต่างจากภาษาถิ่นในชนบทอื่นๆ^{[ 13 ]}ประมาณปี 300 เริ่มมีการเขียนในรูปแบบวรรณกรรม รวมถึงการแปลส่วนสำคัญของพระคัมภีร์ (ดูฉบับภาษาคอปติกของพระคัมภีร์ ) ในศตวรรษที่ 6 การสะกดคำที่เป็นมาตรฐานได้เกิดขึ้นทั่วอียิปต์ นักเขียนพื้นเมืองเกือบทั้งหมดเขียนด้วยภาษาถิ่นคอปติกนี้ อักษรซาฮิดิกถูกท้าทายโดยอักษรโบไฮริกตั้งแต่ศตวรรษที่ 9 เป็นต้นมา แต่ก็มีหลักฐานปรากฏให้เห็นจนถึงศตวรรษที่ 14

ในขณะที่ข้อความในภาษาคอปติกสำเนียงอื่นๆ ส่วนใหญ่เป็นการแปลจากวรรณกรรมและตำราทางศาสนาของกรีก แต่ภาษาซาฮิดิกเป็นภาษาสำเนียงเดียวที่มีวรรณกรรมและข้อความที่ไม่ใช่วรรณกรรมดั้งเดิมจำนวนมาก เนื่องจากภาษาซาฮิดิกมีลักษณะส่วนใหญ่เหมือนกับภาษาคอปติกสำเนียงอื่นๆ โดยมีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างออกไปเพียงเล็กน้อย และมีคลังข้อความที่รู้จักกันอย่างกว้างขวาง จึงเป็นภาษาสำเนียงที่ผู้เรียนภาษาคอปติกนิยมศึกษา โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักวิชาการนอกคริสตจักรคอปติก

ภาษาโปรโต-ธีบันเป็นภาษาถิ่นของภาษาคอปติกที่มีหลักฐานเพียงแหล่งเดียวเท่านั้น เนื่องจากข้อมูลเกี่ยวกับภาษานี้มีจำกัด แต่ภาษาโปรโต-ธีบันมีความคล้ายคลึงกับภาษาถิ่นโปรโต-ซาฮิดิกที่สร้างขึ้นใหม่มาก รูปแบบการเขียนภาษาคอปติกที่ใช้ในหลักฐานแหล่งเดียวนี้ก็มีความแตกต่างเช่นกัน เนื่องจากมีตัวอักษร 10 ตัวจากอักษรเดโมติก ซึ่งสูงกว่าภาษาถิ่นอื่นๆ อย่างมีนัยสำคัญ^{[ 39 ]}

ภาษาฟายุมิก (หรือที่รู้จักกันในชื่อ โครโคดิโลโปลิก ในงานเขียนเก่าๆ มักเรียกว่า บาชมูริก) เป็นภาษาที่ใช้พูดกันเป็นหลักในฟายุมทางตะวันตกของหุบเขาแม่น้ำไนล์ มีหลักฐานการใช้ตั้งแต่ศตวรรษที่ 3 ถึง 10 สิ่งที่โดดเด่นที่สุดคือการเขียนด้วยⲗ (ซึ่งตรงกับ เสียง / l / ) ในขณะที่ภาษาถิ่นอื่นๆ โดยทั่วไปใช้ⲣ / r / (น่าจะตรงกับเสียง[ ɾ ] ) ในยุคแรกๆ ของภาษาอียิปต์เสียงเหลวไม่ได้ถูกแยกแยะในการเขียน จนกระทั่งถึงสมัยราชอาณาจักรใหม่ เมื่อภาษาอียิปต์ตอนปลายกลายเป็นภาษาทางการปกครอง การสะกดคำของภาษาอียิปต์ตอนปลายใช้กราฟีมที่รวมกราฟีมของ/ r /และ/ n / เข้าด้วย กัน เพื่อแสดงเสียง/ l /ส่วนภาษาเดโมติกนั้นแสดงเสียง/ l /โดยใช้เครื่องหมายกำกับเสียงแบบต่างๆ ของ/ r /

ภาษาเฟยูมิคใต้ (หรือเรียกอีกอย่างว่า ภาษาถิ่นที่ 5) เป็นภาษาที่ใช้พูดกันในบริเวณเมืองเบนีซูเอฟและบุช ในปัจจุบัน และแตกต่างจากภาษาเฟยูมิคกลางตรงที่ไม่มีการออกเสียงแบบแลมบ์ดาซิสม์

ภาษาอาชมูนินิก (หรือที่รู้จักกันในชื่อ เฮอร์โมโปลิก หรือ ภาษาถิ่น H) เป็นภาษาที่ใช้พูดกันในบริเวณเมืองชมูนและมีลักษณะร่วมกับภาษาฟายูมิกทางใต้ เช่น การซ้ำเสียงสระ และการไม่มีการเปลี่ยนแปลงเสียงแบบแลมบ์ดาซิส

ภาษาอ็อกซีรินไคต์ (หรือที่รู้จักกันในชื่อ เมโซเค็มิก หรือที่อาจทำให้สับสนคือ อียิปต์กลาง) เป็นภาษาถิ่นของเมืองอ็อกซีรินคัสและพื้นที่โดยรอบ มีลักษณะคล้ายคลึงกับภาษาฟายยูมิก และมีหลักฐานปรากฏในต้นฉบับจากศตวรรษที่ 4 และ 5

ภาษาไลโคโพลิแทน (หรือที่รู้จักกันในชื่อภาษาซูบัคมีมิกและภาษาอัสยูติก) เป็นภาษาถิ่นที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับภาษาอัคมีมิกในแง่ของช่วงเวลาและสถานที่ที่พบหลักฐานการใช้ แต่ต้นฉบับที่เขียนด้วยภาษาไลโคโพลิแทนมักมาจากบริเวณอัสยูตความแตกต่างหลักระหว่างสองภาษาถิ่นนี้ดูเหมือนจะเป็นความแตกต่างในด้านภาพเขียน ภาษาไลโคโพลิแทนถูกนำมาใช้อย่างกว้างขวางในการแปลงานเขียนของลัทธิไญยนิยมและ ลัทธิ มานิเคียนรวมถึงตำราในห้องสมุดนาคฮัมมาดีด้วย

ภาษาอัคมิมิค (เรียกอีกอย่างว่า เชมมิค หรือ พาโนโปลิช) เป็นภาษาถิ่นของบริเวณรอบเมืองอัคมิม ( ภาษากรีกโบราณ : Πανὸς πόλις , โรมัน :  พาโนโปลิส ) ภาษานี้เฟื่องฟูในช่วงศตวรรษที่ 4 และ 5 หลังจากนั้นก็ไม่มีหลักฐานการเขียนใดๆ ภาษาอัคมิมิคเป็นภาษาถิ่นคอปติกที่เก่าแก่ที่สุดในเชิงเสียง ลักษณะเด่นอย่างหนึ่งคือการคงไว้ซึ่งหน่วยเสียง/ x / ซึ่ง ในภาษาถิ่นอื่นๆ ส่วนใหญ่ จะออกเสียงเป็น/ ʃ /

ภาษาอัสวานิก (หรือที่รู้จักกันในชื่อภาษาไซเอนิก) เป็นภาษาถิ่นของบริเวณรอบเมืองอัสวานมีความใกล้เคียงกับภาษาอัคมิกมาก และบางครั้งก็ถือว่าเป็นภาษาถิ่นย่อย แม้ว่าสิ่งที่ทำให้แตกต่างคือการเขียน "ϩ" นำหน้าคำสรรพนาม ตัวอย่างเช่น ในภาษาคอปติกมาตรฐานจะออกเสียงว่าอัฟโซซึ่งหมายถึง ดื่ม แต่ในภาษาถิ่นอัสวานิกจะออกเสียงว่าฮาฟโซนอกจากนี้ยังมีวิธีการเขียนที่เป็นเอกลักษณ์ โดยใช้ตัวอักษร " ⲃ " แทนตัวอักษร "ϥ"

ภาษา คอปติกให้หลักฐานที่ชัดเจนที่สุดเกี่ยวกับ สัทวิทยาของ ภาษา อียิปต์ยุค หลังจากระบบการเขียน ซึ่งระบุเสียงสระอย่างครบถ้วนและบางครั้งก็ระบุรูปแบบการเน้นเสียง ระบบสัทวิทยาของภาษาอียิปต์ยุคหลังเป็นที่รู้จักกันดีกว่าระบบสัทวิทยาของภาษาในยุคคลาสสิก เนื่องจากมีแหล่งข้อมูลจำนวนมากขึ้นที่ระบุเสียงภาษาอียิปต์ รวมถึงอักษรลิ่มที่มีการถอดเสียงคำและวลีภาษาอียิปต์ และการถอดเสียง ชื่อภาษา เซมิติกตะวันตกเฉียงเหนือ เป็นภาษาอียิปต์ นอกจากนี้ เสียงภาษาคอปติกยังเป็นที่รู้จักจากกระดาษปาปิรัสภาษาคอปติก-อาหรับหลายแผ่น ซึ่งใช้อักษรอาหรับในการถอดเสียงภาษาคอปติกและในทางกลับกัน สิ่งเหล่านี้มีอายุย้อนไปถึงยุคกลางของอิสลาม ซึ่งในขณะนั้นยังมีการพูดภาษาคอปติกอยู่^{[ 40 ]}

นักวิชาการภาษาคอปติกมีความเห็นที่แตกต่างกันบ้างเกี่ยวกับการตีความสัทศาสตร์ที่ถูกต้องของระบบการเขียนภาษาคอปติก ความแตกต่างนั้นอยู่ที่วิธีการตีความคู่ตัวอักษรⲉ/ⲏและⲟ/ⲱในภาษากรีกโบราณสำเนียง แอทติก ในศตวรรษที่ 5 ก่อนคริสต์ศักราช สมาชิกตัวแรกของแต่ละคู่คือสระปิดสั้น/e, o/และสมาชิกตัวที่สองคือสระเปิดยาว/ɛː, ɔː/ในการตีความสัทวิทยาของภาษาคอปติกบางแบบ^{[ 41 ]}ถือว่าความแตกต่างของความยาวเป็นหลัก โดยⲉ/ⲏ คือ /e, eː/และⲟ/ⲱคือ/o, oː / นักวิชาการคนอื่นๆ^{[ 42 ]}โต้แย้งการวิเคราะห์ที่แตกต่างออกไป โดยที่ⲉ/ⲏและⲟ/ⲱถูกตีความว่าเป็น/e, ɛ/และ/o, ɔ /

แผนภูมิทั้งสองนี้แสดงทฤษฎีสัทวิทยาของสระในภาษาคอปติกสองทฤษฎี:

สำเนียงท้องถิ่นมีความแตกต่างกันในการออกเสียง ความแตกต่างระหว่าง[ o ]และ[ u ]ดูเหมือนจะเป็นความแตกต่างทางหน่วยเสียงย่อย หลักฐานไม่เพียงพอที่จะพิสูจน์ว่าสระเหล่านี้แตกต่างกัน และหากเป็นเช่นนั้น ความแตกต่างก็จะมีภาระหน้าที่ต่ำมากสำหรับ สำเนียงท้องถิ่นที่ใช้การสะกด⟨ ⲉⲓ ⟩สำหรับสระตัวเดียว ดูเหมือนว่าจะไม่มีความแตกต่างทางเสียงจาก⟨ ⲓ ⟩

สระที่มีการสะกดคำซ้ำกันนั้นถือว่ายาวในที่นี้ แต่มีการถกเถียงกันอย่างมากว่าสระซ้ำกันเหล่านี้แสดงถึงสระยาวหรือเสียงหยุดเส้นเสียง^{[ 43 ]}

ไม่มีการแบ่งแยกความยาวในตำแหน่งเน้นเสียงสุดท้าย แต่จะมีเฉพาะสระที่ออกเสียงยาวเท่านั้นที่ปรากฏในตำแหน่งนั้น: ⟨ ( ⲉ)ⲓ, ⲉ, ⲁ, ⲟ~ⲱ, ⲟⲩ ⟩

ในภาษาซาฮิดิก ตัวอักษรⲉใช้สำหรับเสียงสั้น/ e /ก่อนเสียงเสียดแทรกหลัง และยังใช้สำหรับเสียงสระกลางที่ไม่เน้นเสียง/ ə / ด้วย เป็นไปได้ว่าอาจมีการแยกความแตกต่างระหว่างเสียงสั้น/ ɛ /และ/ a / ด้วย แต่ถ้ามี ความแตกต่างนั้นก็จะมีน้อยมาก

ภาษาโบไฮ ริกไม่มีสระเสียงยาว/ i /เขียนเพียง⟨ⲓ⟩ เท่านั้น ดังที่กล่าวมาข้างต้น เป็นไปได้ว่า/u/ และ /o/ เป็นสระที่แตกต่างกันไม่ใช่เพียงแค่หน่วยเสียงย่อย

ในภาษาคอปติกยุคปลาย (หรือก็คือภาษาโบไฮริกยุคปลาย) สระถูกลดรูปเหลือเพียงสระที่พบในภาษาอาหรับอียิปต์ คือ/a, i, u/ ⟨ ⲱ , ⲟ ⟩กลายเป็น/ u / , ⟨ ⲉ ⟩กลายเป็น/ æ /และ⟨ ⲏ ⟩กลายเป็น/ ɪ /หรือ/ æ / ส่วน ⟨ ⲏ ⟩นั้นอธิบายได้ยากอย่างไรก็ตาม โดยทั่วไปแล้วจะกลายเป็น/ æ /ในพยางค์เดียวที่เน้นเสียง, / ɪ /ในพยางค์เดียวที่ไม่เน้นเสียง และในพยางค์หลายพยางค์ จะกลายเป็น / æ /เมื่อตามด้วย/ i /และ / ɪ / เมื่อไม่ตาม ด้วย / i /

ในภาษาเมโซเค็มิกไม่มีสระที่เขียนซ้ำกัน ตัวอย่างความสอดคล้องกับภาษาซาฮิดิกมีดังนี้:

ยังไม่ชัดเจนว่าความสอดคล้องกันเหล่านี้สะท้อนถึงการออกเสียงที่แตกต่างกันในภาษาเมโซเค็มิก หรือเป็นการเลียนแบบสระยาวของภาษากรีก⟨η, ω⟩ กันแน่

เช่นเดียวกับสระ มีความเห็นที่แตกต่างกันเกี่ยวกับการตีความที่ถูกต้องของตัวอักษรพยัญชนะคอปติก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเกี่ยวกับตัวอักษรϫ และ ϭ ϫ ถูกถอดเสียงเป็น⟨j⟩ ในแหล่งข้อมูลคอปติกเก่าหลายแหล่ง และϭเป็น⟨ɡ⟩ ^{[ 41 ]}หรือ⟨č⟩แลมบ์ดิน (1983)ตั้งข้อสังเกตว่าการออกเสียงตามธรรมเนียมในปัจจุบันนั้นแตกต่างจากการออกเสียงโบราณที่เป็นไปได้: ϫ ในภาษาซาฮิดิก น่าจะออกเสียง ว่า [ tʲ ]และϭน่าจะออกเสียงว่า[ kʲ ]เรนท์เกส (2004 , หน้า 22) แนะนำว่าϫออกเสียงว่า [ tʃ ]

นอกจากจะพบในคำยืมจากภาษากรีกแล้ว ตัวอักษร⟨φ, θ, χ⟩ยังถูกใช้ในคำพื้นเมืองสำหรับลำดับของ/p, t, k/บวกกับ/ h /เช่นⲑⲉ = ⲧ-ϩⲉ "ทาง" (เอกพจน์หญิง) และⲫⲟϥ = ⲡ-ϩⲟϥ "งู" (เอกพจน์ชาย) ตัวอักษรเหล่านี้ไม่ได้ใช้ในลักษณะนี้ในภาษาโบไฮริก ซึ่งใช้ตัวอักษรเหล่านี้สำหรับเสียงเดี่ยวๆ

เป็นไปได้ว่าภาษาคอปติกมีเสียงหยุดเส้นเสียง[ ʔ ]แม้ว่าจะไม่มีหลักฐานที่แน่ชัด ผู้สนับสนุนทฤษฎีนี้ตั้งสมมติฐานว่าเสียงหยุดเส้นเสียงนั้นถูกแทนด้วยⲁในตำแหน่งต้นคำ ด้วยⲓในตำแหน่งท้ายคำในคำพยางค์เดียวในภาษาถิ่นทางเหนือ และⲉในคำพยางค์เดียวในภาษาอัคมิมิกและอัสซิอูติก ในภาษาซาฮิดิก มีการตั้งสมมติฐานว่ามันแทนสระตัวที่สองของสระคู่^{[ 46 ]}

ในภาษาคอปติกยุคปลาย (ประมาณศตวรรษที่ 14) เสียงโบไฮริกที่ไม่ปรากฏในภาษาอาหรับอียิปต์ได้หายไป การเปลี่ยนแปลงที่อาจเกิดขึ้นจากความแตกต่างระหว่างเสียงเบาและเสียงมีลมหายใจไปเป็นเสียงก้องและเสียงเบา มีหลักฐานยืนยันเฉพาะจากเสียงอัลวีโอลา ซึ่งเป็นเพียงที่เดียวที่ภาษาอาหรับมีความแตกต่างเช่นนี้

ในยุคแรกๆ ของภาษาอียิปต์อาจมีการแยกความแตกต่างระหว่างเสียงพยัญชนะริมฝีปากสองข้างที่ไม่มีเสียงและมีเสียง แต่ดูเหมือนว่าความแตกต่างนี้จะหายไปแล้ว ภาษาอียิปต์ตอนปลาย ภาษาเดโมติก และภาษาคอปติก ต่างก็ใช้อักษรของตนเองสลับกันไปมาเพื่อบ่งบอกเสียงทั้งสองแบบ ตัวอย่างเช่น คำว่า 'เหล็ก' ในภาษาคอปติก ปรากฏสลับกันเป็นⲡⲉⲛⲓⲡⲉ , ⲃⲉⲛⲓⲡⲉและⲃⲓⲛⲓⲃⲉซึ่งอาจสะท้อนถึงความแตกต่างของสำเนียงท้องถิ่น อักษรทั้งสองตัวถูกใช้สลับกับⲫและϥเพื่อบ่งบอกเสียง/ f /และⲃยังถูกใช้ในหลายๆ ข้อความเพื่อบ่งบอกเสียงพยัญชนะริมฝีปากสองข้างแบบกึ่งสระ/ w /นักภาษาศาสตร์คอปติกเชื่อว่าⲃ ในภาษาคอปติก ออกเสียงเป็นเสียงเสียดแทรกริมฝีปากสองข้างที่มีเสียง[ β ]ในพิธีกรรมของคริสตจักรคอปติกในปัจจุบัน ตัวอักษรนี้ออกเสียงเป็น/ v /แต่เกือบจะแน่นอนว่าเป็นผลมาจากการปฏิรูปการออกเสียงที่ริเริ่มขึ้นในศตวรรษที่ 19

ในขณะที่ภาษาอียิปต์โบราณแยกความแตกต่างระหว่าง/ s /และ/ z /เสียงทั้งสองนี้ดูเหมือนจะแปรผันได้อย่างอิสระในภาษาคอปติก เช่นเดียวกับที่เคยเป็นมาตั้งแต่สมัยอียิปต์กลาง อย่างไรก็ตาม เสียงทั้งสองนี้จะแตกต่างกันเฉพาะในคำยืมจากภาษากรีกเท่านั้น ตัวอย่างเช่น คำว่าⲁⲛⲍⲏⲃ ( anzēb ) และⲁⲛⲥⲏⲃⲉ ( ansēbə ) ซึ่งแปลว่า 'โรงเรียน' ในภาษาคอปติกนั้น มีเสียงเหมือนกัน พยัญชนะอื่นๆ ที่บางครั้งดูเหมือนจะแปรผันได้อย่างอิสระหรือมีการกระจายตัวที่แตกต่างกันไปในแต่ละสำเนียง ได้แก่[ t ]และ[ d ] , [ ɾ ]และ[ l ] (โดยเฉพาะในสำเนียงฟายูมิก ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของภาษาอียิปต์ยุคก่อน) และ[ k ]และ[ ɡ ] โดยพยัญชนะหยุดที่ไม่มีเสียงจะพบได้บ่อยกว่าในคำภาษาคอปติก และพยัญชนะหยุดที่มีเสียงจะพบได้บ่อยกว่าในคำยืมจากภาษากรีก นอกเหนือจากพยัญชนะเหลวแล้วรูปแบบนี้อาจบ่งชี้ถึงการเปลี่ยนแปลงทางเสียง ในภาษาอียิปต์ยุคหลัง ซึ่งนำไปสู่การทำให้เสียงระเบิดก้องที่เกิดจากลิ้นแตะเพดานอ่อนและลิ้นแตะเพดานอ่อน เป็นกลาง เมื่อมีการออกเสียงระเบิดก้อง มักเป็นผลมาจากการออกเสียงพยัญชนะที่อยู่ใกล้กับ/ n /

ต้นฉบับโบราณบางฉบับมีอักษรⳋหรือⳃ ç แทนที่อักษร ϣ šในอักษรซาฮิดิกและโบไฮริกและอักษรอัคมิมิกมีⳉ xดูเหมือนว่าเสียงนี้จะหายไปตั้งแต่ช่วงแรกๆ

ภาษาคอปติกใช้ระบบการเขียนที่ได้มาจากอักษรกรีก เกือบทั้งหมด โดยมีการเพิ่มอักษรจำนวนหนึ่งที่มีต้นกำเนิดมาจากอักษรเดโมติกของอียิปต์ซึ่งเทียบได้กับอักษรไอซ์แลนด์ ที่มาจากอักษรละติน ซึ่งรวมถึงอักษรรูนหนาม[ 48 ^{]มีความ}แตกต่างกันบ้างในจำนวนและรูปแบบของสัญลักษณ์เหล่านี้ขึ้นอยู่กับสำเนียง อักษรบางตัวในอักษรคอปติกที่มีต้นกำเนิดมาจากกรีกมักสงวนไว้สำหรับคำภาษากรีก ข้อความภาษาคอปติกโบราณใช้กราฟีมหลายตัวที่ไม่ได้รับการคงไว้ในการเขียนภาษาคอปติกในศตวรรษต่อมา

ในภาษา Sahidic ขอบเขต ของพยางค์อาจถูกทำเครื่องหมายด้วยเส้นขีดเหนือบรรทัด ⟨◌̄⟩ หรือเส้นขีดอาจเชื่อมตัวอักษรเข้าด้วยกันในคำเดียว เนื่องจากข้อความภาษาคอปติกไม่ได้ระบุการแบ่งคำไว้อย่างชัดเจน บางประเพณีการเขียนใช้เครื่องหมายไดแอเรซิสเหนือตัวอักษรⲓและⲩที่ต้นคำหรือเพื่อทำเครื่องหมายสระควบ ภาษา Bohairic ใช้จุดหรือเส้นขีดเล็กๆ ที่เรียกว่าϫⲓⲛⲕⲓⲙ ( jinkim , "การเคลื่อนไหว") เมื่อ วาง jinkimไว้เหนือสระ จะออกเสียงแยกต่างหาก และเมื่อวางไว้เหนือพยัญชนะ จะ มีเสียง ⲉ สั้นๆ นำหน้า^{[ 49 ]}

ภาษา คอปติกเป็นภาษาแบบหลอมรวม (ผันคำ) เป็นหลัก แม้ว่านักวิชาการบางคน เช่นLoprieno (1995)จะเสนอแนะว่ามันมี แนวโน้ม แบบเชื่อมคำหรือแม้แต่แบบสังเคราะห์หลายส่วนก็ตาม สัณฐานวิทยาของมันอาศัยการเติมคำนำหน้าและคำเชื่อมเป็น อย่างมาก แต่รูปแบบเหล่านี้มักจะเข้ารหัสหน้าที่ทางไวยากรณ์หลายอย่าง^{[ 50 ]}ลำดับคำมาตรฐานของมันคือประธาน-กริยา-กรรมแม้ว่ามันสามารถเปลี่ยนเป็นกริยา-ประธาน-กรรมได้หากมีคำบุพบทที่เหมาะสมอยู่หน้าประธาน จำนวน เพศ กาล และอารมณ์ถูกทำเครื่องหมายด้วยคำนำหน้าและคำเชื่อม ซึ่งวิวัฒนาการมาจากภาษาอียิปต์ตอนปลายในขณะที่ภาษาอียิปต์ในระยะแรกใช้การเติมคำต่อท้ายสำหรับการผันกริยา ภาษาคอปติกส่วนใหญ่แทนที่สิ่งเหล่านี้ด้วยโครงสร้างแบบอ้อมและการผันคำตามคำนำหน้า แม้ว่าร่องรอยของการผันคำต่อท้ายจะยังคงหลงเหลืออยู่ในกริยาบางคำและโครงสร้างแสดงความเป็นเจ้าของ ตัวอย่างเช่นรูปแบบภาษาอียิปต์กลาง*satāpafa ('เขาเลือก' เขียน ด้วยอักษรฮีโรกลิฟว่า stp.f ) สอดคล้องกับภาษาคอปติก (Sahidic) f.sotp ( ϥⲥⲱⲧⲡ̅ , 'เขาเลือก') โดยที่คำนำหน้า "f-" เข้ารหัสหน้าที่ทางไวยากรณ์หลายอย่างพร้อมกัน ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของสัณฐานวิทยาแบบหลอมรวมมากกว่าการรวมคำ^{[ 50 ]}

คำนามภาษาคอปติกทั้งหมดมีเพศทางไวยากรณ์ไม่ว่าจะเป็นเพศชายหรือเพศหญิง โดยปกติจะระบุด้วยคำนำหน้าคำนามเช่นเดียวกับในภาษาโรมานซ์แม้ว่าคำนำหน้าคำนามในภาษาคอปติกจะเป็นคำนำหน้าคำนามมากกว่าคำแยกต่างหาก คำนามเพศชายจะระบุด้วยคำนำหน้าคำนาม/pə, peː/และคำนามเพศหญิงจะระบุด้วยคำนำหน้าคำนาม/tə, teː/ ^{[ 51 ]}ในสำเนียงซาฮิดิก และ/pi, əp/และ/ti, ət/ในสำเนียงโบไฮริก

โบแฮร์: ⲡⲓⲣⲱⲙⲓ /pəˈɾomə/ – 'the man' / ϯϫⲓϫ /təˈt͡ʃiːt͡ʃ/ – 'the hand'

ซาฮิดิก: ⲡⲉⲣⲱⲙⲉ /pəˈɾomə/ – 'ผู้ชาย' / ⲧⲉϫⲓϫ /təˈt͡ʃiːt͡ʃ/ – 'มือ'

คำนำหน้าคำนามแบบเจาะจงและไม่เจาะจงยังบ่งบอกถึงจำนวนด้วย อย่างไรก็ตาม มีเพียงคำนำหน้าคำนามแบบเจาะจงเท่านั้นที่บ่งบอกเพศ ภาษาคอปติกมีรูปพหูพจน์ที่ไม่สมบูรณ์อยู่ หลายรูป ซึ่งเป็นร่องรอยของภาษาอียิปต์โบราณ แต่ในกรณีส่วนใหญ่ คำนำหน้าคำนามจะบ่งบอกจำนวน โดยทั่วไป คำนามที่ผันตามรูปพหูพจน์จะลงท้ายด้วย/wə/แต่ก็มีข้อยกเว้นอยู่บ้าง รูปคู่เป็นอีกหนึ่งลักษณะของภาษาอียิปต์โบราณที่ยังคงหลงเหลืออยู่ในภาษาคอปติกเพียงไม่กี่คำ เช่นⲥⲛⲁⲩ ( snau ) 'สอง'

คำที่มีต้นกำเนิดจากภาษากรีกจะคงเพศทางไวยากรณ์เดิมไว้ ยกเว้นคำนามที่เป็นกลาง ซึ่งจะเปลี่ยนเป็นเพศชายในภาษาคอปติก

การแสดง ความเป็นเจ้าของคำนามเฉพาะเจาะจง นั้นจะใช้คำนำหน้าแสดงความเป็นเจ้าของ หลายคำ โดย คำนำหน้าเหล่านี้จะสอดคล้องกับบุคคลจำนวนและเพศของผู้เป็นเจ้าของ รวมถึงจำนวนและเพศของคำนามที่ถูกครอบครอง รูปแบบของคำนำหน้าแสดงความเป็นเจ้าของจะแตกต่างกันไปตามสำเนียงท้องถิ่น

สรรพนามในภาษาคอปติกมีสองประเภท คือ สรรพนามอิสระและสรรพนามตามประธาน สรรพนามอิสระใช้เมื่อสรรพนามนั้นทำหน้าที่เป็นประธานของประโยค เป็นกรรมของกริยา หรือใช้ร่วมกับคำบุพบท ส่วนสรรพนามตามประธานนั้นเป็นชุดของคำนำหน้าและคำต่อท้ายที่สามารถต่อท้ายกริยาและคำนามอื่นๆ ได้ ดังนั้น กริยาในภาษาคอปติกจึงสามารถผันตามบุคคล จำนวน และเพศของประธานและกรรมได้ โดยคำนำหน้าสรรพนามจะบ่งบอกประธาน และคำต่อท้ายสรรพนามจะบ่งบอกกรรม เช่น "I I'have'it the ball." เมื่อ (เช่นในกรณีนี้) ประธานเป็นสรรพนาม โดยปกติแล้วจะไม่แสดงออกมาในรูปอิสระอีก เว้นแต่เพื่อเน้นย้ำ

เช่นเดียวกับในภาษา Afroasiatic อื่น ๆ เพศของคำสรรพนามจะแตกต่างกันเฉพาะในเอกพจน์บุรุษที่สองและที่สามเท่านั้น

คำคุณศัพท์ส่วนใหญ่ในภาษาคอปติกนั้น แท้จริงแล้วเป็นคำนามที่มีอนุภาคแสดงคุณลักษณะnเพื่อทำให้เป็นคำคุณศัพท์ ในทุกช่วงของภาษาอียิปต์ หน่วยคำนี้ยังใช้เพื่อแสดงกรรมวาจกด้วย ตัวอย่างเช่น คำในภาษาโบไฮริกสำหรับ 'ชาวอียิปต์' คือ ⲣⲉⲙⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ /remənkʰeːmə/ซึ่งเป็นการรวมกันของคำนำหน้านามⲣⲉⲙ- rem- (รูปย่อของⲣⲱⲙⲓ rōmi 'คน') ตามด้วยหน่วยคำแสดงกรรมวาจกⲛ̀ ən ('ของ') และสุดท้ายคือคำว่าอียิปต์ⲭⲏⲙⲓ kʰēmi

ภาษาคอปติก เช่นเดียวกับภาษาอียิปต์โบราณและภาษาเซมิติก มีโครงสร้างทางสัณฐานวิทยาแบบรากศัพท์และรูปแบบ หรือแบบแม่แบบ โดยความหมายพื้นฐานของคำกริยาจะอยู่ในรากศัพท์ และรูปคำต่างๆ ที่ได้มาจากรากศัพท์นั้นได้มาจากการเปลี่ยนแปลงรูปแบบสระ ตัวอย่างเช่น รากศัพท์ของคำว่า 'สร้าง' คือktซึ่งมีรูปคำที่ได้มาจากรากศัพท์นั้นสี่รูป:

1. ⲕⲟⲧ kɔt (เกรดเฉลี่ยของรัฐ)
2. ⲕⲉⲧ- ket- (เกรดที่ระบุ)
3. ⲕⲟⲧ⸗ kot= (ระดับสถานะสรรพนาม)
4. ⲕⲉⲧ kɛt (ระดับสถานะ)

(ระดับสถานะนามเรียกอีกอย่างว่าสถานะโครงสร้างในไวยากรณ์ภาษาคอปติกบางตำรา)

ระดับสถานะสัมบูรณ์ นาม และสรรพนาม ใช้ในบริบททางไวยากรณ์ที่แตกต่างกัน ระดับสถานะสัมบูรณ์ของกริยาที่ต้องการกรรม ใช้ก่อนกรรมตรงที่มีคำบุพบทกรรม/ən, əm/และระดับสถานะนาม ใช้ก่อนกรรมตรงที่ไม่มีเครื่องหมายกรณี ระดับสถานะสรรพนาม ใช้ก่อนคำบุพบทกรรมตรงที่เป็นสรรพนาม นอกจากนี้ กริยาหลายคำยังมีระดับสถานะที่เป็นกลาง ใช้เพื่อแสดงสถานะที่เกิดจากการกระทำของกริยา เปรียบเทียบรูปแบบต่อไปนี้: ^{[ 52 ]}

สำหรับกริยาที่ต้องการกรรมส่วนใหญ่ ทั้งกริยาแสดงสถานะสัมบูรณ์และสถานะนามสามารถใช้ได้กับกรรมที่ไม่ใช่สรรพนาม อย่างไรก็ตาม มีข้อจำกัดที่สำคัญอย่างหนึ่งที่เรียกว่ากฎของ Jernstedt (หรือกฎ Stern-Jernstedt ) ( Jernstedt 1927 ) คือ ประโยคในปัจจุบันกาลไม่สามารถใช้ในสถานะนามได้ ดังนั้นประโยคในปัจจุบันกาลจึงแสดงรูปแบบเหมือนตัวอย่างแรกข้างต้น (สถานะสัมบูรณ์) ไม่ใช่รูปแบบที่สอง (สถานะนาม)

โดยทั่วไปแล้ว ระดับทั้งสี่ของคำกริยาภาษาคอปติกนั้นไม่สามารถคาดเดาได้จากรากศัพท์ และจะถูกระบุไว้ในพจนานุกรมสำหรับแต่ละคำกริยา แผนภูมิต่อไปนี้แสดงรูปแบบการเทียบเคียงทั่วไปบางส่วน:

การสรุปความสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบระดับชั้นเหล่านี้อย่างแน่ชัดนั้นมีความเสี่ยง แต่โดยทั่วไปแล้ว รูปแบบนามจะสั้นกว่ารูปแบบสัมบูรณ์และรูปแบบกลางที่สอดคล้องกัน รูปแบบสัมบูรณ์และรูปแบบกลางมักจะมีสองพยางค์หรือมีสระเสียงยาว ในขณะที่รูปแบบนามที่สอดคล้องกันจะมีพยางค์เดียวหรือมีสระเสียงสั้น

ภาษาคอปติกมีหมวด หมู่กาล-ลักษณะ-อารมณ์ที่แตกต่างกันจำนวนมากซึ่งแสดงโดยอนุภาคที่อยู่หน้ากริยาหรือหน้าประธาน อนาคต/na/เป็นอนุภาคที่อยู่หน้ากริยาและตามหลังประธาน: ^{[ 53 ]}

ในทางตรงกันข้าม คำกริยาในรูปสมบูรณ์/ a /เป็นอนุภาคที่อยู่หน้าประธาน:

ป้ายกำกับสำหรับหมวดหมู่กาล/ลักษณะ/อารมณ์มีความแตกต่างกันบ้าง แผนภูมิด้านล่างแสดงป้ายกำกับจากReintges (2004) , Lambdin (1983) , Plumley (1948) (ในกรณีที่ตรงกัน จะแสดงป้ายกำกับเพียงป้ายเดียว) แต่ละรูปแบบแสดงรายการสัณฐานวิทยาที่พบโดยมีประธานที่ไม่ใช่สรรพนาม (ทำเครื่องหมายด้วยขีดล่างในภาษาคอปติก) และประธานที่เป็นสรรพนามบุรุษที่สามเอกพจน์เพศชาย ('เขา'):

ตารางต่อไปนี้แสดงช่วงการใช้งานโดยประมาณสำหรับหมวดหมู่กาล/ลักษณะ/อารมณ์ส่วนใหญ่:

ลักษณะพิเศษอย่างหนึ่งของภาษาคอปติกคือการใช้ "กาลที่สอง" อย่างกว้างขวาง ซึ่งจำเป็นในบริบททางไวยากรณ์บางอย่าง "กาลที่สอง" ยังถูกเรียกว่า "กาลสัมพัทธ์" ในงานเขียนบางชิ้น^{[ 54 ]}

ภาษาคอปติกมีคำบุพบทนำหน้าไม่ใช่คำบุพบทตามหลัง :

กรรมของคำบุพบทจะแสดงด้วยสรรพนามต่อท้าย:

คำบุพบทหลายคำมีรูปแบบที่แตกต่างกันเมื่ออยู่หน้าคำสรรพนามที่ลงท้าย^{[ 55 ]} เปรียบเทียบ:

โดยทั่วไปภาษาคอปติกจะแสดงลำดับคำแบบประธาน-กริยา-กรรม (SVO) ดังตัวอย่างต่อไปนี้: ^{[ 56 ] [ 52 ]}

กริยาในประโยคเหล่านี้อยู่ในสถานะสัมบูรณ์ grade [ ^{57 ] ซึ่ง}กำหนดให้กรรมตรงต้องนำหน้าด้วยคำบุพบท/ən, əm/คำบุพบทนี้ทำหน้าที่เหมือนกรณีกรรม

นอกจากนี้ยังมีรูปแบบนามแสดงระดับขั้นทางเลือกของคำกริยาอีกแบบหนึ่ง ซึ่งกรรมตรงของคำกริยาจะตามมาโดยไม่มีคำบุพบท:

คำศัพท์หลักของภาษาคอปติกมาจาก ภาษา อียิปต์ซึ่งมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดที่สุดกับภาษาเดโมติก ในยุคก่อนหน้า มากถึง 40% ของคำศัพท์ในภาษาคอปติกเชิงวรรณกรรมมาจาก ภาษากรีกแต่คำยืมเหล่านั้นไม่ได้ถูกปรับให้เข้ากับระบบเสียงของภาษาคอปติกอย่างสมบูรณ์เสมอไป และอาจมี ความแตกต่าง ทางความหมายด้วย มีบางกรณีของข้อความภาษาคอปติกที่มีบางส่วนประกอบขึ้นจากรากศัพท์ภาษากรีกเกือบทั้งหมด อย่างไรก็ตาม นั่นอาจเป็นเพราะข้อความทางศาสนาของภาษาคอปติกส่วนใหญ่เป็นการแปลโดยตรงจากงานเขียนภาษากรีก

สิ่งที่ดึงดูดความสนใจของผู้อ่านข้อความภาษาคอปติกโดยเฉพาะอย่างยิ่งหากเขียนด้วยสำเนียงซาอิดิก คือการใช้คำยืมจากภาษากรีกอย่างแพร่หลาย ซึ่งมีน้อยมากในภาษาอียิปต์โบราณ คำยืมจากภาษากรีกปรากฏอยู่ทั่วไปในวรรณกรรมภาษาคอปติก ไม่ว่าจะเป็นคัมภีร์ไบเบิล พิธีกรรม เทววิทยา หรือวรรณกรรมที่ไม่ใช่วรรณกรรม เช่น เอกสารทางกฎหมายและจดหมายส่วนตัว แม้ว่าคำนามและคำกริยาจะมีจำนวนมาก แต่คำยืมจากภาษากรีกอาจมาจากส่วนอื่น ๆ ของคำพูด ยกเว้นคำสรรพนาม^{[ 58 ]}

คำยืมภาษากรีกในภาษาคอปติกยังคงรักษาเพศชายหรือเพศหญิงดั้งเดิมไว้ แต่คำนามเพศกลางของภาษากรีกจะถูกถือว่าเป็นเพศชายในภาษาคอปติก คำนามภาษากรีกมักจะผันตามรูปเอกพจน์และรูปประธาน แม้ว่าบางครั้งจะผันตามรูปเอกพจน์ก็ตาม^{[ 59 ]}

คำหรือแนวคิดที่ไม่มีคำแปลภาษาอียิปต์ที่เหมาะสมนั้น นำมาจากภาษากรีกโดยตรงเพื่อหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลงความหมายของข้อความทางศาสนา นอกจากนี้ คำภาษาอียิปต์อื่นๆ ที่สามารถแปลคำเทียบเท่าภาษากรีกได้อย่างเหมาะสม ก็ไม่ได้ถูกนำมาใช้ เนื่องจากถูกมองว่ามีความเกี่ยวข้องกับลัทธิบูชาเทพเจ้าอย่างชัดเจน ข้อความภาษาคอปติกโบราณใช้คำ วลี และคำคุณศัพท์ ดังกล่าวจำนวนมาก ตัวอย่างเช่น คำว่าⲧⲃⲁⲓⲧⲱⲩ '(ผู้ที่อยู่) ในภูเขา (ของพระองค์)' เป็นคำคุณศัพท์ของอนูบิส [ ^{60 ] นอกจาก}นี้ยังมีร่องรอยของลักษณะทางไวยากรณ์โบราณบางอย่าง เช่น เศษของอนุประโยคสัมพัทธ์ของภาษา เดโมติก การ ขาดคำนำหน้าคำนามที่ไม่เจาะจง และการใช้คำต่อท้ายแสดงความเป็นเจ้าของ

ดังนั้น การเปลี่ยนผ่านจากประเพณีเก่าไปสู่ศาสนาคริสต์ใหม่จึงมีส่วนทำให้มีการนำคำศัพท์ภาษากรีกมาใช้ในคำศัพท์ทางศาสนาของชาวคอปติกด้วย เป็นที่แน่ใจได้ว่าภาษาพูดในชีวิตประจำวันของประชากรพื้นเมืองยังคงรักษาลักษณะเฉพาะของภาษาอียิปต์ดั้งเดิมเอาไว้เป็นส่วนใหญ่ ซึ่งบางครั้งก็สะท้อนให้เห็นในเอกสารที่ไม่เกี่ยวข้องกับศาสนจักรของชาวคอปติก เช่น จดหมายและสัญญาต่างๆ

นอกจากจะมีอิทธิพลต่อไวยากรณ์ คำศัพท์ และโครงสร้างประโยคของภาษาอาหรับอียิปต์แล้ว ภาษาคอปติกยังได้ให้ยืมคำศัพท์แก่ทั้งภาษาอาหรับและภาษาฮิบรูเช่น:

• timsāḥ 'จระเข้ไนล์ ' (ภาษาอาหรับ : تمساح ,โรมันไนซ์ :  timsāḥ ;ภาษาฮีบรูในพระคัมภีร์ : תִּמְסָח ,โรมันไนซ์:  timsāḥ ) มาจาก ⲉⲙⲥⲁϩ emsah ; ซึ่งต่อมาได้เข้าสู่ภาษาตุรกีเป็น timsah ใน ภาษาคอปติก ⲉⲙⲥⲁϩเป็นคำนามเพศชายทางไวยากรณ์ ดังนั้นจึงน่าจะอยู่ในรูป pemsah (ภาษาซาฮิดิก: ⲡⲉⲙⲥⲁϩ ; ภาษาโบไฮริก: ⲡⲓⲉⲙⲥⲁϩ ) พร้อมด้วยคำนำหน้าแสดงทิศทาง p- ยังไม่ชัดเจนว่าเหตุใดคำนี้จึงปรากฏในภาษาเซมิติกโดยขึ้นต้นด้วย t-ซึ่งจะทำให้คำนั้นต้องเป็นคำนามเพศหญิงตามหลักไวยากรณ์ (เช่น ภาษาซาฮิดิก: *ⲧⲉⲙⲥⲁϩ ; ภาษาโบไฮริก: *ϯⲉⲙⲥⲁϩ )
• ṭūba , ภาษาอาหรับ: طوبة , 'อิฐ'; ภาษาซาฮิดิก: ⲧⲱⲱⲃⲉ , tōōbe ; ภาษาโบไฮริก: ⲧⲱⲃⲓ , tōbi ; ต่อมาคำนี้ได้เข้าสู่ภาษาคาตาลันและสเปนผ่านทางภาษาอาหรับอันดาลูซีเป็น tovaและ adobeตามลำดับ ซึ่งคำหลังนี้ถูกยืมไปใช้ในภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน
• ภาษาอาหรับ: واحة , ถอดเสียงเป็นอักษรโรมัน:  wāḥa , แปลตรงตัวว่า ' โอเอซิส' ; ภาษาซาฮิดิก: ⲟⲩⲁϩⲉ , ouahe ; ภาษาโบไฮริก: ⲟⲩⲉϩⲓ , ouehi ; ต่อมาคำนี้ได้เข้ามาในภาษาตุรกีเป็นvaha

มีคำศัพท์บางคำที่มีต้นกำเนิดจากภาษาคอปติกอยู่ในภาษากรีกและบางคำก็ถูกยืมไปใช้ในภาษาต่างๆ ในยุโรปในภายหลัง เช่น คำว่าbargeซึ่งมาจากคำในภาษาคอปติกbaare ( ⲃⲁⲁⲣⲉแปลว่า "เรือเล็ก")

อย่างไรก็ตาม คำศัพท์ส่วนใหญ่ที่มีต้นกำเนิดจากอียิปต์ที่เข้ามาในภาษากรีกโคอิเนและต่อมาในภาษาอื่นๆ ในยุโรป มาจากภาษาอียิปต์โดยตรง โดยส่วนใหญ่มักมาจากภาษาเดโมติกตัวอย่างเช่นคำว่าโอเอซิส ( ὄασις ) ในภาษากรีก ซึ่งมาจากคำว่า wḥꜣt ในภาษาอียิปต์ หรือwḥj ในภาษาเดโมติกโดยตรง อย่างไรก็ตาม ภาษาคอปติกได้ยืมคำศัพท์ที่มีต้นกำเนิดจากอียิปต์บางคำจากภาษากรีก กลับมาใช้ใหม่

ชื่อสถานที่หลายแห่งในอียิปต์สมัยใหม่เป็นชื่อที่ดัดแปลงมาจากชื่อเดิมในภาษาคอปติก ในภาษาอาหรับ :

ชื่อคอปติกⲡⲁⲡⲛⲟⲩⲧⲉ , papnoute ( pꜣy-pꜣ-nṯr 'เป็นของพระเจ้า' หรือ 'เขาของพระเจ้า') ^{[ 61 ] [ 62 ] [ 63 ]} ได้รับการดัดแปลงเป็นภาษาอาหรับเป็นBabnoudaซึ่งยังคงเป็นชื่อสามัญในหมู่ชาวคอปติกจนถึงทุกวันนี้ นอกจากนี้ยังถูกยืมเข้าไปในภาษากรีกโคอิเนเป็นΠαφνούτιος ( Paphnutius ) ซึ่งในทางกลับกันเป็นที่มาของชื่อภาษารัสเซียПафнутий ( ​​Pafnuty ) ซึ่งอาจเป็นที่รู้จักกันดีที่สุดในชื่อของนักคณิตศาสตร์Pafnuty Chebyshev

งานเขียนภาษาคอปติกที่เก่าแก่ที่สุดมีอายุย้อนไปถึงยุคก่อนคริสต์ศักราช (ภาษาคอปติกโบราณ) แม้ว่าวรรณกรรมคอปติกส่วนใหญ่จะประกอบด้วยข้อความที่เขียนโดยนักบุญผู้มีชื่อเสียงของศาสนจักรคอปติก เช่นแอนโทนีมหาราชปาโคมิอุสมหาราชและเชนูเต เชนูเตมีส่วนช่วยในการกำหนดมาตรฐานภาษาคอปติกอย่างสมบูรณ์ผ่านคำเทศนา บทความ และคำเทศน์มากมายของเขา ซึ่งเป็นพื้นฐานของวรรณกรรมคอปติกยุคแรก

Coptic: ⲥⲟⲩⲙⲟⲥⲉ ⲣⲱⲙⲉ ⲛⲓⲙ ⲉⲩϣⲏϣ ⲉ ⲛⲉⲩⲉⲣⲏⲩ ϩⲛ ⲟⲩⲇⲓⲕⲁⲓⲟⲥⲩⲛⲏ. ⲟⲩⲛ ϭⲟⲙ ⲙⲙⲟⲩ ⲉⲧⲣⲉⲩⲙⲉⲉⲩⲉ ⲁⲩⲱ ϣϣⲉ ⲉⲧⲣⲉⲩⲣ-ⲙⲛⲧⲙⲁⲓⲥⲟⲛ. ^{[ 64 ]}

โบแฮร์ิกคอปติก: Ⲉ•ⲫ•ⲟⲩⲁⲓ ⲥⲉⲙⲓⲥⲓ ⲣⲉⲙϩⲉⲩ ⲛⲉⲙ ⲉⲧϣⲱϣ ⲉ ⲁⲝⲓⲁ ⲛⲉⲙ ⲇⲓⲕⲁⲓⲟⲥⲩⲛⲏ. Ⲛ̀ⲑⲱⲟⲩ ⲥⲉⲉⲣϩ̀ⲙⲟⲧ ⲅⲛⲱⲙⲏ ⲛⲉⲙ ⲥⲩⲛⲏⲇⲏⲥⲓⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲉⲩⲁⲣϣⲏⲧ ⲙ̀ⲙⲉⲧⲣⲱⲙⲓ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲑⲱⲟⲩ ⲙ̀ⲫ̀ⲣⲏϯ ⲛ̀ⲥ̀ⲛⲏⲟⲩ. ^{[ 64 ]}

การทับศัพท์ภาษาคอปติกแบบโบแฮร์ิก: Ephouai semisi remheu nem etshōsh e axia nem dikaiosunē Enthōou se'erehmot gnōmè nem sunēdēsis ouoh empenthreuarshēt em'metrōmi hina enthōou emephrēti enesnēou. ^{[ 64 ]}

ภาษาอังกฤษ: มนุษย์ทุกคนเกิดมาอย่างอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรีและสิทธิ พวกเขามีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยจิตวิญญาณแห่งความเป็นพี่น้อง^{[ 64 ]}

• คอลเล็กชันภาษาคอปติกของหอสมุดแห่งชาติอังกฤษ
• รายชื่อสถานที่ในภาษาคอปติก
• โรเซตตาสโตน

• อาเบล, คาร์ล (1855). "เกี่ยวกับภาษาคอปติก" . วารสารของสมาคมภาษาศาสตร์ (5).
• เอ็มเมล, สตีเฟน. 1992. "ภาษา (คอปติก)". ในพจนานุกรมพระคัมภีร์แองเคอร์ , เรียบเรียงโดย เดวิด โนเอล ฟรีดแมน. เล่มที่ 4 จาก 6 เล่ม. นิวยอร์ก: ดับเบิลเดย์. หน้า 180–188.
• Gessman, AM (1976). "กำเนิดอักษรคอปติก". วารสารภาษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเซาท์ฟลอริดา 14 . 2– 3 .
• Kasser, Radolphe . 1991. "ภาษาถิ่น". ในสารานุกรมภาษาคอปติก , เรียบเรียงโดยAziz Suryal Atiya . เล่มที่ 8 จาก 8 เล่ม. นิวยอร์กและโทรอนโต: Macmillan Publishing Company และ Collier Macmillan Canada. 87–96.
• โวล์ฟกัง โคซัค. Lehrbuch des Koptischen.Teil I:Koptische Grammatik.Teil II:Koptische Lesestücke, กราซ 1974
• Polotsky, Hans Jakob . 1971. "ภาษาคอปติก" ในAfroasiatic: A Survey , เรียบเรียงโดย Carleton Taylor Hodge. (Jana Linguarum: Series Practica; 163). 's Gravenhage and Paris: Mouton. 67–79.

• เชน, มาริอุส . 2476. Éléments de grammaire dialectale copte: bohairique, sahidique, achmimique, fayoumique . ปารีส: พอล เกธเนอร์.
• เอเบอร์เล, อันเดรีย และเรจีน ชูลซ์ 2004. คอปติช – ไอน์ ไลต์ฟาเดน ดูร์ช ดาส ไซดิเช่ LINCOM ภาษาของโลก/วัสดุ 07. มิวนิก: LINCOM Europa
• เลย์ตัน, เบนท์ลีย์. 2000. ไวยากรณ์คอปติก (ภาษาซาฮิดิค): ด้วย Chrestomathy และอภิธานศัพท์ . (Porta linguarum orientalium; NS, 20) วีสบาเดิน: ฮาร์ราสโซวิทซ์.
• มาลอน, อเล็กซิส. 2499. Grammaire copte: บรรณานุกรม, chrestomathie และคำศัพท์ . ฉบับที่ 4. เบรูธ.
• มัตตาร์, นาบิล. 1990. การศึกษาภาษาคอปติกโบไฮริก . พาซาเดนา: สำนักพิมพ์โฮป.
• โพลอตสกี้, ฮันส์ ยาคอบ . 1987. กรุนด์ลาเกน เด คอปทิสเชน ซัตซ์เบาส์ . อเมริกันศึกษาด้านกระดาษวิทยา 28 Decatur, Ga.: Scholars Press.
• Shisha-Halevy, Ariel. 1988. Coptic Grammatical Chrestomathy: a course for academic and private study . Orientalia lovaniensia analecta 30. Leuven: Peeters.
• ชิชา-ฮาเลวี, แอเรียล. 2529. หมวดหมู่ไวยากรณ์คอปติก: การศึกษาโครงสร้างในไวยากรณ์ของ Shenoutean Sahidic . Analecta Orientalia 53. โรมา: Pontificium Institutum Biblicum. ไอเอสบีเอ็น 88-7653-255-2.
• ชิชา-ฮาเลวี, แอเรียล. 2550. หัวข้อในไวยากรณ์คอปติก: การศึกษาโครงสร้างในภาษาถิ่น Bohairic . Orientalia Lovaniensia Analecta 160. Leuven – ปารีส – Dudley, MA: Peeters. ไอเอสบีเอ็น 978-90-429-1875-7.
• ทัตตัม, เฮนรี , ไวยากรณ์ฉบับย่อของภาษาอียิปต์ตามที่ปรากฏในภาษาถิ่นคอปติก ซาฮิดิก และบาชมูริก (ลอนดอน 1863)
• จนถึง Walter C. 1994. Koptische Dialektgrammatik . เบอร์ลิน: วอลเตอร์ เดอ กรอยเตอร์.
• เวอร์โกเต้, โจเซฟ. พ.ศ. 2516–2526 แกรมแมร์ คอปต์ . เลอเฟิน: พีเตอร์ส
• Younan, Sameh. 2005. คุณอยากเรียนภาษาคอปติกใช่ไหม? คู่มือไวยากรณ์โบไฮริก . ซิดนีย์: โบสถ์คอปติกออร์โธดอกซ์เซนต์แมรี เซนต์บาโคมิอุส และเซนต์เชนูดา

• Černý, Jaroslav . 1976. พจนานุกรมรากศัพท์ภาษาคอปติก . เคมบริดจ์และนิวยอร์ก: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์.
• Crum, Walter Ewing . 1939. [1] พจนานุกรมภาษาคอปติก ]. อ็อกซ์ฟอร์ด: Clarendon Press. พิมพ์ซ้ำโดย Sandpiper Books Ltd, ลอนดอน และ Powells Books, ชิคาโก, 2000.
• โวล์ฟกัง โคแซค: Koptisches Handlexikon des Bohairischen.คอปติช – เยอรมัน – อาราบิช แวร์ลัก คริสตอฟ บรุนเนอร์, บาเซิล 2013, ISBN 978-3-9524018-9-7.
• วีซิชิล, แวร์เนอร์. 2526. พจนานุกรม étymologique de la langue copte . Leuven: รุ่น Peeters.
• เวสเทนดอร์ฟ, โวล์ฟฮาร์ต. 1965/1977. คอปทิสเชส ฮันเวอร์เทอร์บุค . ไฮเดลเบิร์ก: คาร์ล วินเทอร์.

• อัลเลน, เจมส์ พี. (2020). "ภาษาคอปติก" สัทวิทยาอียิปต์โบราณ สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเค มบริดจ์ หน้า  3–22 . doi : 10.1017/9781108751827.003 ISBN 978-1-108-48555-5.
• Depuydt, Leo. 1993. "ว่าด้วยเสียงคอปติก", Orientalia 62 (ชุดใหม่): 338–75.
• กรอสส์แมน, อีทาน และ มาร์ติน ฮาสเปลมาธ. 2015. "การถอดเสียงภาษาคอปติกแบบไลป์ซิก-เยรูซาเลม", ภาษาศาสตร์อียิปต์-คอปติกในมุมมองเชิงประเภทวิทยา , บรรณาธิการ, อีทาน กรอสส์แมน, มาร์ติน ฮาสเปลมาธ และ โทนิโอ เซบาสเตียน ริชเตอร์. เบอร์ลิน/มิวนิก/บอสตัน: วอลเตอร์ เดอ กรูยเตอร์. 145–56.
• Isḥāḳ, Emile Māher. 1975. "สัทศาสตร์และสัทวิทยาของภาษาถิ่นโบไฮริกของภาษาคอปติก และการคงอยู่ของคำภาษาคอปติกในภาษาอาหรับแบบพูดและแบบคลาสสิกของอียิปต์ และโครงสร้างทางไวยากรณ์ของภาษาคอปติกในภาษาอาหรับแบบพูดของอียิปต์" มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด. 32-671.
• โลปริเอโน, อันโตนิโอ. 1997. "สัทวิทยาของอียิปต์และคอปติก", สัทวิทยาของเอเชียและแอฟริกา (รวมถึงคอเคซัส) , เล่ม 1, บรรณาธิการ, อลัน เอส. เคย์. วิโนนา เลค: ไอเซนบราวน์ส. 431–60.
• Peust, Carsten (1999). สัทวิทยาของอียิปต์: บทนำสู่สัทวิทยาของภาษาที่ตายแล้ว . Peust & Gutschmidt. ISBN 3-933043-02-6– ผ่านทางห้องสมุดมหาวิทยาลัยไฮเดลเบิร์ก

• Kammerer, Winifred (ผู้รวบรวม), บรรณานุกรมภาษาคอปติก , แอนน์อาร์เบอร์: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมิชิแกน, 1950. (พิมพ์ซ้ำ นิวยอร์ก: บริษัท Kraus Reprint, 1969)
• โวล์ฟกัง โคแซค: Der koptische Heiligenkalender. Deutsch – Koptisch – Arabisch nach den besten Quellen neu Bearbeitet und vollständig herausgegeben mit Index Sanctorum koptischer Heiliger, Index der Namen auf Koptisch, Koptische Patriarchenliste, Geografische Liste . คริสตอฟ บรุนเนอร์, เบอร์ลิน 2012, ISBN 978-3-9524018-4-2.
• โวล์ฟกัง โคแซค: Schenute โดย Atripe ในตอนจบของการพิจารณาคดี Papyruskodex 63000.IV ใน Museo Egizio di Torino ไอน์ไลตุง, Textbearbeitung และ Übersetzung herausgegeben von Wolfgang Kosack. คริสตอฟ บรุนเนอร์, เบอร์ลิน 2013, ISBN 978-3-9524018-5-9.
• โวล์ฟกัง โคแซค: Basilios "De Archangelo Michael": sahidice Pseudo – Euhodios "De resurrectione": sahidice Pseudo – Euhodios "De dormitione Mariae virginis": sahidice & bohairice : < Papyruskodex Turin, Mus. แมวเอจิซิโอ 63000 จิน > Nebst Varianten และ Fragmente ใน Parallelzeilen ediert, kommentiert und übersetzt von Wolfgang Kosackคริสตอฟ บรุนเนอร์ เบอร์ลิน 2014 ISBN 978-3-906206-02-8.
• โวล์ฟกัง โคแซค: Novum Testamentum Coptice. นอยเอส พิสตาเมนท์, โบไฮริช, เอเดียร์ต ฟอน โวล์ฟกัง โคแซค. Novum Testamentum, Bohairice, curavit โวล์ฟกัง โคแซค / โวล์ฟกัง โคซัค. Neue Ausgabe, คริสตอฟ บรุนเนอร์, บาเซิล 2014. ISBN 978-3-906206-04-2.

การทดสอบภาษาคอปติกของวิกิพีเดียที่Wikimedia Incubator

คลังข้อมูลภาษาคอปติกของวิกิซอร์สห้องสมุดฟรี

สำหรับรายชื่อคำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับภาษาคอปติก โปรดดูหมวดหมู่คำศัพท์ภาษาคอปติกในWiktionaryซึ่งเป็นพจนานุกรมฟรี

• ภาษาคอปติกซาฮิดิก: ตำราเบื้องต้นโดย บิล แมนลีย์ ลอนดอน: สำนักพิมพ์ UCL 2026 doi : 10.14324/111.9781800086463
• โดย อลิน ซูซิอู บล็อกเกี่ยวกับวรรณกรรมและต้นฉบับภาษาคอปติก
• France-copte.netโดย Mikhail David เว็บไซต์เกี่ยวกับชาวคอปติกในฝรั่งเศส
• Copticsounds – แหล่งข้อมูลสำหรับการศึกษาด้านสัทวิทยาของภาษาคอปติก
• ⲡⲓⲥⲁϧⲟเก็บถาวรเมื่อ 2021-03-08 ที่ Wayback Machine :ลิงก์อินเทอร์เน็ต ภาษาคอปติก เก็บถาวรเมื่อ 2021-03-07 ที่ Wayback Machineและบรรณานุกรมเก็บถาวรเมื่อ 2021-03-08 ที่ Wayback Machine
• Coptica.chห้องสมุดออนไลน์ของตำราภาษาคอปติกแห่งมหาวิทยาลัยเจนีวา (ข้อความในเว็บไซต์เป็นภาษาฝรั่งเศส)
• ฟอนต์ Athena Unicode ใหม่ ; รวมถึงชุดฟอนต์ภาษาคอปติกใหม่ด้วย
• บทเรียนภาษาคอปติกออนไลน์
• แหล่งข้อมูลภาษาคอปติกที่ครอบคลุม (Remenkimi) ( Internet Archive )
• บล็อกภาษาคอปติกในมาตรฐาน Unicode 4.1
• ไฮเค เบห์ลเมอร์, บรรณานุกรมคัดสรรเกี่ยวกับภาษาคอปติก
• เอกสารและต้นฉบับภาษาคอปติกที่ห้องสมุดมหาวิทยาลัยไลเดน
• Ifao N Copte – แบบอักษรคอปติกสำหรับนักวิจัยระดับมืออาชีพ
• ชุดแบบอักษรคอปติก
• GNU FreeFont —FreeSerif มีแบบอักษร Coptic รวมอยู่ด้วย