Kâtip Çelebi ^{[ n 1 ]} ( كاتب جلبي ) หรือḤājjī Khalīfa ( حاجي خليفة ) ^{[ n 2 ] [ 5 ] [ 6 ]} (ค.ศ. 1017/ค.ศ. 1609 – ค.ศ. 1068/ค.ศ. 1657) เป็น นักปราชญ์และนักเขียน ชาวตุรกี แห่ง จักรวรรดิออตโตมันในศตวรรษที่ 17 ^{[ 5 ]}เขารวบรวมสารานุกรมหนังสือและวิทยาศาสตร์สากลขนาดใหญ่ชื่อKaşf az-Zunūnและเขียนบทความและเรียงความมากมาย “นักประวัติศาสตร์ที่รอบคอบและเป็นกลาง… มีความรู้กว้างขวาง” ^{[ 7 ]} Franz Babingerยกย่องเขาว่าเป็น “นักสารานุกรมที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในหมู่ชาวออตโตมัน”

เขาสามารถ เขียนได้อย่างคล่องแคล่วในAlsina-i Thalātha ซึ่งเป็นภาษาทั้งสามของฝ่ายบริหารจักรวรรดิออตโตมัน ได้แก่ ภาษาอาหรับ ภาษาตุรกี และภาษาเปอร์เซีย โดยส่วนใหญ่เขียนเป็นภาษาอาหรับก่อน แล้วจึงเขียนเป็นภาษาตุรกี ซึ่งเป็นภาษาแม่ของเขา นอกจากนี้เขายังร่วมมือในการแปลจากภาษาฝรั่งเศสและภาษาละติน นักตะวันออกศึกษาชาวเยอรมันGustav Flügelได้ตีพิมพ์Kaşf az-Zunūnในภาษาอาหรับ ต้นฉบับ พร้อมคำแปลภาษาละติน คู่ขนาน ในชื่อ Lexicon Bibliographicum et Encyclopaedicum (7 เล่ม) ^{[ n 3 ]}นักตะวันออกศึกษาBarthélemy d'Herbelotได้จัดทำฉบับภาษาฝรั่งเศสของKaşf az-Zunūnโดยส่วนใหญ่มีเนื้อหาเพิ่มเติม ในสารานุกรมขนาดใหญ่Bibliothèque orientale ^{[ 8 ]}

เขาเกิดในชื่อ Muṣṭafa ibn 'Abd Allāh ( مصطفى بن عبد الله ) ในอิสตันบูลในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1609 (Dhu'l-Qa'da 1017 AH) บิดาของเขาเป็นทหารม้า^{[ 7 ]}และ พลดาบ ( silāhdār ) ของจักรวรรดิออตโตมันและเป็นเลขานุการในAnadolı muhasebesi ( การบัญชีการเงิน ของอนาโตเลีย ) ในอิสตันบูล มารดาของเขามาจากครอบครัวที่ร่ำรวยในอิสตันบูล^{[ 5 ]}ตั้งแต่อายุห้าหรือหกขวบ เขาเริ่มเรียนอัลกุรอานไวยากรณ์ภาษาอาหรับและการเขียนอักษรวิจิตรและเมื่ออายุ 14 ปี บิดาของเขาได้หางานตำแหน่งเสมียนในระบบราชการการเงินของจักรวรรดิให้เขา^{[ 9 ] [ 10 ]}เขาเก่งในด้านการเขียน การบัญชี และsiyāqat ("รหัสลับของกระทรวงการคลัง") ^{[ n 4 ] [ 11 ]}ในฐานะนักบัญชีของแผนกเสนาธิการกองทัพออตโตมันในอนาโตเลียเขาได้ต่อสู้เคียงข้างบิดาของเขาในการรบที่เมืองเทอร์จาน (1624) ^{[ 12 ] [ 13 ]}และในการเดินทางที่ไม่ประสบความสำเร็จเพื่อยึดแบกแดด คืน จากเปอร์เซียในปี 1625 เมื่อเดินทางกลับบ้าน บิดาของเขาเสียชีวิตที่เมืองโมซุลและลุงของเขาเสียชีวิตในอีกหนึ่งเดือนต่อมา ในปี 1626–1627 เขาอยู่ที่การล้อมเมืองเออร์ซูรุม

Çelebi มีความรักในการเรียนรู้จากบิดาของเขา และเมื่อเขากลับมายังอิสตันบูลในปี 1628 เขาได้เข้าร่วมฟังเทศน์ของนักเทศน์ผู้มีเสน่ห์อย่างQādīzādeซึ่งเป็นแรงบันดาลใจให้เขากลับมาศึกษาต่อ มรดกที่ได้รับทำให้เขาสามารถตั้งรกรากอย่างถาวรในอิสตันบูลได้^{[ 14 ]}เขาอยู่ต่อเป็นเวลา 34 ปี โดยหยุดพักเพียงเพื่อรับราชการทหารในการรณรงค์ไปยังแบกแดด (1629) และฮามาดัน (1630) ในปี 1633 เขาออกจากค่ายฤดูหนาวของกองทัพในอเลปโปเพื่อไปประกอบพิธีฮัจญ์และได้รับตำแหน่งฮัจญีเขากลับเข้าร่วมกองทัพจักรวรรดิที่Diyarbakrซึ่งเขาได้คบหาสมาคมกับนักวิชาการ^{[ 15 ]} เขามีส่วนร่วมในการยึดErivan คืน โดยสุลต่านMurad IVและการเดินทางไปTabriz ^{[ 16 ]}และแบกแดด (1629-1631)

เมื่อเขากลับมายังอิสตันบูลในปี 1635 เมห์เมด คัลฟา เพื่อนร่วมงานเก่าของบิดาของเขา ได้จัดหาตำแหน่งฝึกงานให้เขาเป็นคัลฟา (เสมียนคนที่สอง) ในสำนักงานตรวจสอบบัญชีของกองทหารม้า^{[ 9 ]}ต่อมาเขาได้รับตำแหน่งในสำนักงานใหญ่ของกรมเสนาธิการ ในปี 1645 มรดกที่ญาติผู้มั่งคั่งทิ้งไว้ให้เขาทำให้เขาสามารถอุทิศตนให้กับการศึกษาและซื้อหนังสือได้เต็มเวลา^{[ 13 ] [ 17 ]}เขาศึกษาคำอธิบายของอัล-ไบ ดาวี รากเหง้าแห่งกฎหมายคำอธิบายเกี่ยวกับ อัชกั ลอัล-ตาซี (รูปแบบอุดมคติ) ^{[ n 5 ]}อัล-มุลัคคัส (บทสรุป) ของชาฆมีนี [ ^{n 6 ]}อารุด ( ฉันทลักษณ์ ) ของอันดาลูซีและซีจ ( ปฏิทิน ) ของอูลูฆ เบก^{[ 18 ]}เขายังเข้าร่วมฟังการบรรยายของเคิร์ดอับ ดุลลาห์ เอเฟน ดีที่อายาโซเฟียและเคชี เมห์เมด เอเฟนดี ที่ สุ ลัยมานีในปี ค.ศ. 1642 เพื่อสืบทอดการสอนแบบปากเปล่า เขาได้เข้าร่วมฟังการบรรยายของเวลิ เอเฟนดีเกี่ยวกับนุคบาอัลฟิยา [ ^{n 7 ]}และหลักการของประเพณี นอกจาก นี้เขายังศึกษาเตาดีห์อิสฟาฮานี กา ดี - มีร์ อัล - มาคาซิด (วัตถุแห่งการค้นหา) ^{[ n 8 ]}อาดาบ อัล-บาห์ธ (กฎแห่งการโต้แย้ง)ฟานารีตะฮ์ดีบและ ชัม ซิยา

เขาได้สอนวิชาแพทยศาสตร์ ภูมิศาสตร์ เรขาคณิต ตำราSí fasl ('สามสิบส่วน') และBīst bāb ('ยี่สิบบท') เกี่ยวกับแอสโทรลาบ องค์ประกอบของความบังเอิญ al-Fanārī ตำรา Shamsīya เกี่ยวกับตรรกศาสตร์ Jāmī Mukhtasar Farā'id Multaqā Durar และตำราของ Ali Qushjiที่ชื่อal - Muhammadiyaเกี่ยวกับเลขคณิตและal - Fathīyaเกี่ยวกับดาราศาสตร์ [ n 9 ^{]เขาเขียน}ว่า วิธีการสอนของเขาคือ “การเข้าถึงความหลากหลายทุก อย่าง โดยอาศัยความเป็นเอกภาพ และเชี่ยวชาญหลักการพื้นฐานโดยการเข้าใจความเป็นสากล” ^{[ 21 ]}นักดาราศาสตร์ Mevlana Mehmed ibn Ahmed Rumi al-Aqhisar เป็นหนึ่งในผู้ที่เข้าร่วมฟังการบรรยายของเขา

งานวิจัยของเขามีขอบเขตครอบคลุมหลายสาขา ได้แก่ศัพท์ศาสตร์นิติศาสตร์อิสลามตรรกศาสตร์วาทศิลป์การตีความอัลกุรอานหะดีษ คณิตศาสตร์การแพทย์ปริศนาทางศาสนา ดาราศาสตร์ ลำดับวงศ์ตระกูล ประวัติศาสตร์ และการบันทึกเหตุการณ์

ในแวดวงวิชาการของเขา เขาได้รับฉายาว่า “ Kâtip Çelebi ” (นักเขียนผู้รอบรู้) “Khatib” หมายถึงเสมียนของรัฐบาล และ “Chelebi” ใช้เรียกเจ้าชายออตโตมันหรือนักวิชาการที่ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของลำดับชั้นทางราชการ^{[ 22 ]}หลักคำสอนของเขาได้รับการอธิบายว่าเป็นหลักการอิสลามดั้งเดิมที่ผสมผสานกับการยึดมั่นในIshrāqī ( ปรัชญาแห่งการตรัสรู้ ) ^{[ 23 ]}นักการเมืองKöprülü Mehmed Paşaเป็นเพื่อนของเขา ดูเหมือนว่าความทุ่มเทอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อยของเขาต่อระบอบการศึกษาที่ยากลำบาก อาจส่งผลให้สุขภาพไม่ดีและเสียชีวิตก่อนวัยอันควรในปี 1657 จากอาการหัวใจวาย เมื่ออายุเพียง 49 ปี เมื่อเสียชีวิต Kâtip Çelebi ได้ทิ้งผลงานที่ยังไม่เสร็จสมบูรณ์ไว้ บุตรชายเพียงคนเดียวของเขาเสียชีวิตตั้งแต่อายุยังน้อย และในปี ค.ศ. 1659 หลังจากที่ภรรยาของเขาเสียชีวิต ห้องสมุดของเขาส่วนหนึ่งก็ตกเป็นของเลวินัส วอร์เนอร์ เพื่อมอบ ให้กับมหาวิทยาลัยไลเดน (Legatum Warnerianum)

ความชื่นชอบในการสะสมหนังสือของเชเลบีเริ่มต้นขึ้นในเมืองอเลปโปและต่อมาเขาได้ใช้มรดกส่วนใหญ่สร้างห้องสมุดที่มีชื่อเสียงของเขา ซึ่งกลายเป็นห้องสมุดที่ใหญ่ที่สุดในอิสตันบูลในยุคนั้น

Kâtip Çelebi มีผลงานมากที่สุดในช่วงทศวรรษก่อนเสียชีวิตในปี 1657 ^{[ 13 ]}เขาเขียนหนังสืออย่างน้อย 23 เล่ม นอกเหนือจากบทความและตำราสั้น ๆ^{[ 9 ]}

• Fadhlakat al-Tawārīkh ('ประวัติศาสตร์ฉบับย่อ') (1639); บัญชีสรุปของ 150 ราชวงศ์^{[ 24 ]} Fadhlakat ; i) ฉบับภาษาอาหรับตั้งแต่การสร้างโลกจนถึงประมาณปี 1639 Fezliké ; ii) ฉบับภาษาตุรกีตั้งแต่ปี 1000 AH ถึงประมาณปี 1655 ดัชนีแหล่งข้อมูล 1,300 รายการจากต้นฉบับเดิมสูญหายไป
• Taqwīm at-Tawārikh ( تقويم التواري ), ('ปฏิทินแห่งประวัติศาสตร์' หรือ 'ตารางตามลำดับเวลา') (1648); ประวัติศาสตร์สากลตั้งแต่การสร้างอาดัมจนถึงปี 1648 เขียนเป็นดัชนีของFadhlakaบางส่วนเป็นภาษาตุรกีและอีกส่วนหนึ่งเป็นภาษาเปอร์เซีย^{[ 25 ]}ในปี ค.ศ. 1697 จิโอ งานแปลภาษาอิตาลีของ Rinaldo Carli ได้รับการตีพิมพ์ในชื่อCronologia Historica
• Cihânnümâ (หรือDjihān-numā , Jihannuma ) ( جهان نما ) ('ทัศนะโลก'); พจนานุกรมภูมิศาสตร์สองส่วนที่เริ่มต้นในปี 1648: ส่วนที่ 1 - ทะเล รูปร่าง และเกาะต่างๆ; ส่วนที่ 2 - ประเทศ แม่น้ำ ภูเขา ถนน และดินแดนที่เพิ่งค้นพบใหม่ตั้งแต่ศตวรรษที่ 15 (เช่น อเมริกา) ^{[ 26 ]} Çelebi อ้างอิงงานจากLawāmi' al-Nūr ('แสงวาบ') ซึ่งเป็นการแปลโดย Mehmed Ikhlāsī' ^{[ n 10 ]}จากงานภาษาละตินAtlas MinorโดยGerardus Mercator (ในฉบับที่Jodocus Hondius ตีพิมพ์ ใน Arnhem ในปี 1621)  ; ^{[ 27 ]}การใช้แผนที่และแหล่งข้อมูลของยุโรปครั้งแรกในวรรณกรรมออตโตมัน
• กัชฟุ อัẓ-Ẓunūn 'อัน 'asāmī 'l-Kutub wa'l-funūn( كشف الظنون عن أسامي الكتب والفنون ) ('การขจัดความสงสัยจากชื่อของหนังสือและศิลปะ') เริ่มต้นในเมืองอเลปโปในปี 1042 AH/1632 AD และเสร็จสมบูรณ์ประมาณปี 1062 AH/1652 AD เป็นพจนานุกรมบรรณานุกรมชีวประวัติขนาดใหญ่ในภาษาอาหรับ และเป็นเครื่องมือวิจัยสำหรับนักวิชาการ^{[ 26 ]}รายชื่อของมันประกอบด้วยชื่อเรื่องภาษาอาหรับ เปอร์เซีย และตุรกีประมาณ 15,000 รายการ ผู้เขียน 9,500 คน และศิลปะและวิทยาศาสตร์ 300 สาขา ซึ่งจัดอยู่ในพจนานุกรมบรรณานุกรมวรรณกรรมอิสลามที่ครอบคลุมมากที่สุด^{[ 28 ]}ได้รับการตีพิมพ์ในชื่อLexicon Bibliographicum et Encyclopaedicumในภาษาละตินจำนวน 7 เล่ม^{[ 29 ]}
• Düstûr ül-Amel fî Islâh il-Halel / Dustūr al-amal li islāh al-khalal ( دستور العمل ) ('ประมวลหลักปฏิบัติสำหรับการแก้ไขข้อบกพร่อง' หรือ 'คำแนะนำสำหรับการปฏิรูปการละเมิด') (1653); บทความเกี่ยวกับการดำเนินงานของรัฐ^{[ 30 ]} นี้ ได้รับการตีพิมพ์ภายในไม่กี่ปีหลังจาก Leviathan ของ Thomas Hobbesและมีจุดที่คล้ายคลึงกันที่น่าสนใจบางประการ
• Qānūnnāme-i tashrīfāt ('ประมวลพิธีการ') (1653)
• Rajm al-rajīm bi'l-sīn wa'l-jīm ('การขว้างหินใส่ผู้ถูกสาปแช่งด้วยสินและญิม '); รวบรวมฟัตวา (คำวินิจฉัยทางกฎหมาย)
• มีซัน อัล-ḥaqq fī iḫtiyār al-aḥaqq ( อาหรับ: ميزان الحق في التصوف ) (1656); ('ตาชั่งแห่งความจริงในการเลือกของผู้ชอบธรรม' หรือ 'ตาชั่งที่แท้จริงเพื่อการตรวจจับความจริง'); “ความสมดุลแห่งความจริง”; การแปลและบันทึกภาษาอังกฤษโดยGeoffrey L. Lewis (1957)
• Tarih-i Frengi - Translation of the Chronique de Jean Carrion (Paris, 1548)
• Rawnaq al-Sultāna – ('ความงดงามของสุลต่าน'); การแปลHistoria rerum ใน Oriente gestarum (แฟรงก์เฟิร์ต, 1587) ประวัติศาสตร์กรุงคอนสแตนติโนเปิล
• Tuḥfat al-kibār fī asfār al-Bihār ( تحفة الكبار في اسفار البحار ) ('A Gift to the Great about Naval Expeditions') (1656) – ประวัติศาสตร์สงครามทางทะเลของชาวเติร์ก^{[ 31 ]} (1831) แปลภาษาอังกฤษโดย James Mitchell ^{[ 32 ] [ 33 ]}
• Sullam al-Wuṣūl ilā Ṭabaqāt al-Fuḥūl ( سلم الوصول إلى tableqات الفحول ) ('Ladder Leading to the Strata of the Eminent') (1651/2) พจนานุกรมชีวประวัติของนักวิชาการ 8561 คน ทั้งโบราณและสมัยใหม่จนถึงจดหมายṮāʾคู่กับ กัช ฟ์อัล-Ẓunūn ^{[ 34 ]} ฉบับวิจารณ์ 2552 ^{[ n 11 ]}
• Tuḥfat al-Akhyār fī'l-Hukam wa-l'Amthāl wa-l'Asha'ār ( تحفة الاكيار في الحكم والامثال والاشعار ) ('ของขวัญล้ำค่าของผู้ได้รับเลือก, เกี่ยวกับแม็กซิม, สุภาษิต, และบทกวี') (1653); เสร็จเรียบร้อยถึงอักษรจิม
• Rumeli und Bosnaตำราภูมิศาสตร์ (แปลจากภาษาเยอรมัน) ^{[ 35 ]}

İzmir Kâtip çelebi Universityในอิซมีร์ได้รับการตั้งชื่อตามเขา^{[ 36 ]}

กองทุน Newton-Katip Çelebi ดำเนินโครงการแลกเปลี่ยนด้านวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมระหว่างตุรกีและสหราชอาณาจักร^{[ 37 ]}

• เอฟลิยา เชเลบี
• ซูเราะห์ อัล-อัรด์

• Herbelot de Molainville, Barthélemy d' (1777) ห้องสมุดโอเรียนเต็ล; จาก Ḣājī Khalfah, Kashf al-zunūn ) (ในภาษาฝรั่งเศส) ฉบับที่ 3. ลา เฮย์, เจ. นีอุลเม่ และ เอ็น. ฟาน ดาเลน
• เบอร์นาธ, มาเธียส; ฟอน ชโรเดอร์, เฟลิกซ์ (1979) ชีวประวัติ Lexikon zur Geschichte Südosteuropas . โอลเดนบูร์ก แวร์แล็ก. พี 270. ไอเอสบีเอ็น 978-3-486-48991-0. มุสตาฟา บิน อับดุลลาห์ (= มุสตาฟา โซห์น เด อับดุลลาห์, เกวอห์นลิช กาติบ หรือ ฮาจิ ฮาลีฟ เกนันนท์)
• ชาลาบี, กะทิบ (2010) อิห์ซาโนกลู, เอกเมเลดดิน (บรรณาธิการ). ซุลลาม อัล-วุชูล (พร้อมคำนำเป็นภาษาอังกฤษ) (ภาษาอาหรับ)
• ดอน บาบาย บรรณาธิการ (2004). "ข้อคิดเกี่ยวกับอดีต วิสัยทัศน์สำหรับอนาคต" นักประวัติศาสตร์แห่งจักรวรรดิออตโตมันมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ศูนย์การศึกษาตะวันออกกลาง หน้า97–99 . ISBN  978-0-9762727-0-0.
• สารานุกรมศาสนาอิสลาม (ไลเดน, 1954) ฉบับ. 4, sv Ḥād̲j̲d̲j̲ī K̲h̲alīfai .
• ฮัดชิ ชาลฟา, มุสตาฟา เบน อับดัลลา (1812) Rumeli und Bosna, ภูมิศาสตร์ (ภาษาเยอรมัน) แปลโดยฟอน แฮมเมอร์ , โจเซฟเวียนนา​
• ฮาเกน, กอตต์ฟรีด (2003) Ein osmanischer ภูมิศาสตร์ของ Arbeit: Entstehung und Gedankenwelt von Katib Celebis Ğihannüma . เบอร์ลิน: เคลาส์-ชวาร์ซ-แวร์ลักไอเอสบีเอ็น 3-87997-303-2.
• ฮาเกน, กอตต์ฟรีด (มีนาคม 2550) คอร์เนล เฟลสเชอร์ (เอ็ด) "กาติบ เซเลบี. ใน: เจมัล กาฟาดาร์, ฮาคาน คาราเตเก". นักประวัติศาสตร์ของจักรวรรดิออตโตมัน .
• ฮาลีฟ, ฮาซี (1697) Cronologia Historica (ในภาษาอิตาลี) แปลโดย คาร์ลี, จิโอ รินัลโด้.
• กาติบ เจเลบี, มุสตาฟา เบน อับดุลเลาะห์ (1835) กุสตาฟ ฟลือเกล (เอ็ด.) Lexicon Bibliographicum et Encyclopaedicum (Kashf az-Zunun) (ในภาษาอาหรับและละติน) ฉบับที่ 1. แปลโดย Gustav Flügel ไลพ์ซิก: กองทุนการแปลตะวันออกของ Gt. บริท และไอร์แลนด์( เล่ม 2; ไลป์ซิก, 1837) , (เล่ม 3; ลอนดอน, 1842) , (เล่ม 4; ลอนดอน, 1845) , (เล่ม 5; ลอนดอน, 1850) , (เล่ม 6; ลอนดอน, 1852) .
• เคลาส์ ไครเซอร์ (2008) Der osmanische Staat 1300-1922 (ภาษาเยอรมัน) โอลเดนบูร์ก. พี 101ฟ. ไอเอสบีเอ็น 978-3-486-58588-9.{{cite book}}: CS1 maint: ไม่พบตำแหน่งผู้เผยแพร่ ( ลิงก์ )
• ไครเซอร์/นอยมันน์ (2003) Kleine Geschichte der Türkei (ภาษาเยอรมัน) เรียกคืน หน้า 190, 208, 235f, 239f. ไอเอสบีเอ็น 3-15-010540-4.
• ครูเทล, ลีเอ็กซ์ ริชาร์ด ฟรานซ์ (1979) มุสตาฟา บิน อับดุลลาห์, ใน: Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas (ภาษาเยอรมัน) ฉบับที่ 3. มิวนิค. พี 270 ฟ.{{cite book}}: CS1 maint: ไม่พบตำแหน่งผู้เผยแพร่ ( ลิงก์ )
• ลูอิส, จีแอล (1957). ดุลแห่งความจริง (แปลจาก Mīzān al-ḥaqq ของ Katib Chelebi พร้อมคำนำและหมายเหตุ)ลอนดอน{{cite book}}: CS1 maint: ไม่พบตำแหน่งผู้เผยแพร่ ( ลิงก์ )
• มิตเชลล์, เจมส์ (1831). ประวัติศาสตร์สงครามทางทะเลของชาวเติร์ก (แปลจาก "Tuḥfat al-kibār" ของฮาจี คาลิเฟห์)ลอนดอน: Oriental Translation Fund.
• ปีเตอร์เบิร์ก, กาเบรียล (2003). โศกนาฏกรรมออตโตมัน: ประวัติศาสตร์และประวัติศาสตร์นิพนธ์ที่กำลังดำเนินอยู่ . แคลิฟอร์เนีย: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย. หน้า46–47 . ISBN  978-0520930056.
• Shefer-Mossensohn, Miri (2015). วิทยาศาสตร์ในหมู่ชาวออตโตมัน: การสร้างสรรค์ทางวัฒนธรรมและการแลกเปลี่ยนความรู้ . เท็กซัส: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเท็กซัส. หน้า64–66 . ISBN  978-1477303597.
• ทาชเนอร์, ฟรานซ์ (1982) Die osmanische Literatur ใน Handbuch der Orientalistik: Turkologie (ภาษาเยอรมัน) สำนัก พิมพ์Brillพี 316ฟ. ไอเอสบีเอ็น 90-04-06555-5.
• เซมมิน, ฟลอเรียน (2011) "อิสลามิเชอ เวรันทวอร์ตุงเซธิก อายุ 17 ปี จาห์ฮึนแดร์ต ไอน์ weberianisches Verständnis der Handlungsvorstellungen กาติบ เชเลบิส (1609-1657)" บอนเนอร์ อิสลามสตูเดียน (เยอรมัน) (26) เบอร์ลิน: ebv-Verlag. ไอเอสบีเอ็น 978-3-86893-065-8.

การอ้างอิง

• บทความนี้ได้นำข้อความจากสิ่งพิมพ์ที่อยู่ในสาธารณสมบัติ มาใช้ : Griffithes Wheeler Thatcher (1911). " Hājjī Khalīfa ". ในChisholm, Hugh (บรรณาธิการ). Encyclopædia Britannica ( ฉบับที่ 11). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์   

• ผลงานโดย Kâtip celeb ที่Project Gutenberg
• "ฮัจญี คาลฟะห์, มุสตาฟา อิบนุ อับดุลลอฮ์ คาติบ เชเลบี  "สารานุกรมนานาชาติใหม่ . 2448.
• "Kâtip celeb"จากสารานุกรมบริแทนนิกา