ระดับที่เล็กที่สุด คือ whānauซึ่งปัจจุบันถือว่าเป็นครอบครัวขยายของชาวเมารี สืบเชื้อสายมาจากปู่ย่าตายายคนเดียวกัน ตามประเพณีแล้วwhānauจะใช้ทรัพยากรอาหารร่วมกัน (ป่าหรือพุ่มไม้สำหรับล่าสัตว์ปีกและเก็บเกี่ยวหรือปลูกพืชอาหาร และส่วนหนึ่งของทะเล แม่น้ำ หรือทะเลสาบสำหรับจับปลาไหล ปลา หอย และอาหารทะเลอื่นๆ) ทรัพยากรอาหารเหล่านี้ได้รับการปกป้องอย่างเข้มงวด เมื่อทรัพยากรของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่เพียงพอที่จะเลี้ยงดูwhānau ที่กำลังเติบโต สงครามกับชนเผ่าเพื่อนบ้านอาจเกิดขึ้นได้

ระดับถัดไปคือฮาปู (hapū ) ('เผ่าย่อย') ซึ่งเป็นกลุ่มของwhānau หลายกลุ่มที่มีความสัมพันธ์กัน และโดยดั้งเดิมแล้วเป็นหน่วยการปกครองหลัก ในยามสงคราม และเมื่อจำเป็นต้องตัดสินใจในการเจรจากับเผ่าอื่น ผู้นำ whānauจะรวมตัวกัน และฮาปูจะร่วมกันตัดสินใจ

หลายกลุ่ม ย่อย (หรือหลายกลุ่ม) สามารถสืบเชื้อสายบรรพบุรุษของตนได้ โดยปกติแล้วจะสืบทางสายผู้ชาย กลับไปยังเรือ วากา ( waka)ลำใดลำหนึ่ง ซึ่งเป็นเรือแคนูที่บรรพบุรุษร่วมของเผ่านั้นใช้เดินทางมาถึงอาโอเทียโรอา นิวซีแลนด์ และระดับที่รวมกันนี้เรียกว่าอิวิ (iwi ) ก่อนที่อังกฤษจะเข้ามา อิวิไม่ได้เป็นหน่วยการปกครอง แต่เรียกว่า วา กาเมนิงกา (Wakameninga ) ตัวอย่างเช่น ใน ปฏิญญาอิสรภาพเฮ วากาปูตัง กา (He Whakaputanga Declaration of Independence) ปี 1835 ที่กลุ่มงา ปูฮี วากาเมนิงกา (Ngā Puhi Whakaminenga)แห่งรังกาทิรา (Rangatira) ลงนามในสัญญากับพระเจ้าจอร์จในฐานะผู้พิทักษ์นิว ติเรนี ( Niu Tireni ) ซึ่งในขณะนั้น คือ งา ปูฮี โร เฮ (Ngā Puhi Rohe ) วากาเมนิงกาคือการรวมกันทางจิตวิญญาณระหว่าง ไอโอ มา ตัว โคเร (Io Matua Kore)ผู้สร้างสูงสุด และกลุ่มย่อยรังกาทิรา (Hapū Rangatira)โดยไม่มีการแทรกแซงจากบุคคลที่สาม การเข้าร่วมเป็นไปโดยสมัครใจ ขึ้นอยู่กับประเด็นนั้นๆกลุ่มฮาปูอาจแสดงการไม่เห็นด้วยโดยการเลือกที่จะไม่ส่งรังกาทิรา ของตนเข้าร่วม อิวิคือทรัสต์ตามกฎหมายที่อยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐบาลนิวซีแลนด์

อย่างไรก็ตาม ภายใต้กฎหมายของอังกฤษและนิวซีแลนด์ในเวลาต่อมา กลุ่มฮาปู (hapū)และ วาคาเมนิง กา (Whakameninga ) ถูกแทนที่ด้วยหน่วยงานตัวกลางของรัฐบาลกลางที่เรียกว่าอิวิ (iwi ) หน่วยงานเหล่านี้จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายเพื่อให้สามารถเจรจาข้อตกลงระหว่างชาวเมารี (tangata whenua)และหน่วยงานของรัฐบาลกลางตามกฎหมายได้ ภายใต้สนธิสัญญาไวตังกิหน่วยงานตามกฎหมายเหล่านี้ได้รับสิทธิและพันธกรณีตามสนธิสัญญาภายใต้กฎหมายของนิวซีแลนด์ และเมื่อได้รับการยอมรับว่าเป็นชาวเมารี พวกเขาก็จะถูกกำหนดให้เป็น " ชาวเมารี" (Tangata Whenua ) ภายในกรอบกฎหมาย

องค์กร Iwi Trusts ภายใต้การกำกับดูแลของรัฐบาลนิวซีแลนด์ ทำหน้าที่ประสานงานกับ Statutory Hapū Trusts ซึ่งต้องพิสูจน์ได้ว่ามีความสัมพันธ์กับพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ที่เฉพาะเจาะจง โดยมีการครอบครองอย่างต่อเนื่อง และหากได้รับการยอมรับจากหน่วยงานระดับชาติหรือระดับท้องถิ่น องค์กรเหล่านั้นก็จะกลายเป็น tangata whenuaตามกฎหมาย บางพื้นที่อาจมี Hapū หลายกลุ่มที่มีสิทธิในฐานะ tangata whenuaอยู่แล้ว ซึ่งอาจทำให้กระบวนการซับซ้อนมากขึ้นสำหรับหน่วยงานที่ไม่ใช่ชาวเมารีที่กำลังสร้างความสัมพันธ์ในการทำงาน นอกจากนี้ Hapūบางกลุ่มยังไม่ได้ลงนามในข้อตกลง ซึ่งยิ่งทำให้เกิดความซับซ้อนมากขึ้น

ตัวอย่างเช่น เมื่อมีการเสนอโครงการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ขนาดใหญ่ต่อหน่วยงานปกครองท้องถิ่น เนื่องจากอาจมีการทำลายสถานที่ฝังศพซึ่งมีอยู่มากมายทั่วภูมิประเทศของนิวซีแลนด์ จึงต้องปรึกษาหารือกับชาวพื้นเมือง^{[ 3 ] [ 4 ]}แม้ว่าเพียงแค่การ "ปรึกษาหารือ" เกิดขึ้นไม่ได้หมายความว่าความคิดเห็นของชาวพื้นเมืองจะได้รับการรับฟังเสมอไป เมื่อพบกระดูกชาวพื้นเมืองจะต้องถูกเรียกตัว^{[ 5 ]}นอกเหนือจากข้อกำหนดที่กฎหมายกำหนดเหล่านี้แล้ว เมื่อบุคคลใดต้องการให้ที่ดินได้รับการอวยพร หรือเมื่อเกิดการเสียชีวิตกะทันหัน อาจขอให้ผู้อาวุโส ( kaumātuaหรือtohunga ) ของชาวพื้นเมืองทำพิธีกรรมชำระล้าง