สงครามคาบสมุทร
สงครามคาบสมุทร (ค.ศ. 1808–1814) [ a ]เกิดขึ้นในคาบสมุทรไอบีเรียโดยชาติไอบีเรียสเปนและโปรตุเกสร่วมกับสหราชอาณาจักรต่อต้านกองกำลังรุกรานและยึดครองของจักรวรรดิฝรั่งเศสที่ 1ในช่วงสงครามนโปเลียนในสเปน ถือว่าทับซ้อนกับ สงครามประกาศอิสรภาพ ของสเปน[ e ]นอกจากนี้ยังทับซ้อนกับสงครามพันธมิตรครั้งที่ 5 (ค.ศ. 1809) และสงครามพันธมิตรครั้งที่ 6 (ค.ศ. 1812–1814)
อาจกล่าวได้ว่าสงครามเริ่มต้นขึ้นเมื่อกองทัพฝรั่งเศสและสเปนบุกและยึดครองโปรตุเกสในปี 1807 โดยผ่านสเปนแต่สงครามทวีความรุนแรงขึ้นในปี 1808 หลังจากฝรั่งเศสภายใต้การนำของนโปเลียนเข้ายึดครองสเปน ซึ่งเคยเป็นพันธมิตรกัน นโปเลียน โบนาปาร์ตบังคับให้เฟอร์ดินานด์ที่ 7และชาร์ลส์ที่ 4 พระบิดา ของ พระองค์สละราชสมบัติ จากนั้นจึงแต่งตั้ง โจเซฟ โบนาปาร์ต พระอนุชา ของตน ขึ้นครอง บัลลังก์สเปนและประกาศใช้รัฐธรรมนูญบายอนน์ ชาวสเปนส่วนใหญ่ปฏิเสธการปกครองของฝรั่งเศสและต่อสู้ในสงครามที่นองเลือดเพื่อขับไล่พวกเขา สงครามในคาบสมุทรแห่งนี้ดำเนินไปจนกระทั่งพันธมิตรที่หกเอาชนะนโปเลียนได้ในปี 1814 และถือเป็นหนึ่งในสงครามปลดปล่อยชาติ ครั้งแรกๆ นอกจากนี้ยังมีความสำคัญต่อการเกิดขึ้นของ สงครามกองโจรขนาดใหญ่ด้วย
ในปี ค.ศ. 1808 กองทัพสเปนในอันดาลูเซียเอาชนะกองทัพฝรั่งเศสในยุทธการไบเลนซึ่งถือเป็นการพ่ายแพ้ในสนามรบเปิดครั้งแรกของกองทัพนโปเลียนในยุโรป รัฐบาลแห่งชาติที่จัดตั้งขึ้นใหม่ หรือที่เรียกว่า กอร์เตส ซึ่งในทาง ปฏิบัติแล้ว เป็นรัฐบาลพลัดถิ่นถูกล้อมโดยทหารฝรั่งเศส 70,000 นาย จึงได้เสริมกำลัง ป้องกันตนเองในท่าเรือที่ปลอดภัยของเมืองกาดิซในปี ค.ศ. 1810 กองทัพอังกฤษภายใต้การนำของอาร์เธอร์ เวลส์ลีย์ซึ่งต่อมาคือดยุคแห่งเวลลิงตัน ได้คุ้มครองโปรตุเกสและทำการรบกับฝรั่งเศสเคียงข้างกองทัพโปรตุเกส ที่ได้รับการปฏิรูปใหม่ และจัดหาเสบียงเท่าที่จะทำได้ให้กับสเปน ในขณะที่กองทัพและกองกำลังกองโจร ของสเปน ได้ตรึงกำลังทหารของนโปเลียนจำนวนมากไว้[ f ]ในปี ค.ศ. 1812 เมื่อนโปเลียนยกทัพขนาดใหญ่ไปบุกรัสเซีย ซึ่งพิสูจน์แล้วว่าเป็นปฏิบัติการ ที่ล้มเหลว กองทัพพันธมิตรได้เอาชนะกองทัพฝรั่งเศสที่ซาลามันกาและยึดเมืองหลวงมาดริดได้ ในปีต่อมา พันธมิตรได้เอาชนะกองทัพของ พระเจ้า โจเซฟ โบนาปาร์ต ใน ยุทธการ ที่เมืองวิตอเรีย ซึ่งเป็นการปูทางไปสู่ชัยชนะในสงครามบนคาบสมุทรไอ บีเรีย
จอมพล ฌอง-เดอ-ดิเยอ ซูลต์ซึ่งถูกกองทัพของอังกฤษ สเปน และโปรตุเกสไล่ล่า และไม่ได้รับการสนับสนุนอย่างเพียงพอจากฝรั่งเศสที่อ่อนแอลง ได้นำกองกำลังฝรั่งเศสที่อ่อนล้าและหมดกำลังใจถอนกำลังอย่างมีการต่อสู้ข้ามเทือกเขาพิเรนีสในช่วงฤดูหนาวปี 1813–1814 การต่อสู้หลายปีในสเปนเป็นภาระหนักสำหรับกองทัพจักรวรรดิฝรั่งเศสแม้ว่าฝรั่งเศสจะได้รับชัยชนะในหลายสมรภูมิ แต่ในที่สุดพวกเขาก็พ่ายแพ้ เนื่องจากระบบการสื่อสารและเสบียงถูกทดสอบอย่างหนัก และหน่วยของพวกเขามักถูกตัดขาด ถูกรบกวน หรือถูกโจมตีอย่างหนักจากกองกำลังกองโจร ของสเปน ที่ทำสงครามกองโจรอย่างดุเดือดด้วยการโจมตีและการซุ่มโจมตี กองทัพสเปนพ่ายแพ้และถูกผลักดันไปยังบริเวณรอบนอกซ้ำแล้วซ้ำเล่า แต่พวกเขาก็จะรวมตัวกันใหม่และไล่ล่าและบั่นทอนกำลังใจของกองทัพฝรั่งเศสอย่างไม่ลดละ การสูญเสียทรัพยากรของฝรั่งเศสนี้ทำให้จักรพรรดินโปเลียน ผู้ซึ่งได้ก่อให้เกิดสงครามเต็มรูปแบบ โดยไม่รู้ตัว เรียกความขัดแย้งนี้ว่า "แผลในสเปน" [ 12 ] [ 13 ]
สำหรับฝรั่งเศส สงครามคาบสมุทรไอบีเรียทำให้กองทัพของนโปเลียนติดอยู่ในวังวน ซึ่งทำให้ประเทศอื่นๆ ในยุโรปสามารถท้าทายอำนาจของนโปเลียนได้อีกครั้ง รวมถึงในสงครามพันธมิตรครั้งที่ห้าและการรุกรานรัสเซียของฝรั่งเศส และจบลงด้วยความพ่ายแพ้ของนโปเลียนในสงครามพันธมิตรครั้งที่หกสงครามต่อต้านการยึดครองของนโปเลียนนำไปสู่รัฐธรรมนูญของสเปนปี 1812ซึ่งประกาศใช้โดยสภาแห่งกาดิซและต่อมาเป็นรากฐานสำคัญของ ลัทธิเสรีนิยม ในยุโรป[ 14 ]แม้ว่าจะได้รับชัยชนะในสงคราม—ฝรั่งเศสจะไม่ขู่ว่าจะบุกสเปนอย่างเต็มรูปแบบอีก—ภาระของสงครามได้ทำลายโครงสร้างทางสังคมและเศรษฐกิจของทั้งโปรตุเกสและสเปน และสงครามกลางเมืองที่ตามมาระหว่างฝ่ายเสรีนิยมและ ฝ่าย สมบูรณาญาสิทธิราชย์ ได้นำไปสู่ การก่อจลาจลในอเมริกาใต้ของสเปนซึ่งนำไปสู่การประกาศเอกราชของอาณานิคมทั้งหมดของสเปนบนแผ่นดินใหญ่อเมริกา และเป็นจุดเริ่มต้นของยุคแห่งความปั่นป่วนทางสังคม ความไม่มั่นคงทางการเมืองที่เพิ่มขึ้น และความซบเซาทางเศรษฐกิจในคาบสมุทรไอบีเรียเอง
ค.ศ. 1807
การรีดไถของโปรตุเกส
สนธิสัญญาทิลซิทซึ่งเจรจากันระหว่างการประชุมในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1807 ระหว่างจักรพรรดิอเล็กซานเดอร์ที่ 1 แห่งรัสเซียและนโปเลียนได้ยุติสงครามพันธมิตรครั้งที่สี่เมื่อปรัสเซียแตกสลาย และจักรวรรดิ รัสเซีย เป็นพันธมิตรกับจักรวรรดิฝรั่งเศสที่หนึ่งนโปเลียนแสดงความไม่พอใจที่โปรตุเกสเปิดรับการค้ากับอังกฤษ[ 15 ]ข้ออ้างมีมากมาย โปรตุเกสเป็นพันธมิตรที่เก่าแก่ที่สุดของอังกฤษในยุโรปอังกฤษกำลังหาโอกาสทางการค้าใหม่ๆ กับอาณานิคมของโปรตุเกสในบราซิลกองทัพเรือหลวงใช้ท่าเรือลิสบอนในการปฏิบัติการต่อต้านฝรั่งเศส และเขาต้องการปฏิเสธไม่ให้อังกฤษใช้กองเรือโปรตุเกส นอกจากนี้เจ้าชายจอห์นแห่งบรากันซาผู้สำเร็จราชการแทนพระมารดาที่วิกลจริตของพระองค์สมเด็จพระราชินีมาเรียที่ 1ได้ปฏิเสธที่จะเข้าร่วมระบบภาคพื้นทวีป ของจักรพรรดิ เพื่อต่อต้านการค้ากับอังกฤษ[ 16 ]
เหตุการณ์ดำเนินไปอย่างรวดเร็ว จักรพรรดิส่งคำสั่งเมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม ค.ศ. 1807 ไปยังรัฐมนตรีต่างประเทศของพระองค์ชาร์ลส์ มอริซ เดอ ทัลเลย์ร็องด์-เปริกอร์ให้สั่งโปรตุเกสประกาศสงครามกับอังกฤษ ปิดท่าเรือไม่ให้เรืออังกฤษเข้าเทียบท่า กักขังพลเมืองอังกฤษเป็นการชั่วคราว และยึดทรัพย์สินของพวกเขา หลังจากนั้นไม่กี่วัน กองกำลังขนาดใหญ่เริ่มรวมตัวกันที่บายอนน์ [ 17 ] ในขณะเดียวกัน ความมุ่งมั่นของรัฐบาลโปรตุเกสก็แข็งแกร่งขึ้น และไม่นานหลังจากนั้น นโปเลียนก็ได้รับแจ้งอีกครั้งว่าโปรตุเกสจะไม่ละเมิดข้อตกลงเดิม นโปเลียนจึงมีข้ออ้างที่ต้องการ ในขณะที่กองกำลังของเขา กองพลสังเกตการณ์ที่หนึ่งของฌีรงด์ ซึ่งมี นาย พลฌอง-อองโดช จูโนต์เป็นผู้บัญชาการ เตรียมพร้อมที่จะเดินทัพไปยังลิสบอน หลังจากได้รับคำตอบจากโปรตุเกสแล้ว เขาสั่งให้กองพลของจูโนต์ข้ามพรมแดนไปยังสเปน[ 18 ]
ในขณะที่เหตุการณ์ทั้งหมดนี้กำลังดำเนินอยู่ ฝรั่งเศสและสเปนได้ลงนามในสนธิสัญญาลับแห่งฟงแตนบลูเอกสารฉบับนี้ร่างขึ้นโดยจอมพลแห่งพระราชวังของนโปเลียน เฌโรด์ ดูร็อกและเออเจนิโอ อิซเกียร์โด ตัวแทนของมานูเอล โกโดอี [ 19 ] สนธิสัญญานี้เสนอให้แบ่งโปรตุเกสออกเป็นสามส่วนปอร์โตและส่วนเหนือจะกลายเป็นราชอาณาจักรลูซิเทเนียเหนือ ภาย ใต้การปกครองของ ชาร์ลส์ที่ 2 ดยุกแห่งปาร์มาส่วนใต้ซึ่งเป็นราชรัฐอัลการ์ฟจะตกอยู่ภายใต้การปกครองของโกโดอี ส่วนที่เหลือของประเทศซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ที่ลิสบอนจะอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศส[ 20 ]ตามสนธิสัญญาฟงแตนบลู กองกำลังรุกรานของจูโนต์จะได้รับการสนับสนุนจากทหารสเปน 25,500 นาย[ 21 ]ในวันที่ 12 ตุลาคม กองทัพของจูโนต์เริ่มข้าม แม่น้ำ บิดาโซอาเข้าสู่สเปนที่อิรุน[ 18 ]จูโนต์ได้รับการคัดเลือกเนื่องจากเคยดำรงตำแหน่งทูตประจำโปรตุเกสในปี พ.ศ. 2348 เขาเป็นที่รู้จักในฐานะนักรบที่ดีและเป็นนายทหารที่กระตือรือร้น แม้ว่าเขาจะไม่เคยบัญชาการด้วยตนเองก็ตาม[ 19 ]
- ภาพเหมือนของเจ้าชายจอห์นแห่งบรากังซาโดยJean-Baptiste Debret (1817)
- นโปเลียน โบนาปาร์ตโดยAndrea Appiani (1805)
ปัญหาของสเปน
ในปี ค.ศ. 1800 สเปนอยู่ในภาวะความไม่สงบทางสังคม ชาวเมืองและชาวนาทั่วประเทศที่ถูกบังคับให้ฝังศพสมาชิกในครอบครัวในสุสานเทศบาลแห่งใหม่แทนที่จะเป็นโบสถ์หรือสถานที่ศักดิ์สิทธิ์อื่น ๆ ต่างพากันนำศพกลับไปในเวลากลางคืนและพยายามนำศพกลับไปยังที่ฝังศพเดิม ในมาดริดจำนวนafrancesados (ผู้ที่ชื่นชอบฝรั่งเศส) ที่เพิ่มขึ้นในราชสำนักถูกต่อต้านโดยmajosซึ่งได้แก่พ่อค้า ช่างฝีมือ เจ้าของร้านเหล้า และกรรมกรที่แต่งกายในสไตล์ดั้งเดิม และสนุกกับการหาเรื่องทะเลาะวิวาทกับpetimetresซึ่งเป็นคนหนุ่มสาวที่แต่งกายและมีมารยาทแบบฝรั่งเศส[ 22 ]
สเปนเคยเป็นพันธมิตรของจักรวรรดิฝรั่งเศสที่หนึ่งของนโปเลียน อย่างไรก็ตาม ความพ่ายแพ้ในยุทธนาวีที่ทราฟัลการ์ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1805 ซึ่งทำลายกองทัพเรือของสเปนไปอย่างยับเยิน ทำให้หมดสิ้นเหตุผลในการเป็นพันธมิตรกับฝรั่งเศส มานูเอล โกโดอี คนโปรดของพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 4 แห่งสเปนเริ่มมองหาทางออก ในช่วงเริ่มต้นของสงครามพันธมิตรครั้งที่สี่ซึ่งเป็นการต่อสู้ระหว่างราชอาณาจักรปรัสเซียกับนโปเลียน โกโดอีได้ออกประกาศที่มุ่งเป้าไปที่ฝรั่งเศสอย่างชัดเจน แม้ว่าจะไม่ได้ระบุศัตรูอย่างเจาะจงก็ตาม หลังจากชัยชนะอย่างเด็ดขาดของนโปเลียนในยุทธการเยนา-เอาเออร์สเตดท์ โกโดอีก็ถอนประกาศนั้นอย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม มันสายเกินไปที่จะหลีกเลี่ยงความสงสัยของนโปเลียน นโปเลียนวางแผนที่จะจัดการกับพันธมิตรที่ไม่แน่นอนของเขาในอนาคต ในขณะเดียวกัน จักรพรรดิได้บังคับให้โกโดอีและพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 4 จัดส่งกองทหารสเปนไปประจำการในยุโรปเหนือ[ 23 ]กองพลภาคเหนือใช้เวลาช่วงฤดูหนาวปี 1807–1808 ในโปเมราเนียของสวีเดน เมคเลนบูร์กและเมืองต่างๆ ของสันนิบาตฮันเซอติก เก่า และกองทหารสเปนได้เดินทัพเข้าสู่เดนมาร์กในช่วงต้นปี 1808 [ 24 ]
การรุกรานโปรตุเกส

นโปเลียนสั่งให้จูโนต์ร่วมกับกองทหารสเปนบุกโปรตุเกส โดยเคลื่อนทัพไปทางตะวันตกจากอัลกันตาราตาม หุบเขาแม่น้ำ ทากัสไปยังโปรตุเกส ซึ่งมีระยะทางเพียง120 ไมล์ (193 กิโลเมตร) [ 25 ] ในวันที่ 19 พฤศจิกายน ค.ศ. 1807 กองทหารฝรั่งเศสภายใต้การนำของจูโนต์ได้ออกเดินทางไปยังลิสบอนและยึดครองได้ในวันที่ 30 พฤศจิกายน[ 26 ]เจ้าชายผู้สำเร็จราชการจอห์นทรงหลบหนี โดยทรงบรรทุกพระราชวงศ์ ข้าราชบริพาร เอกสารราชการ และสมบัติขึ้นเรือกองเรืออังกฤษ-โปรตุเกส และหลบหนีไปยังบราซิล พระองค์ได้หลบหนีไปพร้อมกับขุนนาง พ่อค้า และบุคคลอื่นๆ อีกมากมาย กองเรือประกอบด้วยเรือรบ 15 ลำและเรือขนส่งมากกว่า 20 ลำ ได้ออกเดินทางในวันที่ 29 พฤศจิกายนและมุ่งหน้าสู่บราซิล [ 27 ] การหลบหนีครั้งนี้วุ่นวายมากจนรถเข็นบรรทุกสมบัติ 14 คันถูกทิ้งไว้ที่ท่าเรือ[ 28 ]
หนึ่งในมาตรการแรกๆ ของจูโนต์คือการยึดทรัพย์สินของผู้ที่หลบหนีไปยังบราซิล[ 29 ] และ เรียกค่าชดเชย100 ล้านฟรังก์[ 30 ]กองทัพได้จัดตั้งเป็นกองทหารโปรตุเกสและเดินทางไปยังเยอรมนีตอนเหนือเพื่อปฏิบัติหน้าที่รักษาการณ์[ 29 ]จูโนต์พยายามอย่างเต็มที่ที่จะระงับสถานการณ์โดยพยายามควบคุมกองทหารของเขา ในขณะที่ทางการโปรตุเกสโดยทั่วไปยอมจำนนต่อผู้ยึดครองชาวฝรั่งเศส แต่ชาวโปรตุเกสทั่วไปกลับโกรธแค้น[ 29 ]และภาษีที่โหดร้ายทำให้เกิดความไม่พอใจอย่างรุนแรงในหมู่ประชาชน ภายในเดือนมกราคม ค.ศ. 1808 มีการประหารชีวิตผู้ที่ต่อต้านการเก็บภาษีอย่างไม่เป็นธรรมของฝรั่งเศส สถานการณ์นั้นอันตราย แต่จะต้องมีตัวกระตุ้นจากภายนอกเพื่อเปลี่ยนความไม่สงบให้กลายเป็นการก่อจลาจล[ 30 ]
1808
รัฐประหาร


ระหว่างวันที่ 9 ถึง 12 กุมภาพันธ์ กองทหารฝรั่งเศสจากเทือกเขาพิเรนีสตะวันออกและตะวันตกได้ข้ามพรมแดนและเข้ายึดครองนาวาร์และคาตาโลเนียรวมถึงป้อมปราการปัมโปลนาและบาร์เซโลนารัฐบาลสเปนเรียกร้องคำอธิบายจากพันธมิตรฝรั่งเศส แต่คำอธิบายเหล่านั้นไม่เป็นที่น่าพอใจ และเพื่อตอบโต้ โกดอยจึงถอนทหารสเปนออกจากโปรตุเกส[ 31 ]เนื่องจากผู้บัญชาการป้อมปราการของสเปนไม่ได้รับคำสั่งจากรัฐบาลกลาง พวกเขาจึงไม่แน่ใจว่าจะปฏิบัติต่อทหารฝรั่งเศสอย่างไร ซึ่งเดินทัพอย่างเปิดเผยในฐานะพันธมิตรโดยมีธงโบกสะบัดและวงดนตรีประกาศการมาถึงของพวกเขา ผู้บัญชาการบางคนเปิดป้อมปราการให้พวกเขา ในขณะที่บางคนต่อต้าน นายพลกิโยม ฟิลิแบร์ ดูเฮสเมผู้ซึ่งเข้ายึดครองบาร์เซโลนาด้วยทหาร 12,000 นาย ในไม่ช้าก็พบว่าตนเองถูกล้อมอยู่ในป้อมปราการ เขาไม่ได้รับการช่วยเหลือจนกระทั่งเดือนมกราคม ค.ศ. 1809 [ 32 ]
เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์โจอาคิม มูราต์ได้รับการแต่งตั้งเป็นรองผู้บังคับบัญชาของจักรพรรดิและผู้บัญชาการทหารฝรั่งเศสทั้งหมดในสเปน ซึ่งขณะนั้นมีจำนวน 60,000 นาย[ 31 ]ถึง 100,000 นาย[ 32 ]เมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ นโปเลียนประกาศว่าเขาไม่ถือว่าตนเองผูกพันตามสนธิสัญญาฟงแตนบลูอีกต่อไป[ 31 ]ในต้นเดือนมีนาคม มูราต์ได้ตั้งกองบัญชาการของเขาในวิตอเรียและได้รับกำลังเสริม 6,000 นายจาก กอง องครักษ์จักรพรรดิ[ 31 ]
เมื่อวันที่ 19 มีนาคม ค.ศ. 1808 โกดอยสูญเสียอำนาจในการก่อกบฏที่อารันฮูเอซและชาร์ลส์ที่ 4 ถูกบังคับให้สละราชสมบัติให้แก่พระโอรส เฟอร์ดินานด์ ที่7 [ 33 ]หลังจากการสละราชสมบัติ การโจมตีกลุ่มโกดอยเกิดขึ้นบ่อยครั้ง[ 34 ]เมื่อวันที่ 23 มีนาคม มูราต์เข้ากรุงมาดริดอย่างยิ่งใหญ่ เฟอร์ดินานด์ที่ 7 เสด็จถึงในวันที่ 27 มีนาคม และขอให้มูราต์ขอการยืนยันการขึ้นครองราชย์จากนโปเลียน[ 32 ]อย่างไรก็ตาม ชาร์ลส์ที่ 4 ถูกชักจูงให้ประท้วงการสละราชสมบัติของตนต่อนโปเลียน ซึ่งนโปเลียนได้เรียกราชวงศ์ รวมทั้งกษัตริย์ทั้งสองพระองค์ ไปยังบายอนน์ในฝรั่งเศส ที่นั่นในวันที่ 5 พฤษภาคม ภายใต้แรงกดดันจากฝรั่งเศส กษัตริย์ทั้งสองพระองค์ จึง สละราชสมบัติให้แก่นโปเลียน [ 33 ] จากนั้นนโปเลียนได้ให้จุนตา เด โกเบียร์โน ซึ่งเป็นสภาผู้สำเร็จราชการในมาดริด ขอให้เขาแต่งตั้งโจเซฟ พระอนุชาของพระองค์ เป็นกษัตริย์แห่งสเปนอย่างเป็นทางการ การสละราชสมบัติของเฟอร์ดินานด์เพิ่งได้รับการเผยแพร่เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม[ 35 ]
คาบสมุทรไอบีเรียก่อการจลาจล
ในวันที่ 2 พฤษภาคม พลเมืองของมาดริดก่อกบฏต่อต้านการยึดครองของฝรั่งเศส การลุกฮือถูกปราบปรามโดยกองทหารรักษาพระองค์ชั้นยอดของโจอาคิม มูราต์ และ ทหารม้า มัมลุกซึ่งบุกเข้าเมืองและเหยียบย่ำผู้ก่อจลาจล[ 36 ]นอกจากนี้มัมลุกแห่งกองทหารรักษาพระองค์ของนโปเลียนยังต่อสู้กับชาวมาดริด โดยสวมผ้าโพกศีรษะและใช้ดาบโค้ง ทำให้เกิดความทรงจำถึงสเปนในยุคมุสลิม [ 37 ] วันรุ่งขึ้น ดังที่ฟรานซิสโก โกยา ได้บันทึกไว้ ในภาพวาดของเขาเรื่อง วันที่ 3 พฤษภาคม ค.ศ. 1808กองทัพฝรั่งเศสยิงพลเมืองมาดริดหลายร้อยคน การตอบโต้ที่คล้ายกันเกิดขึ้นในเมืองอื่นๆ และดำเนินต่อไปอีกหลายวัน การต่อสู้ที่นองเลือดและเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติที่รู้จักกันในชื่อสงครามกองโจร (แปลตรงตัวว่า "สงครามเล็กๆ") ปะทุขึ้นในหลายพื้นที่ของสเปนเพื่อต่อต้านฝรั่งเศสและเจ้าหน้าที่ของระบอบเก่าแม้ว่ารัฐบาลสเปน รวมทั้งสภาแห่งกัสติลยาจะยอมรับการตัดสินใจของนโปเลียนที่จะมอบมงกุฎสเปนให้แก่โจเซฟ โบนาปาร์ต น้องชายของเขา แต่ประชาชนชาวสเปนกลับปฏิเสธแผนการของนโปเลียน[ 38 ]การลุกฮือระลอกแรกเกิดขึ้นที่การ์ตาเฮนาและวาเลนเซียในวันที่ 23 พฤษภาคมซาราโกซาและมูร์เซียในวันที่ 24 พฤษภาคม และจังหวัดอัสตูเรียสซึ่งขับไล่ผู้ว่าการชาวฝรั่งเศสออกไปในวันที่ 25 พฤษภาคม และประกาศสงครามกับนโปเลียน ภายในไม่กี่สัปดาห์ จังหวัดต่างๆ ของสเปนก็ทำตาม[ 39 ]หลังจากได้ยินข่าวการลุกฮือของชาวสเปน โปรตุเกสก็เกิดการกบฏขึ้นในเดือนมิถุนายน กองทหารฝรั่งเศสภายใต้การนำของหลุยส์ อองรี โลซงได้ปราบปรามกลุ่มกบฏที่เอโวราในวันที่ 29 กรกฎาคม และสังหารหมู่ประชากรในเมือง
สถานการณ์ทางยุทธศาสตร์ที่ย่ำแย่ลงทำให้ฝรั่งเศสต้องเพิ่มภาระผูกพันทางทหาร ภายในวันที่ 1 มิถุนายน ทหารกว่า 65,000 นายได้รีบเข้ามาในประเทศเพื่อควบคุมวิกฤต[ 40 ]กองทัพหลักของฝรั่งเศสจำนวน 80,000 นายยึดครองพื้นที่แคบๆ ทางตอนกลางของสเปน ตั้งแต่ปัมโปลนาและซานเซบาสเตียนทางเหนือ ไปจนถึงมาดริดและโตเลโดทางตอนกลาง ฝรั่งเศสในมาดริดได้รับการสนับสนุนจากทหารอีก 30,000 นายภายใต้การนำของจอมพลบง-อาเดรียน ฌองโนต์ เดอ มงเซย์กองทัพ ของ ฌอง-อองโดช ฌูโนต์ในโปรตุเกสถูกตัดขาดด้วย ดินแดนที่เป็นศัตรูยาว 300 ไมล์ (480 กิโลเมตร)แต่ภายในไม่กี่วันหลังจากการก่อจลาจลปะทุขึ้น กองกำลังฝรั่งเศสในกัสตีลเก่ากัสตีลใหม่อารากอน และกาตาลุญญาได้ออกค้นหากองกำลังผู้ก่อจลาจล
- วันที่สองของเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2351: กองหลังของมอนเตเลออนยืนหยัดครั้งสุดท้าย (โดยJoaquín Sorolla , พ.ศ. 2427)
- วันที่ 2 พฤษภาคม ค.ศ. 1808 (โดยโกยา , ค.ศ. 1814)
- วันที่ 3 พฤษภาคม ค.ศ. 1808ทหารฝรั่งเศสประหารพลเรือน (โดยโกยา , ค.ศ. 1814)
สงครามแบบดั้งเดิม

เพื่อปราบปรามการก่อกบฏปิแอร์ ดูปงต์ เดอ เลอแตงนำทหาร 24,430 นายลงใต้ไปยังเซบียาและกาดิซ จอมพลฌอง-แบปติสต์ เบสซิแยร์เคลื่อนทัพเข้าสู่อารากอนและกัสตีลยาเก่าด้วยทหาร 25,000 นาย โดยมีเป้าหมายที่จะยึดซานตานเดอร์และซาราโกซา มงเซย์เคลื่อนทัพไปยังวาเลนเซียด้วยทหาร 29,350 นาย และกีโยม ฟิลิแบร์ ดูเฮสเมรวบรวมทหาร 12,710 นายในกาตาลุญญาและเคลื่อนทัพเข้าโจมตีจิโรนา[ 41 ] [ 42 ]
ในการสู้รบที่เอลบรูค สองครั้งติดต่อ กันนอกเมืองบาร์เซโลนา กองกำลังติดอาวุธท้องถิ่น ของคาตาลัน มิเกเลต์ (หรือที่รู้จักกันในชื่อโซเมเทนต์ ) เอาชนะทหาร 4,000 นายของ ฟ รองซัวส์ ซาเวียร์ เดอ ชวาร์ซกองพลฝรั่งเศส-อิตาลีของกิ โยม ฟิลิแบร์ ดูเฮ สเม ซึ่งมีทหารเกือบ 6,000 นาย ล้มเหลวในการบุกโจมตี เมืองจิโรนาและถูกบังคับให้กลับไปยังบาร์เซโลนา[ 43 ]ทหารฝรั่งเศส 6,000 นายภายใต้การนำของชาร์ลส์ เลอเฟบวร์-เดสนูเอตส์โจมตีซาราโกซาและถูกกองกำลังติดอาวุธของโฮเซ เดอ ปาลาฟอกซ์ อี เมลซี ขับไล่กลับไป [ 44 ]การผลักดันของมอนเซย์เพื่อยึดวาเลนเซียจบลงด้วยความล้มเหลว โดยมีทหารเกณฑ์ชาวฝรั่งเศส 1,000 นายเสียชีวิตในความพยายามที่จะบุกโจมตีเมืองหลังจากเอาชนะการโจมตีโต้กลับของสเปน มอนเซย์ก็ถอยทัพ[ 45 ]ในการรบที่เมดินา เด ริโอเซโกเมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม เบสซิแยร์เอาชนะเกสตา และแคว้นกัสติยาเก่าก็กลับมาอยู่ภายใต้การควบคุมของฝรั่งเศส เบลคหนีรอดไปได้ แต่ฝ่ายสเปนสูญเสียทหาร 2,200 นายและปืนใหญ่ 13 กระบอก ฝ่ายฝรั่งเศสสูญเสียเพียง 400 นาย[ 46 ]ชัยชนะของเบสซิแยร์ช่วยกอบกู้ตำแหน่งทางยุทธศาสตร์ของกองทัพฝรั่งเศสในภาคเหนือของสเปน โจเซฟเข้าเมืองมาดริดในวันที่ 20 กรกฎาคม[ 46 ]และในวันที่ 25 กรกฎาคม เขาได้รับการสวมมงกุฎเป็นกษัตริย์แห่งสเปน[ 47 ] ในวันที่ 10 มิถุนายน เรือรบฝรั่งเศส 5 ลำ ที่จอดทอดสมออยู่ที่กาดิซถูกสเปนยึด[ 48 ]ดูปงต์รู้สึกไม่สบายใจมากพอที่จะยุติการเดินทัพที่คอร์โดบา และในวันที่ 16 มิถุนายนก็ถอยกลับไปยังอันดูฮาร์[ 49 ]ด้วยความหวาดกลัวต่อความเป็นปรปักษ์ของชาวอันดาลูเซีย เขาจึงยุติการรุกและพ่ายแพ้ที่ไบเลนซึ่งเขายอมจำนนกองทัพ ทั้งหมด ให้กับกัสตาญอส
ความหายนะนั้นร้ายแรงมาก การสูญเสียทหาร 24,000 นายทำให้กองทัพของนโปเลียนในสเปนล่มสลาย โจเซฟซึ่งตกตะลึงกับความพ่ายแพ้ ในวันที่ 1 สิงหาคม ได้อพยพออกจากเมืองหลวงไปยังแคว้นกัสตีลยาเก่า พร้อมทั้งสั่งให้แวร์ดิเยร์ยกเลิกการปิดล้อมซาราโกซา และให้เบสซิแยร์ถอนตัวออกจากเลออน กองทัพฝรั่งเศสทั้งหมดหลบอยู่หลังแม่น้ำเอโบร [ 50 ] ในเวลานั้น จิโรนาได้ต้านทานการปิดล้อมครั้งที่สองยุโรปต่างยินดีกับการหยุดยั้งกองทัพจักรวรรดิที่ไม่มีใครเอาชนะได้เป็นครั้งแรกนี้ บอนาปาร์ตถูกขับไล่ออกจากบัลลังก์ เรื่องราวความกล้าหาญของชาวสเปนเป็นแรงบันดาลใจให้ออสเตรียและแสดงให้เห็นถึงพลังแห่งการต่อต้านของชาติ ไบเลนได้จุดประกายการเกิดขึ้นของพันธมิตรที่ห้า[ 51 ]
การแทรกแซงของอังกฤษ

การที่อังกฤษเข้าไปมีส่วนร่วมในสงครามคาบสมุทรไอบีเรียถือเป็นจุดเริ่มต้นของการรณรงค์ที่ยืดเยื้อในยุโรปเพื่อเพิ่มอำนาจทางทหารของอังกฤษบนบกและปลดปล่อยคาบสมุทรไอบีเรียจากฝรั่งเศส[ 52 ]ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1808 กองทหารอังกฤษ 15,000 นาย ซึ่งรวมถึงกองทหารเยอรมันของพระราชาได้ขึ้นฝั่งที่โปรตุเกสภายใต้การบัญชาการของพลโทอาเธอร์ เวลส์ลีย์ผู้ซึ่งขับไล่กองกำลัง 4,000 นายของอองรี ฟรองซัวส์ เดลาบอร์ด ที่ โรลิซาในวันที่ 17 สิงหาคม และทำลายกองกำลังหลักของจูโนต์จำนวน 14,000 นายที่วิเมโร เวลส์ลีย์ถูกแทนที่โดย แฮร์รี เบอร์ราร์ดก่อน แล้วจึงเป็นฮิว ดัลริมเพิลดัลริมเพิลได้อนุญาตให้กองทัพเรือหลวงอพยพจูโนต์ออกจากโปรตุเกสโดยปราศจากการรบกวนในอนุสัญญาซินตราอันเป็น ที่ถกเถียง ในเดือนสิงหาคม ในช่วงต้นเดือนตุลาคม ค.ศ. 1808 หลังจากเกิดเรื่องอื้อฉาวในอังกฤษเกี่ยวกับอนุสัญญาซินตราและการเรียกตัวนายพลดัลริมเพิล บูร์ราร์ด และเวลส์ลีย์กลับ ประเทศ จอห์น มัวร์จึงเข้ารับตำแหน่งผู้บัญชาการกองกำลังอังกฤษ 30,000 นายในโปรตุเกส[ 53 ]นอกจากนี้เดวิด เบิร์ดผู้บัญชาการกองกำลังเสริมที่ออกจากฟัลเมาท์ซึ่งประกอบด้วยเรือขนส่ง 150 ลำ บรรทุกกำลังพลระหว่าง 12,000 ถึง 13,000 นาย โดยมีเรือ HMS Louie , HMS AmeliaและHMS Champion คุ้มกัน ได้ เข้าสู่ท่าเรือคอรันนาในวันที่ 13 ตุลาคม[ 54 ]ปัญหาด้านโลจิสติกส์และการบริหารทำให้กองทัพอังกฤษไม่สามารถรุกโจมตีได้ในทันที[ 55 ]
ในขณะเดียวกัน ชาวอังกฤษได้มีส่วนสนับสนุนอย่างมากต่อฝ่ายสเปนโดยช่วยอพยพทหารประมาณ 9,000 นายจากกองพลภาคเหนือของลาโรมานาจากเดนมาร์ก[ 56 ]ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2451 กองเรือบอลติกของอังกฤษได้ช่วยขนส่งกองพลสเปนยกเว้นสามกรมทหารที่ไม่สามารถหลบหนีได้ กลับไปยังสเปนโดยผ่านทางเมืองโกเธนเบิร์กในสวีเดน กองพลดังกล่าวเดินทางมาถึงซานตานเดอร์ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2451 [ 57 ]
การรุกรานสเปนของนโปเลียน

หลังจากกองทัพฝรั่งเศสยอมจำนนที่ไบเลนและโปรตุเกสถูกยึดครอง นโปเลียนก็เชื่อมั่นในอันตรายที่เขาเผชิญในสเปน ด้วยกองทัพสเปน ของเขา ที่มีกำลังพล 278,670 นายตั้งมั่นอยู่ริมแม่น้ำเอโบร เผชิญหน้ากับกองทัพสเปนที่ยังไม่ได้รับการฝึกฝนและไม่มีระเบียบวินัยจำนวน 80,000 นาย[ 58 ]นโปเลียนและจอมพล ของเขา ได้ทำการโอบล้อมแนวรบของสเปนอย่างใหญ่หลวงในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1808 [ 59 ]นโปเลียนโจมตีด้วยกำลังที่เหนือกว่าอย่างมาก และการป้องกันของสเปนก็สลายไปที่บูร์โกสตูเดลาเอสปิโนซาและโซโมเซียร์ราคณะผู้ปกครองถูกบังคับให้ละทิ้งมาดริดในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1808 และพำนักอยู่ใน พระราชวัง อัลกาซาร์แห่งเซบียาตั้งแต่วันที่ 16 ธันวาคม ค.ศ. 1808 จนถึงวันที่ 23 มกราคม ค.ศ. 1810 [ 60 ]มาดริดยอมจำนนในวันที่ 1 ธันวาคม และโจเซฟ โบนาปาร์ตก็กลับคืนสู่บัลลังก์ ในแคว้นคาเทโลเนียกองพลที่ 7ที่แข็งแกร่ง 17,000 นายของLaurent Gouvion Saint-Cyrได้ปิดล้อมและยึดRoses ได้ ทำลาย กองทัพสเปนของJuan Miguel de Vives y Feliuบางส่วน ที่ Cardedeuใกล้บาร์เซโลนาเมื่อวันที่ 16 ธันวาคม และทำลายกองทัพสเปนภายใต้Conde de CaldaguesและTheodor von Redingที่Molins de Rei
การรบที่คอรุนนา ปี ค.ศ. 1808–1809

ภายในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2351 กองทัพอังกฤษภายใต้การนำของมัวร์ได้รุกคืบเข้าสู่สเปนพร้อมคำสั่งให้ช่วยเหลือกองทัพสเปนในการต่อสู้กับกองกำลังของนโปเลียน[ 61 ]มัวร์ตัดสินใจโจมตีหน่วยทหาร 16,000 นายที่กระจัดกระจายและโดดเดี่ยวของซูลต์ที่การ์ริออนโดยเริ่มการโจมตีด้วยการบุกโจมตีที่ประสบความสำเร็จของกองทหารม้าของพลโทพาเจต์ ต่อ หน่วยลาดตระเวนของฝรั่งเศสที่ซาฮากุนในวันที่ 21 ธันวาคม[ 62 ] [ 63 ]
นโปเลียนละทิ้งแผนการที่จะยึดครองเซบียาและโปรตุเกสในทันที และรวบรวมกำลังพลอย่างรวดเร็วถึง 80,000 นาย แล้วเคลื่อน พล จากเทือกเขาเซียร์รา เด กัวดาร์รามา เข้าสู่ที่ราบของแคว้นกัสติยาเก่า เพื่อล้อมกองทัพอังกฤษ มัวร์ถอยทัพไปยังที่ปลอดภัยของกองเรืออังกฤษที่ลา โครูนา และซูลต์ก็ไม่สามารถสกัดกั้นเขาได้[ 64 ] [ 65 ]กองหลังของกองกำลังที่ถอยทัพของลา โรมา นา ถูกซูลต์โจมตีจนพ่ายแพ้ที่ มันซิยาในวันที่ 30 ธันวาคม และซูลต์ก็ยึดเมืองเลออนได้ในวันถัดมา การถอยทัพของมัวร์มีลักษณะเด่นคือการขาดระเบียบวินัยในหลายกองทหาร และมีการต่อสู้ของกองหลังอย่างดื้อรั้นที่เบนาเวนเตและกาคาเบโลส [ 66 ] กองทหารอังกฤษหนีลงทะเลได้หลังจากต้านทานการโจมตีอย่างหนักของฝรั่งเศสที่โครูนาซึ่งมัวร์ถูกสังหารในเหตุการณ์นั้น มีทหารประมาณ 26,000 นายเดินทางถึงอังกฤษ โดยสูญเสียกำลังพลไป 7,000 นายตลอดการเดินทาง[ 67 ]ฝรั่งเศสเข้ายึดครองพื้นที่ที่มีประชากรมากที่สุดในสเปน รวมถึงเมืองสำคัญอย่างลูโกและลาโครุนนา[ 68 ]ชาวสเปนต่างตกใจกับการถอยทัพของอังกฤษ[ 69 ]นโปเลียนเดินทางกลับฝรั่งเศสในวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2352 เพื่อเตรียมทำสงครามกับออสเตรีย โดยมอบอำนาจบัญชาการสเปนคืนให้แก่จอมพลของเขา
1809
การรบในสเปน ต้นปี ค.ศ. 1809
การล่มสลายของซาราโกซา

ซาราโกซาซึ่งได้รับความเสียหายจากการระดมยิงของเลอเฟบร์ ในช่วงฤดูร้อนนั้น ต้อง เผชิญกับการปิดล้อมครั้งที่สองซึ่งเริ่มต้นขึ้นในวันที่ 20 ธันวาคม ลานเนสและมองเซย์ได้ส่งกองทัพสองกองพลที่มีกำลังพล 45,000 นายและอำนาจการยิงปืนใหญ่จำนวนมาก การป้องกันครั้งที่สองของปาลาฟอกซ์ทำให้เมืองนี้มีชื่อเสียงทั้งในระดับชาติและนานาชาติ[ 70 ]ชาวสเปนต่อสู้ด้วยความมุ่งมั่น อดทนต่อโรคภัยและความอดอยาก ขุดสนามเพลาะในอารามและเผาบ้านเรือนของตนเอง กองกำลังรักษาการณ์ 44,000 นายเหลือผู้รอดชีวิต 8,000 นายซึ่ง 1,500 นายป่วย[ 67 ] แต่กองทัพใหญ่ไม่ได้รุกคืบไปไกลกว่าแม่น้ำเอโบรในวันที่ 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2352 กองกำลังรักษาการณ์ยอมจำนน ทิ้งไว้ซึ่งซากปรักหักพังที่ถูกเผาไหม้ซึ่งเต็มไปด้วยศพ 64,000 ศพ ในจำนวนนี้ 10,000 ศพเป็นชาวฝรั่งเศส[ 70 ] [ 71 ]
การรุกครั้งแรกของมาดริด
คณะผู้ปกครองสเปนเข้าควบคุมการทำสงครามของสเปนและจัดตั้งภาษีสงคราม จัดตั้งกองทัพลามานชา ลงนามในสนธิสัญญาพันธมิตรกับอังกฤษเมื่อวันที่ 14 มกราคม 1809 และออกพระราชกฤษฎีกาเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม เพื่อเรียกประชุมที่รัฐสภา การพยายามของกองทัพภาคกลางของสเปนที่จะยึดมาดริดคืนจบลงด้วยการทำลายล้างกองกำลังสเปนอย่างสิ้นเชิงที่อูเคลส์ เมื่อวันที่ 13 มกราคม โดย กองทัพที่ 1ของวิกเตอร์ฝรั่งเศสสูญเสียทหาร 200 นาย ขณะที่ฝ่ายสเปนสูญเสีย 6,887 นาย พระเจ้าโจเซฟเสด็จเข้ามาดริดอย่างมีชัยหลังจากการรบเซบาสเตียนีเอาชนะกองทัพของคาร์ตาโอ ฮาลที่ ซิวดาดเรอัลเมื่อวันที่ 27 มีนาคม ทำให้ฝ่ายฝรั่งเศสบาดเจ็บล้มตาย 2,000 นาย และฝ่ายตนเองสูญเสียเพียงเล็กน้อย วิกเตอร์บุกสเปนตอนใต้และเอาชนะกองทัพของเกรกอริโอ เด ลา เกสต้า ที่ เมเดลลินใกล้บาดาโฆสเมื่อวันที่ 28 มีนาคม[ 72 ]ซึ่งเกสต้าสูญเสียทหารไป 10,000 นายในการพ่ายแพ้อย่างยับเยิน ในขณะที่ฝรั่งเศสสูญเสียเพียง 1,000 นาย[ 73 ]
การปลดปล่อยกาลิเซีย
เมื่อวันที่ 27 มีนาคม กองกำลังสเปนเอาชนะกองทัพฝรั่งเศสที่ เมืองวิ โกยึดเมืองส่วนใหญ่ในจังหวัดปอนเตเบดรา คืนมา และบังคับให้ฝรั่งเศสล่าถอยไปยังซานติอาโก เดอ คอมโพสเตลาเมื่อวันที่ 7 มิถุนายน กองทัพฝรั่งเศสของจอมพลมิเชล เนย์พ่ายแพ้ที่ปูเอนเต ซานปาโยในปอนเตเบดรา โดยกองกำลังสเปนภายใต้การบัญชาการของพันเอกปาโบล โมริลโล และเนย์และกองกำลังของเขาล่าถอยไปยังลูโกเมื่อวันที่ 9 มิถุนายน ขณะถูกกองโจรสเปนโจมตีอย่างต่อเนื่อง กองกำลังของเนย์ได้รวมกับกองกำลังของซูลต์ และกองกำลังเหล่านี้ถอนตัวออกจากกาลิเซีย เป็นครั้งสุดท้าย ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1809
ฝรั่งเศสรุกคืบในแคว้นคาตาลัน
ในแคว้นคาตาโลเนีย แซงต์-ซีร์เอาชนะเรดิงอีกครั้งที่วาลส์ในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1809 เรดิงถูกสังหารและกองทัพของเขาสูญเสียทหาร 3,000 นาย ในขณะที่ฝ่ายฝรั่งเศสสูญเสียเพียง 1,000 นาย แซงต์-ซีร์เริ่มการปิดล้อมเมืองจิโรนาครั้งที่สามในวันที่ 6 พฤษภาคม และในที่สุดเมืองก็ตกอยู่ภายใต้การยึดครองในวันที่ 12 ธันวาคม[ 74 ] กองทัพที่ 3 ของหลุยส์-กาเบรียล ซูเชต์ พ่ายแพ้ที่ อัลกาญิซโดยเบลกในวันที่ 23 พฤษภาคม สูญเสียทหาร 2,000 นาย ซูเชต์ตอบโต้ที่มาเรียในวันที่ 15 มิถุนายน บดขยี้ปีกขวาของเบลกและทำให้เบลกบาดเจ็บล้มตาย 5,000 นาย สามวันต่อมา เบลกสูญเสียทหารอีก 2,000 นายให้กับซูเชต์ที่เบลชิตแซงต์-ซีร์ถูกปลดจากตำแหน่งในเดือนกันยายนเนื่องจากละทิ้งกองทหารของตน
การรณรงค์หาเสียงครั้งที่สองของโปรตุเกส

หลังจากคอรุนนา ซูลต์หันความสนใจไปที่การรุกรานโปรตุเกส โดยไม่นับกองกำลังรักษาการณ์และผู้ป่วยกองทัพที่ 2 ของซูลต์ มีกำลังพล 20,000 นายสำหรับการปฏิบัติการ เขาบุกโจมตีฐานทัพเรือสเปนที่เฟอร์โรลเมื่อวันที่ 26 มกราคม 1809 ยึดเรือรบ 8 ลำ เรือฟริเกต 3 ลำ เชลยศึกหลายพันคน และปืน คาบศิลาบราวน์เบส 20,000 กระบอก ซึ่งถูกนำไปใช้ในการจัดหาอาวุธใหม่ให้กับทหารราบฝรั่งเศส[ 75 ]ในเดือนมีนาคม 1809 ซูลต์บุกโปรตุเกสผ่านทางระเบียงทางเหนือ โดยที่ กองทหารโปรตุเกส 12,000 นายของ ฟรานซิสโก ดา ซิลเวียราแตกพ่ายท่ามกลางการจลาจลและความไม่สงบ และภายในสองวันหลังจากข้ามพรมแดนที่มอนเตร์เรย์ซูลต์ก็ยึดป้อมปราการชาเวสได้[ 76 ]เมื่อเคลื่อนทัพไปทางตะวันตก กองทหารมืออาชีพของซูลต์จำนวน 16,000 นายได้โจมตีและสังหารทหารโปรตุเกสที่ไม่ได้เตรียมตัวและขาดระเบียบวินัยจำนวน 4,000 นายจากทั้งหมด 25,000 นายที่บรากาโดยเสียทหารฝรั่งเศสไป 200 นายในยุทธการที่คาร์วัลโญ ดาเอสเตในยุทธการที่ปอร์โตครั้งแรกเมื่อวันที่ 29 มีนาคม กองกำลังป้องกันของโปรตุเกสแตกตื่น หลายคนพยายามหนีไปพร้อมกับชาวเมืองทางใต้ข้ามแม่น้ำดูโร และเสียชีวิตในเหตุการณ์สะพานเรือปอร์โตทหารโปรตุเกสเสียชีวิต บาดเจ็บ หรือถูกจับเป็นเชลยระหว่าง 6,000 ถึง 20,000 นาย ซูลต์สูญเสียกำลังพลน้อยกว่า 500 นาย และสามารถยึดเมืองที่ใหญ่เป็นอันดับสองของโปรตุเกสได้สำเร็จ พร้อมทั้งยึดอู่ต่อเรือและคลังแสงอันมีค่าไว้ได้เป็นจำนวนมาก[ 77 ] [ 78 ]ซูลต์หยุดอยู่ที่ปอร์โตเพื่อเตรียมกองทัพใหม่ก่อนที่จะเคลื่อนทัพไปยังลิสบอน[ 79 ]
เวลส์ลีย์กลับไปโปรตุเกสในเดือนเมษายน ค.ศ. 1809 เพื่อบัญชาการกองทัพอังกฤษ ซึ่งได้รับการเสริมกำลังด้วยกองทหารโปรตุเกสที่ได้รับการฝึกฝนโดยนายพลเบเรสฟอร์ ด กองกำลังใหม่เหล่านี้ขับไล่ซูลต์ออกจากโปรตุเกสในการรบที่กริโฮ (10–11 พฤษภาคม) และการรบที่ปอร์โตครั้งที่สอง (12 พฤษภาคม) และเมืองทางเหนืออื่นๆ ก็ถูกยึดคืนโดยนายพลซิลเวียรา ซูลต์หลบหนีไปโดยไม่มีอุปกรณ์หนักของเขาโดยการเดินทัพผ่านภูเขาไปยังโอเรนเซ[ 80 ]
การรบในสเปน ปลายปี 1809
แคมเปญทาลาเวรา

เมื่อโปรตุเกสปลอดภัยแล้ว เวลส์ลีย์จึงรุกเข้าไปในสเปนเพื่อรวมกับกองกำลังของคูเอสต้ากองทัพที่ 1 ของ วิกเตอร์ ถอยทัพจากทาลาเวราก่อนหน้าพวกเขา[ 81 ]กองกำลังที่ไล่ตามของคูเอสต้าถอยกลับหลังจากกองทัพเสริมของวิกเตอร์ ซึ่งขณะนี้บัญชาการโดยจอมพลฌอง-แบปติสต์ จูร์ดันเข้าโจมตีพวกเขา กองพลอังกฤษสองกองพลรุกคืบไปช่วยสเปน[ 82 ]ในวันที่ 27 กรกฎาคม ในยุทธการที่ทาลาเวราฝรั่งเศสรุกคืบเป็นสามกองร้อยและถูกขับไล่หลายครั้ง แต่กองกำลังพันธมิตรแองโกลก็สูญเสียอย่างหนัก โดยสูญเสีย 7,500 นาย ในขณะที่ฝรั่งเศสสูญเสีย 7,400 นาย เวลส์ลีย์ถอนตัวออกจากทาลาเวราในวันที่ 4 สิงหาคม เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกตัดขาดโดยกองทัพของซูลต์ที่กำลังรุกเข้ามา ซึ่งเอาชนะกองกำลังสกัดกั้นของสเปนในการข้ามแม่น้ำทากัสใกล้กับปูเอนเตเดลอาร์โซบิสโป การขาดแคลนเสบียงและภัยคุกคามจากการเสริมกำลังของฝรั่งเศสในฤดูใบไม้ผลิทำให้เวลส์ลีย์ ซึ่งได้รับการเลื่อนตำแหน่งเป็นขุนนางชั้นไวเคานต์เวลลิงตันหลังจากการรบ[ 83 ] ต้อง ถอยทัพไปยังโปรตุเกส ความพยายามของสเปนที่จะยึดมาดริดหลังจากทาลาเวราล้มเหลวที่อัลโมนาซิดซึ่งกองทัพที่ 4ของเซบาสเตียนีสร้างความเสียหายแก่สเปนถึง 5,500 นาย บังคับให้พวกเขาต้องถอยทัพโดยฝ่ายฝรั่งเศสสูญเสีย 2,400 นาย
การรุกครั้งที่สองของมาดริด
คณะผู้ปกครองกลางสูงสุดของสเปน แห่งราชอาณาจักร ถูกกดดันจากประชาชนให้จัดตั้งสภาแห่งกาดิซในช่วงฤดูร้อนปี 1809 คณะผู้ปกครองได้วางแผนกลยุทธ์ที่หวังว่าจะนำไปสู่ชัยชนะในสงคราม นั่นคือการโจมตีสองทางเพื่อยึดมาดริดคืน โดยใช้ทหารกว่า 100,000 นายในสามกองทัพภายใต้การนำของดยุคเดล ปาร์เก , ฮวน การ์โลส เดอ อาเรอิซากาและดยุคแห่งอัลบูร์เกร์เก[ 84 ] [ 85 ] [ 86 ]เดล ปาร์เก เอาชนะกองทัพที่ 6ของฌอง กาเบรียล มาร์ชอง ด์ ในยุทธการที่ทามาเมสเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 1809 [ 87 ]และยึดครองซาลามันกาได้ในวันที่ 25 ตุลาคม[ 88 ]มาร์ชองด์ถูกแทนที่โดยฟรองซัวส์ เอเตียน เดอ เคลเลอร์มันน์ซึ่งนำกำลังเสริมมาด้วยทั้งทหารของตนเองและกองกำลัง ของพลตรี นิโคลัส โกดินอ ต เคลเลอร์มันน์เคลื่อนทัพไปยังตำแหน่งของเดล ปาร์เกที่ซาลามันกา ซึ่งเดล ปาร์เกได้ละทิ้งตำแหน่งนั้นและถอยทัพไปทางใต้ ในขณะเดียวกัน กองกำลังกองโจรในจังหวัดเลออนก็เพิ่มกิจกรรมมากขึ้น เคลเลอร์มันน์จึงทิ้งกองทัพที่ 6 ให้รักษาซาลามันกาไว้และกลับไปยังเลออนเพื่อปราบปรามการก่อจลาจล[ 89 ]
กองทัพของ Aréizaga ถูกทำลายโดย Soult ในยุทธการที่ Ocañaเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน ฝ่ายสเปนสูญเสียทหาร 19,000 นาย ในขณะที่ฝ่ายฝรั่งเศสสูญเสียเพียง 2,000 นาย Albuquerque จึงละทิ้งความพยายามของเขาใกล้กับ Talavera ในไม่ช้า Del Parque เคลื่อนทัพไปยัง Salamanca อีกครั้ง โดยนำกองพลน้อยที่ 6 กองหนึ่งออกจากAlba de Tormesและเข้ายึดครอง Salamanca ในวันที่ 20 พฤศจิกายน[ 90 ] [ 91 ]ด้วยความหวังที่จะแทรกตัวระหว่าง Kellermann และ Madrid Del Parque จึงเคลื่อนทัพไปยังMedina del Campo Kellermann โต้กลับและถูกขับไล่ในยุทธการที่ Carpioเมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน[ 92 ]วันรุ่งขึ้น Del Parque ได้รับข่าวความหายนะที่ Ocaña และหนีลงใต้ โดยตั้งใจจะไปหลบภัยในภูเขาของสเปนตอนกลาง[ 93 ] [ 94 ]ในช่วงบ่ายของวันที่ 28 พฤศจิกายน เคลเลอร์มันน์โจมตีเดล ปาร์เกที่อัลบา เดอ ตอร์เมสและขับไล่เขาออกไปหลังจากสร้างความเสียหายให้กับทหารของเขา 3,000 นาย[ 93 ]กองทัพของเดล ปาร์เกหนีเข้าไปในภูเขา กำลังของพวกเขาลดลงอย่างมากเนื่องจากการต่อสู้และสาเหตุที่ไม่ใช่การต่อสู้ภายในกลางเดือนมกราคม[ 95 ]
1810
ระบอบการปกครองของโจเซฟที่ 1

โจเซฟพอใจที่จะทำงานภายใต้กรอบของระบบการปกครองเดิม ในขณะที่มอบความรับผิดชอบด้านการปกครองท้องถิ่นในหลายจังหวัดให้กับข้าหลวงหลวง หลังจากเตรียมการและถกเถียงกันอย่างมาก ในวันที่ 2 กรกฎาคม 1809 สเปนถูกแบ่งออกเป็น 38 จังหวัดใหม่ โดยแต่ละจังหวัดมีผู้ว่าการที่ได้รับการแต่งตั้งจากพระเจ้าโจเซฟเป็นหัวหน้า และในวันที่ 17 เมษายน 1810 จังหวัดเหล่านี้ถูกเปลี่ยนเป็นเขตการปกครองระดับจังหวัดและระดับย่อย แบบ ฝรั่งเศส
ฝรั่งเศสได้รับความยินยอมในระดับหนึ่งจากชนชั้นที่มีทรัพย์สินฟรานซิสโก เด โกยาซึ่งอยู่ในมาดริดตลอดช่วงการยึดครองของฝรั่งเศส ได้วาดภาพของโจเซฟและบันทึกสงครามไว้ในชุดภาพพิมพ์ 82 ภาพที่เรียกว่าLos Desastres de la Guerra ( ภัยพิบัติแห่งสงคราม ) สำหรับเจ้าหน้าที่จักรวรรดิหลายคน ชีวิตอาจสะดวกสบาย[ 96 ]ในกลุ่มเสรีนิยม สาธารณรัฐนิยม และหัวรุนแรงของประชากรชาวสเปนและโปรตุเกส มีการสนับสนุนการรุกรานของฝรั่งเศสเป็นอย่างมาก คำว่าafrancesado ("ผู้ที่กลายเป็นฝรั่งเศส") ถูกใช้เพื่อบ่งบอกถึงผู้ที่สนับสนุน ยุคเรือง ปัญญาอุดมคติทางโลกและการปฏิวัติฝรั่งเศส [ 97 ]นโปเลียนอาศัยการสนับสนุนจากafrancesados เหล่านี้ทั้งในการทำสงครามและการบริหารประเทศ นโปเลียนได้ยกเลิกสิทธิพิเศษ ของชนชั้นศักดินาและนักบวชทั้งหมด แต่เสรีนิยมชาวสเปนส่วนใหญ่ในไม่ช้าก็ต่อต้านการยึดครองเนื่องจากความรุนแรงและความโหดร้ายที่เกิดขึ้น[ 97 ]นักมาร์กซ์เขียนว่าประชาชนมีความผูกพันเชิงบวกกับการปฏิวัติของนโปเลียน แต่เรื่องนี้อาจเป็นไปไม่ได้ที่จะพิสูจน์ได้ เนื่องจากเหตุผลในการร่วมมือเป็นไปในเชิงปฏิบัติมากกว่าเชิงอุดมการณ์[ 98 ]
การเกิดขึ้นของกองโจร

สงครามคาบสมุทรถือเป็นหนึ่งในสงครามประชาชนครั้งแรกๆ ซึ่งมีความสำคัญต่อการเกิดขึ้นของสงครามกองโจรขนาดใหญ่ คำว่า "กองโจร" มาจากความขัดแย้งนี้[ 99 ]กองโจรสร้างความเดือดร้อนให้กับทหารฝรั่งเศส แต่พวกเขาก็ทำให้เพื่อนร่วมชาติของตนเองหวาดกลัวด้วยการเกณฑ์ทหารและการปล้นสะดม[ 100 ]พรรคพวกจำนวนมากหลบหนีกฎหมายหรือพยายามร่ำรวย[ 100 ]ต่อมาในช่วงสงคราม ทางการพยายามทำให้กองโจรมีความน่าเชื่อถือ และหลายคนได้จัดตั้งหน่วยทหารประจำการ เช่น"Cazadores de Navarra" ของEspoz y Mina ชาวฝรั่งเศสเชื่อว่า ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ที่รู้ แจ้ง นั้นมีความก้าวหน้าน้อยกว่าในสเปนและโปรตุเกสเมื่อเทียบกับที่อื่นๆ และการต่อต้านเป็นผลมาจากสิ่งที่ชาวฝรั่งเศสมองว่าเป็นความล้าหลังในด้านความรู้และพฤติกรรมทางสังคม ความเชื่อทางศาสนาคาทอลิกที่งมงาย ความเชื่อ โชลาง และการต่อต้านการปฏิวัติ ตลอดหนึ่งศตวรรษ [ 101 ]
รูปแบบการรบแบบกองโจรเป็นยุทธวิธีที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดของกองทัพสเปน ความพยายามส่วนใหญ่ที่กองกำลังปกติของสเปนพยายามต่อสู้กับฝรั่งเศสจบลงด้วยความพ่ายแพ้ เมื่อการรบพ่ายแพ้และทหารกลับไปใช้รูปแบบการรบแบบกองโจร พวกเขาสามารถตรึงกำลังทหารฝรั่งเศสจำนวนมากไว้ในพื้นที่กว้างด้วยการใช้กำลังคน พลังงาน และเสบียงที่น้อยกว่ามาก[ 100 ]และอำนวยความสะดวกให้กับชัยชนะแบบดั้งเดิมของเวลลิงตันและกองทัพแองโกล-โปรตุเกสของเขา และการปลดปล่อยโปรตุเกสและสเปนในเวลาต่อมา[ 102 ]การต่อต้านครั้งใหญ่ของประชาชนชาวสเปนเป็นแรงบันดาลใจให้ออสเตรีย รัสเซีย และปรัสเซียทำสงครามกับนโปเลียน[ 103 ]
ความเกลียดชังชาวฝรั่งเศสและความจงรักภักดีต่อพระเจ้า พระมหากษัตริย์ และปิตุภูมิไม่ใช่เหตุผลเดียวในการเข้าร่วมกองกำลังพลพรรค[ 104 ]ชาวฝรั่งเศสได้กำหนดข้อจำกัดในการเคลื่อนไหวและในหลายแง่มุมดั้งเดิมของชีวิตบนท้องถนน ดังนั้นโอกาสในการหาแหล่งรายได้อื่นจึงมีจำกัดอุตสาหกรรมหยุดชะงัก และเจ้าของ ที่ดินจำนวนมากไม่สามารถจ่ายเงินให้กับ ผู้ติดตามและคนรับใช้ในบ้านที่มีอยู่ได้ และไม่สามารถจ้างพนักงานใหม่ได้ ความหิวโหยและความสิ้นหวังแผ่กระจายไปทั่วทุกหนแห่ง[ 105 ]เนื่องจากผลงานทางทหารย่ำแย่มาก นักการเมืองและนักเขียนชาวสเปนหลายคนจึงกล่าวเกินจริงเกี่ยวกับกิจกรรมของกองโจร[ 106 ]
การปฏิวัติภายใต้การปิดล้อม

ฝรั่งเศสบุกอันดาลูเซียเมื่อวันที่ 19 มกราคม ค.ศ. 1810 กองทัพฝรั่งเศส 60,000 นาย—กองทัพของวิกเตอร์ มอร์ติเยร์ และเซบาสเตียนี พร้อมด้วยกองกำลังอื่นๆ—เคลื่อนพลลงใต้เพื่อโจมตีตำแหน่งของสเปน กองทัพของ อารีซากา ถูกโจมตีอย่างหนักในทุกจุด จึงหนีไปทางตะวันออกและใต้ ปล่อยให้เมืองแล้วเมืองเล่าตกอยู่ในมือของศัตรู ผลที่ตามมาคือการปฏิวัติ เมื่อวันที่ 23 มกราคม สภากลางที่เซบียาตัดสินใจหนีไปยังเมืองกาดิซเพื่อความปลอดภัย[ 107 ]จากนั้นจึงยุบสภาในวันที่ 29 มกราคม ค.ศ. 1810 และจัดตั้งสภาผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งสเปนและอินเดียจำนวน 5 คน ซึ่งมีหน้าที่เรียกประชุมรัฐสภา[ 60 ]ซูลต์ได้กวาดล้างสเปนตอนใต้ทั้งหมด ยกเว้นกาดิซ ซึ่งเขาปล่อยให้วิกเตอร์ปิดล้อม[ 108 ]ระบบคณะผู้ปกครองถูกแทนที่ด้วยคณะผู้สำเร็จราชการและสภาแห่งกาดิซซึ่งได้จัดตั้งรัฐบาลถาวรภายใต้รัฐธรรมนูญปี 1812
กาดิซได้รับการเสริมกำลังป้องกันอย่างแน่นหนา ขณะที่ท่าเรือเต็มไปด้วยเรือรบของอังกฤษและสเปน กองทัพของอัลบูร์ เกร์เก และกลุ่มอาสาสมัครพิเศษ (Voluntarios Distinguidos) ได้รับการเสริมกำลังด้วยทหาร 3,000 นายที่หนีมาจากเซบียา และกองพลแองโกล-โปรตุเกสที่แข็งแกร่งซึ่งบัญชาการโดยนายพลวิลเลียม สจ๊วต ชาวสเปนที่หวาดหวั่นจากประสบการณ์ที่ผ่านมาได้ละทิ้งความลังเลใจก่อนหน้านี้เกี่ยวกับกองทหารอังกฤษ[ 109 ]กองทหารฝรั่งเศสของวิกเตอร์ตั้งค่ายอยู่ที่ชายฝั่งและพยายามระดมยิงเมืองเพื่อให้ยอมจำนน แต่เนื่องจากกองทัพเรืออังกฤษมีอำนาจเหนือกว่า การปิดล้อมทางทะเลของเมืองจึงเป็นไปไม่ได้ การระดมยิงของฝรั่งเศสไม่ได้ผล และความมั่นใจของชาวกาดิซก็เพิ่มมากขึ้นและทำให้พวกเขาเชื่อว่าตนเองเป็นวีรบุรุษ ด้วยอาหารที่อุดมสมบูรณ์และราคาที่ลดลง การระดมยิงจึงไร้ผล แม้จะมีทั้งพายุเฮอริเคนและโรคระบาด—พายุทำลายเรือหลายลำในฤดูใบไม้ผลิปี 1810 และเมืองก็ถูกทำลายล้างด้วยไข้เหลือง[ 110 ]
เมื่อเมืองกาดิซถูกควบคุมได้แล้ว ความสนใจก็หันไปที่สถานการณ์ทางการเมือง คณะรัฐบาลกลางประกาศว่าสภาจะเปิดประชุมในวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2453 สิทธิในการออกเสียงเลือกตั้งจะขยายไปถึงผู้ชายทุกคนที่มีอายุมากกว่า 25 ปี หลังจากมีการลงคะแนนเสียงสาธารณะ ตัวแทนจากสภาในระดับเขตจะเลือกผู้แทนเพื่อส่งไปยังการประชุมระดับจังหวัด ซึ่งจะเป็นองค์กรที่จะคัดเลือก สมาชิกของ สภา[ 111 ]ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2453 การดำเนินการตามพระราชกฤษฎีกาเหล่านี้อยู่ในมือของสภาผู้สำเร็จราชการชุดใหม่ที่ได้รับการคัดเลือกโดยคณะรัฐบาลกลาง[ 112 ]อุปราชและผู้บัญชาการทั่วไปอิสระของดินแดนโพ้นทะเลแต่ละแห่งจะส่งผู้แทนหนึ่งคน โครงการนี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์ในทวีปอเมริกาเนื่องจากให้การเป็นตัวแทนที่ไม่เท่าเทียมกันแก่ดินแดนโพ้นทะเล ความไม่สงบปะทุขึ้นในเมืองกีโตและชาร์กัส ซึ่งมอง ว่าตนเองเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรและไม่พอใจที่ถูกรวมเข้ากับ "อาณาจักร" เปรูที่ใหญ่กว่าการก่อจลาจลถูกปราบปราม (ดูLuz de Américaและสงครามประกาศอิสรภาพของโบลิเวีย ) ตลอดช่วงต้นปี ค.ศ. 1809 รัฐบาลของเมืองหลวงในเขตอุปราชและเขตผู้บังคับบัญชาทั่วไปได้เลือกผู้แทนเข้าร่วมคณะกรรมการปกครอง แต่ไม่มีใครเดินทางมาถึงทันเวลาเพื่อทำหน้าที่ในคณะกรรมการดังกล่าว
การรณรงค์หาเสียงครั้งที่สามของโปรตุเกส


ด้วยความเชื่อมั่นจากข่าวกรองว่าฝรั่งเศสกำลังจะโจมตีโปรตุเกสอีกครั้ง เวลลิงตันจึงสร้างตำแหน่งป้องกันที่แข็งแกร่งใกล้กับลิสบอน ซึ่งเขาสามารถถอยกลับไปได้หากจำเป็น[ 113 ] [ 114 ]เพื่อปกป้องเมือง เขาสั่งให้สร้างแนวป้องกันตอร์เรส เวดราส ซึ่งประกอบด้วยป้อมปราการ บล็อกเฮาส์ป้อมปราการย่อยและป้อมปราการขนาดเล็กสามแนวที่สนับสนุนซึ่งกันและกันพร้อมด้วยตำแหน่งปืนใหญ่ที่ได้รับการเสริมกำลังภายใต้การดูแลของริชาร์ด เฟลตเชอร์ ส่วนต่างๆ ของแนวป้องกันสื่อสารกันด้วยสัญญาณธงทำให้สามารถตอบสนองต่อภัยคุกคามได้ทันที งานเริ่มขึ้นในฤดูใบไม้ร่วงปี 1809 และการป้องกันหลักเสร็จสมบูรณ์ทันเวลาในอีกหนึ่งปีต่อมา เพื่อขัดขวางศัตรูเพิ่มเติม พื้นที่ด้านหน้าแนวป้องกันจึงถูกใช้ กลยุทธ์ เผาทำลายทุกสิ่งทุกอย่าง : พวกมันถูกกำจัดอาหาร อาหารสัตว์ และที่พักพิง ประชากร 200,000 คนจากเขตใกล้เคียงถูกย้ายเข้าไปอยู่ภายในแนวป้องกัน เวลลิงตันใช้ประโยชน์จากข้อเท็จจริงที่ว่าฝรั่งเศสสามารถพิชิตโปรตุเกสได้ก็ต่อเมื่อพิชิตลิสบอนได้เท่านั้น และในทางปฏิบัติพวกเขาสามารถเข้าถึงลิสบอนได้จากทางเหนือเท่านั้น จนกระทั่งการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้เกิดขึ้น ฝ่ายบริหารของโปรตุเกสก็มีอิสระที่จะต่อต้านอิทธิพลของอังกฤษ ตำแหน่งของ เบเรสฟอร์ดได้รับการยอมรับโดยการสนับสนุนอย่างแน่วแน่จากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสงครามมิเกล เด เปเรย์รา ฟอร์ฮาซ[ 115 ]
ก่อนการรุกราน เนย์ได้ยึดเมืองป้อมปราการซิวดาด โรดริโก ของสเปน ได้หลังจากการปิดล้อมที่กินเวลานานตั้งแต่ 26 เมษายนถึง 9 กรกฎาคม ค.ศ. 1810 ฝรั่งเศสได้รุกรานโปรตุเกสอีกครั้งด้วยกองทัพประมาณ 65,000 นาย นำโดยจอมพลมาสเซนาและบังคับให้เวลลิงตันถอยร่นผ่านอัลเมดาไปยังบูซาโก[ 116 ]ในยุทธการที่โคอาฝรั่งเศสได้ขับไล่ กองพล ทหารราบเบาของโรเบิร์ต เครฟอร์ดหลังจากนั้นมาสเซนาได้เคลื่อนพลเข้าโจมตีตำแหน่งของอังกฤษที่ยึดครองอยู่บนเนินเขาบูซาโกซึ่งเป็นสันเขายาว10 ไมล์ (16 กิโลเมตร)ส่งผลให้เกิดยุทธการที่บูซาโกในวันที่ 27 กันยายน ฝรั่งเศสประสบความสูญเสียอย่างหนักและไม่สามารถขับไล่กองทัพอังกฤษ-โปรตุเกสได้ มาสเซนาได้วางแผนการรบเหนือกว่าเวลลิงตันหลังจากการรบ ซึ่งค่อยๆ ถอยกลับไปยังตำแหน่งที่เตรียมไว้ในแนวรบ[ 117 ]เวลลิงตันประจำการอยู่ที่ป้อมปราการด้วย "กองกำลังสำรอง" —ทหารอาสาสมัครชาวโปรตุเกส 25,000 นาย ชาวสเปน 8,000 นาย และ นาวิกโยธิน และทหารปืนใหญ่หลวง ของอังกฤษ 2,500 นาย — โดยกระจายกองทัพหลักของเขาซึ่งประกอบด้วยทหารประจำการชาวอังกฤษและโปรตุเกส เพื่อรับมือกับการโจมตีของฝรั่งเศสในทุกจุดของแนวรบ[ 118 ]
กองทัพโปรตุเกสของมาสเซนาตั้งมั่นอยู่รอบเมืองโซบรัลเพื่อเตรียมโจมตี หลังจากการปะทะกันอย่างดุเดือดในวันที่ 14 ตุลาคม ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความแข็งแกร่งของแนวป้องกัน ฝรั่งเศสจึงตั้งรับแทนที่จะโจมตีอย่างเต็มรูปแบบ และทหารของมาสเซนาก็เริ่มประสบปัญหาขาดแคลนเสบียงอย่างหนักในภูมิภาคนี้[ 119 ]ในช่วงปลายเดือนตุลาคม หลังจากที่ตรึงกำลังทหารที่อดอยากไว้หน้าลิสบอนเป็นเวลาหนึ่งเดือน มาสเซนาก็ถอยกลับไปยังตำแหน่งระหว่างซานตาเรมและริโอไมออร์[ 120 ]
1811
สถานการณ์ทางตะวันตกอยู่ในภาวะชะงักงัน
ในปี ค.ศ. 1811 กองกำลังของวิกเตอร์ลดลงเนื่องจากคำขอเสริมกำลังจากซูลต์เพื่อช่วยในการปิดล้อมบาดาโฆส[ 121 ]ทำให้จำนวนทหารฝรั่งเศสลดลงเหลือระหว่าง 20,000 ถึง 15,000 นาย และกระตุ้นให้ผู้ป้องกันเมืองกาดิซพยายามฝ่าวงล้อม[ 121 ]ควบคู่ไปกับการมาถึงของกองทัพช่วยเหลือร่วมอังกฤษ-สเปน ซึ่งประกอบด้วยทหารราบประมาณ 12,000 นาย และทหารม้า 800 นาย ภายใต้การบัญชาการโดยรวมของนายพลมานูเอล ลา เปญา แห่งสเปน โดยมีกองกำลังอังกฤษนำโดยพลโทโทมัส เกรแฮม [ 122 ] กองกำลังนี้เดินทัพไปยังกาดิซในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ และเอาชนะกองพลฝรั่งเศสสองกองพลภายใต้การนำของวิกเตอร์ที่บาร์โรซาอย่างไรก็ตาม ฝ่ายสัมพันธมิตรไม่สามารถใช้ประโยชน์จากความสำเร็จนี้ได้ และวิกเตอร์ก็กลับมาปิดล้อมอีกครั้งในไม่ช้า[ 123 ]ตั้งแต่เดือนมกราคมถึงมีนาคม ค.ศ. 1811 ซูลต์พร้อมทหาร 20,000 นายได้ปิดล้อมและยึดเมืองป้อมปราการบาดาโฆสและโอลิเวนซาในเอ็กซ์เตรมาดูราจับเชลยได้ 16,000 คน ก่อนจะกลับไปยังอันดาลูเซียพร้อมกองทัพส่วนใหญ่ ซูลต์โล่งใจที่ปฏิบัติการนี้จบลงอย่างรวดเร็ว เพราะข่าวกรองที่ได้รับเมื่อวันที่ 8 มีนาคมแจ้งให้เขาทราบว่า กองทัพสเปนของ ฟรานซิสโก บาเยสเตโรสกำลังคุกคามเซบียา วิคเตอร์พ่ายแพ้ที่บาร์โรซา และมาสเซนาได้ถอยทัพจากโปรตุเกส ซูลต์จึงจัดกำลังใหม่เพื่อรับมือกับภัยคุกคามเหล่านี้[ 124 ]
ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2354 เมื่อเสบียงหมดลง มาสเซนาจึงถอยทัพจากโปรตุเกสไปยังซาลามันกา เวลลิงตันเข้าโจมตีในปลายเดือนนั้น กองทัพอังกฤษ-โปรตุเกสที่นำโดยนายพลวิลเลียม เบเรสฟ อร์ดของอังกฤษ และกองทัพสเปนที่นำโดยนายพลโจอาควิน เบลกและฟรานซิสโก กัสตาญอส ของสเปน พยายามยึดบาดาโฆสคืนโดยการปิดล้อมกองทหารฝรั่งเศสที่ซูลต์ทิ้งไว้ ซูลต์รวบรวมกองทัพของเขาและเดินทัพไปปลดการปิดล้อม เบเรสฟอร์ดยกเลิกการปิดล้อมและกองทัพของเขาสกัดกั้นกองทัพฝรั่งเศสที่กำลัง เดินทัพ ใน ยุทธการที่อัลบูเอราซูลต์ใช้กลยุทธ์เหนือกว่าเบเรสฟอร์ดแต่ไม่สามารถเอาชนะได้ เขาจึงถอยทัพกลับไปยังเซบียา[ 125 ]
ในเดือนเมษายน เวลลิงตันปิดล้อมอัลเมดามาสเซนาเคลื่อนพลไปช่วยเหลือ โดยโจมตีเวลลิงตันที่ฟูเอนเตส เด โอโญโร (3–5 พฤษภาคม) ทั้งสองฝ่ายต่างอ้างว่าได้รับชัยชนะ แต่ฝ่ายอังกฤษยังคงปิดล้อมต่อไป และฝ่ายฝรั่งเศสก็ถอยทัพโดยไม่ถูกโจมตี หลังจากการรบครั้งนี้ กองทหารรักษาการณ์ของอัลเมดาหนีผ่านแนวรบของอังกฤษได้ในระหว่างการเดินทัพกลางคืน[ 126 ]มาสเซนาถูกบังคับให้ถอนทัพ โดยสูญเสียกำลังพลไปทั้งหมด 25,000 นายในโปรตุเกส และถูกแทนที่โดยออกุสต์ มาร์มงต์เวลลิงตันเข้าร่วมกับเบเรสฟอร์ดและเริ่มการปิดล้อมบาดาโญสอีกครั้ง มาร์มงต์เข้าร่วมกับซูลต์พร้อมกำลังเสริมจำนวนมาก และเวลลิงตันก็ถอยทัพ[ 127 ]
ไม่นานเวลลิงตันก็ปรากฏตัวต่อหน้าซิวดัดโรดริโก ในเดือนกันยายน มาร์มงต์ขับไล่เขาและจัดหาเสบียงให้กับป้อมปราการ[ 128 ]การโจมตีจากกาดิซยังคงดำเนินต่อไปตั้งแต่เดือนเมษายนถึงสิงหาคม พ.ศ. 2354 [ 129 ]และเรือปืนของกองทัพเรืออังกฤษได้ทำลายตำแหน่งของฝรั่งเศสที่เซนต์แมรี[ 130 ]ความพยายามของวิกเตอร์ที่จะบดขยี้กองกำลังทหารอังกฤษ-สเปนขนาดเล็กที่ทาริฟาในช่วงฤดูหนาว พ.ศ. 2354-2355 ถูกขัดขวางโดยฝนตกหนักและการป้องกันที่ดื้อรั้น ซึ่งเป็นการสิ้นสุดปฏิบัติการของฝรั่งเศสต่อป้อมปราการชั้นนอกของเมือง
- การรบที่ชิคลานา 5 มีนาคม พ.ศ. 2354 (พ.ศ. 2367) บันทึกการต่อสู้ระหว่างทหารอังกฤษและทหารฝรั่งเศสเพื่อแย่งชิงสันเขาบาร์โรซา[ 12 ]
- จอมพลเบเรสฟอร์ดปลดอาวุธเจ้าหน้าที่โปแลนด์ที่ลาอัลบูเอรา (16 พฤษภาคม พ.ศ. 2354)
การพิชิตอารากอนและคาตาโลเนียของฝรั่งเศส
หลังจากปิดล้อมนานสองสัปดาห์กองทัพฝรั่งเศสแห่งอารากอนภายใต้การนำของนายพลซูเชต์ได้ยึดเมืองตอร์ โตซา จากสเปนในแคว้นกาตาลุญญาได้ในวันที่ 2 มกราคม ค.ศ. 1811 กองทัพที่ 7 ของแมคโดนัลด์ พ่ายแพ้ใน การปะทะ แนวหน้าณเอล ปลาแทนที่จะแก้แค้นความพ่ายแพ้นี้ แมคโดนัลด์กลับเลือกที่จะเคลื่อนทัพ 12,000 นายของเขาไปยังมงต์บล็องในคืนวันที่ 16 จากนั้นเขาก็เคลื่อนทัพไปยังเลย์ดา (เลริดา ) [ 131 ]
เมื่อวันที่ 10 เมษายนผู้บัญชาการชาวสเปนฟรานเซส โรวิราได้เข้ายึดป้อมปราการสำคัญของปราสาทซานต์ เฟอร์รันที่ เมือง ฟิเกเรส พร้อมกับ ทหาร 2,000 นาย กองทัพฝรั่งเศสแห่งคาตาลันภายใต้การนำของแมคโดนัลด์ได้ปิดล้อมเมืองเพื่ออดอาหารจนทำให้ผู้ป้องกันยอมจำนน ด้วยความช่วยเหลือจากปฏิบัติการช่วยเหลือเมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม ป้อมปราการจึงต้านทานไว้ได้จนถึงวันที่ 17 สิงหาคม เมื่อการขาดแคลนอาหารทำให้ต้องยอมจำนนหลังจากความพยายามฝ่าวงล้อมครั้งสุดท้ายล้มเหลว[ 132 ]
เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม ซูเชต์ได้ปิดล้อมเมืองตาร์ราโกนา เมืองสำคัญ ซึ่งทำหน้าที่เป็นท่าเรือ ป้อมปราการ และฐานทรัพยากรที่สนับสนุนกองกำลังภาคสนามของสเปนในคาตาโลเนีย ซูเชต์ได้รับมอบหมายให้ดูแลกองทัพคาตาโลเนียหนึ่งในสาม และเมืองก็ตกอยู่ภายใต้การโจมตีแบบไม่ทันตั้งตัวเมื่อวันที่ 29 มิถุนายน[ 133 ]กองทหารของซูเชต์สังหารพลเรือน 2,000 คน นโปเลียนได้มอบคทาจอมพลให้แก่ซูเชต์ เมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม ซูเชต์ได้ขับไล่ชาวสเปนออกจากตำแหน่งบน เทือกเขา มอนต์เซรัตในเดือนตุลาคม ชาวสเปนได้เปิดฉากโจมตีโต้กลับและยึดมอนต์เซรัตคืนได้ พร้อมทั้งจับกุมเชลยศึก 1,000 คนจากกองทหารฝรั่งเศสที่กระจัดกระจายอยู่ในพื้นที่ ในเดือนกันยายน ซูเชต์ได้เปิดฉากการบุกโจมตีจังหวัดวาเลนเซีย เขาได้ปิดล้อมปราสาทซากุนโตและเอาชนะความพยายามช่วยเหลือของเบลก กองกำลังป้องกันของสเปนยอมจำนนเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม ซูเชต์ปิดล้อมกองทัพทั้งหมดของเบลกจำนวน 28,044 นายในเมืองวาเลนเซียเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม และบังคับให้ยอมจำนนในวันที่ 9 มกราคม ค.ศ. 1812 หลังจากการปิดล้อมเพียงไม่นาน[ 134 ]เบลกสูญเสียทหาร 20,281 นายที่เสียชีวิตหรือถูกจับเป็นเชลย ซูเชต์รุกคืบไปทางใต้และยึดเมืองท่าเดเนียได้ การเคลื่อนย้ายกำลังทหารส่วนใหญ่ของเขาเพื่อบุกรัสเซียทำให้ปฏิบัติการของซูเชต์ต้องหยุดชะงัก จอมพลผู้ชนะได้สร้างฐานที่มั่นคงในอารากอนและได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์จากนโปเลียนให้เป็นดยุคแห่งอัลบูเฟรา[ 135 ]ตามชื่อของทะเลสาบทางใต้ของวาเลนเซีย[ 136 ]
สงครามเข้าสู่ภาวะสงบชั่วคราว เนื่องจากกองทัพฝรั่งเศสที่มีกำลังเหนือกว่าไม่สามารถหาความได้เปรียบและกำลังถูกกดดันอย่างหนักจากกองกำลังกองโจรของสเปน ฝรั่งเศสมีทหารกว่า 350,000 นายในกองทัพสเปนแต่กว่า 200,000 นายถูกส่งไปคุ้มครองเส้นทางลำเลียงเสบียงของฝรั่งเศส แทนที่จะเป็นหน่วยรบหลัก
1812
การรบของฝ่ายสัมพันธมิตรในสเปน
เวลลิงตันเริ่มการรุกคืบของฝ่ายสัมพันธมิตรเข้าสู่สเปนอีกครั้งในช่วงต้นปี 1812 โดยทำการปิดล้อมและยึดเมืองป้อมปราการชายแดนซิวดาด โรดริโกได้สำเร็จด้วยการโจมตีเมื่อวันที่ 19 มกราคม และเปิดเส้นทางการรุกรานทางเหนือจากโปรตุเกสเข้าสู่สเปน การกระทำนี้ยังทำให้เวลลิงตันสามารถเคลื่อนทัพไปยึดเมืองป้อมปราการทางใต้ของบาดาโฆสได้ซึ่งการล้อมเมืองครั้งนี้พิสูจน์แล้วว่าเป็นหนึ่งในการโจมตีที่นองเลือดที่สุดในสงครามนโปเลียน [ 137 ] เมืองนี้ถูกโจมตีเมื่อวันที่ 6 เมษายน หลังจากที่การระดมยิงปืนใหญ่อย่างต่อเนื่องได้ทำลายกำแพงเมืองในสามจุด แม้จะถูกป้องกันอย่างเหนียวแน่น การโจมตีครั้งสุดท้ายและการปะทะกันก่อนหน้านี้ทำให้ฝ่ายสัมพันธมิตรสูญเสียกำลังพลไปประมาณ 4,800 นาย ความสูญเสียเหล่านี้ทำให้เวลลิงตันตกใจมาก โดยเขาได้กล่าวถึงกองทหารของเขาในจดหมายว่า "ข้าพเจ้าหวังเป็นอย่างยิ่งว่าข้าพเจ้าจะไม่เป็นเครื่องมือในการทดสอบพวกเขาเช่นเดียวกับที่พวกเขาได้รับเมื่อคืนนี้อีก" [ 138 ]กองทหารที่ได้รับชัยชนะได้สังหารหมู่พลเรือนชาวสเปน 200-300 คน[ 139 ]
กองทัพพันธมิตรเข้ายึดซาลามันกาได้ในวันที่ 17 มิถุนายน ขณะที่จอมพลมาร์มงต์กำลังรุกคืบเข้ามา กองกำลังทั้งสองปะทะกันในวันที่ 22 กรกฎาคม หลังจากทำการรบมาหลายสัปดาห์ เวลลิงตันเอาชนะฝรั่งเศสได้อย่างเด็ดขาดในยุทธการซาลามันกาซึ่งมาร์มงต์ได้รับบาดเจ็บ ยุทธการนี้ทำให้เวลลิงตันได้รับการยอมรับในฐานะแม่ทัพฝ่ายรุก และมีคนกล่าวว่าเขา "เอาชนะกองทัพ 40,000 นายได้ภายใน 40 นาที" [ 140 ]ยุทธการซาลามันกาเป็นความพ่ายแพ้ที่สร้างความเสียหายให้กับฝรั่งเศสในสเปน และในขณะที่พวกเขากำลังรวมกำลังใหม่ กองกำลังอังกฤษ-โปรตุเกสก็เคลื่อนพลไปยังมาดริด ซึ่งยอมจำนนในวันที่ 14 สิงหาคม ปืนคาบศิลา 20,000 กระบอก ปืนใหญ่ 180 กระบอก และธงจักรพรรดิฝรั่งเศส 2 ผืน ถูกยึด[ 141 ]
การโต้กลับฤดูใบไม้ร่วงของฝรั่งเศส
หลังจากชัยชนะของฝ่ายสัมพันธมิตรที่ซาลามันกาเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม ค.ศ. 1812 พระเจ้าโจเซฟ โบนาปาร์ตทรงละทิ้งมาดริดเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม[ 142 ]เนื่องจากซูเชต์มีฐานที่มั่นที่มั่นคงที่วาเลนเซีย พระเจ้าโจเซฟและจอมพลฌอง-บัปติสต์ จูร์ดันจึงถอยทัพไปที่นั่น ซูลต์ตระหนักว่าเขาจะถูกตัดขาดจากเสบียงในไม่ช้า จึงสั่งให้ถอยทัพจากกาดิซในวันที่ 24 สิงหาคม ฝรั่งเศสจึงถูกบังคับให้ยุติการปิดล้อมที่ยาวนานถึงสองปีครึ่ง[ 12 ]หลังจากการระดมยิงปืนใหญ่เป็นเวลานาน ฝรั่งเศสได้นำปืนใหญ่กว่า 600 กระบอกมารวมกันเพื่อทำให้สเปนและอังกฤษใช้การไม่ได้ แม้ว่าปืนใหญ่จะใช้การไม่ได้ แต่กองกำลังฝ่ายสัมพันธมิตรก็ยึดเรือปืนได้ 30 ลำและเสบียงจำนวนมาก[ 143 ]ฝรั่งเศสถูกบังคับให้ละทิ้งอันดาลูเซียด้วยความกลัวว่าจะถูกตัดขาดจากกองทัพฝ่ายสัมพันธมิตร จอมพลซูเชต์และซูลต์เข้าร่วมกับพระเจ้าโจเซฟและจูร์ดันที่วาเลนเซีย กองทัพสเปนเอาชนะกองกำลังฝรั่งเศสที่ประจำการอยู่ที่อัสตอร์กาและกัวดาลาฮาราได้
ขณะที่ฝรั่งเศสรวมกำลังใหม่ พันธมิตรก็รุกคืบไปยังบูร์โกส เวลลิงตันปิดล้อมบูร์โกสระหว่างวันที่ 19 กันยายนถึง 21 ตุลาคม แต่ไม่สามารถยึดได้ โจเซฟและจอมพลทั้งสามวางแผนที่จะยึดมาดริดคืนและขับไล่เวลลิงตันออกจากสเปนตอนกลาง การโจมตีโต้กลับของฝรั่งเศสทำให้เวลลิงตันต้องยกเลิกการปิดล้อมบูร์โกสและถอยทัพไปยังโปรตุเกสในฤดูใบไม้ร่วงปี 1812 [ 144 ]โดยถูกฝรั่งเศสไล่ล่าและสูญเสียทหารไปหลายพันนาย[ 145 ] [ 146 ]เนเปียร์เขียนว่าทหารพันธมิตรประมาณ 1,000 นายเสียชีวิต บาดเจ็บ และสูญหายในการรบ และฮิลล์สูญเสียทหาร 400 นายระหว่างแม่น้ำทากัสและตอร์เมส และอีก 100 นายในการป้องกันอัลบา เดอ ตอร์เมส ทหาร 300 นายเสียชีวิตและบาดเจ็บที่ฮูเอบรา ซึ่งทหารที่พลัดหลงจำนวนมากเสียชีวิตในป่า และเชลยศึกพันธมิตร 3,520 นายถูกนำตัวไปยังซาลามันกาจนถึงวันที่ 20 พฤศจิกายน เนเปียร์ประเมินว่าการถอยทัพสองครั้งทำให้ฝ่ายสัมพันธมิตรสูญเสียไปประมาณ 9,000 นาย รวมทั้งการสูญเสียในการล้อม และกล่าวว่านักเขียนชาวฝรั่งเศสระบุว่าสูญเสียไป 10,000 นายระหว่างตอร์เมสและอากูเอดา แต่รายงานของโจเซฟระบุว่าการสูญเสียทั้งหมดอยู่ที่ 12,000 นาย รวมทั้งกองกำลังรักษาการณ์ของชินชิลลา ในขณะที่นักเขียนชาวอังกฤษส่วนใหญ่ลดการสูญเสียของอังกฤษเหลือเพียงหลักร้อย[ 147 ]ผลจากการรบที่ซาลามันกา ฝรั่งเศสถูกบังคับให้ต้องอพยพออกจากจังหวัดอันดาลูเซียและอัสตูเรียส
1813
ความพ่ายแพ้ของกษัตริย์โยเซฟ

เมื่อสิ้นสุดปี ค.ศ. 1812 กองทัพใหญ่ (Grande Armée)ที่บุกจักรวรรดิรัสเซียก็สิ้นสุดลง เนื่องจากไม่สามารถต้านทานกองทัพรัสเซียที่กำลังรุกคืบเข้ามาได้ ฝรั่งเศสจึงต้องอพยพออกจากปรัสเซียตะวันออกและแกรนด์ดัชชีแห่งวอร์ซอเมื่อทั้งจักรวรรดิออสเตรียและราชอาณาจักรปรัสเซียเข้าร่วมกับฝ่ายตรงข้าม นโปเลียนจึงถอนกำลังทหารออกจากสเปนมากขึ้น[ 148 ]รวมถึงหน่วยทหารต่างชาติบางส่วนและกองทหารเรือ 3 กองพันที่ส่งไปช่วยในการปิดล้อมเมืองกาดิซ โดยรวมแล้วมีการถอนกำลังทหาร 20,000 นาย แม้จำนวนจะไม่มากจนเกินไป แต่กองกำลังที่ยึดครองก็ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ยากลำบาก ในพื้นที่ส่วนใหญ่ที่อยู่ภายใต้การควบคุมของฝรั่งเศส ได้แก่จังหวัดบา สก์ นาวาร์อารากอน กัสติยาเก่าลามานชาเลแวนต์และบางส่วนของกาตาลุญญาและเลออนกองกำลังที่เหลืออยู่มีเพียงกองทหารรักษาการณ์กระจัดกระจายอยู่ไม่กี่แห่ง แม้จะพยายามรักษาแนวรบเป็นรูปโค้งจากบิลบาโอถึงวาเลนเซีย พวกเขาก็ยังคงเสี่ยงต่อการถูกโจมตี และหมดหวังที่จะได้รับชัยชนะ ตามที่เอสดาอิลกล่าว นโยบายที่ดีที่สุดคือการถอยทัพไปยังแม่น้ำเอโบร แต่สถานการณ์ทางการเมืองในปี 1813 ทำให้เป็นไปไม่ได้ นโปเลียนต้องการหลีกเลี่ยงการถูกมองว่าอ่อนแอโดยเจ้าชายเยอรมัน ซึ่งกำลังเฝ้ามองกองทัพรัสเซียที่กำลังรุกคืบเข้ามาและสงสัยว่าพวกเขาควรเปลี่ยนข้างหรือไม่[ 149 ]ศักดิ์ศรีของฝรั่งเศสได้รับความเสียหายอีกครั้งเมื่อวันที่ 17 มีนาคมเอล เรย์ อินทรูโซ ( กษัตริย์ผู้รุกรานซึ่งเป็นชื่อเล่นที่ชาวสเปนหลายคนใช้เรียกกษัตริย์โจเซฟ) ออกจากมาดริดพร้อมกับขบวนคาราวานผู้ลี้ภัยขนาดใหญ่อีกขบวนหนึ่ง[ 149 ]
ในปี ค.ศ. 1813 เวลลิงตันนำทหาร 121,000 นาย (อังกฤษ 53,749 นาย สเปน 39,608 นาย และโปรตุเกส 27,569 นาย) [ 7 ]จากทางเหนือของโปรตุเกส ข้ามภูเขาทางตอนเหนือของสเปนและแม่น้ำเอสลา โดยอ้อมกองทัพของจอร์แดนจำนวน 68,000 นายที่กระจายอยู่ระหว่างแม่น้ำดูโรและแม่น้ำทากัส เวลลิงตันย่นระยะทางการสื่อสารโดยย้ายฐานปฏิบัติการไปที่ชายฝั่งทางเหนือของสเปน และกองกำลังอังกฤษ-โปรตุเกสก็กวาดล้างขึ้นเหนือในช่วงปลายเดือนพฤษภาคมและยึดเมืองบูร์โกสได้ โดยโอบล้อมกองทัพฝรั่งเศสและบังคับให้โจเซฟ โบนาปาร์ตเข้าไปในหุบเขาซาดอร์รา
ในการรบที่วิโตเรียเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน กองทัพของโจเซฟที่มีกำลังพล 65,000 นายพ่ายแพ้อย่างราบคาบต่อกองทัพของเวลลิงตันที่มีกำลังพล 57,000 นายจากอังกฤษ 16,000 นายจากโปรตุเกส และ 8,000 นายจากสเปน[ 7 ]เวลลิงตันแบ่งกองทัพของเขาออกเป็นสี่ "ขบวน" โจมตี และโจมตีตำแหน่งป้องกันของฝรั่งเศสจากทางใต้ ตะวันตก และเหนือ ในขณะที่ขบวนสุดท้ายตัดผ่านด้านหลังของฝรั่งเศส ฝรั่งเศสถูกผลักดันถอยออกจากตำแหน่งที่เตรียมไว้ และแม้จะพยายามรวมกลุ่มและยึดครอง แต่ก็ถูกขับไล่จนแตกพ่าย สิ่งนี้ทำให้ฝรั่งเศสต้องทิ้งปืนใหญ่ทั้งหมด รวมถึงสัมภาระและทรัพย์สินส่วนตัวจำนวนมากของกษัตริย์โจเซฟ ซึ่งทำให้ทหารฝ่ายสัมพันธมิตรอังกฤษจำนวนมากละทิ้งการไล่ล่ากองทหารที่กำลังหนี และหันไปปล้นรถม้าแทน ความล่าช้านี้ ประกอบกับการที่ฝรั่งเศสสามารถยึดถนนทางตะวันออกออกจากวิโตเรียไปยังซัลวาติเอราได้ ทำให้ฝรั่งเศสสามารถฟื้นตัวได้บางส่วน ฝ่ายสัมพันธมิตรไล่ตามกองทัพฝรั่งเศสที่กำลังล่าถอยไปจนถึงเทือกเขาพิเรนีสในช่วงต้นเดือนกรกฎาคม และเริ่มปฏิบัติการโจมตีเมืองซานเซบาสเตียนและปัมโปลนาในวันที่ 11 กรกฎาคม ซูลต์ได้รับคำสั่งให้บัญชาการกองทัพฝรั่งเศสทั้งหมดในสเปน และด้วยเหตุนี้ เวลลิงตันจึงตัดสินใจหยุดกองทัพเพื่อรวมกำลังใหม่ที่เทือกเขาพิเรนีส
สงครามยังไม่จบสิ้น แม้ว่าสเปนภายใต้การปกครองของโบนาปาร์ตจะล่มสลายไปแล้ว แต่กองทัพฝรั่งเศสส่วนใหญ่ก็ถอยทัพอย่างเป็นระเบียบ และกองกำลังใหม่ก็กำลังรวมตัวกันอยู่เหนือเทือกเขาพิเรนีส กองกำลังเหล่านี้เพียงลำพังอาจไม่สามารถเอาชนะได้มากนัก แต่การสูญเสียกองทัพฝรั่งเศสในที่อื่นๆ ในยุโรปก็ไม่ใช่เรื่องที่รับประกันได้ นโปเลียนอาจยังคงสร้างความพ่ายแพ้ให้กับออสเตรีย รัสเซีย และปรัสเซีย และด้วยความแตกแยกในหมู่พันธมิตร จึงไม่มีหลักประกันว่าจะมีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ทำสนธิสัญญาสันติภาพแยกต่างหาก นี่เป็นชัยชนะครั้งสำคัญและทำให้บริเตนมีความน่าเชื่อถือมากขึ้นในทวีปยุโรป แต่ความคิดที่ว่านโปเลียนจะยกทัพใหญ่ มายังเทือกเขาพิเรนีส ก็ไม่ได้ถูกมองด้วยความสงบสุข[ 150 ]
สงครามในสเปนสิ้นสุดลง
การรณรงค์ในภูมิภาคแอตแลนติกตะวันออก

ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1813 กองบัญชาการอังกฤษยังคงกังวลเกี่ยวกับการเคลื่อนทัพของฝ่ายตะวันออกเข้าสู่ฝรั่งเศส ออสเตรียได้เข้าร่วมกับฝ่ายสัมพันธมิตรแล้ว แต่กองทัพฝ่ายสัมพันธมิตรประสบความพ่ายแพ้อย่างมากในยุทธการเดรสเดน พวกเขาฟื้นตัวได้บ้าง แต่สถานการณ์ยังคงไม่แน่นอน เอ็ดเวิร์ด พาเคแนมน้องเขยของเวลลิงตันเขียนว่า "ผมคิดว่าหลายสิ่งหลายอย่างต้องขึ้นอยู่กับการดำเนินการทางเหนือ ผมเริ่มกังวลว่า ... โบนีย์อาจใช้ความอิจฉาริษยาของฝ่ายสัมพันธมิตรเพื่อสร้างความเสียหายอย่างร้ายแรงต่อฝ่ายสัมพันธมิตร" [ 151 ]แต่ความพ่ายแพ้หรือการแปรพักตร์ของออสเตรีย รัสเซีย และปรัสเซียไม่ใช่ภัยอันตรายเพียงอย่างเดียว ยังไม่แน่ชัดว่าเวลลิงตันจะยังคงได้รับการสนับสนุนจากสเปนต่อไปได้หรือไม่[ 152 ]
ฤดูร้อนปี 1813 ใน จังหวัด บาสก์และนาวาร์เป็นฤดูร้อนที่เปียกชื้น กองทัพเปียกปอนไปด้วยฝนที่ตกไม่หยุด และการตัดสินใจที่จะถอดเสื้อโค้ทของทหารดูเหมือนจะไม่ฉลาดนัก โรคระบาดแพร่กระจายไปทั่ว—ในบางช่วงเวลา ทหารอังกฤษของเวลลิงตันหนึ่งในสามไม่สามารถออกรบได้ —และความกังวลเกี่ยวกับระเบียบวินัยและความน่าเชื่อถือโดยทั่วไปของกองทัพก็เพิ่มมากขึ้น ในวันที่ 9 กรกฎาคม เวลลิงตันรายงานว่ามีทหาร 12,500 นายขาดราชการโดยไม่ได้รับอนุญาต ในขณะที่การปล้นสะดมก็แพร่หลาย พลตรีเฟรเดอริก โรบินสันเขียนว่า "เราวาดภาพพฤติกรรมของฝรั่งเศสในประเทศนี้ด้วย สีสันที่ ... รุนแรงมาก แต่จงมั่นใจได้ว่าเราทำร้ายผู้คนมากกว่าที่พวกเขาทำ ... ไม่ว่าเราจะเคลื่อนไหวไปที่ใด ความเสียหายก็ปรากฏตามรอยเท้าของเรา" [ 153 ]เมื่อกองทัพเตรียมพร้อมอยู่บริเวณชายแดนฝรั่งเศส การหนีทัพก็กลายเป็นปัญหา กองทหารChasseurs Britanniques—ซึ่งส่วนใหญ่รับสมัครมาจากทหารหนีทัพชาวฝรั่งเศส—สูญเสียทหาร 150 นายในคืนเดียว เวลลิงตันเขียนว่า “การหนีทัพนั้นน่ากลัวและไม่สามารถอธิบายได้ในหมู่ทหารอังกฤษ ฉันไม่แปลกใจที่ชาวต่างชาติจะไป ... แต่เว้นแต่ว่าพวกเขาจะล่อลวงทหารอังกฤษไป ก็ไม่มีคำอธิบายว่าทำไมพวกเขาถึงหนีไปเป็นจำนวนมากเช่นนี้” [ 154 ] “ทหารสเปนที่เสื้อผ้าขาดวิ่นและอดอยาก” ก็กำลังประสบความยากลำบากเมื่อฤดูหนาวมาถึง ความกลัวว่าพวกเขาอาจจะ “โจมตีประชาชนด้วยความโหดร้ายที่สุด” [ 155 ]ในการแก้แค้นและการปล้นสะดมเป็นความกังวลที่เพิ่มขึ้นสำหรับเวลลิงตันเมื่อกองกำลังพันธมิตรรุกคืบไปถึงชายแดนฝรั่งเศส
จอมพลซูลต์เริ่มการรุกตอบโต้ ( ยุทธการที่เทือกเขาพิเรนีส ) และเอาชนะฝ่ายสัมพันธมิตรในยุทธการที่มายา (25 กรกฎาคม) และรอนเซสวาเยส (25 กรกฎาคม) ปีกของกองทัพซูลต์ในรอนเซสวาเยสรุกคืบเข้าไปในสเปน และภายในวันที่ 27 กรกฎาคม ก็อยู่ห่างจากปัมโปลนาเพียงสิบไมล์ ที่นั่นเส้นทางถูกปิดกั้นโดยกองกำลังฝ่ายสัมพันธมิตรจำนวนมากที่ตั้งมั่นอยู่บนสันเขาสูงระหว่างหมู่บ้านโซราอูเรนและซาบัลดิกา ฝรั่งเศสสูญเสียโมเมนตัมและถูกฝ่ายสัมพันธมิตรขับไล่ในยุทธการโซราอูเรน (28 และ 30 กรกฎาคม) [ 156 ]ซูลต์สั่งให้ พลเอก ฌอง-แบปติสต์ ดรูเอต์ เคานต์ แดร์ลอน บัญชาการ กองทัพ หนึ่งกองพลจำนวน 21,000 นายเพื่อโจมตีและยึดช่องเขามายา พลเอกHonoré Reilleได้รับคำสั่งจาก Soult ให้โจมตีและยึดช่องเขา Roncesvalles ด้วยกองทัพของเขาและกองทัพของพลเอกBertrand Clauselซึ่งมีกำลังพล 40,000 นาย ปีกขวาของ Reille ประสบความสูญเสียเพิ่มเติมที่ Yanzi (1 สิงหาคม) และ Echallar และ Ivantelly (2 สิงหาคม) ระหว่างการถอยทัพเข้าสู่ฝรั่งเศส[ 157 ] [ 158 ] [ 159 ]ความสูญเสียทั้งหมดระหว่างการรุกตอบโต้ครั้งนี้อยู่ที่ประมาณ 7,000 นายสำหรับฝ่ายสัมพันธมิตรและ 10,000 นายสำหรับฝ่ายฝรั่งเศส[ 157 ]
ด้วยทหารอังกฤษและโปรตุเกสจำนวน 18,000 นาย เวลลิงตันได้ปิดล้อมเมืองซานเซบาสเตียนซึ่งมีทหารฝรั่งเศสประจำการอยู่ภายใต้การนำของพลจัตวาหลุยส์ เอ็มมานูเอล เรย์ตั้งแต่วันที่ 7 ถึง 25 กรกฎาคม เวลลิงตันได้หยุดการปิดล้อมชั่วคราวระหว่างการโจมตีตอบโต้ของซูลต์ แต่ได้ทิ้งกำลังพลไว้เพียงพอภายใต้การนำของเกรแฮมเพื่อป้องกันการโจมตีหรือการช่วยเหลือใดๆ การปิดล้อมเริ่มขึ้นอีกครั้งในวันที่ 22 สิงหาคม ในวันที่ 31 สิงหาคม ฝ่ายสัมพันธมิตรได้บุกโจมตีเมืองด้วยความสูญเสียอย่างหนัก ทหารที่เข้าโจมตีเมาสุราและปล้นสะดมเผาเมืองทั้งเมือง ในขณะเดียวกัน ทหารฝรั่งเศสได้ถอยร่นเข้าไปในป้อมปราการของเมือง พวกเขาต้านทานไว้ได้จนถึงวันที่ 8 กันยายน และเดินขบวนออกมาในวันรุ่งขึ้นด้วยเกียรติยศทางทหารอย่างเต็มที่[ 160 ]ในวันที่ซานเซบาสเตียนแตก ซูลต์พยายามที่จะช่วยเหลือ แต่ในการรบที่เวราและซานมาร์เซียลเขาถูกขับไล่[ 157 ]โดยกองทัพสเปนแห่งกาลิเซียภายใต้การนำของนายพลมานูเอล เฟรเร[ 161 ]การสูญเสียในการปิดล้อมทั้งหมดอยู่ที่ประมาณ 4,000 ฝ่ายสัมพันธมิตร และ 20,000 ฝ่ายฝรั่งเศส จากนั้นเวลลิงตันจึงตัดสินใจส่งกองทัพฝ่ายซ้ายข้ามแม่น้ำบิดัสซัวเพื่อเสริมกำลังตำแหน่งของตนเอง และยึดท่าเรือฟูเอนเตร์ราเบีย[ 157 ]
เมื่อรุ่งเช้าของวันที่ 7 ตุลาคม ค.ศ. 1813 เวลลิงตันได้ข้ามแม่น้ำบิดัสซัวด้วยกองทัพ 7 กอง และโจมตีตำแหน่งของฝรั่งเศสทั้งหมด ซึ่งทอดยาวเป็นแนวป้องกันที่แน่นหนา 2 แนวจากทางเหนือของ ถนน อิรุน - บายอนน์ ไปตามสันเขาจนถึงแม่น้ำรูนใหญ่ซึ่งสูง2,800 ฟุต (850 เมตร) [ 162 ]การเคลื่อนไหวที่เด็ดขาดคือการเคลื่อนพลอย่างเต็มกำลังใกล้กับฟูเอนเตร์ราเบีย สร้างความประหลาดใจให้กับฝรั่งเศส ซึ่งเมื่อพิจารณาจากความกว้างของแม่น้ำและทรายที่เคลื่อนที่ได้ พวกเขาคิดว่าการข้ามแม่น้ำ ณ จุดนั้นเป็นไปไม่ได้ ปีกขวาของฝรั่งเศสถูกผลักดันกลับ และซูลต์ไม่สามารถเสริมกำลังทางขวาของเขาได้ทันเวลาเพื่อกอบกู้สถานการณ์ในวันนั้น ป้อมปราการของเขาพังทลายลงทีละแห่งหลังจากการต่อสู้ที่ดุเดือด และเขาถอนกำลังไปยังแม่น้ำนิเวลล์ [ 163 ] ความสูญเสียอยู่ที่ประมาณ ฝ่ายสัมพันธมิตร 800 นาย ฝรั่งเศส 1,600 นาย[ 164 ]การผ่านแม่น้ำบิดัสซัว "เป็นการรบของแม่ทัพ ไม่ใช่การรบของทหาร" [ 165 ] [ 163 ]
เมื่อวันที่ 31 ตุลาคมปัมโปลนาได้ยอมจำนนและเวลลิงตันก็กังวลที่จะขับไล่ซูเชต์ออกจากคาตาโลเนียก่อนที่จะบุกฝรั่งเศส อย่างไรก็ตาม รัฐบาลอังกฤษเพื่อผลประโยชน์ของมหาอำนาจในทวีปยุโรป ได้เร่งให้รุกคืบข้ามเทือกเขาพิเรนีสตอนเหนือไปยังทางตะวันออกเฉียงใต้ของฝรั่งเศสทันที[ 157 ]นโปเลียนเพิ่งพ่ายแพ้ครั้งใหญ่ในยุทธการไลป์ซิกเมื่อวันที่ 19 ตุลาคมและกำลังถอยทัพดังนั้นเวลลิงตันจึงปล่อยให้ผู้อื่นดำเนินการกวาดล้างคาตาโลเนียแทน[ 157 ]
การรณรงค์ในภูมิภาคเมดิเตอร์เรเนียนตอนเหนือ
ในภูมิภาคเมดิเตอร์เรเนียนตอนเหนือของสเปน ( คาตาโลเนีย ) ซูเชต์ได้เอาชนะชาวมูร์เซียนของเอลิโอที่เยคลาและวิลเลนา (11 เมษายน 1813) แต่ต่อมาถูกพลโทจอห์น เมอร์เรย์ผู้บัญชาการกองทัพอังกฤษจากหมู่เกาะเมดิเตอร์เรเนียน[ 163 ] โจมตีจนพ่ายแพ้ ในการรบที่กัสตัลลา (13 เมษายน) จากนั้น เมอร์เรย์ก็ เข้าล้อมเมืองตาร์ราโกนาการล้อมเมืองถูกยกเลิกหลังจากนั้นระยะหนึ่ง แต่ต่อมาพลโทลอร์ดวิลเลียม เบนทิงค์ ได้เริ่มการล้อมเมืองอีกครั้ง ซูเชต์หลังจากยุทธการที่วิตอเรียได้อพยพออกจากตาร์ราโกนา (17 สิงหาคม) แต่เอาชนะเบนทิงค์ได้ในการรบที่ออร์ดาล (13 กันยายน) [ 163 ]
ชาร์ลส์ โอมานนักประวัติศาสตร์การทหารเขียนว่าเนื่องจาก “ ความเชื่อมั่นที่มองโลกในแง่ดีอย่างไม่สมเหตุสมผลของนโปเลียน” ต่อสนธิสัญญาแห่งวาเลนเซย์ (11 ธันวาคม ค.ศ. 1813) [ 166 ]ในช่วงเดือนสุดท้ายของปี ค.ศ. 1813 และต้นปี ค.ศ. 1814 ซูเชต์ได้รับคำสั่งจากกระทรวงกลาโหมฝรั่งเศสให้สละอำนาจบัญชาการกองทหารราบและกองทหารม้าจำนวนมากเพื่อใช้ในการรบทางตะวันออกเฉียงเหนือของฝรั่งเศสซึ่งนโปเลียนมีกำลังพลน้อยกว่ามาก ส่งผลให้กองทัพฝรั่งเศส-คาตาลันของซูเชต์ลดจำนวนลงจาก 87,000 นาย เหลือ 60,000 นาย โดย 10,000 นายอยู่ในระหว่างปฏิบัติหน้าที่รักษาการณ์ เมื่อถึงสิ้นเดือนมกราคม จำนวนทหารลดลงเหลือ 52,000 นาย เนื่องจากการโยกย้ายกำลังพลและการสูญเสีย (จากโรคภัยไข้เจ็บและการหนีทัพ) โดยมีเพียง 28,000 นายเท่านั้นที่พร้อมสำหรับการปฏิบัติการภาคสนาม ส่วนที่เหลืออยู่ในระหว่างปฏิบัติหน้าที่รักษาการณ์หรือเฝ้ารักษาเส้นทางการสื่อสารกลับไปยังฝรั่งเศส[ 167 ]
ซูเชต์คิดว่ากองทัพภายใต้การบัญชาการของนายพลโคปงส์ แห่งสเปน และนายพลคลินตัน แห่งอังกฤษ มีจำนวน 70,000 นาย (ในความเป็นจริงพวกเขามีจำนวนพอๆ กับเขาเท่านั้น) ดังนั้นซูเชต์จึงตั้งรับ[ 168 ]
เมื่อวันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2357 ซูเชต์ได้รับคำสั่งจากกระทรวงสงครามของฝรั่งเศสให้ถอนกำลังทหารภาคสนามไปยังเชิงเขาปิเรนีส และถอนกำลังออกจากค่ายทหารรอบนอกเป็นระยะ เมื่อสนธิสัญญาวาเลนเซย์ได้รับการให้สัตยาบันแล้ว เขาจะต้องเคลื่อนกำลังไปยังเมืองลียงของ ฝรั่งเศส [ 169 ]เมื่อวันที่ 14 มกราคม เขาได้รับคำสั่งเพิ่มเติมว่า เนื่องจากสถานการณ์บนแนวรบด้านตะวันออกนั้นร้ายแรงมาก เขาจะต้องส่งกำลังทหารเพิ่มเติมไปยังทางตะวันออกทันที แม้ว่าจะยังไม่ได้รับการให้สัตยาบันสนธิสัญญาวาเลนเซย์ก็ตาม ซึ่งจะทำให้ขนาดกองทัพภาคสนามของซูเชต์ลดลงเหลือ 18,000 นาย[ 170 ]
ฝ่ายสัมพันธมิตรได้ยินว่าซูเชต์กำลังสูญเสียกำลังพลจำนวนมาก และเข้าใจผิดคิดว่ากองทัพของเขามีขนาดเล็กกว่าที่เป็นจริง ดังนั้นในวันที่ 16 มกราคม พวกเขาจึงโจมตี ซูเชต์ยังไม่ได้เริ่มกระบวนการส่งกำลังพลเพิ่มเติมกลับไปยังฝรั่งเศส และสามารถหยุดยั้งชาวซิซิลี (และกองปืนใหญ่ของอังกฤษจำนวนเล็กน้อยที่ให้การสนับสนุน) ในการรบที่โมลินส์ เดอ เรย์ได้เนื่องจากเขายังคงมีกำลังพลมากกว่าในพื้นที่ ฝ่ายสัมพันธมิตรสูญเสียกำลังพล 68 นาย ส่วนฝ่ายฝรั่งเศสเสียชีวิต 30 นาย และบาดเจ็บประมาณ 150 นาย[ 169 ]
หลังจากที่ซูเชต์ส่งคนจำนวนมากไปที่ลียง เขาได้ทิ้งกองทหารรักษาการณ์ที่โดดเดี่ยวไว้ในบาร์เซโลนา และรวมกำลังพลไปที่เมืองเจโรนา โดยเรียกกำลังพลเคลื่อนที่เร็วเข้ามาและอพยพออกจากด่านหน้าเล็กๆ บางแห่ง อย่างไรก็ตาม กองทัพภาคสนามของเขาเหลือเพียง 15,000 นาย ซึ่งประกอบด้วยทหารม้าและทหารราบ (และไม่รวมกองทหารรักษาการณ์ในแคว้นกาตาลุญญาตอนเหนือ) [ 171 ]
การสู้รบครั้งสุดท้ายในสมรภูมินี้เกิดขึ้นระหว่างการปิดล้อมบาร์เซโลนาเมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ กองทัพฝรั่งเศสได้รุกออกจากบาร์เซโลนาเพื่อทดสอบแนวรบของผู้ปิดล้อม เนื่องจากพวกเขาคิด (อย่างผิดๆ) ว่ากองกำลังแองโกล-ซิซิลีได้ถอนตัวออกไปแล้ว พวกเขาไม่สามารถฝ่าแนวรบได้ และกองกำลังภายใต้การบัญชาการของนายพลเปโดร ซาร์สฟิลด์ แห่งสเปนได้หยุดยั้งพวกเขาไว้ นาย พลปิแอร์-โจเซฟ ฮาแบร์แห่งฝรั่งเศสได้พยายามรุกอีกครั้งในวันที่ 16 เมษายน และกองทัพฝรั่งเศสก็ถูกหยุดยั้งอีกครั้ง โดยมีผู้เสียชีวิตประมาณ 300 นาย[ 172 ]ในที่สุดฮาแบร์ก็ยอมจำนนในวันที่ 25 เมษายน[ 173 ]
เมื่อวันที่ 1 มีนาคม ซูเชต์ได้รับคำสั่งให้ส่งทหารอีก 10,000 นายไปยังลียง เมื่อวันที่ 7 มีนาคม กองพลของเบอร์มันน์ซึ่งมีทหาร 9,661 นายได้ออกเดินทางไปยังลียง ยกเว้นฟิเกรัสซูเชต์ได้ละทิ้งป้อมปราการที่เหลือทั้งหมดในคาตาลันที่กองทหารฝรั่งเศสประจำการอยู่ (และที่ไม่ได้ถูกกองกำลังพันธมิตรปิดล้อมอย่างใกล้ชิด) และด้วยเหตุนี้จึงสามารถสร้างกองกำลังภาคสนามใหม่ได้ประมาณ 14,000 นาย ซึ่งรวมตัวกันอยู่หน้าฟิเกรัสในช่วงต้นเดือนเมษายน[ 174 ] [ g ]
ในระหว่างนี้ เนื่องจากฝ่ายสัมพันธมิตรประเมินกำลังของซูเชต์ต่ำไป และเชื่อว่ามีทหารอีก 3,000 นายเดินทางไปยังลียง และซูเชต์พร้อมกับกองทัพที่เหลืออยู่กำลังข้ามเทือกเขาพิเรนีสเพื่อไปสมทบกับซูลต์ในสมรภูมิแอตแลนติก ฝ่ายสัมพันธมิตรจึงเริ่มจัดกำลังใหม่ กองกำลังอังกฤษที่ดีที่สุดในคาตาลันได้รับคำสั่งให้ไปสมทบกับกองทัพของเวลลิงตันที่แม่น้ำการอนน์ในฝรั่งเศส[ h ]พวกเขาออกเดินทางไปในวันที่ 31 มีนาคม ปล่อยให้สเปนกวาดล้างกองกำลังฝรั่งเศสที่เหลืออยู่ในคาตาลัน[ 172 ]
อันที่จริง ซูเชต์ยังคงอยู่ที่ฟิเกรัสพร้อมกับกองทัพของเขาจนกระทั่งหลังจากการลงนามนิรโทษกรรมระหว่างเวลลิงตันและซูลต์ เขาใช้เวลาโต้เถียงกับซูลต์ว่าเขามีทหารพร้อมเดินทัพเพียง 4,000 นายเท่านั้น (แม้ว่ากองทัพของเขาจะมีจำนวนประมาณ 14,000 นาย) และพวกเขาไม่สามารถเดินทัพพร้อมปืนใหญ่ได้ ดังนั้นเขาจึงไม่สามารถช่วยเหลือซูลต์ในการต่อสู้กับเวลลิงตันได้[ 175 ]ชาร์ลส์ โอมานนักประวัติศาสตร์การทหารกล่าวว่าการปฏิเสธที่จะช่วยเหลือซูลต์นี้เกิดจากความบาดหมางส่วนตัวของซูเชต์มากกว่าเหตุผลเชิงกลยุทธ์ที่แข็งแกร่ง[ 176 ]
การรุกรานฝรั่งเศส
สงครามแห่งนิเวลล์และนีฟ
ในคืนวันที่ 9 พฤศจิกายน ค.ศ. 1813 เวลลิงตันได้เคลื่อนทัพขวาจากช่องเขาปิเรเนียนไปทางเหนือของมายาและมุ่งหน้าไปยังนิเวลล์กองทัพ ของ จอมพลซูลต์ (ประมาณ 79,000 นาย) ตั้งแนวป้องกันสามแนว ทอดยาวจากทะเลด้านหน้าแซงต์-ฌอง-เดอ-ลูซไปตามพื้นที่บัญชาการไปยังอามอตซ์และจากนั้นไปด้านหลังแม่น้ำไปยังมงต์มงดาร์แร็งใกล้แม่น้ำนิเวลล์ [ 163 ] ในวันที่ 10 พฤศจิกายน ค.ศ. 1813 เวลลิงตันได้โจมตีและขับไล่กองทัพฝรั่งเศสไปยังบายอนน์ ฝ่าย สัมพันธมิตรสูญเสียกำลังพลประมาณ 2,700 นาย ส่วนฝ่ายฝรั่งเศสสูญเสีย 4,000 นาย ปืนใหญ่ 51 กระบอก และคลังกระสุนทั้งหมด วันรุ่งขึ้น เวลลิงตันได้รุกเข้ายึดบายอนน์จากทะเลไปยังฝั่งซ้ายของแม่น้ำนิเวลล์[ 163 ]
หลังจากนั้นก็มีช่วงเวลาที่ค่อนข้างไม่มีการดำเนินการใดๆ แม้ว่าในช่วงนั้นฝรั่งเศสจะถูกขับไล่ออกจากสะพานที่ Urdains [ i ]และCambo-les-Bainsก็ตามจอร์จ เบลล์นายทหารอังกฤษยศต่ำกว่าในกรมทหารราบที่ 34ในช่วงเวลาที่ไม่มีปฏิบัติการนี้ ได้เล่าในชีวประวัติของเขาถึง “ทหารยามชาวไอริชคนหนึ่งที่ถูกพบว่าแบกปืนคาบศิลาของฝรั่งเศสและอังกฤษไว้บนบ่าทั้งสองข้าง เฝ้าสะพานข้ามลำธารในนามของทั้งสองกองทัพ เพราะเขาอธิบายให้นายทหารที่กำลังตรวจตราฟังว่าเพื่อนบ้านชาวฝรั่งเศสของเขาได้ออกไปซื้อบรั่นดีให้ทั้งสองคนพร้อมกับเงินครึ่งดอลลาร์สุดท้ายอันมีค่าของเขา และได้ฝากปืนคาบศิลาไว้จนกว่าเขาจะกลับมา นายทหารฝรั่งเศสที่กำลังตรวจตราอยู่อีกฝั่งของลำธารก็ปรากฏตัวขึ้นและอธิบายว่าเขาจับทหารยามของเขาได้โดยไม่มีอาวุธและถือขวดสองขวดอยู่ไกลออกไปด้านหลัง หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งรายงานสิ่งที่เกิดขึ้นกับผู้พันของพวกเขา ทหารยามทั้งสองจะถูกขึ้นศาลทหารและถูกยิง ดังนั้นนายทหารยศต่ำกว่าทั้งสองจึงตกลงที่จะปิดเรื่องนี้ไว้” [ 177 ]สภาพอากาศเลวร้ายลงและแม่น้ำนีฟไม่สามารถข้ามได้ แต่ยังมีสาเหตุเพิ่มเติมและร้ายแรงอื่นๆ ที่ทำให้เกิดความล่าช้า ทางการโปรตุเกสและสเปนละเลยการจ่ายเงินและจัดหาเสบียงให้กับทหารของตน เวลลิงตันเองก็ประสบปัญหาในลักษณะเดียวกันกับรัฐบาลของเขาเอง และทหารสเปนก็ก่อเหตุรุนแรงในฝรั่งเศสเพื่อแก้แค้นการกระทำอันโหดร้ายของฝรั่งเศส ทำให้เวลลิงตันต้องใช้มาตรการขั้นรุนแรงด้วยการส่งทหาร 25,000 นายกลับไปยังสเปนและลาออกจากตำแหน่งผู้บัญชาการกองทัพ (แม้ว่าต่อมาเขาจะถอนการลาออกก็ตาม) ความตึงเครียดในวิกฤตครั้งนี้รุนแรงมากจนดูเหมือนว่าอาจเกิดการแตกหักกับสเปนได้ แต่ก็ไม่ได้เกิดขึ้น[ 163 ] [ j ]
เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม ค.ศ. 1813 เวลลิงตันได้เข้ายึดครองทั้งฝั่งขวาและฝั่งซ้ายของแม่น้ำนีฟ โดยมีกองกำลังเพียงบางส่วนอยู่ภายใต้การนำของโรว์แลนด์ ฮิลล์และ เบเร สฟอร์ด อูส ตาริตซ์และแคมโบ-เลส์-แบงส์ การสูญเสียของเขามีเพียงเล็กน้อย จากนั้นจึงรุกลงไปตามแม่น้ำไปยังวิลล์ฟรองก์ซึ่งซูลต์ได้ปิดกั้นเส้นทางข้ามถนนไปยังบายอนน์ กองทัพพันธมิตรถูกแบ่งออกเป็นสองส่วนโดยแม่น้ำนีฟ และซูลต์จากบายอนน์ได้ใช้ประโยชน์จากตำแหน่งศูนย์กลางของเขาในการโจมตีด้วยกองกำลังทั้งหมดที่มีอยู่ โดยเริ่มจากฝั่งซ้ายก่อนแล้วจึงโจมตีฝั่งขวา[ 163 ]การต่อสู้ที่ดุเดือดจึงเกิดขึ้น แต่เนื่องจากพื้นที่ที่ตัดกัน ซูลต์จึงถูกบังคับให้รุกคืบอย่างช้าๆ และเวลลิงตันก็มาพร้อมกับเบเรสฟอร์ดจากฝั่งขวา ทำให้ฝรั่งเศสล่าถอยอย่างสับสน[ 163 ]การโจมตีของฝรั่งเศสอีกครั้งในวันที่ 13 ธันวาคมก็ถูกหยุดยั้งเช่นกัน ความสูญเสียในการสู้รบสี่วันในสมรภูมิรบก่อนบายอนน์ (หรือสมรภูมิรบแห่งนีฟ ) คือ ฝ่ายสัมพันธมิตรประมาณ 5,000 นาย ฝ่ายฝรั่งเศสประมาณ 7,000 นาย[ 163 ] [ k ]
1814

การปฏิบัติการบนแผ่นดินฝรั่งเศสกลับมาดำเนินต่อในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1814 และเวลลิงตันก็เริ่มการรุกอย่างรวดเร็ว ฮิลล์ในวันที่ 14 และ 15 กุมภาพันธ์ หลังจากการรบที่การ์ริส ได้ขับไล่ฐานที่มั่นของฝรั่งเศสไปไกลกว่าแม่น้ำจอยเยอส์ จากนั้นเวลลิงตันก็ผลักดันกองทหารเหล่านี้กลับไปข้ามแม่น้ำบิดูซและกาฟ เดอ โมเลอนไปยังแม่น้ำกาฟ ดอโลรอง[ l ]การยกพลขึ้นบกด้วยทหาร 8,000 นายที่ปากแม่น้ำอาดูร์ทำให้สามารถข้ามแม่น้ำได้ ซึ่งเป็นการเตรียมการก่อนการล้อมเมืองบายอนน์[ 179 ]ในวันที่ 27 กุมภาพันธ์ เวลลิงตันโจมตีซูลต์ที่ออร์เตซและบังคับให้เขาล่าถอยไปยังแซงต์-เซเวอร์ ซึ่งเขาไปถึงในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ฝ่ายสัมพันธมิตรสูญเสียทหารประมาณ 2,000 นาย ส่วนฝรั่งเศสสูญเสีย 4,000 นายและปืนใหญ่ 6 กระบอก[ 180 ]เบเรสฟอร์ดพร้อมทหาร 12,000 นายถูกส่งไปยังบอร์โดซ์ซึ่งเปิดประตูต้อนรับพันธมิตรตามที่สัญญาไว้ ซูลต์ถูกฮิลล์ขับไล่ออกจากแอร์-ซูร์-ลาดูร์เมื่อวันที่ 2 มีนาคม 1814 และถอยทัพผ่านวิก-ออง-บิกอร์ซึ่งมีการสู้รบ (19 มีนาคม) และทาร์เบสซึ่งมีการสู้รบอย่างรุนแรง (20 มีนาคม) ไปยังตูลูสหลังแม่น้ำการอนน์ เขายังพยายามปลุกระดมชาวนาฝรั่งเศสต่อต้านพันธมิตร แต่ก็ไร้ผล เพราะความยุติธรรมและความพอประมาณของเวลลิงตันทำให้พวกเขาไม่มีข้อเรียกร้องใดๆ[ 180 ] [ 181 ]
ยุทธการที่ตูลูส
เมื่อวันที่ 8 เมษายน เวลลิงตันข้ามแม่น้ำการอนน์และเฮอร์ส-มอร์ท [ m ] และโจมตีซูลต์ที่ตูลูสในวันที่ 10 เมษายน การโจมตีของสเปนต่อตำแหน่งที่มั่นของซูลต์ถูกขับไล่ แต่การโจมตีของเบเรสฟอร์ดทำให้ฝรั่งเศสต้องล่าถอย[ 180 ]เมื่อวันที่ 12 เมษายน เวลลิงตันเข้าเมืองได้สำเร็จ หลังจากที่ซูลต์ล่าถอยไปเมื่อวันก่อน ฝ่ายสัมพันธมิตรสูญเสียประมาณ 5,000 นาย ส่วนฝรั่งเศสสูญเสีย 3,000 นาย[ 180 ]
การสละราชสมบัติของนโปเลียน
เมื่อวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2357 เจ้าหน้าที่ได้เดินทางมาแจ้งข่าวแก่กองทัพทั้งสองฝ่ายเกี่ยวกับการยึดกรุงปารีส การสละราชสมบัติของนโปเลียนและการสิ้นสุดของสันติภาพอย่างเป็นทางการ และเมื่อวันที่ 18 เมษายน ได้มีการลงนามในสนธิสัญญาระหว่างเวลลิงตันและซูลต์ ซึ่งรวมถึงกองกำลังของซูเชต์ด้วย[ 180 ]หลังจากที่ตูลูสตกอยู่ภายใต้การยึดครอง ฝ่ายสัมพันธมิตรและฝรั่งเศสได้โจมตีจากบายอนน์เมื่อวันที่ 14 เมษายน และสูญเสียกำลังพลไปฝ่ายละประมาณ 1,000 นาย ทำให้มีผู้เสียชีวิตประมาณ 10,000 นายหลังจากที่สันติภาพได้เกิดขึ้นจริง[ 180 ]สนธิสัญญาปารีสได้รับการลงนามอย่างเป็นทางการที่กรุงปารีสเมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2357 [ 180 ]
ควันหลง

[[War of the Third Coalition|Third Coalition]]: Germany 1803:...[[Battle of Austerlitz|Austerlitz]]...
\", \"description\": \"[[Battle of Ulm]] ([https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params=48.38;9.98_dim:2000 48.38,9.98])\", \"marker-symbol\": \"-number-F62\", \"marker-size\": \"medium\", \"marker-color\": \"#1c559e\" }, \"geometry\": {\"type\": \"Point\", \"coordinates\": [9.98,48.38] } }, { \"type\": \"Feature\", \"properties\": { \"title\": \"2
[[War of the Fourth Coalition|Fourth Coalition]]: Prussia 1806:...[[Battle of Jena–Auerstedt|Jena]]...
\", \"description\": \"[[Fall of Berlin (1806)|Fall of Berlin]] ([https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params=52.52;13.41_dim:2000 52.52,13.41])\", \"marker-symbol\": \"-number-F62\", \"marker-size\": \"medium\", \"marker-color\": \"#1c559e\" }, \"geometry\": {\"type\": \"Point\", \"coordinates\": [13.41,52.52] } }, { \"type\": \"Feature\", \"properties\": { \"title\": \"3
Peninsular War: Portugal 1807...[[Lines of Torres Vedras|''Torres Vedras'']]...
\", \"description\": \"[[Invasion of Portugal (1807)|Occupation of Lisbon]] ([https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params=38.73;-9.15_dim:2000 38.73,-9.15])\", \"marker-symbol\": \"-number-F62\", \"marker-size\": \"medium\", \"marker-color\": \"#1c559e\" }, \"geometry\": {\"type\": \"Point\", \"coordinates\": [-9.15,38.73] } }, { \"type\": \"Feature\", \"properties\": { \"title\": \"4
Peninsular War: Spain 1808...[[Battle of Vitoria|''Vitoria'']]...
\", \"description\": \"[[Dos de Mayo Uprising|Dos de Mayo Uprising in Madrid]] ([https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params=40.42;-3.72_dim:2000 40.42,-3.72])\", \"marker-symbol\": \"-number-F62\", \"marker-size\": \"medium\", \"marker-color\": \"#1c559e\" }, \"geometry\": {\"type\": \"Point\", \"coordinates\": [-3.72,40.42] } }, { \"type\": \"Feature\", \"properties\": { \"title\": \"5
[[War of the Fifth Coalition|Fifth Coalition]]: Austria 1809:...[[Battle of Wagram|Wagram]]...
\", \"description\": \"[[Battle of Aspern-Essling]] ([https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params=48.21;16.5_dim:2000 48.21,16.5])\", \"marker-symbol\": \"-number-F62\", \"marker-size\": \"medium\", \"marker-color\": \"#1c559e\" }, \"geometry\": {\"type\": \"Point\", \"coordinates\": [16.5,48.21] } }, { \"type\": \"Feature\", \"properties\": { \"title\": \"6
[[French invasion of Russia]] 1812:...[[French occupation of Moscow|Moscow]]...
\", \"description\": \"[[Fire of Moscow (1812)|Fire of Moscow]] ([https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params=55.75;37.63_dim:2000 55.75,37.63])\", \"marker-symbol\": \"-number-F62\", \"marker-size\": \"medium\", \"marker-color\": \"#1c559e\" }, \"geometry\": {\"type\": \"Point\", \"coordinates\": [37.63,55.75] } }, { \"type\": \"Feature\", \"properties\": { \"title\": \"7
[[War of the Sixth Coalition|Sixth Coalition]]: Germany 1813:...[[Battle of Leipzig|Leipzig]]...
\", \"description\": \"[[Battle of Dresden]] ([https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params=51.03;13.73_dim:2000 51.03,13.73])\", \"marker-symbol\": \"-number-F62\", \"marker-size\": \"medium\", \"marker-color\": \"#1c559e\" }, \"geometry\": {\"type\": \"Point\", \"coordinates\": [13.73,51.03] } }, { \"type\": \"Feature\", \"properties\": { \"title\": \"8
[[War of the Sixth Coalition|Sixth Coalition]]: France 1814:...[[Battle of Paris (1814)|Paris]]...
\", \"description\": \"[[Battle of Vauchamps]] ([https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params=48.88;3.62_dim:2000 48.88,3.62])\", \"marker-symbol\": \"-number-F62\", \"marker-size\": \"medium\", \"marker-color\": \"#1c559e\" }, \"geometry\": {\"type\": \"Point\", \"coordinates\": [3.62,48.88] } }, { \"type\": \"Feature\", \"properties\": { \"title\": \"9
[[Hundred Days]] 1815:...[[Battle of Waterloo|Waterloo]]...
\", \"description\": \"[[Battle of Ligny]] ([https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params=50.52;4.58_dim:2000 50.52,4.58])\", \"marker-symbol\": \"-number-F62\", \"marker-size\": \"medium\", \"marker-color\": \"#1c559e\" }, \"geometry\": {\"type\": \"Point\", \"coordinates\": [4.58,50.52] } } ] } ]"}}">

เฟอร์ดินานด์ที่ 7ยังคงดำรงตำแหน่งกษัตริย์แห่งสเปน โดยได้รับการยอมรับจากนโปเลียนเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม ค.ศ. 1813 ในสนธิสัญญาแห่งวาเลน เซย์ ชาว อาฟรานเชซาโดที่เหลือถูกเนรเทศไปยังฝรั่งเศส ประเทศทั้งหมดถูกปล้นสะดมโดยกองทัพของนโปเลียน คริสตจักรคาทอลิกถูกทำลายล้างจากความสูญเสีย และสังคมก็เผชิญกับการเปลี่ยนแปลงที่ไม่มั่นคง[ 182 ] [ 183 ]
เมื่อนโปเลียนถูกเนรเทศไปยังเกาะเอลบาพระเจ้าหลุยส์ที่ 18จึงได้กลับคืนสู่บัลลังก์ฝรั่งเศส
ทหารอังกฤษบางส่วนถูกส่งไปยังอังกฤษ และบางส่วนถูกขึ้นเรือที่บอร์โดซ์เพื่อไปยังสหรัฐอเมริกา เพื่อปฏิบัติหน้าที่ในช่วงเดือนสุดท้ายของสงครามอเมริกาในปี 1812
หลังสงครามคาบสมุทร กลุ่มอนุรักษ์นิยมที่สนับสนุนเอกราชและกลุ่มเสรีนิยมได้ปะทะกันในสงครามคาร์ลิสต์เมื่อพระเจ้าเฟอร์ดินานด์ที่ 7 ("ผู้ที่ปรารถนา"; ต่อมา "กษัตริย์ผู้ทรยศ") ทรงยกเลิกการแก้ไขทั้งหมดที่สภาสามัญแห่งกาดิซซึ่งเป็นอิสระได้ทำไว้ในรัฐธรรมนูญปี 1812 เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม 1814 เจ้าหน้าที่ทหารบังคับให้เฟอร์ดินานด์ยอมรับรัฐธรรมนูญกาดิซอีกครั้งในปี 1820 และมีผลบังคับใช้จนถึงเดือนเมษายน 1823 ในช่วง ที่รู้จักกันในชื่อTrienio Liberal
ประสบการณ์ในการปกครองตนเองทำให้กลุ่มผู้ปลดปล่อย (Libertadores) รุ่นหลังส่งเสริมเอกราชของ อเมริกาใต้ ภาย ใต้การปกครองของ สเปน
สถานการณ์ของโปรตุเกสเอื้ออำนวยมากกว่าของสเปน การก่อกบฏไม่ได้ลุกลามไปยังบราซิล ไม่มีการต่อสู้แย่งชิงอาณานิคม และไม่มีความพยายามในการปฏิวัติทางการเมือง[ 184 ]การย้ายราชสำนักโปรตุเกสไปยังริโอเดจาเนโรเป็นจุดเริ่มต้นของการประกาศอิสรภาพของบราซิลในปี พ.ศ. 2465
สงครามกับนโปเลียนยังคงเป็นหนึ่งในเหตุการณ์นองเลือดที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่ของสเปน[ 185 ]
ในวัฒนธรรมสมัยนิยม
- ภาพพิมพ์ 82 ภาพของโกยาที่เรียกว่าภัยพิบัติแห่งสงคราม (พ.ศ. 2453–2463) แสดงให้เห็นถึงความพยายามและความน่าสะพรึงกลัวของความเป็นจริงของสงครามของชาวสเปนซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสงครามคาบสมุทร[ 1 ]
- เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม ค.ศ. 1836 ประตูชัยอาร์กเดอทริออมฟ์ในกรุงปารีสได้รับการเปิดอย่างเป็นทางการ โดยมีข้อความจารึกชัยชนะของฝรั่งเศสในสงครามคาบสมุทรไว้บนประตู
- มีการสร้างอนุสาวรีย์เพื่อเป็นเกียรติแก่ฮัวนา กาลัน (ค.ศ. 1787–1812) หรือที่รู้จักกันในชื่อเล่นว่าลา กาลานาผู้ซึ่งกลายเป็นนักรบกองโจร หลังจากที่เธอใช้กระทะเหล็กหล่อทุบหัวทหารฝรั่งเศสในระหว่างยุทธการที่วัลเดเปญาส
- ภาพวาด "การป้องกันซาราโกซา"ในปี ค.ศ. 1828 สร้างสรรค์โดยเดวิด วิลกี เนื่องจากในระหว่าง การปิดล้อมซาราโกซาครั้งแรก ขณะที่ กองทัพฝรั่งเศสอยู่ห่างออกไปเพียงไม่กี่หลาอากุสตินา เดอ อารากอนได้บรรจุกระสุนปืนใหญ่และจุดชนวน ทำให้ทหารฝรั่งเศสที่บุกเข้ามาถูกสังหารในระยะประชิด
- อนุสาวรีย์วีรบุรุษสงครามคาบสมุทรในเมืองปอร์โต
- ภาพวาด "ภัยพิบัติแห่งสงคราม"โดยฟรานซิสโก โกยา , ค.ศ. 1810–1820
- แม้จะพ่ายแพ้ในสงครามด้วยความสูญเสียอย่างหนัก แต่ชัยชนะในการรบของฝรั่งเศสในสงครามคาบสมุทรไอบีเรียก็ได้รับการจารึกไว้บนประตูชัยอาร์กเดอทริออมฟ์
- รูปปั้น Juana Galán ในวัลเดเปญาสโดยประติมากร Francisco Javier Galán
- ภาพวาด "การป้องกันเมืองซาราโกซา"โดยเดวิด วิลกีปี 1828 แสดงให้เห็นออกุสตินา สาวใช้แห่งอารากอน ยิงปืนใส่ผู้รุกรานชาวฝรั่งเศส
หมายเหตุ
- 1 2บันทึกบางฉบับระบุว่าการรุกรานโปรตุเกสของฝรั่งเศสและสเปนในปี ค.ศ. 1807เป็นจุดเริ่มต้นของสงคราม ( Glover 2001 , หน้า 45)
- ↑หมายถึงวันที่ลงนามสงบศึกทั่วไประหว่างฝรั่งเศสและพันธมิตรที่หก ( Glover 2001 , หน้า 335)
- ↑กองพลน้อยดัตช์
- ↑ในภาษาสเปน รูปแบบสงครามแบบไม่สมมาตรที่กองกำลังพลพรรคชาวสเปนใช้เรียกว่า guerrilla ("สงครามเล็ก") ส่วนผู้ที่ใช้กลยุทธ์ดังกล่าวเรียกว่า guerrilleroคำเหล่านี้มักแปลเป็นภาษาอังกฤษว่า "guerrilla warfare" และ "guerrilla (fighter)" ตามลำดับ
- ↑ชื่ออื่นๆ:
- บาสก์ : Iberiar Penintsulako Gerra ("สงครามคาบสมุทรไอบีเรีย") หรือEspainiako Independentzia Gerra ("สงครามอิสรภาพของสเปน")
- คาตาลัน : Guerra del Francès ("สงครามชาวฝรั่งเศส")
- ฝรั่งเศส : Guerre d'Espagne et du Portugal ("สงครามในสเปนและโปรตุเกส") หรือCampagne d'Espagne ("การรณรงค์ของสเปน")
- กาลิเซีย : Guerra da Independencia española ("สงครามอิสรภาพสเปน")
- โปรตุเกส : Invasões Francesas ("การรุกรานของฝรั่งเศส") หรือคาบสมุทร Guerra ("สงครามคาบสมุทร")
- ภาษาสเปน : หลายชื่อ รวมทั้งGuerra de la Independencia ("สงครามอิสรภาพ"), la Francesada , Guerra Peninsular ("สงครามคาบสมุทร"), Guerra de España ("สงครามแห่งสเปน"), Guerra del Francés ("สงครามแห่งฝรั่งเศส"), Guerra de los Seis Años ("สงครามหกปี"), Levantamiento y revolución de los españoles ("การรุ่งเรืองและการปฏิวัติของชาวสเปน")
- ↑ในปี พ.ศ. 2356 กองโจรชาวสเปนได้ตรึงกำลังทหารฝรั่งเศสที่เข้ายึดครองไว้กว่า 75% เหลือเพียงส่วนน้อยที่สามารถรวมพลและเผชิญหน้ากับกองกำลังพันธมิตรตามปกติภายใต้การนำของเวลลิงตันได้ [ 11 ]
- ↑นอกจากนี้ยังมีทหารฝรั่งเศสอีก 13,000 นายที่ถูกล้อมอยู่ในบาร์เซโลนา ตอร์โตซา ซากุนตุน และป้อมปราการอื่นๆ ซึ่งถูกล้อมและไม่สามารถถอนกำลังออกไปสมทบกับซูเชต์ที่ฟิเกรัสได้ (โอมาน 1930 , หน้า 425)
- ↑กองพันแองโกล-อิตาเลียน กองทหารคาลาเบรีย และกรมทหารซิซิลี "เอสเตโร" ถูกส่งไปยังซิซิลี (โอมาน 1930 , หน้า 429)
- ↑สะพานแห่งนี้ทอดข้ามลำธารอูร์แด็งส์ (ลำธารสาขาของแม่น้ำนีฟ) ทางเหนือของปราสาทอูร์แด็งเล็กน้อย
- ↑ในวันที่ 11 ธันวาคม นโปเลียนซึ่งตกอยู่ในสถานการณ์คับขันและสิ้นหวัง ได้ตกลงทำสนธิสัญญาสันติภาพแยกต่างหากกับสเปนภายใต้สนธิสัญญาแห่งวาเลนเซย์โดยเขาจะปล่อยตัวและยอมรับเฟอร์ดินานด์เพื่อแลกกับการยุติการสู้รบโดยสิ้นเชิง แต่ชาวสเปนไม่มีเจตนาที่จะไว้วางใจนโปเลียน และการสู้รบก็ยังคงดำเนินต่อไป
- ↑ในช่วงเย็นของวันที่ 10 ธันวาคม ทหารประมาณ 1,400 นายจากสามกองพันเยอรมันได้ละทิ้งหน้าที่เพื่อตอบสนองต่อข้อความลับจากดยุคแห่งนัสเซาซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ปกครองชาวเยอรมันหลายคนที่ยอมจำนนหลังจากการรบที่ไลป์ซิกโดยสั่งให้พวกเขายอมจำนนต่อฝ่ายสัมพันธมิตร นอกจากนี้ ซูลต์และซูเชต์ยังสูญเสียหน่วยทหารเยอรมันที่เหลืออีก 3,000 นาย เนื่องจากรู้สึกว่าพวกเขาไม่น่าเชื่อถืออีกต่อไป ส่งผลให้ กองกำลังป้องกันของ อาดัวร์อ่อนแอลงมากและไม่สามารถทำการรุกต่อไปได้ [ 178 ]
- ↑ "Gave" ในเทือกเขาพิเรนีส หมายถึง ลำธารบนภูเขาหรือสายน้ำเชี่ยว [ 163 ]
- ↑แหล่งข้อมูลทางทหารของอังกฤษในยุคนั้นและแหล่งข้อมูลรองบางแหล่งเรียกแม่น้ำสายนี้ว่า "เออร์ส" (โรบินสัน 1911 , หน้า 97)
การอ้างอิง
- 1 2โกยา 1967
- 1 2 3 4 5 Clodfelter 2008 , หน้า 164.
- ↑ Chartrand 2000 , หน้า 16.
- ↑เฟรเซอร์ 2008 , หน้า 394.
- 1 2 3 4 5 Clodfelter 2008 , หน้า 166.
- ↑ Chartrand 1999 , หน้า 3–5.
- 1 2 3เกตส์ 2001หน้า 521
- ↑ Dumas, Samuel และ KO Vedel-Petersen. การสูญเสียชีวิตที่เกิดจากสงคราม อ็อกซ์ฟอร์ด : สำนักพิมพ์แคลเรนดอน; 1923.
- ↑ Clodfelter 2008 , หน้า 165.
- ↑ Clodfelter 2008 , หน้า 167.
- ↑เฟรเซอร์ 2008 , หน้า 365.
- 1 2 3 ฮินด์ลี ย์ 2010
- ↑เอลลิส 2014 , หน้า 100.
- ↑เพย์น 1973หน้า 432–433
- ↑แชนด์เลอร์ 1995หน้า 588
- ↑แชนด์เลอร์ 1995หน้า 596
- ↑แชนด์เลอร์ 1995หน้า 597
- 1 2โอมาน 1902หน้า 7.
- 1 2โอมาน 1902หน้า 8.
- ↑โอมาน 1902หน้า 9
- ↑โอมาน 1902หน้า 26
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 22.
- ↑ Gates 2001 , หน้า 6–7.
- ↑โอมาน 1902หน้า 367
- ↑โอมาน 1902หน้า 27
- ↑โอมาน 1902หน้า 28
- ↑โอมาน 1902หน้า 30
- ↑แชนด์เลอร์ 1995หน้า 599
- 1 2 3โอมาน 1902หน้า 31
- 1 2โอมาน 1902หน้า 32
- 1 2 3 4 Esdaile 2003 , หน้า 30–31.
- 1 2 3คอนเนลลี 2006หน้า 145
- 1 2 Esdaile 2003 , หน้า 34–35.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 37.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 49.
- ↑แชนด์เลอร์ 1995หน้า 610
- ↑ Fremont-Barnes 2002 , หน้า 71.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 302–303.
- ↑เกตส์ 2001หน้า 12
- ↑ Gates 2001 , หน้า 162.
- ↑แชนด์เลอร์ 1995หน้า 611
- ↑ Gates 2001 , หน้า 181–182.
- ↑เกตส์ 2001หน้า 61
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 67.
- ↑แชนด์เลอร์ 1995หน้า 614
- 1 2 Esdaile 2003 , หน้า 73.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 74.
- ↑ Glover 2001 , หน้า 53.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 77.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 84.
- ↑แชนด์เลอร์ 1995หน้า 617
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 87.
- ↑ริชาร์ดสัน 1921หน้า 343
- ↑เกย์ 1903หน้า 231
- ↑แชนด์เลอร์ 1995หน้า 628
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 106.
- ↑โอมาน 1902 , หน้า 367–375.
- ↑ Glover 2001 , หน้า 55.
- ↑แชนด์เลอร์ 1995หน้า 631
- 1 2 Martínez 1999 , หน้า.
- ↑โอมาน 1902 , หน้า 492.
- ↑ Gates 2001 , หน้า 108.
- ↑ Fremont-Barnes 2002 , หน้า 35.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 146.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 150.
- ↑เฟลตเชอร์ 1999หน้า 97
- 1 2เกตส์ 2001หน้า 114
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 155.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 156.
- 1 2 Glover 2001 , หน้า 89.
- ↑ เบล ล์ 2009
- ↑โบดาร์ท 1908หน้า 395
- ↑ Gates 2001 , หน้า 123.
- ↑สก็อตต์ 1811หน้า 768
- ↑เกตส์ 2001หน้า 138
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 178.
- ↑ Gates 2001 , หน้า 142.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 179.
- ↑เซาธ์ทีย์ (เล่ม III) 1828หน้า 250
- ↑เซาธ์ทีย์ (เล่ม III) 1828หน้า 418
- ↑ Gates 2001 , หน้า 177.
- ↑เกดัลลา 2005 , หน้า 186.
- ↑มิวร์ (2013)หน้า 343
- ↑เกตส์ 2001หน้า 94
- ↑ Gates 2001 , หน้า 194–196.
- ↑ Gates 2001 , หน้า 494.
- ↑ Smith 1998 , หน้า 333–334.
- ↑ Gates 2001 , หน้า 197–199.
- ↑ Gates 2001 , หน้า 199.
- ↑โอมาน 1908 , หน้า 97–98.
- ↑สมิธ 1998 , หน้า 336.
- ↑โอมาน 1908หน้า 98
- 1 2โอมาน 1908 , หน้า 99.
- ↑ Gates 2001 , หน้า 204.
- ↑โอมาน 1908หน้า 101
- ↑ Brandt 1999 , หน้า 87.
- 1 2 McLynn 1997 , หน้า 396–406.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 239.
- ↑รากศัพท์ 2021
- 1 2 3 Chartrand, Rene (2004). กองโจรชาวสเปนในสงครามคาบสมุทร ค.ศ. 1808–14 . อ็อกซ์ฟอร์ด: สำนักพิมพ์ Osprey. ISBN 978-1841766294.
- ↑ร็อกกาและร็อกกา 1815 , หน้า 1. 126.
- ↑ Glover 2001 , หน้า 10.
- ↑แชนด์เลอร์ 1995หน้า 746
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 270.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 271.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 280.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 220.
- ↑เซาธ์ทีย์ (เล่ม 4) 1828หน้า 396
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 282.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 283.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 284.
- ↑ Argüelles 1970 , หน้า 90.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 217.
- ↑เกรฮาน 2015
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 313.
- ↑เซาธ์ทีย์ (เล่ม 4) 1828หน้า 440
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 327.
- ↑เวลเลอร์ 1962หน้า 144
- ↑ Gates 2001 , หน้า 32–33.
- ↑เวลเลอร์ 1962 , หน้า 145–146.
- 1 2เซาธ์ทีย์ (เล่ม 5) 1828หน้า 165
- ↑เซาธ์ทีย์ (เล่ม 5) 1828หน้า 165, 170
- ↑เซาธ์ทีย์ (เล่ม 5) 1828หน้า 172–180
- ↑เกตส์ 2001หน้า 248
- ↑เซาธ์ทีย์ (เล่ม 5) 1828หน้า 241
- ↑เซาธ์ทีย์ (เล่ม 5) 1828หน้า 160
- ↑เซาธ์ทีย์ (เล่ม 5) 1828หน้า 252
- ↑เซาธ์ทีย์ (เล่ม 5) 1828หน้า 327
- ↑เบิร์ก 1825หน้า 172
- ↑เบิร์ก 1825หน้า 174
- ↑โอมาน 1996หน้า 242–244
- ↑รุสเซต์ 1892หน้า 211
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 360.
- ↑ Rickard, J. (2020). การล้อมเมืองวาเลนเซีย 25 ธันวาคม 1811-9 มกราคม 1812.เก็บถาวรจากต้นฉบับเมื่อวันที่ 5 มกราคม 2020. สืบค้นเมื่อ24 พฤษภาคม 2021 .
- ↑เกตส์ 2001หน้า 325
- ↑ Ojala 1987 , หน้า 498.
- ↑เวลเลอร์ 1962หน้า 204
- ↑เฟลตเชอร์ 2003 , หน้า 81.
- ↑ "การปิดล้อมบาดาโฮซ พ.ศ. 2355" สารานุกรมบริแทนนิกา .
- ↑ ฟิตซ์วิล เลียม 2007
- ↑พอร์เตอร์ 1889หน้า 318
- ↑ Glover 2001 , หน้า 207–208.
- ↑เซาธ์ทีย์ (เล่มที่ VI) 1828หน้า 68
- ↑ Glover 2001 , หน้า 210–212.
- ↑โบดาร์ท 1908หน้า 441
- ↑เซาธ์ทีย์ (เล่มที่ VI) 1828หน้า 122
- ↑เนเปียร์ 1867หน้า 155
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 428.
- 1 2 Esdaile 2003 , หน้า 429.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 454.
- ↑ Pakenham & Pakenham Longford 2009 , หน้า 221.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 455.
- ↑โรบินสัน 1956หน้า 165
- ↑ มิว ร์ 2021
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 457.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 462.
- 1 2 3 4 5 6โรบินสัน 1911หน้า 95
- ↑ COS 2014
- ↑เนเปียร์ 1879หน้า 321–325
- ↑เนเปียร์ 1879หน้า 334–343
- ↑ Glover 2001 , หน้า 280–287.
- ↑โรบินสัน 1911หน้า 95–96
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11โรบินสัน 1911หน้า 96
- ↑โอมาน 1930หน้า 535, 536
- ↑เนเปียร์ 1879หน้า 367
- ↑โอมาน 1930หน้า 310
- ↑โอมาน 1930หน้า 308–311, 402
- ↑โอมาน 1930หน้า 406
- 1 2โอมาน 1930หน้า 411
- ↑โอมาน 1930หน้า 412
- ↑โอมาน 1930หน้า 415
- 1 2โอมาน 1930หน้า 431
- ↑เกตส์ 2001หน้า 459
- ↑โอมาน 1930หน้า 424–425, 431
- ↑โอมาน 1930หน้า 431–432
- ↑โอมาน 1930หน้า 432, 500
- ↑โอมาน 1930หน้า 295
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 481.
- ↑โรบินสัน 1911หน้า 96–97
- 1 2 3 4 5 6 7โรบินสัน 1911หน้า 97
- ↑ซิมมอนส์และเวอร์เนอร์ 2012 , หน้า 340.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 505.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 508.
- ↑ Esdaile 2003 , หน้า 507.
- ↑ปราโดส เด ลา เอสโกซูรา 2018 , หน้า 18, 31.
อ่านเพิ่มเติม
- บิการ์เร, ออกุสต์ จูเลียน (1893) Mémoires du General Bigarré, ผู้ช่วยค่าย du roi Joseph: 1775–1813 . พี 277.
- เบลซ, เอลเซียร์ (1995). เฮย์ธอร์นทเวท, ฟิลิป เจ. (บรรณาธิการ). ชีวิตในกองทัพของนโปเลียน: บันทึกความทรงจำของกัปตันเอลเซียร์ เบลซ . สำนักพิมพ์กรีนฮิลล์. หน้า 102. ISBN 1853671967.
- แชนด์เลอร์, เดวิด จี. (1974). ศิลปะแห่งการสงครามบนบก . แฮมลิน. ISBN 978-0-6003-0137-0สืบค้นข้อมูลเมื่อ 1 พฤษภาคม 2564
- เชอร์ชิลล์, วินสตัน (1958). ประวัติศาสตร์ของชนชาติที่พูดภาษาอังกฤษเล่ม 3: ยุคแห่งการปฏิวัติ. ดอดด์, มีด. หน้า 257.
- เดอ ปาลาฟอกซ์, เจ. (1994) ลาฟอซ, เอช. (เอ็ด.). ความทรงจำ ซาราโกซา พี 54.
- Esdaile, Charles J. (1988). กองทัพสเปนในสงครามคาบสมุทร . สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ . ISBN 0719025389.
- — — (2004). การต่อสู้กับนโปเลียน: กองโจร โจร และนักผจญภัยในสเปน ค.ศ. 1808–1814สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเยลISBN 0300101120.
- เฟลตเชอร์, เอียน (2003). สงครามคาบสมุทรไอบีเรีย; แง่มุมของการต่อสู้เพื่อคาบสมุทรไอบีเรีย . สเปลล์เมาท์. ISBN 1873376820.
- — — , บรรณาธิการ (2007). การรณรงค์ของเวลลิงตันเล่ม (3 เล่ม) เล่ม 1 สงครามคาบสมุทร ค.ศ. 1808–1811 เล่ม 2 สงครามคาบสมุทร ค.ศ. 1812–1814 สำนักพิมพ์เดอะโฟลิโอโซไซตี้
- Fortescue, JW (1915). ประวัติศาสตร์กองทัพอังกฤษเล่ม ที่ 4 ค.ศ. 1807–1809. MacMillan. OCLC 312880647. สืบค้นเมื่อ1 พฤษภาคม 2021 .
- กาลิอาโน, อันโตนิโอ อัลกาลา (2009) Memorias de D. อันโตนิโอ อัลกาลา กาลิอาโน ฉบับที่ I. บทบรรณาธิการ Visión Libros พี 292. ไอเอสบีเอ็น 978-8499835037สืบค้นข้อมูลเมื่อ 1 พฤษภาคม 2564
- แกรนท์, เรจ (2005). ยุทธการ: การเดินทางทางภาพผ่าน 5,000 ปีแห่งการสู้รบ . ดอร์ลิง คินเดอร์สลีย์. ISBN 0756613604สืบค้นข้อมูลเมื่อ 1 พฤษภาคม 2564
- กริฟฟิธ, แพดดี้ (1999). ประวัติศาสตร์สงครามคาบสมุทร: การศึกษาเชิงสมัยใหม่เกี่ยวกับสงครามในสเปนและโปรตุเกส ค.ศ. 1808–1814เล่มที่ 9 สำนักพิมพ์กรีนฮิลล์ISBN 185367348X.
- Gurwood, J., บรรณาธิการ (1852). "เวลลิงตันถึงลิเวอร์พูล 14 พฤศจิกายน 1809" รายงานของจอมพลดยุกแห่งเวลลิงตัน KG ระหว่างการรณรงค์ต่างๆ ในอินเดีย เดนมาร์ก โปรตุเกส สเปน เนเธอร์แลนด์ และฝรั่งเศส: ฝรั่งเศสและเนเธอร์แลนด์ ค.ศ. 1814–1815เล่มที่ 3 ลอนดอน: J. Murray หน้า 583
- Gurwood, J., บรรณาธิการ (1852). "เวลลิงตันถึงลิเวอร์พูล 21 ธันวาคม 1810" รายงานการรบของจอมพลดยุกแห่งเวลลิงตันระหว่างการรบต่างๆ ในอินเดีย เดนมาร์ก โปรตุเกส สเปน เนเธอร์แลนด์ และฝรั่งเศส ตั้งแต่ปี 1789 ถึง 1815เล่มที่ 7 ลอนดอน: J. Murray หน้า 54
- เฮย์ธอร์นทเวท, ฟิลิป (2001). คอรันนา 1809: การถอยทัพอย่างมีชัยของเซอร์จอห์น มัวร์ . แคมเปญ 83. ออสเปรย์. ISBN 9781472801982.
- Henty, GA (2013) [1898]. With Moore at Corunna: A Tale of the Peninsular War . จัดพิมพ์โดยอิสระISBN 978-1-4219-8751-4.– นิยายอิงประวัติศาสตร์
- เจมส์, วิลเลียม (1826). ประวัติศาสตร์กองทัพเรือแห่งบริเตนใหญ่เล่มที่ 5. ฮาร์ดิง, เลปาร์ด แอนด์ โค. สืบค้นเมื่อ2 พฤษภาคม 2021 .
- โจส์, แอนโทนี เจ. (1996). ความขัดแย้งแบบกองโจร ก่อนสงครามเย็น . สำนักพิมพ์บลูมส์เบอรี อคาเดมิก. ISBN 9780275954826.
- Laqueur, Walter (1975). "ต้นกำเนิดของหลักการต่อสู้แบบกองโจร". วารสารประวัติศาสตร์ร่วมสมัย . 10 (3). สมาคมประวัติศาสตร์การทหาร: 341– 382. doi : 10.1177/002200947501000301 . S2CID 153541441 .
- ลิลลี, จอห์น สก็อตต์ ; เมย์น, วิลเลียม (2014). กองทหารโปรตุเกสผู้ภักดีในช่วงสงครามคาบสมุทร: การรณรงค์ของกองทหารโปรตุเกสของเวลลิงตัน ค.ศ. 1809–1811 สำนักพิมพ์ ลีโอนัวร์ISBN 978-1-7828-2367-4.
- โลเว็ตต์, กาเบรียล เอช. (1965). นโปเลียนและการกำเนิดของสเปนสมัยใหม่ . สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยนิวยอร์ก. ISBN 0814702678สืบค้นข้อมูลเมื่อ3 พฤษภาคม 2564
- Messenger, Charles, บรรณาธิการ (2013) [2001]. คู่มือผู้อ่านประวัติศาสตร์การทหาร (ฉบับพิมพ์ ซ้ำ). Routledge. หน้า417–420 . ISBN 978-1135959708สืบค้นข้อมูลเมื่อ3 พฤษภาคม 2564การประเมินหนังสือสำคัญๆ
- มอร์แกน, จอห์น (2009). "สงครามก่อสงคราม? ผลกระทบของโลจิสติกส์ต่อการยึดครองคาตาลันของนโปเลียน" วารสารประวัติศาสตร์การทหาร 73 ( 1): 83– 116. doi : 10.1353/jmh.0.0183 . S2CID 159770864 .
- มิวร์, รอรี่ (1996). บริเตนและการพ่ายแพ้ของนโปเลียน ค.ศ. 1807–1815 . สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเยล. ISBN 978-0300064438.
- เนเปียร์, วิลเลียม ฟรานซิส แพทริก (1862). สงครามในคาบสมุทร (6 เล่ม) . ลอนดอน: จอห์น เมอร์เรย์ (เล่ม 1) และส่วนตัว (เล่ม 2–6) . สืบค้นเมื่อ3 พฤษภาคม 2021 .
- นีล, อดัม (1809). "ภาคผนวก". จดหมายจากโปรตุเกสและสเปน: บันทึกการปฏิบัติการของกองทัพ ...ลอนดอน: ริชาร์ด ฟิลิปส์. สืบค้นเมื่อ2 พฤษภาคม 2021 .
- — — ; โฮปทาวน์ (เอิร์ลแห่ง), จอห์น โฮป; มัลคอล์ม, จอห์น; รอกกา, อัลเบิร์ต ฌอง มิเชล (1828). อนุสรณ์สถานแห่งสงครามครั้งสุดท้ายเล่มที่ 1 เอดินบะระ: คอนสเตเบิล แอนด์ คอมพานีOCLC 9981233 สืบค้นเมื่อ2 พฤษภาคม 2021
- โอมาน, ชาร์ลส์ วิลเลียม แชดวิก (1903). ประวัติศาสตร์สงครามคาบสมุทร: มกราคม – กันยายน 1809.เล่มที่ 2. อ็อกซ์ฟอร์ด: สำนักพิมพ์แคลเรนดอน. สืบค้นเมื่อ3 พฤษภาคม 2021 .
- — — (1911). ประวัติศาสตร์สงครามคาบสมุทร: ธันวาคม 1810 – ธันวาคม 1811เล่มที่ 4 อ็อก ซ์ ฟอร์ด: สำนักพิมพ์แคลเรนดอนสืบค้นเมื่อ2 พฤษภาคม 2021
- โอมาน, ชาร์ลส์ วิลเลียม แชดวิก (1914). ประวัติศาสตร์สงครามคาบสมุทร: ต.ค. 1811 – 31 ส.ค. 1812.เล่มที่ 5. อ็อกซ์ ฟอร์ด: สำนักพิมพ์แคลเรนดอน. สืบค้นเมื่อ3 พ.ค. 2021 .
- — — (1922). ประวัติศาสตร์สงครามคาบสมุทร: 1 กันยายน 1812 – 5 สิงหาคม 1813เล่มที่ 6 อ็อก ซ์ ฟอร์ด: สำนักพิมพ์แคลเรนดอนสืบค้นเมื่อ3 พฤษภาคม 2021
- Ojala, Jeanne A. (1987). David G. Chandler (บรรณาธิการ). Suchet: The Peninsular Marshal . นิวยอร์ก: Macmillan. ISBN 0-02-905930-5.
- พาร์กินสัน, โรเจอร์ (1973). สงครามคาบสมุทร . ฮาร์ท-เดวิส แมคกิบเบน. ISBN 978-0-24664-096-3.
- ราธโบน, จูเลียน (1984). สงครามของเวลลิงตัน . ไมเคิล โจเซฟ. ISBN 0718123964.
- รอว์สัน, แอนดรูว์ (2009). สงครามคาบสมุทร: คู่มือสนามรบ . เพน แอนด์ สวอร์ด มิลิทารี. ISBN 978-1844159215.
- Read, Jan (1977). สงครามในคาบสมุทร . Faber & Faber. ISBN 978-0-57110-645-5.
- โรดริเกซ, อลิเซีย ลาสตรา (1956) "นายพล Buscando a mi: el periplo asturiano de Andrew Leith Hay en 1808" . เอกสารสำคัญ (ในภาษาสเปน) มหาวิทยาลัยโอเบียโด GGKEY:T6X2X3HZ2PQ . สืบค้นเมื่อ 3 พฤษภาคม 2564 .
- เซาธ์ีย์, โรเบิร์ต (1828). ประวัติศาสตร์สงครามคาบสมุทร . เล่ม 1 (ฉบับใหม่ 6 เล่ม ). ลอนดอน: จอห์น เมอร์เรย์. สืบค้นเมื่อ2 พฤษภาคม 2021 .
- — — (1828). ประวัติศาสตร์สงครามคาบสมุทร . เล่ม 2 (ฉบับใหม่ 6 เล่ม ). ลอนดอน: จอห์น เมอร์เรย์. สืบค้นเมื่อ2 พฤษภาคม 2021 .
- ซูเชต์, ดยุค ดัลบูเฟรา (2007). บันทึกความทรงจำเกี่ยวกับสงครามในสเปน (2 เล่ม) . พีท เคาท์ซ. ISBN 978-1858184777.
- Tranié, Jean; Carmigniani, Juan Carlos (1994) [1982]. สงครามของนโปเลียนในสเปน: การรณรงค์ในคาบสมุทรฝรั่งเศส ค.ศ. 1807–1814แปลโดย Mallender, Janet S.; Clements, John R. โดยอิงจากบันทึกและเอกสารของผู้บัญชาการ Henry Lachouque ผู้ล่วงลับ (ค.ศ. 1883–1971) (ฉบับพิมพ์ซ้ำ ) สำนักพิมพ์ Arms and Armour Press ISBN 978-1854092199.
- Urban, Mark (2003). ปืนไรเฟิล: หกปีกับพลแม่นปืนระดับตำนานของเวลลิงตัน . ลอนดอน: Faber & Faber. ISBN 0571216811.
- — — (2001). ชายผู้ถอดรหัสของนโปเลียน . ลอนดอน: เฟเบอร์ แอนด์ เฟเบอร์. ISBN 0571205135.
สื่ออื่นๆ
- แฟรงค์ ซินาตรา , โซเฟีย ลอเรน , แครี่ แกรนต์ (1957). เดอะ ไพรด์ แอนด์ เดอะ แพสชั่น (ภาพยนตร์). สเปน: ยูไนเต็ด อาร์ทิสต์การกู้คืนปืนใหญ่จำลองระหว่างยุทธการคาบสมุทรไอบีเรีย