จาฮาน ปาห์ลาวัน รอสตัม
رستم
รอสตัมสังหารกองทัพขาวจากมหากาพย์ชาห์นาเมห์ของไบซุนกูร์ (ค.ศ. 1430)
เกิด	ซาบูลิสถาน (ปัจจุบันคือซาบูลอัฟกานิสถาน ) [ 1 ]
เสียชีวิต	คาบูลิสถาน (ปัจจุบันคือคาบูลอัฟกานิสถาน )
สาเหตุการเสียชีวิต	ด้วยแผนการสมคบคิดของ ชาห์กาดน้องชายต่างมารดาเขาจึงตกลงไปในบ่อน้ำที่เต็มไปด้วยหอกอาบยาพิษและถูกฆ่าตายในคาบูลสถาน
ชื่ออื่นๆ	รุสตัม รุสเต็ม
เป็นที่รู้จักในด้าน	ภารกิจทั้งเจ็ดการต่อสู้ของโซห์ราบการต่อสู้ของเอสฟานดิยาร์ สังหารปีศาจเผือก
คู่สมรส	ทาห์มินา
เด็ก	โซห์ราบฟารามาร์ ซ สิ ยาวาช (บุตรบุญธรรม) บานู โกชัส ป์ (อินบานู โกชัสป์ นามา )
ผู้ปกครอง	ซาล (พ่อ) รูดาบา (แม่)
ตระกูล	ซาม (ปู่) ซาวารา (พี่ชาย) ชาฆัด (พี่ชายต่างมารดา)

รอสตัมหรือรุสตัม ( ภาษาเปอร์เซีย : رستم [rosˈtæm] ) เป็น วีรบุรุษในตำนาน ของอิหร่านในเทพนิยายและประเพณีทางประวัติศาสตร์ ของอิหร่าน เขาเป็นบุตรชายของซาลและรูดาบา ชีวิตและผลงานของเขาได้รับการบันทึกไว้เป็นอมตะโดย เฟอร์โดว์ซีกวีชาวเปอร์เซียในศตวรรษที่ 10 ในชาห์นาเมห์หรือมหากาพย์กษัตริย์ ซึ่งประกอบด้วย นิทานพื้นบ้านและประวัติศาสตร์ของอิหร่านก่อนยุคอิสลามอย่างไรก็ตาม รากฐานของเรื่องเล่านี้มีอายุเก่าแก่กว่านั้นมาก^{[ 2 ]}

ในมหากาพย์ชาห์นาเมห์ รอสตัมและบรรพบุรุษของเขาเป็นมาร์ซบันแห่งซิสถาน (ปัจจุบันคืออิหร่านและอัฟกานิสถาน ) รอสตัมเป็นที่รู้จักกันดีที่สุดจากการต่อสู้อันน่าเศร้ากับเอสฟานดิ ยาร์ วีรบุรุษ ในตำนานอีกคนหนึ่งของชาวอิหร่าน และจากการเดินทางไปยังมาซันดาราน (อย่าสับสนกับจังหวัดมาซันดาราน ในปัจจุบัน ) นอกจากนี้เขายังเป็นที่รู้จักจากเรื่องราวภารกิจเจ็ดประการ ของเขา ด้วย

รอสตัมมักถูกกล่าวถึงว่าเป็นอัศวินศักดิ์สิทธิ์ที่ทรงพลังที่สุดของอิหร่าน และบรรยากาศในตอนต่างๆ ที่เขามีบทบาทนั้นชวนให้นึกถึงจักรวรรดิพาร์เธียอย่าง มาก

เขาขี่ม้าตัวผู้ในตำนานชื่อราคช์และสวมชุดพิเศษที่ชื่อว่าบาบร-เอ บายันในการต่อสู้

แม้ว่าเรื่องราวในชาห์นาเมะจะเป็นงานเขียนที่สมบูรณ์ที่สุดเกี่ยวกับรอสตัม แต่เฟอร์โดว์ซีไม่ได้เป็นผู้คิดค้นตัวละครนี้ เรื่องราวของรอสตัมเป็นที่นิยมมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 7 ในปาร์สและมีต้นกำเนิดมาก่อนหน้านั้นมาก โดยน่าจะอยู่ในดินแดนทางตะวันออกของอิหร่านที่พูดภาษาอิหร่าน

เขาเป็นที่รู้จักกันดีจากการสวมใส่zīn-i palangหรือ "เสื้อผ้าที่ทำจากหนังเสือดำ":

จากการสำรวจข้อมูลจนถึงปัจจุบัน พบว่าตำนานรุสตัมนั้นสมบูรณ์และเป็นที่รู้จักกันดีในอิหร่านตะวันตกอย่างช้าที่สุดในศตวรรษที่ 7 และในดินแดนอิหร่านตะวันออกในช่วงต้นศตวรรษที่ 8 ในงานเขียนล่าสุดบางฉบับ ฟรานซ์ เกรเนต์ ได้พยายามค้นหาการอ้างอิงเชิงภาพที่เก่าแก่กว่านั้นหลายศตวรรษ เช่น ในภาพ "ซีมูร์ก" ที่ปรากฏบนหัวเข็มขัดของพระเจ้าชาปูร์ที่ 1 (ค.ศ. 240–272) บน ภาพสลักหิน ราก-อิ บิบีในอัฟกานิสถานตอนเหนือ และในฉากเจ้าชายฝึกม้าลายที่ปรากฏบนจานเงินสมัยราชวงศ์ซาสาเนียนตะวันออก ซึ่งเชื่อกันว่ามีอายุราวครึ่งแรกของศตวรรษที่ 4 Nicholas Sims-Williamsได้อ้างถึงชื่อบุคคล Purlang-zin ซึ่งเขียนด้วยอักษรกรีกว่า πορλαγγοζινο ในเอกสารภาษาแบคเทรียซึ่งเขียนขึ้นในศตวรรษที่ 4 ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ซาสาเนียนโดยอ้างว่าชื่อนี้อาจแปลได้ว่า “ชายผู้มีหนังเสือดำ” และแสดงถึง “การอ้างอิงที่ชัดเจนถึง zīn-i palang ของ Rustam” [...] องค์ประกอบแรกของชื่อนี้คือคำภาษาแบคเทรียที่แปลว่า “เสือดำ” หรือ “เสือดาว” ^{[ 3 ]}

ในชาห์นาเมห์รอสตัมเป็นชาวเมืองซาบูลสถานซึ่งเป็นภูมิภาคทางประวัติศาสตร์ที่ตรงกับจังหวัดซาบูล ในปัจจุบัน ทางตอนใต้ของอัฟกานิสถานมารดาของเขา รูดาบา เป็นเจ้าหญิงแห่งคาบูลรอสตัมเป็นวีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่และมีบทบาทในเรื่องราวมากมาย ซึ่งเป็นส่วนที่ได้รับความนิยมมากที่สุด (และอาจกล่าวได้ว่าเป็นส่วนที่สร้างสรรค์ได้อย่างยอดเยี่ยมที่สุด) ใน ชาห์นา เมห์ในชาห์นาเมห์ รอสตัม—เช่นเดียวกับซาม ปู่ของเขา—ทำหน้าที่เป็นทั้งแม่ทัพผู้ซื่อสัตย์และผู้มีอำนาจในการเลือกกษัตริย์ให้กับราชวงศ์คายาเนียนแห่งเปอร์เซีย

ในวัยเด็ก เขาได้สังหารช้างเผือก คลั่ง ของกษัตริย์มานูเชห์ด้วยการฟาดเพียงครั้งเดียวจากกระบองของปู่ของเขา ซาม บุตรชายของนาริมันจากนั้นเขาก็ฝึกม้าตัวผู้ในตำนานของเขาราคช์ ให้เชื่องได้

ที่มาของชื่อ Rostam มาจากภาษาอิหร่านทั่วไป "*rautas-taxma-" ซึ่งแปลว่า "แข็งแกร่งดุจแม่น้ำ" กล่าวคือ "แข็งแกร่งดุจแม่น้ำ" ^{[ 8 ]}แม่ของ Rostam คือRūdāba "(เธอ) แห่งสายน้ำ" ^{[ 8 ]}และพ่อของเขาคือZālซึ่งมีผมสีขาว

รูดาบา มารดาของรอสตัม เจ้าหญิงแห่งคาบูล มีชื่อเสียงในเรื่องความงามที่หาใครเทียบได้ยาก และซาล บิดาของรอสตัม ซาลเป็นหนึ่งในนักรบที่ทรงพลังที่สุดของเปอร์เซียและเป็นแม่ทัพผู้ยิ่งใหญ่ที่พิชิตชนเผ่ากบฏมากมายและปกครองซาบูลิสถาน ซาลมีชื่อเสียงในด้านสติปัญญาและมีความสามารถในการขี่ม้าและต่อสู้บนหลังม้าอย่างหาใครเทียบได้ยาก ครั้งหนึ่งเขาเคยแสดงทักษะของตนต่อจักรพรรดิมานูเชห์รเพื่อขอความเห็นชอบในการแต่งงานกับรูดาบาคนรักของพระองค์

ในเทพนิยายเปอร์เซีย การคลอดของรูดาบาเพื่อมอบรอสตัมนั้นยืดเยื้อเนื่องจากทารกมีขนาดใหญ่ผิดปกติ จนกระทั่งซาลคนรักและสามีของเธอ มั่นใจว่าภรรยาของเขาจะเสียชีวิตระหว่างคลอด รูดาบาเกือบจะเสียชีวิตแล้วเมื่อซาลตัดสินใจเรียกซิมูร์กซึ่งปรากฏตัวขึ้นและแนะนำวิธีทำรอสตัมซาดหรือการผ่าตัดคลอดทำให้เขารอดชีวิตทั้งรูดาบาและลูกได้

หลังจากที่แซม บิดาของซาล ทราบข่าวการเกิดของหลานชาย เขาก็รีบไปหารอสตัมและดีใจเป็นอย่างยิ่ง รอสตัมได้รับการเลี้ยงดูและฝึกฝนด้านการสงครามจากซาล เมื่อรอสตัมสามารถฆ่าช้างบ้าได้ด้วยตัวคนเดียว บิดาของเขาก็ส่งเขาไปปฏิบัติภารกิจทางทหารครั้งแรก

ภารกิจของรอสตัมคือการพิชิตป้อมปราการบนยอดเขาสิปันด์ ซึ่งครั้งหนึ่งนาริมัน ปู่ทวดของเขาเคยปิดล้อมและถูกสังหารในการรบ รอสตัมบุกทะลวงป้อมปราการ เอาชนะศัตรู ปล้นสะดมคลังสมบัติ และรายงานความสำเร็จของเขาให้ซาลผู้เป็นบิดา และแซมปู่ของเขาทราบ

เขาออกเดินทางอย่างกล้าหาญเพื่อช่วยเหลือกษัตริย์ของเขา คือ เคย์ คาวุสผู้เย่อหยิ่งซึ่งถูกจับโดยพวกดิฟแห่งมาซันดาราน การเดินทางครั้งนี้มีชื่อว่า "ภารกิจเจ็ดประการของรอสตัม"

ตำนานของรอสตัมมีความคล้ายคลึงกับตำนานของคู ชูลานน์ วีรบุรุษชาวไอริชผู้ยิ่งใหญ่ ทั้งคู่ต่างปราบสัตว์ร้ายได้ตั้งแต่ยังหนุ่ม สังหารลูกชายของตนในการต่อสู้ (" รอสตัมและโซห์ราบ " ซึ่งเป็นรูปแบบที่พบในฮิลเดบรันด์สลีด เช่นกัน ) แทบจะไม่มีใครเอาชนะได้ในการต่อสู้ และถูกสังหารด้วยการทรยศหักหลังในขณะที่กำลังฆ่าฆาตกรของตนในลมหายใจสุดท้าย^{[ 9 ]}

วีรบุรุษชาวเปอร์เซียสองคนคือ Rostam และ Esfandiyār เล่าเรื่องราวเกี่ยวกับภารกิจของเฮอร์คิวลีส^{[ 10 ]}

สมาคมเอเชียกลางแห่งราชวงศ์เขียนไว้ในวารสารของสมาคมเอเชียกลางแห่งราชวงศ์ว่าการต่อสู้ระหว่างรอสตัมและดิฟ-เอ เซปิด "ปีศาจขาว" แสดงถึงการต่อสู้ระหว่างชาวเปอร์เซียและผู้รุกรานจาก จังหวัดทางตอนเหนือของ ทะเลแคสเปียน^{[ 11 ]}

ในชาห์นาเมห์ อายุขัยของวีรบุรุษในรุ่นของซาม (ปู่ของรอสตัม) ถูกบรรยายว่ายืนยาวมาก และรอสตัมก็เป็นไปตามแบบแผนนี้เช่นกัน เขาเสียชีวิตอย่างโหดร้ายเมื่ออายุได้หกร้อยปี (โดยถูกชาฆัด น้องชายต่างมารดาผู้ริษยาฆ่าด้วยการโยนลงไปในบ่อน้ำที่เต็มไปด้วยหอกอาบยาพิษ) ในเหตุการณ์นี้ รักช์ ม้าคู่ใจของรอสตัม และซาวาเรห์ น้องชายของวีรบุรุษก็เสียชีวิตด้วยเช่นกัน

กับทาห์มิเน ห์ เจ้าหญิงแห่งซามังกัน รอสตัมมีบุตรชายชื่อโซห์ราบซึ่งถูกบิดาฆ่าตายโดยอุบัติเหตุในสมัยของเคย์ คาวุส ต่อมา ในบานู โกชาสป์ นามารอสตัมมีบุตรสาวชื่อบานู โกชาสป์ซึ่งมีพี่ชายแท้ๆ ชื่อฟารามาร์ซและทั้งสองได้กลายเป็นวีรบุรุษผู้มีชื่อเสียงในทูรานและอินเดีย โกชาสป์แต่งงานกับกิฟและมีบุตรชายชื่อบิจาน

นอกจากนี้ รอสตัมยังมีน้องชายต่างมารดาชื่อชากาดซึ่งอิจฉาริษยาเขาอยู่เสมอและเป็นสาเหตุให้เขาเสียชีวิต

ม้าของเขาชื่อ รักษ์ มีชื่อเสียงโด่งดังไม่ แพ้รอสตัม มันมีอายุยืนยาวอย่างเหลือเชื่อเช่นเดียวกับรอสตัม ด้วยการคุ้มครองจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และตายไปพร้อมๆ กับรอสตัม

เอิร์นส์ เฮอร์ซเฟลด์ยืนยันว่าราชวงศ์กอนโดฟาเรสเป็นตัวแทนของราชวงศ์ซูเรน ซึ่งเป็นราชวงศ์สูงสุดในบรรดาห้าราชวงศ์ชั้นนำของจักรวรรดิพาร์เธียได้รับสิทธิสืบทอดในการบัญชาการกองทัพ หลวง และสวมมงกุฎให้กับกษัตริย์ในพิธีราชาภิเษก สันนิษฐานว่าเมื่อราวปี 129 ก่อนคริสต์ศักราช ชนเผ่าเร่ร่อน โดยเฉพาะชาวอินโด-สคิเธีย ( ซาคาราวเค , ภาษาเปอร์เซียโบราณSakaravaka " ซา กาเร่ร่อน " หรือ Saraucae) และชาวโทคาเรียนโจมตีชายแดนด้านตะวันออกของพาร์เธีย จักรพรรดิพาร์เธียจึงมอบหมายให้ราชวงศ์ซูเรนรับผิดชอบการป้องกัน และในที่สุดราชวงศ์ซูเรนก็ไม่เพียงแต่ขับไล่ชาวอินโด-สคิเธียเท่านั้น แต่ยังไล่ตามพวกเขาเข้าไปในอาราโคเซียและ ปัญ จาบเหตุการณ์นี้อาจเป็นตัวแทนของinteritus Saraucarum (การล่มสลายของซาคาราวเค) ในGnaeus Pompeius Trogus (บทนำ 42)

ร่องรอยของเหตุการณ์เหล่านี้ยังคงหลงเหลืออยู่ในตำนานของวงจรซิสตัน ซึ่งบางส่วนรวมอยู่ในชาห์นาเมห์แต่ครั้งหนึ่งเคยหลงเหลืออยู่เป็นมหากาพย์อิสระ เช่นการ์ชาสปนามาที่กล่าวถึงในทาริค-เอ ซิสตันและเคตาบ อัล-ซากิซารานที่อัล-มาซูดีอ้างถึง เรื่องราวเหล่านี้กล่าวถึงวีรกรรมของวีรบุรุษการ์ชาสป์และลูกหลานของเขานาริมานซาม ซาล หรือดัสตัน และเหนือสิ่งอื่นใดคือรอสตัม บุตรชายของดัสตัน เป็นเรื่องยากที่จะเชื่อมโยง ชื่อ อินโด-พาร์เธียนที่รู้จักจากเหรียญและประวัติศาสตร์กับชื่อในมหากาพย์ ซึ่งอาจเป็นตำแหน่งเกียรติยศ เนื่องจากเหรียญเงินที่เพิ่งมีการรายงานเมื่อเร็วๆ นี้ระบุว่ากอนโดฟาเรส (เขียนด้วยอักษรกรีกว่าไฮน์โดฟาเรส) มีนามสกุลว่าซาม แน่นอนว่าผู้ปกครองคนเดียวอาจได้รับตำแหน่งดังกล่าวมากกว่าหนึ่งตำแหน่ง และชื่อทางประวัติศาสตร์อาจซ้ำกันในรุ่นต่อๆ ไป^{[ 12 ]}

นักวิชาการตั้งข้อสังเกตว่า รอสตัมไม่ใช่สิ่งประดิษฐ์ของเฟอร์โดว์ซี ในช่วงปลายยุคซาสาเนียน ตำนานของรอสตัมเป็นที่รู้จักกันดีทั่วดินแดนอิหร่าน เฟอร์โดว์ซีเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการเชิดชูชื่อเสียงของเขา มีข้อความปาห์ลาวี จำนวนมาก ที่กล่าวถึงตำนานของรอสตัมนักตะวันออกศึกษาโจเซฟ มาร์กวาร์ตได้สืบย้อนประวัติของรอสตัม โดยแสดงให้เห็นถึงต้นกำเนิดของเขาจากชาวพาร์เธีย (อาร์ซาซิด) บ้านของรอสตัมในชาห์นาเมห์คือซากัสตันซึ่งเป็นที่ตั้งบรรพบุรุษของราชวงศ์สุเรน [ ^{a ] หนึ่ง}ในเจ็ดตระกูลพาร์เธียที่ยิ่งใหญ่ของอิหร่าน (เจ็ดตระกูลพาร์เธีย) สิ่งนี้บ่งชี้ว่าราชวงศ์ของรอสตัมในมหากาพย์นั้นขนานโดยตรงกับราชวงศ์ขุนนางพาร์เธีย ธงมังกรของรอสตัมก็ได้รับอิทธิพลโดยตรงจากชาวพาร์เธียเช่นกัน^{[ 13 ]}

นักประวัติศาสตร์ Dariush Zolfaghari ได้โต้แย้งว่าShahnamehนำเสนอสงครามไม่เพียงแต่เป็นการต่อสู้แย่งชิงดินแดนเท่านั้น แต่ยังเป็นการต่อสู้เพื่อความอยู่รอดของเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมและมรดกของอิหร่านด้วย เขาเน้นย้ำว่า Rostam เป็นตัวละครสำคัญที่ถูกพรรณนาว่าเป็นวีรบุรุษทางทหารและผู้พิทักษ์ความต่อเนื่องทางวัฒนธรรมของอิหร่าน ตัวละครของเขามีส่วนรับผิดชอบในการปกป้องเอกลักษณ์ ขนบธรรมเนียม และความชอบธรรมทางการเมืองของเปอร์เซียในเชิงสัญลักษณ์ มหากาพย์นี้ถูกมองว่าเป็นทั้งงานวรรณกรรมและแบบจำลองทางวัฒนธรรมสำหรับการอนุรักษ์มรดกของชาติในช่วงและหลังสงคราม โดย Rostam มีบทบาทสำคัญในการวิเคราะห์นี้^{[ 14 ]}

เอกสารโบราณสมัยราชวงศ์โมกุล ที่บรรยายถึง ภารกิจเจ็ดประการและวีรกรรมอื่นๆ ของรอสตัม:

• 
  ภารกิจที่สามของรอสตัมจากเจ็ดภารกิจ: รอสตัมสังหารมังกร
• 
  รุสตัมลากข่านแห่งจีนลงจากช้างของเขา
• 
  รุสตัมยิงอัชคาบุส
• 
  ภารกิจสุดท้ายในเจ็ดภารกิจของรอสตัม: รอสตัมสังหารปีศาจขาว
• 
  รุสตัมช่วยบิซานขึ้นมาจากหลุม

คำว่า 'Rustam' มีความหมายเหมือนกับความแข็งแกร่งทางกายภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับนักมวยปล้ำในวัฒนธรรมเปอร์เซีย อูร์ดู ฮินดี และวัฒนธรรมที่ได้รับอิทธิพลจากเปอร์เซียโดยทั่วไป ตัวอย่างเช่นเดอะ เกรท กามาเป็นที่รู้จักกันในชื่อRustam-e-Hindหรือ "Rustam แห่งอินเดีย"

ชื่อรุสตัมยังคงเป็นชื่อที่ได้รับความนิยมในวัฒนธรรมเปอร์เซีย ตั้งแต่ตุรกีไปจนถึงอินเดีย

ในอัฟกานิสถานมีสุภาษิตดารี ว่า “ชื่อของรอสตัมดีกว่าตัวรอสตัมเอง” เอ็ดเวิร์ด เซลเล็ม อธิบายว่า “สุภาษิตนี้ใช้เมื่อชื่อเสียงหรือเกียรติยศของบุคคลนั้นดีกว่าความสามารถที่แท้จริงของเขา” ^{[ 15 ]}

• ชาห์นาเมห์
• รายชื่อตัวละครในชาห์นาเมห์
• รอสตัมและโซห์ราบ
• ยุทธการที่รอสตัมและเอสฟานดิยาร์
• รอสตัมและชากาด
• ภารกิจเจ็ดประการของรอสตัม
• ซาลและรูดาเบห์
• การ์ชาสเพนาเม
• บานู โกชาสป์
• นาคช์-เอ รอสตัม
• สถานที่โรสตามี
• นามสกุลโรสตามี
• อัศวินในคราบเสือดำ
• นาดร์ อิบนุ อัล-ฮาริธ - ผู้ร่วมสมัยกับมุฮัมมัดเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับรอสตัมและเอสฟานดิยาร์

• กาเซรานี, ซากี (2015) วงจร Sistani แห่งมหากาพย์และประวัติศาสตร์แห่งชาติของอิหร่าน: บนขอบของประวัติศาสตร์ บริลล์. หน้า  1– 250 ISBN 9789004282964.
• เรซาคานี, โคดาดาด (2017). "อิหร่านตะวันออกในยุคโบราณตอนปลาย". การปรับทิศทางใหม่เกี่ยวกับราชวงศ์ซาสาเนียน: อิหร่านตะวันออกในยุคโบราณตอนปลาย . สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเอดินบะระ. หน้า  1–256 . ISBN 9781474400305. JSTOR  10.3366/ j.ctt1g04zr8( ต้องลงทะเบียน )

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับรอสตัม

Wikisourceภาษาอังกฤษมีข้อความต้นฉบับที่เกี่ยวข้องกับบทความนี้:

ชาห์นาเมห์

• ชาห์นาเมห์โดย ฮาคิม อะโบล-กาเซม เฟอร์โดว์ซี ตูซี ผลงานฉบับสมบูรณ์ (64 มหากาพย์) ในภาษาเปอร์เซีย ( ParsTech เก็บถาวรเมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2552 ในWayback Machine ) สามารถดาวน์โหลดผลงานนี้ได้ฟรี (ขนาดไฟล์ เมื่อรวบรวมในรูปแบบไฟล์ช่วยเหลือ HTML: 1.4 MB)
• Iraj Bashiri, ตัวละครในชาห์นาเมห์ของเฟอร์โดว์ซี , สมาคมหอการค้าอิหร่าน , 2003
• ชาห์นาเมห์แปลภาษาอังกฤษโดยเฮเลน ซิมเมิร์น
• ชาห์นาเมห์ . งานแปลของเฮเลน ซิมเมิร์น
• ชาห์นาเมห์แปลโดย อาร์เธอร์ และ เอ็ดมอนด์ วอร์เนอร์
• มีการแปลใหม่ของ 'คัมภีร์กษัตริย์เปอร์เซีย'จากNPR ในเดือนมีนาคม 2549 และ"มหากาพย์แห่งอิหร่าน"จากThe New York Times ในเดือนเมษายน 2549 นอกจากนี้ ในวันที่ 14 พฤษภาคม 2549 ไมเคิล เดอร์ดา นักวิจารณ์หนังสือเจ้าของรางวัลพูลิตเซอร์ จาก Washington Postได้วิจารณ์งานแปลของดิ๊ก เดวิส เรื่อง "ชาห์นาเมห์: คัมภีร์กษัตริย์เปอร์เซีย" โดยกล่าวว่า"การแปลอันน่าทึ่งของวรรณกรรมคลาสสิกเปอร์เซียโบราณนี้ ทำให้เรื่องราวเหล่านี้มีชีวิตชีวาสำหรับผู้อ่านกลุ่มใหม่"ฉบับพิมพ์ปกแข็งสามเล่มพร้อมภาพประกอบของการแปลนี้มีISBN 0-934211-97-3.

แหล่งข้อมูลเปอร์เซีย

• ข้อความภาษาเปอร์เซียฉบับสมบูรณ์
• เว็บไซต์ชาห์นาเมห์