เต่าสามขา ( จีนตัวย่อ :三足龟; จีนตัวเต็ม :三足龜; พินอิน : Sānzúguī ) และเต่ากระดองสามขา ( จีนตัวย่อ :三足鳖; จีนตัวเต็ม :三足鱉; พินอิน : Sānzúbiē ) เป็นเต่าในตำนานจากประเทศจีน

ตามพจนานุกรมโบราณEryaเต่าชนิดแรก (ที่หมายถึงเต่ากระดองแข็งรวมถึงเต่าบก ) เรียกว่าFen ( ภาษาจีนตัวย่อ :贲; ภาษาจีนตัวเต็ม :賁; พินอิน : Fén ) และเต่าชนิดหลังเรียกว่าNai ( ภาษาจีน :能; พินอิน : Nái ) ^{[ 1 ]}

จากตำราโบราณคลาสสิกแห่งภูเขาและทะเล (แปลโดย Anne Birrell): ^{[ 2 ]}

...ทางด้านทิศใต้ของภูเขาบิ๊กบิตเตอร์ แม่น้ำแมดมีต้นกำเนิดและไหลไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ก่อนจะไหลลงสู่แม่น้ำเพอร์สัน เต่าสามขาพบได้มากมายในแม่น้ำแมด ผู้ที่รับประทานเข้าไปจะไม่เจ็บป่วยร้ายแรง และสามารถใช้รักษาอาการบวมได้

...แม่น้ำเทรลเลอร์มีต้นกำเนิดจากยอดเขาและไหลไปตามเส้นทางที่ซ่อนเร้นลงสู่เชิงเขา แม่น้ำสายนี้มีเต่าสามขา (เต่ากระดองนิ่ม) จำนวนมากที่มีหางแตกแขนง หากคุณกินมัน คุณจะไม่ตกอยู่ภายใต้ภัยพิบัติจากพลังชั่วร้าย

กัวปู (276–324) สังเกตว่าในสมัยของเขายังพบพวกมันในทะเลสาบจุนซาน (君山池) ในอำเภอหยางเซียน (陽羨縣ประมาณ เมือง อี้ซิง ในปัจจุบัน ) อีกด้วย ^{[ 3 ]}

นิทาน จือกวายที่น่าสยดสยองเรื่อง "เต่ากระดองอ่อนสามขา" โดยลู่ชาง (ค.ศ. 1494–1551) นักเขียนสมัยราชวงศ์หมิงจากหนังสือรวมเรื่องสั้นชื่อ เกิงซีเปียน (庚巳編) ขัดแย้งกับคำแนะนำเรื่องอาหารในคัมภีร์ไบเบิล ในวันหนึ่งของฤดูร้อนปี ค.ศ. 1510 ในอำเภอไท่ชาง ชายคนหนึ่งซื้อเต่ากระดองอ่อนสามขาจากกลุ่มชาวประมง ภรรยาของเขาฆ่าและปรุงอาหารเต่าตัวนั้น และสามีก็กินอาหารจานนั้นคนเดียว ก่อนจะออกไปนั่งข้างนอก เมื่อเธอไปดูเขา เธอก็เห็นเพียงเสื้อผ้าและกองผมของเขา แต่ไม่เห็นเขาอยู่เลย หัวหน้าหมู่บ้านสงสัยว่ามีเหตุไม่ชอบมาพากล จึงให้คนนำตัวเธอไปสอบสวน ที่ ศาล หวงติงซวน ผู้ว่าราชการอำเภอไม่เข้าใจเรื่องนี้ จึงจับเธอเข้าคุกและสั่งให้ชาวประมงไปจับเต่ากระดองอ่อนสามขาตัวอื่นมาอีก มิฉะนั้นจะต้องรับผลที่ตามมา เมื่อเวลาผ่านไปสองสามวัน ก็มีสิ่งมีชีวิตอีกตัวถูกจับได้ หวงจึงสั่งให้ภรรยาปรุงเต่าตัวนั้นด้วยวิธีเดียวกัน และให้คนร้ายกินเข้าไป คนร้ายก็หายตัวไปเช่นกัน โดยไม่มีเสื้อผ้าและผม หวงจึงปล่อยตัวผู้หญิงคนนั้นไป จากนั้นชาวประมงก็เล่าเรื่องราวของพวกเขาให้หวงฟัง: สิ่งแรกที่พวกเขาจับได้หลังจากได้รับคำสั่งของเขาคือสิ่งที่มีน้ำหนักมากเป็นพิเศษ เมื่อพวกเขาลากมันขึ้นฝั่ง พวกเขาก็เห็นว่ามันดูเหมือนมนุษย์ที่ไม่มีแขนขา แต่มีใบหน้าครบถ้วน ดวงตาปิดอยู่ แต่ร่างกายกำลังขยับอย่างงุ่มง่าม ชาวประมงที่หวาดกลัวจึงโยนสัตว์ประหลาดตัวนั้นกลับลงไปในแม่น้ำแยงซีไปยังที่อื่น และจับสิ่งมีชีวิตที่มีลักษณะเหมือนกันได้อีกตัว จากนั้นพวกเขาก็อธิษฐานต่อเทพเจ้าแห่งแม่น้ำพร้อมกับเครื่องบูชา และขอความช่วยเหลือเพื่อให้ทันกำหนดเวลาของหวง ในความพยายามครั้งที่สาม พวกเขาจับเต่าสามขาตัวเดิมที่พวกเขานำมาได้ แต่พวกเขาไม่รู้ว่าสิ่งที่พวกเขาจับได้ก่อนหน้านี้คืออะไร^{[ 4 ]}

กุนบิดาของหยูผู้ยิ่งใหญ่และบุคคลสำคัญในตำนานมหาอุทกภัยได้แปลงร่างเป็นสัตว์สีเหลืองหลังจากถูกประหารชีวิตบนภูเขาขนนกสัตว์นั้นอาจเป็นหมี (熊) หรือไน (能, "เต่ากระดองนิ่มสามขา" ตามที่เออร์ยา กล่าว ) แม็กซิม คัลเทนมาร์กเขียนไว้ (แปลโดย เจอรัลด์ โฮนิกส์บลูม): ^{[ 5 ]}

...ยังไม่แน่ชัดว่าสัตว์ตัวนี้เป็นหมีหรือเต่า เนื่องจากสัตว์ตัวนี้เข้าไปในรูบางอย่าง จึงมีความเป็นไปได้สูงว่าเป็นเต่า แม้ว่าการตีความว่าเป็น "หมี" ก็ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ เพราะหยูสามารถแปลงร่างเป็นหมีได้ทุกเมื่อ อย่างไรก็ตาม ที่มาของชื่อของพวกเขานั้นบ่งชี้ว่า กุนและหยูเป็นสัตว์น้ำ

ซาร่าห์ อัลลันตั้งข้อสังเกตว่าสถานะของกันในฐานะเต่าสามขาทำให้เขาเป็น "คู่ตรงข้ามกับนกสุริยะสามขาแห่งราชวงศ์ชาง " ^{[ 6 ]}

ซาร่าห์ อัลลัน ยังคาดเดาอีกว่าต้นกำเนิดของเต่าสามขาอาจเกี่ยวข้องกับตำนานของหนูวาซึ่งตามตำนานฮว่าหนานจื่อกล่าวว่าได้ตัดขาเต่าอ่าวสี่ ขา เพื่อค้ำยันมุมของท้องฟ้า ในความเป็นจริงแล้ว "หากภูเขาปู้โจวแตกสลายเหมือนในตำนานเวอร์ชันอื่น ๆ ก็คงต้องใช้เพียงขาเดียวเพื่อค้ำยันท้องฟ้า" ^{[ 7 ]}

• การพัฒนาแขนขา
• นกกาสามขา