เทียนหลง ( ภาษาจีนตัวย่อ :天龙; ภาษาจีนตัว เต็ม :天龍; พินอิน : tiānlóng ; เวด-ไจลส์ : t'ien lung ; แปลตรงตัวว่า "มังกรสวรรค์") คือมังกร บิน ในเทพนิยายจีนดาวฤกษ์ในโหราศาสตร์จีนและชื่อ เฉพาะ

คำว่าเทียนหลง (tianlong)มาจากการรวม คำว่า เทียน天(tian天) ซึ่งหมายถึง "สวรรค์" และ หลง龍( long 龍) ซึ่งหมายถึง "มังกร" เนื่องจาก คำว่า เทียน (tian) แปลตรงตัวว่า "สวรรค์; สรวงสวรรค์; ท้องฟ้า" หรือในเชิงเปรียบเทียบว่า "สวรรค์; พระเจ้า; เทพเจ้า" ดังนั้น เทียนหลงจึงอาจหมายถึง "มังกรสวรรค์; มังกรแห่งสรวงสวรรค์" หรือ "มังกรศักดิ์สิทธิ์; มังกรเทพ"

เทียนหลง (Tianlong天龍)มีเสียงเหมือนกับอีกชื่อหนึ่งในนิทานพื้นบ้านจีนคือ เทียนหลง (Tianlong天聾) "หูหนวกแห่งสวรรค์" (โดยตัวอักษร หลง ( long聾) "หูหนวก" เกิดจากการรวมกัน ของ รากศัพท์ "หู " "耳"และ องค์ประกอบ เสียงหลง ( long龍 )) และเตีย (Diya地啞) "ใบ้แห่งโลก" เป็นผู้ติดตามในตำนานของเหวินฉางหวัง (Wenchang Wang文昌王)เทพเจ้าผู้อุปถัมภ์วรรณกรรม

จากเดิมที่หมายถึง "มังกรสวรรค์" เทียนหลง(天龍)ได้พัฒนาความหมายในเชิงพุทธศาสนา ไปเป็น "นาคสวรรค์" หรือ "เทวดาและนาค" "ตะขาบ" และ "ชื่อเฉพาะ" ของดวงดาว บุคคล และสถานที่ต่างๆ

ในบรรดาตำราคลาสสิกของจีน คำ ว่า " เทียน " ("สวรรค์") และ " หลง " ("มังกร") ถูกใช้ร่วมกันเป็นครั้งแรกใน งานเขียน สมัยราชวงศ์โจว (1122 ปีก่อนคริสตกาล – 256 ปีก่อนคริสตกาล) แต่คำว่า"เทียนหลง" (tianlong ) ไม่ได้ถูกบันทึกไว้จนกระทั่งสมัยราชวงศ์ฮั่น (207 ปีก่อนคริสตกาล – 220 คริสตกาล)

คัมภีร์ อี้จิง โบราณ"คัมภีร์แห่งการเปลี่ยนแปลง" แสดงให้เห็นถึงการใช้เทียน "สวรรค์" และหลง "มังกร" ร่วมกันเฉียน (乾) "การสร้างสรรค์" ซึ่งเป็นเฮกซาแกรม แรก กล่าวว่า:

คำอธิบายเกี่ยวกับเรื่องเหล่านี้ระบุว่า:

การใช้คำว่าtianlong天龍"มังกรสวรรค์" ที่เก่าแก่ที่สุด ตามที่ระบุในHanyu Da Cidianนั้น อยู่ในXinxu新序"คำนำใหม่" โดยLiu Xiang (79–8 ปีก่อนคริสตกาล) ซึ่งบันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับ Zigao เจ้าเมือง Yeผู้ซึ่งอ้างว่ารักมังกร^{[ 5 ]}หลังจากที่เขาแกะสลักและวาดภาพมังกรทั่วบ้านของเขา มังกรสวรรค์ [天龍] [หรือfulong夫龍ในบางฉบับ] ก็มาเยี่ยม แต่ Ye กลัวและวิ่งหนีไป

พจนานุกรมFangyan方言โดยYang Xiong (53 ปีก่อนคริสต์ศักราช – 18 คริสต์ศักราช) มีการใช้คำว่า tian และ long ในยุคแรกๆ อีกด้วย^{โดยนิยาม panlong蟠龍“มังกรขด” ว่า 未陞天龍 [} 6 ] ซึ่งในทางไวยากรณ์หมายถึง “ ^{มังกรที่}ยังไม่ขึ้นสู่สวรรค์” ^{[ 7 ]}หรือ “มังกรสวรรค์ที่ยังไม่ขึ้นสู่สวรรค์” ^{[ 8 ]}

ชื่อ Tianlong Heavenly Dragon เป็นชื่อที่ใช้เรียกทั้ง กลุ่มดาวมังกร (Draco) ในวัฒนธรรม ตะวันตกและดาวดวงหนึ่งใน กลุ่ม ดาวมังกรฟ้า (Azure Dragon ) ในวัฒนธรรมจีน

Tianlongza天龍座"ที่นั่งมังกรสวรรค์/กลุ่มดาว" เป็นคำแปลภาษาจีนของ Draco (จากภาษาละติน "มังกร") ซึ่งเป็นกลุ่มดาวที่อยู่ใกล้ขั้วฟ้าเหนือ ตำรา เภสัชวิทยา Bencao Gangmu (ค.ศ. 1578) กล่าวถึง "มังกร" ยาวว่า"มีไข่มุกอยู่ใต้คาง" ^{[ 9 ]}และอ่านหมายเหตุ

กลุ่มดาวมังกรมีลักษณะเหมือนกำลังปกป้องและล้อมรอบขั้วโลกเหนือซึ่งเป็นศูนย์กลางการเคลื่อนที่ของดาวฤกษ์ ภาพวาดจีนของมังกรที่กำลังไล่ตาม "ไข่มุก" อันลึกลับนั้นเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์นี้กับดาวเหนืออย่างไม่ต้องสงสัย แม้ว่าจะมีการอธิบายอื่นๆ เกี่ยวกับเรื่องนี้ก็ตาม^{[ 10 ]}

เทียนหลง(天龍) "มังกรสวรรค์" เป็นดาวดวงที่ 3 ใน กลุ่ม ดาวฟางซิว(房宿) " ห้อง" (กลุ่มดาวจีน) "และตรงกับกลุ่มดาวแมงป่อง ในตะวันตก "ห้อง" เป็นเรือนที่ 4 จาก 28 เรือนในกลุ่มดาวมังกรฟ้า ซึ่งเป็นหนึ่งในสี่สัญลักษณ์ แห่ง สวรรค์วูล์ฟรัม เอเบอร์ฮาร์ดกล่าวว่า "เมื่อดาวมังกรปรากฏบนท้องฟ้า ก็เป็นธรรมเนียมที่จะทำการบูชาเพื่อขอฝน" และเทศกาลมังกรในฤดูใบไม้ผลินี้ตรงกับวันที่ 2 ของเดือนที่ 2 ^{[ 11 ]}

ใน พจนานุกรม Bencao Gangmuคำว่าwugong蜈蚣" ตะขาบ " ระบุชื่อทางเลือกเป็นtianlong天龍"มังกรสวรรค์" คำอธิบายของLi Shizhen ทบทวนนักวิจารณ์และตำราจีนก่อนหน้านี้ Zhuangziกล่าวว่า "คนกินเนื้อ กวางกินหญ้า ตะขาบ ยักษ์กิน งูเหยี่ยวและอีกากินหนู" ^{[ 12 ]} Huainanzi กล่าวว่า " งูที่เลื้อยขึ้นไปสามารถล่องลอยในหมอกได้ แต่ก็ตกอยู่ในอันตรายจากตะขาบ" [ 13 ] พจนานุกรม^{Eryaนิยามjili}蒺蔾" หนาม ; เถาวัลย์แทง; หนามแหลม" ว่าเป็นjieju蝍蛆"ตะขาบ; จิ้งหรีด " ; ^{[ 14 ]}ซึ่งคำอธิบายของกัวปู่ กล่าวว่ามีลักษณะคล้ายกับ "ตั๊กแตน " ที่มีท้องขนาดใหญ่ มีเขายาว และกินสมองงู แม้ว่าเจียจูจะหมายถึงจิ้งหรีด ได้เช่นกัน แต่หลี่สรุปว่าหมาย ถึงตะขาบที่ควบคุมงูซึ่งพจนานุกรมฟางห ยาน เรียกอีกอย่างว่าตะขาบม้าหรือตะขาบยักษ์[ 15 ^]ตาม^{ที่ เอเบอร์ฮาร์ดกล่าว ตะขาบเป็นสัตว์ผู้ล่าของงู และ "ความเป็นศัตรูระหว่างงูกับตะขาบปรากฏอยู่ในนิทานพื้นบ้านและประเพณี มากมาย} " ^{[ 16 ]}

ในศัพท์ทางพุทธศาสนาของจีน คำ ว่า เทียนหลงหมายถึง " นาค แห่งสวรรค์ (เทพมังกร)" หรือ " เทวดา (เทพแห่งสวรรค์) และนาค"

ประการแรกเทียนหลง天龍หมายถึง "มังกรสวรรค์/นาคา" ซึ่งเป็นนาคาชั้นแรกจากสี่ชั้นในประเพณีมหายาน^{[ 17 ]}

1. นาคาแห่งสวรรค์ (天龍) ผู้พิทักษ์พระราชวังสวรรค์และคอยพยุงพระราชวังไม่ให้พังทลาย
2. เทพนาค (神龍) ผู้ซึ่งให้ประโยชน์แก่มนุษยชาติโดยการบันดาลให้เมฆลอยขึ้นและฝนตก
3. นาคาแห่งโลก (地龍) ผู้ทำหน้าที่ระบายน้ำในแม่น้ำ (กำจัดสิ่งกีดขวาง) และเปิดประตูระบายน้ำ (ทางระบายน้ำ)
4. นาคผู้ซ่อนตัวอยู่ (伏藏龍) ผู้พิทักษ์สมบัติของ "จักราวาติน " (轉輪王) และอวยพรมวลมนุษยชาติ

หางโจว เทียนหลง(杭州天龍) หรือ "มังกรสวรรค์แห่งหางโจว " เป็น ปรมาจารย์พุทธศาสนานิกายฉานในศตวรรษที่ 9 ผู้ให้ความรู้แก่ จูจืออี้จือโดยการชูนิ้วเดียวบันทึกผาหินสีน้ำเงิน (แปลโดย Cleary 1977:123-8) เรียกสิ่งนี้ว่า " ปริศนาธรรมฉานนิ้วเดียวของจูตี้"

ประการที่สองเทียนหลง(天龍)แปลมาจากภาษาสันสกฤต ว่า เทวดาและนาค (deva- nāga) ซึ่งเป็นสองประเภทสูงสุดใน เทียนหลงบาบู(天龍八部) "สิ่งมีชีวิตแปดชนิดที่ปกป้องธรรมะ " 6 หมวดล่าง ได้แก่เยฉะ夜叉" ยักชะ ; ปีศาจกินเนื้อคน วิญญาณธรรมชาติ " กันตโป乾闥婆" คันธารวะ ; ปรมาจารย์ดนตรีครึ่งผี" อ ซิหลู่ 修羅" อสูร ; เทวดาผู้ชั่วร้ายและดุร้าย" เจียโลหลู่迦樓羅" ครุฑ ; ปีศาจคล้ายนกสีทองที่กิน มังกร", jinnaluo緊那羅" กินนารา ; ปรมาจารย์ดนตรีสวรรค์ครึ่งมนุษย์ครึ่งนก" และmaholuluojia摩睺羅迦"วิญญาณงูแห่งโลก"

Tianlong Babu (天龍八部)เป็นชื่อของ นิยาย กำลังภายใน ปี 1963 โดยจิน ยงซึ่งได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษว่าDemi-Gods and Semi-Devils (เทพครึ่งมนุษย์ครึ่งปีศาจ ) นอกจากนี้ ชื่อภาษาจีนนี้ยังถูกนำไปใช้ในภาพยนตร์ ละครโทรทัศน์ และเกม ออนไลน์แบบผู้เล่นหลายคนจำนวนมากอีก ด้วย

เทียนหลงเป็นชื่อที่ใช้กันทั่วไปในภาษาจีนมาตรฐานภูเขาเทียนหลงซาน (天龍山)หรือ "ภูเขามังกรสวรรค์" ตั้งอยู่ใกล้เมืองไท่หยวนในมณฑลชานซีมีชื่อเสียงจากถ้ำเสฉวนเทียนหลงซาน (天龍山石窟) ชื่อทางการค้า เทียนหลง "มังกรสวรรค์" ถูกใช้โดยบริษัทโรงแรมและโรงเรียน กังฟู

ภาษาญี่ปุ่นTenryū天龍หรือ天竜เป็นคำยืมมาจากภาษาจีนTianlongเป็นชื่อที่เหมาะสมที่เทียบเคียงได้ ตัวอย่างที่มีชื่อเสียงคือเท็นริวจิ天龍寺"วัดมังกรสวรรค์" ในเกียวโตซึ่งเป็นสำนักงานใหญ่ของสาขาเท็นริวจิของนิกายรินไซชื่อสถานที่เท็นริวประกอบด้วยทางน้ำ ( แม่น้ำเท็นริว天竜川) เมือง ( เท็นริว, ชิซูโอกะเทียน竜市) และหมู่บ้าน ( เท็นริว, นากาโนะเทียน龍村) ตัวอย่างเพิ่มเติม ได้แก่ ชื่อ กองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่น ( เรือลาดตระเวนญี่ปุ่นTenryū天龍) และชื่อบุคคล ( Genichiro Tenryu天龍源一郎นักมวยปล้ำ)