เทพเจ้าเทียมของชาวสลาฟ (pseudo- gods , pseudo- goddesses ) คือเทพเจ้าของชาวสลาฟที่กล่าวถึงใน วรรณกรรม ยอดนิยมและบางครั้งแม้แต่ในวรรณกรรมทางวิทยาศาสตร์ซึ่งนักวิชาการส่วนใหญ่ไม่ยอมรับความเป็นจริงทางประวัติศาสตร์ กล่าวคือ เทพเจ้าเหล่านั้นไม่ได้ถูกมองว่าเคยเป็นที่เคารบูบูชาของชาวสลาฟในยุคก่อนศาสนาคริสต์เทพเจ้าเทียมของชาวสลาฟ เช่นเดียวกับของกลุ่มชาติพันธุ์ อื่นๆ ถูกสร้างขึ้นจากความผิดพลาด (เช่น การเข้าใจชื่อที่ได้รับว่าเป็นชื่อเทพเจ้า ความไม่คุ้นเคยกับภาษาของชาวสลาฟความเข้าใจผิดเกี่ยวกับพิธีกรรมของศาสนาในยุคก่อนศาสนาคริสต์ หรือการใช้แหล่งข้อมูลอย่างไม่วิพากษ์วิจารณ์) จากการสร้างและการบิดเบือนของนักเขียนโรแมนติกชาวสลาฟ หรือแม้กระทั่งจากการบิดเบือนเพื่อผลประโยชน์ทางการเมือง ส่วนใหญ่มีต้นกำเนิดมาจากงานที่เรียกว่า " ตำนานเทียม " ( kabinetnaya mifologiya , "ตำนานในสำนักงาน" ในแหล่งข้อมูลภาษารัสเซีย) เหตุผลสำหรับสองข้อสุดท้ายอาจเป็นเพราะว่าแหล่งข้อมูลเกี่ยวกับเทพปกรณัมสลาฟนั้นมีจำกัดอย่างมาก เมื่อเทียบกับเทพ ปกรณัมกรีก เป็นต้น

เทพเจ้าสมมติสลาฟเริ่มปรากฏขึ้นครั้งแรกในยุคกลางโดยส่วนใหญ่อยู่ในตำราคริสเตียนภาษาละติน อันเป็นผลมาจากความผิดพลาด เทพเจ้าสมมติสลาฟเริ่มปรากฏขึ้นอย่างแพร่หลายตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในศตวรรษที่ 19 ในปี 1768 มีการปลอมแปลงที่เป็นที่นิยมในสมัยนั้นปรากฏขึ้น ซึ่งเรียกว่ารูปปั้น Prillwitz ซึ่งแสดงภาพเทพเจ้าสลาฟที่อ้างว่าประดับด้วย อักษรรู นสลา ฟที่อ้างว่า^{[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]}เทพเจ้าหลายองค์ถูกสร้างขึ้นโดยอิงจากการปลอมแปลงนี้โดยAndreas Maschและต่อมาโดยMartin Arendtในศตวรรษที่ 19 นักปรัชญาชาวเช็กIgnác Jan Hanušเป็นนักจินตนาการที่เป็นที่นิยม โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นที่รู้จักจากผลงานDie Wissenschaft des slavischen MythusและBájeslovný kalendář slovanský อเล็กซานเดอร์ ฟามินต์ซินชาวรัสเซียซึ่งค่อนข้างไม่วิพากษ์วิจารณ์ในการจัดการแหล่งข้อมูลในหนังสือBozhestva drevnikh slavyan ("เทพเจ้าแห่งชาวสลาฟโบราณ") ของเขา ก็มีอิทธิพลเช่นกัน เช่นเดียวกับพาเวล ชปิเลฟสกี ชาวเบลารุสกับผลงานBelorusskiye narodnyye predaniya ("ตำนานพื้นบ้านเบลารุส") ของเขา ^{[ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ]}นอกจากผู้เขียนที่กล่าวถึงข้างต้นแล้ว ทุกประเทศในกลุ่มสลาฟยังมีผู้ปลอมแปลงเอกสารที่มีชื่อเสียงแตกต่างกันไป^{[ 8 ]}การปลอมแปลงวิหารแพนธีออนสลาฟร่วมสมัยยังคงดำเนินต่อไปโดยCzesław Białczyńskiในโปแลนด์ (เช่นSworze i zdusze, czyli starosłowiańskie boginki i demony. LeksykonหรือMitologia słowiańska: Księga tura ) ^{[ 9 ] [ 10 ]}และโดยAlexander Asovในรัสเซีย (เช่นKniga โคเลียดี ). ^{[ 11 ]}

• Dzidzilela – ตามที่ Jan Długoszกล่าวไว้ เทียบเท่ากับ Venus ของโปแลนด์ เทพธิดาแห่งความรัก งานแต่งงาน และความอุดมสมบูรณ์ ^{[ 12 ]}
• Chislobog – เทพเจ้าเทียมแห่งเวลาและ/หรือตัวเลขที่ถูกสร้างขึ้นในช่วงทศวรรษ 1900 กล่าวถึงในหนังสือของเวเลส^{[ 13 ]}
• เวสนา – เทพธิดาแห่งฤดูใบไม้ผลิ (ตามที่กล่าวอ้าง)
• Jutrobog , Jutrnyboh – เทพเจ้าที่เชื่อกันว่าได้รับการบูชาในLusatiaชื่อของเขาประกอบด้วยคำว่าjutry , jutrny ซึ่งหมายถึง "เช้า" และคำว่าbogซึ่งหมายถึง "เทพเจ้า" และมีความหมายว่า "เทพเจ้าแห่งรุ่งอรุณ, ออโรร่า" เชื่อกันว่าเมืองJüterbogได้รับการตั้งชื่อตามเขา^{[ 14 ]}แม้ว่าจะเป็นไปได้เช่นกันว่าพยางค์สุดท้ายไม่ใช่bogแต่เป็น bokซึ่งหมายถึง "ด้าน" และชื่อเมืองสามารถแปลได้ว่า "ด้านที่หันหน้าไปทางเช้า ( ตะวันออก )" ^{[ 15 ]}
• Kyi – เทพเจ้าแห่งการตีเหล็กของโปแลนด์ที่ถูกกล่าวอ้าง ซึ่งปรากฏในคำเทศนาของ Gniezno ^{[ 16 ]}
• กุปาละ –เทพเจ้าที่นักบันทึกเหตุการณ์ในยุคกลางสร้างขึ้นโดยอิงจากชื่อของเทศกาลคืนกุปาละ
• โคเลียดา – ตัวแทนของวัฏจักรปีใหม่ และเป็นบุคคลในพิธีกรรมพื้นบ้าน ซึ่ง อเล็กซานเดอร์ อฟานาเซียฟเข้าใจผิดว่าเป็นเทพธิดา
• ลาดา – เทพเจ้าโปแลนด์ที่ถูกกล่าวหาว่าถูกกล่าวถึงครั้งแรกโดย Jan Długosz ในฐานะเทพเจ้าแห่งสงคราม เทียบเท่ากับมาร์สจากนั้น Maciej Miechowita ได้รับการยอมรับว่าเป็นเทพเจ้าโปแลนด์ที่เทียบเท่ากับเลดา ^{[ 17 ]}
• เลลยา – เทพีแห่งความรัก คำนี้พบได้ในเพลงพื้นบ้านรัสเซีย
• เยชา – เทพเจ้าสูงสุดของชาวโปแลนด์ตามคำกล่าวของแยน ดลูโกสซ์เทียบเท่ากับเทพเจ้าจูปิเตอร์ของโรมัน ปัจจุบันความถูกต้องของเทพเจ้าองค์นี้ถูกปฏิเสธแล้ว
• ดานา – เทพธิดาแห่งน้ำในจินตนาการที่เสนอโดยนิโคไล คอสโตมารอฟ แต่ถูกปฏิเสธโดยนักวิชาการสมัยใหม่
• Pogvizd , Pozvizd – เทพแห่งลมที่ Maciej Miechowita กล่าวถึง และ Pohvistที่ Marcin Kromer กล่าวถึง ว่าเป็นเทพแห่งสภาพอากาศเลวร้าย ซึ่งในความเป็นจริงแล้วอาจเป็นวิญญาณหรือปีศาจ
• ฟลินส์ – เทพแห่งความตายที่ถูกกล่าวอ้างว่าได้รับการบูชาโดยกลุ่มผู้เหลือรอดของชาวซอร์บส์มีการกล่าวถึงในหนังสือ Cronecken der Sassen (1492)
• โครโด – เดิมทีเป็นเทพเจ้าสูงสุดเทียมของชาวแซกซอนต่อมาในศตวรรษต่อมาได้ถูกยกให้เป็นเทพเจ้าของชาวสลาฟ
• โทรจัน – ตัวละครจาก เทพปกรณัม สลาฟใต้ ที่นักเขียน สลาฟตะวันออกหยิบยืมมาใช้และต่อมาได้รับการยอมรับว่าเป็นเทพเจ้า
• ชูร์ – เทพเจ้าแห่งพรมแดนของรัสเซียในศตวรรษที่ 19 เทียบเท่ากับ เทอร์มินัส ของโรมัน
• อุสลาด – เทพเจ้าที่ซีกมุนด์ ฟอน เฮอร์เบอร์สไต น์สร้างขึ้นโดยไม่ได้ตั้งใจ จากนั้นสไตรจ์คอฟสกีก็กล่าวซ้ำโดยนำเอาเศษเสี้ยวของพงศาวดารหลัก อุ สซลัต (“หนวดทอง” – เกี่ยวกับรูปปั้นของเปรุน ) มาเป็นชื่อเทพเจ้า และเปรียบเทียบกับคิวปิด^{[ 18 ]}

• Goderac ( ภาษาละติน : Gutdraccus ) – Arnold แห่ง LübeckในChronica Slavorum (ภาคต่อของพงศาวดารHelmold ; V, 24) เขียนว่า Bernon (เสียชีวิตในปี 1190 หรือ 1191) บิชอปแห่งSchwerinได้ทำลายลัทธิบูชาเทพเจ้า และแทนที่เทพเจ้า Goderac ได้สั่งให้ บูชา St. Godehardบิชอปแห่งHildesheimโดยอาศัยความคล้ายคลึงกันของชื่อ การยกย่องให้เป็นเทพเจ้าเป็นผลมาจากความผิดพลาด – ชื่อ Goderac ปรากฏขึ้นตั้งแต่ปี 1171 ในHenry the Lionซึ่งมอบตำแหน่งบิชอปแห่ง Schwerin ให้กับ "หมู่บ้านของ St. Godehard ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเรียกว่า Goderac" และชื่อนี้น่าจะมาจากชื่อบุคคล อาจจะเป็นชื่อของเจ้าของหมู่บ้าน^{[ 19 ]}
• จูเลียส ซีซาร์ – ตามชีวประวัติของนักบุญออตโตหอกของจูเลียสได้รับการเคารพนับถือในเมืองโวลินซึ่งเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า จูลิน (อิวลิน) ตามชื่อของจูเลียส ซีซาร์ ตามที่ผู้เขียนกล่าวไว้ หอกนั้นน่าจะตั้งอยู่ในเสาไม้และมีสนิมขึ้นเล็กน้อย ต่อมาวินเซนตี คาดลูเบค ได้พัฒนาแนวคิดเรื่องจูเลียส ในบันทึกการรบของชาวเลชีตที่นำโดยเลสโกที่ 3ต่อสู้กับจูเลียส^{[ 20 ]}
• Suentebueck – เรื่องราว Passion of the Martyrs of Ebstorfในศตวรรษที่ 15 กล่าวถึงชาวสลาฟที่ละทิ้งศาสนาคริสต์หลังจากการเสียชีวิตของชาร์เลมาญซึ่งกล่าวกันว่าได้สร้างรูปปั้นของ Suentebueck, Vitelubbe และRadegastขึ้นใหม่หลังจากที่ถูกโค่นล้มไปก่อนหน้านี้Strzelczykตีความชื่อนี้ว่าsvęty byk "วัวศักดิ์สิทธิ์" หรือSvęty Vit " นักบุญวิตัส " ( Svetovit ?) ซึ่งเป็นไปได้น้อยกว่า ^{[ 21 ]}
• Vittelube – เทพเจ้าองค์หนึ่งที่ถูกกล่าวถึงในPassion เช่นกัน ผู้เขียนน่าจะรู้จักชื่อนี้ว่าเป็นชื่อของเทพเจ้า เนื่องจากชื่อท้องถิ่น Vietlübbe ปรากฏอยู่ข้างชื่อท้องถิ่น Radegast ซึ่งทั้งสองชื่ออยู่ในเขตGadebusch ^{[ 21 ]}
• สวิติบอร์, ซุตติบอร์ - เทพเจ้าที่อับราฮัม เฟรนท์เซลกล่าวถึง คริสเตียน คนาวเธ แปลชื่อนี้ว่า "ป่าศักดิ์สิทธิ์" ^{[ 21 ]}
• Puscetus - เทพเจ้าที่ Abraham Frentzel กล่าวถึง ตามที่ Christian Knauthe กล่าว ชื่อนี้ฟังดูเหมือนคำภาษาสลาฟbosowske " ผลเอลเดอร์เบอร์รี่ " "Deus Sambuceus เหมือน" และหมายถึง "ผู้ที่อาศัยอยู่ใต้ต้น Sambuceus" ^{[ 22 ]}
• Ciza - เทพีแห่งการให้นมบุตรตามความเชื่อของ Christian Knauthe ชื่อของเธอเชื่อกันว่ามาจากคำภาษาสลาฟzyz ( ภาษาโปแลนด์cyc ) ซึ่งหมายถึง "เต้านม" ^{[ 23 ]}

• พูสเตอริช – ในช่วงกลางศตวรรษที่ 16 รูปปั้นสำริด (57 ซม.) ของชายร่างอ้วนที่มีแขนข้างหนึ่งยกขึ้นไปแตะหน้าผาก ส่วนแขนขาที่เหลือหายไป ถูกค้นพบที่ปราสาทในเทือกเขาคีฟ เฮาเซอร์ ( ทูริงเกีย ) มีรูสองรูที่ศีรษะ ศีรษะและลำตัวกลวงด้านใน มีการตีความรูปปั้นนี้แตกต่างกันไป อับราฮัม เฟรนท์เซล (1791) ระบุว่าพูสเตอริชเป็นเทพเจ้าของชาวสลาฟจากทูริงเกีย โดยเชื่อมโยงกับคำภาษาโปแลนด์ว่าไบสตรี "ฉลาด หลักแหลม หลักแหลม" ในขณะที่คนอื่นๆ ถือว่าเขาเป็นเทพเจ้าแห่งไฟ หรือเทพเจ้าของทั้งชาวสลาฟและชาวเยอรมันรูปปั้นนี้ถูกใช้เป็นของเล่น ทำหน้าที่เหมือนหม้อไอน้ำโดยน้ำร้อนจะไหลออกมาทางรูที่ศีรษะ^{[ 22 ]}

เทพเจ้าหลายองค์ถูกสร้างขึ้นโดยAndreas Gottlieb Masch (1771) ^{[ 24 ]}นัก เทววิทยา ชาวเยอรมันผู้ศึกษาเกี่ยวกับรูปปั้นที่เรียกว่าPrillwitzโดยถือว่าเป็นรูปปั้นสลาฟแท้ แต่ปัจจุบันได้รับการยอมรับว่าเป็นของปลอม ในศตวรรษที่ 17 ^{[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]}ภาพวาดสำหรับหนังสือของเขาทำโดยDaniel Wogeจิตรกรและนักวาดภาพประกอบชาวเยอรมัน^{[ 24 ]}ข้อมูลของ Masch ได้รับการกล่าวซ้ำโดยMartin Friedrich Arendt (1820) ^{[ 25 ]}นักพฤกษศาสตร์และนักโบราณคดีชาวเยอรมัน และBernhard Severin Ingemann (1824) ^{[ 26 ]}นักเขียน ชาวเดนมาร์ก

อันเดรียส ก็อตต์ลีบ มาช: ^{[ 24 ]}

มาร์ติน ฟรีดริช อาเรนดท์: ^{[ 25 ]}

Václav Hájek, a Czech chronicler who is accused of making up many events in his work, lists the deities in his Chronicle: Klimba, Krasatina, Krosina.

Hájek gained imitators after his death: Pavel Stránský, Jan Jiří Středovský, Juraj Papánek, who added the following deities by themselves: Chasoň, Ladoň, Zeloň, Živěna, Nočena, Krasopaní, Hladolet.^[27]

Priest Antonín Liška, one of the translators of Homer into Czech, also made up deities. He replaced Greek theonyms with similar Czech ones or just transferred them into Czech. He gave up to three versions of the same invented Czech name, writing them in brackets or footnotes:^[28]

Another forgery is the glosses added to Mater Verborum, a Czech-Latin dictionary, added by Václav Hanka, containing deities invented by him:^[29]

Hanka ยังกล่าวถึงเทพเจ้าจากแหล่งอื่นๆ เช่นBelebog , Perun , Živa , Svetovit , Triglav , Veles , Lada , DevanaและMoranaนอกจากนี้เขายังกล่าวถึงปีศาจมากมายรวมถึงเวสนาด้วย

หนังสือของเวเลสเป็นของปลอมในศตวรรษที่ 20 ซึ่งได้รับความนิยมเป็นพิเศษในหมู่ชาวยูเครนนอกจากเทพเจ้าที่แท้จริงแล้ว ยังมีรายชื่อเทพเจ้าปลอมดังต่อไปนี้: ^{[ 30 ]}

• อุสลาด (Услад) – เทพเจ้าที่ซีกมุนด์ ฟอน เฮอร์เบอร์สไตน์ สร้างขึ้นโดยไม่ได้ตั้งใจ จาก นั้น สไตรจ์ คอฟสกีก็กล่าวซ้ำโดยนำเอาเศษเสี้ยวของพงศาวดารหลักอุส ซลัต ( "หนวดทอง" – เกี่ยวกับรูปปั้นของเปรุน ) มาเป็นชื่อเทพเจ้า และเปรียบเทียบกับคิวปิด^{[ 18 ]}
• ซิมต์เซอร์ลา (Зимцерла) – เทพีองค์นี้ปรากฏตัวครั้งแรกในฉบับแปลภาษารัสเซีย (ค.ศ. 1722) ของหนังสืออาณาจักรแห่งสลาฟโดยนักเขียนชาวโครเอเชียเมาโร ออร์บินีผู้แปลได้แปลชื่อเทพเจ้าเซมาร์กล (Semargl ) ที่ออร์บินีเขียนว่า ซิแมร์กลา ( Simaergla ) ผิดพลาด โดยเปลี่ยนตัวอักษรaเป็นsและตัดตัวอักษรg ออกไป อาจเป็นเพราะเหตุผลด้านเสียงจึง กลายเป็น ซิมต์เซอร์ลา ( Simserla ) ต่อมามิคาอิล โปปอฟ ได้กล่าวถึงเทพีองค์นี้ ในพจนานุกรมเทพปกรณัม ของเขา ตามที่เขาอธิบาย ชื่อที่ผิดเพี้ยนนี้อาจมาจากคำว่า зима, zima ("ฤดูหนาว") และคำกริยา стерть, stiertʹ ("เช็ดออก") และน่าจะเป็นเทพีแห่งดอกไม้ คล้ายกับออโรร่าต่อมาซิมต์เซอร์ลาได้ปรากฏในตำราภาษารัสเซียหลายเล่ม^{[ 31 ]}เธอถูกเข้าใจผิดว่าเป็นออโรร่าแห่ง "ชาวสลาโวเนีย" ^{[ 32 ] [ 33 ]}และเป็น "ราชินีแห่งดอกไม้" หรือเทพีแห่งฤดูใบไม้ผลิ คล้ายกับฟลอร่า ของ โรมัน^{[ 33 ]}

หนึ่งในการปลอมแปลงที่สำคัญจากชาวสลาฟใต้คือเพลงเซอร์เบีย Песме и обичаи укупног народа српског (1869; "เพลงและประเพณีของประชาชนชาวเซอร์เบียทั้งหมด") โดยMiloš Milojević : ^{[ 34 ]}

การปลอมแปลงที่สำคัญครั้งที่สองคือVeda Slovena (1874) โดยStefan Verković : ^{[ 35 ]}

ในโครเอเชีย นักเขียนจำนวนมากได้มีส่วนร่วมในการตีความแบบโรแมนติก ทฤษฎีที่ไม่วิพากษ์วิจารณ์ และการอ้างที่ไม่สามารถตรวจสอบได้เกี่ยวกับความเชื่อนอกรีตของโครเอเชีย กลุ่มนี้รวมถึงบุคคลอย่างGiorgio Sisgoreo , Marin Držić , Matija Petar Katančić , Pavao Ritter Vitezović , Natko Nodilo , Nikola Sučić และFranjo Ledićเป็นต้น ผลงานของนักเขียนเหล่านี้เป็นแหล่งที่มาของเทพเจ้าเทียมและระบบที่ถูกสร้างขึ้นมากมายในสิ่งที่ปัจจุบันถือว่าเป็นนิทานพื้นบ้านของโครเอเชีย ซึ่งรวมถึง Črt, Sarmand, Velja และ "เทพเจ้าโครเอเชีย" ที่นำเสนออย่างเป็นระบบ^{[ 36 ]}ซึ่งประกอบด้วยเทพเจ้าเช่นBjelobog , Danica , Domovoj , Slava, Vesna , Voloska , Zora และ Žibog ^{[ 37 ]}

• เฟคลอร์
• ตำนานเทียม
• เค้าโครงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมสลาฟ
• รายชื่อวารสารด้านสลาฟศึกษา

• มาช, อันเดรียส ก็อตต์ลีบ (1771) โวจ, แดเนียล (เอ็ด.) ตาย gottesdienstlichen Alterthümer der Obotriten, aus dem Tempel zu Rhetra, am Tollenzer- See นอยสเตรลิทซ์: เรลล์สแท็บ.
• อินเกมันน์, แบร์นฮาร์ด เซเวริน (1824) Grundtræk til en nord-slavisk og vendisk Gudelære: Indbydelsesskrift til den offentlige Examen ved Soröe Academies Skole . ลองก์โฮส เจนส์ ฮอสทรัพ ชูลทซ์
• อาเรนด์, มาร์ติน ฟรีดริช (1820) Großherzoglich-Strelitzisches Georgium Nord-Slavischer Gottheiten และ ihres Dienstes มินเดิน: Bösendahl.
• เบเยอร์, ​​วิลเฮล์ม กอตต์ลีบ (1872) "ดี เฮาพท์โกต์ไทเทิน เดอร์ เวสท์เวนดิเชน โฟล์เคอร์ชาฟเทิน" Verein für Mecklenburgische Geschichte และ Altertumskunde: Jahrbücher des Vereins für Mecklenburgische Geschichte und Altertumskunde . 37 : 115– 171.
• สเตรเซลซิก, เจอร์ซี (1998) Mity, podania และ wierzenia Dawnych สโลวีเนีย พอซนัน : ดอม วีดาวนิซซี เรบิสไอเอสบีเอ็น 83-7120-688-7.
• ดุดโก, ดมิทริจ มิคาจโลวิคซ์ (2002) เวเลโซวา คินนิกา. Славянские Веды . Антология мудрости. มอสโก: ЭКСМО-Пресс. ไอเอสบีเอ็น 5-04-009912-6.
• เคลจ์น, ลีโอ (2004) "«Веды славян» และ «Велесова книга»" Воскрешение Перуна. К реконструкции восточнославянского язычества (ในภาษารัสเซีย) ยูรัซจา. ไอเอสบีเอ็น 5-8071-0153-7.
• คาลันดรา, ซาวิช (2002) Šeské pohanství I (ในภาษาเช็ก) (ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2) ปรากา: Academia.edu . ไอเอสบีเอ็น 80-86019-82-9.
• บาร์โตชา, โจเซฟ (1881) "O starších překladech velebásní Homerových u nas. (1801–1843)" . Listy filologické a paedagogické (ในภาษาเช็ก) 8 (3/4): 242– 301. ISSN  1801-1934 . จสตอร์ 23429137 .
• บรึคเนอร์, อเล็กซานเดอร์ (1985) Mitologia słowiańska (ในภาษาโปแลนด์) วอร์ซอ: Panstwowe Wydawnictwo Naukowe ไอเอสบีเอ็น 8301062452.
• ซิยิวสกี้, Andrzej (2003) Religia Słowian (ในภาษาโปแลนด์) คราคูฟ: Wydawnictwo WAM. ไอเอสบีเอ็น 83-7318-205-5.
• กีย์สตอร์, อเล็กซานเดอร์ (2006) มิโทโลเกีย สโลวีอัน (ในภาษาโปแลนด์) วอร์ซอ: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. ไอเอสบีเอ็น 978-83-235-0234-0.
• เอนเดอร์ส, จูเลียส (1993) “ปัญหาพิเศษของ Mater verborum” . Jazykovědný rozbor Rukopisu Královédvorského, Zelenohorského a dalších staročeských textů s nimi spojovaných (ในภาษาเช็ก) เนกลัน. ไอเอสบีเอ็น 8090088465.
• โมรอซ-เกรเซลัค, ลิเดีย (2004) "Między nieświadomościę a Mistyfikację. „Veda Slovena" – fałszerstwo literackie Słowiańszczyzny południowej". ใน Malej, Izabella; Tarajło-Lipowska, Zofia (บรรณาธิการ). Wielkie tematy kultury w literaturach słowiańskich (ใน ภาษาโปแลนด์) เล่ม 5 วรอต ซวาฟ: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego หน้า  91–98
• มิโลเยวิช, มิโลช (1869) Песме и обичаи укупног народа српског: Обредне песме. PRва књига (ในภาษาเซอร์เบีย) เบลกราด{{cite book}}: CS1 maint: ตำแหน่งไม่ชัดเจน ผู้เผยแพร่ ( ลิงก์ )
• มอนทัลบา, แอนโทนี รูเบนส์ (1850). นิทานพื้นบ้านจากทุกชาติ . นิวยอร์ก: ฮาร์เปอร์.
• Кутарев, Олег Владиславович (2016). "История мистификаций и домыслов в области славянского пантеона (до середины XIX в.) [ประวัติศาสตร์แห่งความลึกลับในสลาฟ PAGAN PANTHEON (จนถึงกลางศตวรรษที่ XIX) ศตวรรษ)]" . // Язычество в современной России: опыт междисциплинарного исследования: монография / под ред. ร.ว. Шиженского. Нижний Новгород: Мининский университет, 2016. С. 133–160. (ในภาษารัสเซีย) . สืบค้นเมื่อ2025-12-29 .ไฟล์ PDF https://vk.com/doc-120497_442906131
• Кутарев, Олег Владиславович (2017). "Святыни полабских славян в Германии" (ในภาษารัสเซีย) dajbojic.ru ​สืบค้นเมื่อ2025-12-29 .
• โคลันคีวิคซ์, Leszek (1999) ซิอาดี้. Teatr Żwięta zmarłych [ ดซิอาดี. โรงละครแห่งวันแห่งความตาย ] (ในภาษาโปแลนด์) กดัญสก์: Słowo/Obraz Terytoria ไอเอสบีเอ็น 8387316393.
• วิตคอฟสกี้, ธีโอโดลิอุส (1970) "ตำนาน motivierte altpolabische Ortsnamen" Zeitschrift für Slawistik (ภาษาเยอรมัน) 15 (1). เบอร์ลิน: อาคาเดมี แวร์แลก: 368– 385. doi : 10.1524/slaw.1970.15.1.368 .