พ่อแห่งท้องฟ้า
ในตำนานเปรียบเทียบคำ ว่า "บิดาแห่งท้องฟ้า"หมายถึงแนวคิดที่ปรากฏซ้ำๆ ในศาสนาพหุเทวนิยม เกี่ยวกับ เทพเจ้าแห่งท้องฟ้าที่ได้รับการเรียกขานว่า "บิดา" มักเป็นบิดาของเทพเจ้าหลายองค์ และมักเป็นกษัตริย์แห่งเทพเจ้าที่ครองราชย์อยู่หรือเคยเป็นกษัตริย์ มาก่อน แนวคิด "บิดาแห่งท้องฟ้า" อาจรวมถึงเทพเจ้าแห่งดวงอาทิตย์ที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน เช่นราแนวคิดนี้เป็นส่วนเติมเต็มของ " มารดาแห่งแผ่นดิน "
"Sky Father" เป็นการแปลโดยตรงจากDyaus Pita ในภาษาเวท ซึ่งสืบเชื้อสายมาจาก ชื่อเทพเจ้า โปรโตอินโด-ยุโรป เดียวกันกับ Zeûs PaterของกรีกและJupiter ของโรมัน ซึ่งทั้งหมดล้วนเป็นชื่อที่สะท้อนมาจากชื่อเทพเจ้าโปรโตอินโด-ยุโรป เดียวกันคือ *Dyēus Ph₂tḗr [ 1 ] แม้ว่าจะมีตัวอย่างเปรียบเทียบมากมายจากนอกเทพปกรณัมอินโด-ยุโรปแต่ก็มีข้อยกเว้น (เช่น ในเทพปกรณัมอียิปต์Nutเป็นเทพีแห่งท้องฟ้าและGebเป็นเทพีแห่งแผ่นดิน)
ในศาสนาทางประวัติศาสตร์
| ชื่อ | นิรุกติศาสตร์ | ตำนาน | ตำนานผู้ปกครอง | รายละเอียด |
|---|---|---|---|---|
| Nzambi Ampungu | มาจากคำว่าBantuและKikongo Nzambiแปลว่า "พระเจ้าสูงสุด" และAmpunguแปลว่า "จิตวิญญาณอันยิ่งใหญ่" | บากองโก | แอฟริกัน | ในศาสนาดั้งเดิมของชาวบากองโกนซัมบีคือเทพผู้สร้างสูงสุด บิดาแห่งท้องฟ้า และเทพแห่งดวงอาทิตย์ |
| นยัมบี | มาจากคำว่า Bantu Nzambiแปลว่า "พระเจ้าสูงสุด" | บันตู | แอฟริกัน | ในวัฒนธรรมบันตูหลายแห่ง นยัมบีคือพระผู้เป็นเจ้าสูงสุด ผู้สร้างจักรวาล บิดาแห่งท้องฟ้า เทพแห่งดวงอาทิตย์ และแหล่งกำเนิดของชีวิตทั้งหมด |
| อาเต็น | อียิปต์ | แอฟริกัน | ในอดีต ฟาโรห์อัคเคนาเตนนับถือ เทพเจ้าแห่งดวงอาทิตย์เพียงองค์เดียว | |
| ฮอรัส | มาจากภาษาละตินตอนปลายHōrusซึ่งมาจากภาษากรีกโบราณὯρος ( Hôros ) และมาจากภาษาอียิปต์ḥr | อียิปต์ | แอฟริกัน | ในอียิปต์โบราณฮอรัสเป็นผู้ปกครองท้องฟ้า เขาถูกพรรณนาว่าเป็นมนุษย์เพศชายที่มีหัวเป็นเหยี่ยว การที่นกเป็นตัวแทนของท้องฟ้าในศาสนาโบราณนั้นไม่ใช่เรื่องแปลก เนื่องจากความสามารถในการบินของพวกมัน อย่างไรก็ตาม ในเทพปกรณัมอียิปต์ ท้องฟ้าถูกมองว่าเป็นเทพีนุต |
| เทงรี | ยืมมาจากภาษาเตอร์กิก ; มาจาก ภาษา โปรโตเตอร์กิก* teŋri ('ท้องฟ้า, สวรรค์, พระเจ้า') เปรียบเทียบกับtanrı ('พระเจ้า') ในภาษาตุรกี | ชาวเติร์ก ชาวมองโกลิก | อัลไต | เทพเจ้าสูงสุดของศาสนายุคแรกของชาวเติร์กและชาวมองโกล |
| วาเคีย | ชาวฮาวาย | ออสโทรเนเซียน | ||
| รังกินุย | ชาวเมารี | ออสโทรเนเซียน | ปา ปาตูอานูกุบิดาแห่งท้องฟ้าและมารดาแห่งแผ่นดิน ได้โอบกอดกันและมีบุตรธิดาอันศักดิ์สิทธิ์ | |
| ดยาอุส ปิตา | จากภาษาสันสกฤตद्यौष्पितृ ( ดยอช-ปิต ) จากภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม* Dyḗws ph₂tḗr ; วิเคราะห์พร้อมกันได้เป็นद्यौस् ( dyaúsเอกพจน์นามนามของद्यु , dyú , 'sky') + पितृ ( pitṛ́ , 'พ่อ') | อินโด-อารยัน ( ศาสนาฮินดู) | อินโด-ยุโรป ) | ในเทพปกรณัมเวท ยุคแรก ปรากฏว่าพระองค์อยู่ในตำแหน่งที่ค่อนข้างด้อย แต่ในตำนานเปรียบเทียบ มักถูกตีความใหม่ว่าทรงมีบทบาทเคียงข้างพระแม่ปฤถวี "พระแม่ธรณี" ในยุคก่อนประวัติศาสตร์ |
| ดาวพฤหัสบดี | มาจากภาษาละตินIūpiter ('เทพเจ้าจูปิเตอร์') ซึ่งมาจากภาษาโปรโตอิตาลิก* dhous patēr (แปลตรงตัวว่า 'เทพเจ้าแห่งท้องฟ้า') | ตัวเอียง | อินโด-ยุโรป | มักวาดภาพโดยใช้รูปนก โดยปกติจะเป็นนกอินทรีหรือเหยี่ยวและเมฆหรือปรากฏการณ์บนท้องฟ้าอื่นๆ ชื่อเรียกอื่นๆ ได้แก่เทพแห่งท้องฟ้าและ ผู้ รวบรวมเมฆ |
| ซุส | มาจากภาษากรีกโบราณΖεύς ( Zeús ) มาจากภาษาโปรโตเฮลเลนิก* dzéusซึ่งเกี่ยวข้องกับภาษากรีกไมซีเนียน𐀇𐀺 ( di-wo / diwos/ ) มาจากภาษาโปรโตอินโด-ยุโรป* dyḗws | เฮลเลนิก | อินโด-ยุโรป | |
| โอบาตาลา | มาจากคำในภาษาโยรูบา คือ Ọbaซึ่งหมายถึง "กษัตริย์" และalaซึ่งหมายถึง "ผ้าขาว" | โยรูบา | แอฟริกัน | โอบาตาลา ราชาแห่งเทพปกรณัมโอริษะ เป็นผู้สร้างโลกและมนุษยชาติ พระองค์ประทับอยู่ในแดนวิญญาณโอรุน ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับท้องฟ้า บางครั้งพระองค์ถูกเรียกว่าบาบา อาราเยซึ่งหมายถึง "บิดาแห่งมวลมนุษย์" |
| ดากร | มาจากภาษาโปรโต-เยอรมัน* dagaz ('วัน ชื่อของอักษรรูน D') มีความสัมพันธ์กับภาษาอังกฤษโบราณdæġ ( ภาษาอังกฤษ สมัยใหม่ day ), ภาษาฟรีเซียโบราณdei , di , ภาษาแซกซอนโบราณdag , ภาษาดัตช์โบราณdag , ภาษาเยอรมันชั้นสูงโบราณtac , tag , ภาษาโกธิก𐌳𐌰𐌲𐍃 ( dags ) และมาจากภาษาโปรโต-อินโด-ยุโรป* dʰegʷʰ- ('เผา') | นอร์ดิก | อินโด-ยุโรป | การเปรียบเทียบท้องฟ้าที่สว่างไสวด้วยแสงแดดให้เป็นบุคคล |
| สวาร็อก? | นักเขียนบางคนตีความว่านี่อาจเป็นเทพเจ้าแห่งท้องฟ้าของชาวสลาฟ ผ่านการผสมผสานกับเทพเจ้าช่างตีเหล็กของชาวอินโด-ยุโรป (ดูเพิ่มเติมได้ที่Tvashtrและเทพปกรณัมโปรโต-อินโด-ยุโรป ) | สลาฟ | อินโด-ยุโรป | ช่างตีเหล็กในตำนานผู้เป็นบิดาของเทพเจ้าแห่งดวงอาทิตย์ ดาซโบก |
| ดีเอปาตูรา | อิลลีเรียน | อินโด-ยุโรป | ||
| โซจซ์ | อนุพันธ์ของภาษาโปรโตอินโด-ยุโรป* dyḗws | ชาวแอลเบเนีย | อินโด-ยุโรป | |
| ดีเอวาส | จากภาษาโปรโต-บอลติก *Deivas | บอลติก | อินโด-ยุโรป | เทพเจ้าสูงสุดดั้งเดิมและหนึ่งในเทพเจ้าที่สำคัญที่สุด เทพเจ้าแห่งแสงสว่าง ท้องฟ้า ความเจริญรุ่งเรือง ความมั่งคั่ง ผู้ปกครองเหล่าเทพ และผู้สร้างจักรวาล |
| ทีร์ | มาจากอักษรรูนโบราณᛏᛁᚢᛦ ( tiuʀ ) ซึ่งมาจากภาษาโปรโตเยอรมัน* Tīwazเหมือนกับ* týr ('เทพเจ้า') มาจากภาษาโปรโตอินโด-ยุโรป* deywós ('เทพเจ้า') เป็นคำที่มาจาก Vṛddhiซึ่งมาจาก* dyew- ('ท้องฟ้า, สวรรค์') | ชาวเยอรมัน | อินโด-ยุโรป | |
| โบชิกา | มุยสกา | ชนพื้นเมืองอเมริกัน | ในพื้นที่ซึ่งปัจจุบันคือประเทศโคลอมเบียชาวมุยสกาบูชาเทพแห่งท้องฟ้าองค์นี้[ 2 ] | |
| กิตเช่ มานิตู | ชนพื้นเมืองอเมริกัน | ชนพื้นเมืองอเมริกัน | ตัวละครทั่วไปในตำนานการสร้างโลก[ 3 ] | |
| ซางตี้ | 上帝(ฮันยู พินอิน : shàng dì ; แปลตรงตัวว่า 'ราชาเบื้องบน') | ลัทธิขงจื๊อ | จีน-ทิเบต | พระเจ้าสูงสุดที่ได้รับการบูชาในจีน โบราณ นอกจากนี้ยังใช้เรียกพระเจ้าของศาสนาคริสต์ในพระคัมภีร์ฉบับสหภาพจีนมาตรฐานในประเทศจีนในลัทธิเต๋า คำ ว่า天( tian ) ซึ่งหมายถึงท้องฟ้า เกี่ยวข้องกับแสงสว่าง สิ่งที่เป็นบวก เพศชาย ฯลฯ ในขณะที่地( di ) ซึ่งหมายถึงโลกหรือแผ่นดิน เกี่ยวข้องกับความมืด สิ่งที่เป็นลบ เพศหญิง ฯลฯ |
| เทียน | 天(แปลตรงตัวว่า 'ท้องฟ้า' หรือ 'สวรรค์') | ลัทธิขงจื๊อ | จีน-ทิเบต | ใช้เพื่ออ้างถึงท้องฟ้า รวมทั้งเป็นการเปรียบเทียบท้องฟ้าเป็นบุคคล ส่วนว่ามันมีความรู้สึกนึกคิดในฐานะผู้ทรงอำนาจและรอบรู้ทุกสิ่งหรือไม่นั้น เป็นคำถามที่ยากสำหรับนักภาษาศาสตร์และนักปรัชญา คำว่า Zhu, Tian Zhu (主, 天主, แปลตรงตัวว่า 'พระเจ้า' หรือ 'พระเจ้าในสวรรค์') แปลมาจากคำภาษาอังกฤษว่าLordซึ่งเป็นตำแหน่งอย่างเป็นทางการของพระเจ้าในศาสนาคริสต์ในโบสถ์ของจีนแผ่นดินใหญ่ |
| เทียนฟู่ | 天父(ฮันยู พินอิน : tiān fù ) | เต๋า | จีน-ทิเบต | อีกคำหนึ่งที่ใช้เรียกพระเจ้าของศาสนาคริสต์ในพระ คัมภีร์ ฉบับมาตรฐานจีนของสหภาพ (Standard Chinese Union Version ) |
| อันหรืออานู | ( ภาษาอัคคาเดียน: 𒀭𒀭 , ถอดเสียงเป็นอักษรโรมัน: Anu , จาก𒀭 an , 'ท้องฟ้า, สวรรค์') หรือAnumซึ่งเดิมคือAn ( ภาษาซูเมเรียน: 𒀭 , ถอดเสียงเป็นอักษรโรมัน: An ) | ชาวสุเมเรียน ชาวอัสซีเรีย และชาวบาบิโลน | ชาวสุเมเรียน ชาวอัสซีเรีย และชาวบาบิโลน | เป็น เทพเจ้าผู้เป็นบิดา แห่งเทพปกรณัม ของชาวสุเมเรียนและอัสซีเรีย-บาบิโลนและยังเป็นเทพเจ้าแห่งท้องฟ้าที่ได้รับการบันทึกไว้เก่าแก่ที่สุดอีกด้วย |
| อุกโก | มาจากภาษาโปรโตฟินนิค* ukkoน่าจะเป็น ชื่อเล่นในภาษา ฟินนิคของ* uros ('ผู้ชาย, เพศชาย') | ฟินแลนด์ | ภาษาอูราลิก | |
| แทไวซ่า | Taevas 'ท้องฟ้า', isa 'พ่อ' | ภาษาอูราลิก | คำที่ผู้นับถือศาสนาเมาส์ก (ศรัทธาแห่งแผ่นดิน) และศาสนาทาอาราในเอสโตเนียใช้เรียกพระเจ้า แม้ว่าทั้งสองนิกายของศาสนาเอสโตเนียโบราณ—ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเพียงวิธีการเข้าถึงสิ่งเดียวกันในสาระสำคัญเท่าที่ยังคงมีอยู่—จะเป็นลัทธิเทวนิยม แต่สวรรค์ก็มีบทบาทสำคัญในระบบความเชื่อของชาวเอสโตเนียโบราณก่อนคริสต์ศาสนา ทุกสิ่งล้วนศักดิ์สิทธิ์สำหรับผู้ที่นับถือศรัทธาแห่งแผ่นดิน แต่แนวคิดเรื่องพระบิดาแห่งท้องฟ้า—รวมถึง "ความศักดิ์สิทธิ์" อื่นๆ—เป็นสิ่งที่ชาวเอสโตเนียทุกคนตระหนักดี ในประวัติศาสตร์ยุคใหม่หลังจากการเข้ามาของคริสต์ศาสนา แนวคิดเรื่องพระบิดาแห่งท้องฟ้าและ "พระบิดาผู้สถิตในสวรรค์" ได้ผสมผสานกันไปบ้าง ไม่ว่าจะด้วยวิธีใดก็ตาม วลีtaevaisaยังคงใช้กันอย่างแพร่หลายในเอสโตเนีย | |
| อูร์เซีย | บาสก์ | วาสโคนิก | หนังสือLiber Sancti IacobiโดยAymericus Picaudusระบุว่าชาวบาสก์เรียกพระเจ้าว่าUrciaซึ่งเป็นคำที่พบในคำประสมสำหรับชื่อวันในสัปดาห์บางวันและปรากฏการณ์ทางอุตุนิยมวิทยา[ 4 ] [ 5 ]ปัจจุบันมีการใช้คำ ว่า Jaungoikoaซึ่งสามารถตีความได้ว่า 'เจ้าแห่งเบื้องบน' ความไม่สมบูรณ์ทางไวยากรณ์ของคำนี้ทำให้บางคนคาดเดาว่าเป็นรากศัพท์พื้นบ้านที่ใช้กับjainkoaซึ่งปัจจุบันถือว่าเป็นคำพ้องความหมายที่สั้นกว่า |