นี่คือรายชื่อของคิโกะซึ่งเป็นคำหรือวลีที่เกี่ยวข้องกับฤดูกาลใดฤดูกาลหนึ่งในบทกวีญี่ปุ่นคำเหล่านี้ช่วยให้การแสดงออกกระชับยิ่งขึ้น ซึ่งมีคุณค่าอย่างยิ่งในไฮกุ ที่สั้นมาก รวมถึงบทกวีแบบร้อยกรองที่ยาวกว่าอย่างเร็นคุและเร็นงะเพื่อบ่งบอกถึงฤดูกาลที่กล่าวถึงในบทกวีหรือบทนั้นๆ

จนถึงปี 1872 ในปฏิทินญี่ปุ่นฤดูกาลต่างๆ จะเป็นไปตามปฏิทินจันทรคติโดยมีวันครีษมายันและวันวสันตวิษุวัตอยู่กลางฤดูกาล เดือนตามปฏิทินดั้งเดิมและเดือนในปัจจุบันห่างกันประมาณหนึ่งเดือน โดยปีใหม่ตามปฏิทินดั้งเดิมจะอยู่ระหว่างปลายเดือนมกราคมถึงต้นเดือนกุมภาพันธ์ ฤดูกาลตามปฏิทินญี่ปุ่นดั้งเดิมมีดังนี้:

ฤดูใบไม้ผลิ: 4 กุมภาพันธ์ – 5 พฤษภาคม

ฤดูร้อน: 6 พฤษภาคม – 7 สิงหาคม

ฤดูใบไม้ร่วง: 8 สิงหาคม – 6 พฤศจิกายน

ฤดูหนาว: 7 พฤศจิกายน – 3 กุมภาพันธ์

สำหรับคิโกะ แต่ละฤดูกาลจะถูกแบ่งออกเป็นช่วงต้น (初), ช่วงกลาง (仲) และช่วงปลาย (晩) สำหรับฤดูใบไม้ผลิ จะเป็นดังนี้:

ต้นฤดูใบไม้ผลิ: 4 กุมภาพันธ์ – 5 มีนาคม (กุมภาพันธ์・เดือนแรกตามปฏิทินจันทรคติ)

กลางฤดูใบไม้ผลิ: 6 มีนาคม – 4 เมษายน (มีนาคม・เดือนที่สองตามปฏิทินจันทรคติ)

ปลายฤดูใบไม้ผลิ: 5 เมษายน – 5 พฤษภาคม (เมษายน・เดือนที่สามตามปฏิทินจันทรคติ)

ผู้คนมีโอกาสพิเศษมากมาย และนี่มักจะเป็นหนึ่งในโอกาสที่สำคัญที่สุด

นักกวีไฮกุชาวญี่ปุ่นมักใช้ไซจิกิซึ่งเป็นหนังสือคล้ายพจนานุกรมหรือปฏิทินสำหรับค้นหาคิโกะ (คำศัพท์หรือคำสำคัญ) โดยปกติแล้ว แต่ละรายการในไซจิกิจะประกอบด้วยคำอธิบายของคิโกะนั้นๆ รวมถึงรายการคำที่คล้ายคลึงกันหรือเกี่ยวข้อง และตัวอย่างไฮกุสองสามตัวอย่างที่ใช้คิโกะนั้นๆ ส่วนคิโยเสะ (หนังสือรวบรวมคำศัพท์หรือคำสำคัญ) ก็คล้ายกัน แต่มีเพียงรายการคิโกะเท่านั้น ไซจิกิและคิโยเสะในปัจจุบันแบ่งออกเป็นสี่ฤดูกาลและปีใหม่ โดยบางเล่มอาจมีส่วนเพิ่มเติมสำหรับหัวข้อที่ไม่ขึ้นกับฤดูกาล ( มุกิ ) แต่ละส่วนแบ่งออกเป็นหมวดหมู่มาตรฐาน ซึ่งแต่ละหมวดหมู่จะมีคิโกะที่เกี่ยวข้อง หมวดหมู่ที่พบบ่อยที่สุด ได้แก่:

• ฤดูกาล (時候jikō )
• ท้องฟ้าและสวรรค์ (天文tenmon )
• ดิน (地理chiri )
• มนุษยชาติ (生活seikatsu )
• พิธีการ (行事gyōji )
• สัตว์ต่างๆ (動物dōbutsu )
• พืช (植物shokubutsu )

นี่คือรายชื่อคำศัพท์เฉพาะ (kigo) ทั้งภาษาญี่ปุ่นและภาษาอื่นๆ หากคำศัพท์เฉพาะนั้นเป็นคำภาษาญี่ปุ่น หรือมีคำแปลภาษาญี่ปุ่นอยู่ในวงเล็บถัดจากคำศัพท์ภาษาอังกฤษ แสดงว่าสามารถพบคำศัพท์เฉพาะนั้นได้ในหนังสือ ไซจิกิ (saijiki ) หลักๆ ของญี่ปุ่นส่วนใหญ่

[หมายเหตุ: เครื่องหมายดอกจัน (*) หลังชื่อภาษาญี่ปุ่นของคิโกะ หมายถึงลิงก์ภายนอกไปยังบทความในไซจิกิเกี่ยวกับคิโกะนั้น พร้อมตัวอย่างไฮกุ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเว็บไซต์ "ไฮกุญี่ปุ่น: พจนานุกรมเฉพาะเรื่อง"]

• ฤดูใบไม้ผลิ (春haru )
• ความอบอุ่น (暖かしatatakashiหรือ 温みnukumi)

• มุตสึกิ (睦月 แปลตรงตัวว่า "เดือนแห่งความเสน่หา") – เดือนแรกตามจันทรคติ (ปัจจุบันคือเดือนมกราคม)
• กุมภาพันธ์ (二月nigatsu ) – เมื่อใช้ปฏิทินสุริยคติ
• วันแรกของฤดูใบไม้ผลิ (立春risshun) – เทอมแรกของปฏิทินสุริยคติ ประมาณวันที่ 4 กุมภาพันธ์
• อุซุย (雨水 แปลตรงตัวว่า "น้ำฝน") – เทอมที่สองตามปฏิทินสุริยคติ ประมาณวันที่ 19 กุมภาพันธ์
• สัญญาณของฤดูใบไม้ผลิ (春めくharu meku )
• ชุนคัง (春寒) – อากาศหนาวเย็นในช่วงต้นฤดูใบไม้ผลิ

• คิซารางิ (如月 สว่างว่า "เหมือนพระจันทร์" หรือ 衣更着 สว่างว่า "สวมเสื้อผ้า") – เดือนจันทรคติที่สอง (ปัจจุบันคือเดือนกุมภาพันธ์)
• มีนาคม (三月sangatsu ) – เมื่อใช้ปฏิทินสุริยคติ
• เคอิตสึ (啓蟄) – เทอมที่สามตามปฏิทินสุริยคติ ประมาณวันที่ 6 มีนาคม แปลตรงตัวว่า "การตื่นขึ้นของแมลงจำศีล" เมื่อแมลงออกมาจากดิน ซึ่งเชื่อกันว่าเกิดขึ้นในวันแรกของเดือนตามปฏิทินจันทรคติ
• ชุนบุน (春分) – เทอมที่สี่ตามปฏิทินสุริยคติ ประมาณวันที่ 20 มีนาคมวันวสันตวิษุวัต
• ฮิกัน (彼岸higan)

• ยาโยอิ (弥生 แปลตรงตัวว่า "อายุยืนยาว") – เดือนที่สามตามปฏิทินจันทรคติ (ปัจจุบันคือเดือนมีนาคม)
• เมษายน (四月shigatsu ) – เมื่อใช้ปฏิทินสุริยคติ
• เซเมอิ (清明 แปลตรงตัวว่า "แจ่มใส") – ฤดูกาลที่ห้าตามปฏิทินสุริยคติ ประมาณวันที่ 5 เมษายน
• โคคู (穀雨 แปลตรงตัวว่า "ฝนเมล็ดพืช") – ฤดูกาลที่หกตามปฏิทินสุริยคติ ประมาณวันที่ 20 เมษายน
• hanabie (花冷え แปลตรงตัวว่า "ดอกไม้เริ่มเหี่ยวเฉา") – อากาศเย็นในฤดูใบไม้ผลิ
• ฤดูใบไม้ผลิที่ร่วงหล่น (行く春Yuku haru )

• หมอกหรือไอหมอกในฤดูใบไม้ผลิ (霞kasumi )
• พระจันทร์หมอก (朧月oborozuki ) – 朧oboroเป็นหมอกประเภทหนึ่งที่บดบังดวงจันทร์คันจิประกอบด้วยรากของคำว่า "ดวงจันทร์" (月) และ "มังกร" (龍)
• อะเวย์กิ (淡雪) – หิมะตกเล็กน้อย
• ชุนจิน (春塵) – น้ำค้างแข็งและหิมะที่ปลิวขึ้นไปในอากาศตามแรงลมในฤดูใบไม้ผลิ

• ไคโยเซะ (貝寄風 แปลตรงตัวว่า "ลมพัดเปลือกหอย") – ลมตะวันตกที่พัดเปลือกหอยขึ้นฝั่ง ตามความเชื่อดั้งเดิมมักเกิดขึ้นในคืนวันวสันตวิษุวัต

• ฮารุอิจิบัง (春一番) – ลมใต้ที่พัดแรงครั้งแรกของฤดูใบไม้ผลิ

• wasurejimo (忘れ霜 แปลตรงตัวว่า "น้ำค้างแข็งที่ถูกลืม") – น้ำค้างแข็งช่วงปลาย

• shunchō (春潮) – กระแสน้ำที่น่ารื่นรมย์ของฤดูใบไม้ผลิ
• ยามาวาราอุ (山笑うแปลตรงตัวว่า "ภูเขาหัวเราะ") – ภูเขาที่ปกคลุมไปด้วยดอกตูม
• haru no umi (春の海) – ทะเลแห่งฤดูใบไม้ผลิอันเงียบสงบ

• usugōriหรือ hakuhyō (薄氷) – น้ำแข็งบาง ๆ

• มิสึ นูรุมุ (水温む) – การอุ่นน้ำ (ในฤดูใบไม้ผลิ)
• ยูกิมะ (雪間) – พื้นที่ดินที่ไม่มีหิมะปกคลุม

• นะเอะชิโระหรือนาวาชิโระ (苗代) –แหล่งเพาะเมล็ด

• ภาวะซึมเศร้าในฤดูใบไม้ผลิ (春愁shunshū ) – ฤดูใบไม้ผลิทั้งหมด
• การหว่านเมล็ด (種蒔tanemaki )

• Hanamatsuri (花祭り "เทศกาลดอกไม้บาน") เทศกาล ทางพุทธศาสนาเฉลิมฉลองการประสูติของพระพุทธเจ้าในวันที่ 8 เมษายน
• ฮินามัตสึริ (雛祭 "วันเด็กหญิง" หรือ "เทศกาลตุ๊กตา") – เทศกาลดั้งเดิมของญี่ปุ่นสำหรับเด็กหญิง ตรงกับวันที่ 3 มีนาคม

• กบ (蛙kawazu ) – ตลอดฤดูใบไม้ผลิ – ขึ้นชื่อเรื่องเสียงร้องดัง
• นก Skylark (雲雀hibari ) – ตลอดฤดูใบไม้ผลิ – มีชื่อเสียงในเรื่องเสียงร้องขณะบิน
• นกนางแอ่น (燕tsubame ) – กลางฤดูใบไม้
• การสั่นด้วยความตื่นเต้น (囀りsaezuri ) – ตลอดฤดูใบไม้ผลิ – เสียงร้องของนกขับขาน
• นกกระจิบญี่ปุ่น (鶯uguisu(บางครั้งแปลว่านกไนติงเกล),Cettia diphone) – ต้นฤดูใบไม้ผลิ – นกชนิดนี้ถูกใช้เป็นตัวอย่างของเสียงที่ไพเราะ มีการกล่าวถึงนกอุกิสุในคำนำของ Kokin Wakashūมักเกี่ยวข้องกับบ๊วยและการเจริญเติบโตใหม่ในบทกวีและถือเป็นลางบอกเหตุของฤดูใบไม้ผลิ (春告鳥harutsugedori, แปลตรงตัวว่า "นกที่ประกาศการมาถึงของฤดูใบไม้ผลิ")

• ดอกบ๊วย (梅ume) – ต้นฤดูใบไม้ผลิ
• ดอกซากุระ (桜sakura) และการชมดอกซากุระ(花見hanami ) – ปลายฤดูใบไม้ผลิ (เมษายน) – สำหรับชาวญี่ปุ่น ดอกซากุระเป็นหัวข้อที่คุ้นเคยมาก จนกระทั่งการกล่าวถึงดอกไม้(hana) ในไฮกุ ก็มักจะหมายถึงดอกซากุระอยู่แล้วฮานามิเป็นโอกาสในการจัดงานเลี้ยงสังสรรค์กับเพื่อนหรือเพื่อนร่วมงาน
• ต้นหลิว (柳yanagi) – กลางฤดูใบไม้ผลิ
• ดอกวิสทีเรีย (藤fuji) – ปลายฤดูใบไม้ผลิ

• วันสุนัข
• กลางฤดูร้อน (夏至祭geshimatsuri)
• ฤดูร้อน (夏นัตสึ ); คำผสมอื่นๆ จะกลายเป็นเหมือนฤดูร้อน (夏めくnatsu meku ),การสิ้นสุดฤดูร้อน (夏の果てnatsu no hate )วันหยุดฤดูร้อน (夏休みnatsu yasumi ) หมายถึงช่วงปิดเทอมเป็นหลัก
• พฤษภาคม (皐月satsukiหรือ 五月gogatsu ), มิถุนายน (水無月minazukiหรือ 六月rokugatsu ), กรกฎาคม (文月fumizuki , fuzukiหรือ 七月shichigatsu )
• ร้อน (暑しatsushi ) ความร้อนแรง (暑さatsusa ) และวันที่อากาศร้อน (暑KI日atsuki hi ); สิ่งที่เกี่ยวข้องกับความร้อน รวมถึงเหงื่อ (汗ase ) และไฮกุร่วมสมัยเครื่องปรับอากาศ (冷房reibō )

• สายรุ้ง (虹นิจิ)
• ฤดูฝน (梅雨tsuyu) – ฤดูฝนของญี่ปุ่น ซึ่งโดยปกติจะเริ่มในช่วงกลางเดือนมิถุนายน
• ทะเลเมฆ (雲海unkai) – ช่วงปลายฤดูร้อน
• kiu (喜雨) – ปลายฤดูร้อน – แปลตรงตัวว่า "ฝนแห่งความสุข"; ฝนที่ตกลงมาหลังจากอากาศร้อนและแห้งแล้ง
• ลมใต้ (南風minami)

• shitatari (滴り) – "หยด" หมายถึงน้ำที่ไหลหยดลงมาจากหิน มอส เป็นต้น
• น้ำตก (滝taki )

• งีบหลับหรือพักผ่อนช่วงบ่าย (昼寝hirune)
• ภาพเปลือย (裸hadaka )
• กีฬาฤดูร้อน: โต้คลื่นวอลเลย์บอลชายหาดโรลเลอร์เบลดและสเก็ตบอร์ด
• ซูชิ (寿司, 鮓, 鮨)
• จินเบ (甚平) – เสื้อผ้าฤดูร้อนแบบไม่เป็นทางการแบบดั้งเดิม
• สระว่ายน้ำ (プールpuru )

• วันครบรอบการทิ้งระเบิดปรมาณู (6 สิงหาคม) (原爆忌genbakuki) – ตรงกับช่วงฤดูร้อนหรือฤดูใบไม้ร่วง ขึ้นอยู่กับความใกล้เคียงกันระหว่างปฏิทินแบบดั้งเดิมและปฏิทินสมัยใหม่
• Tango no sekku (端午の節句) – เทศกาลดั้งเดิมสำหรับเด็กผู้ชายในวันที่ 5 พฤษภาคม (ชมHinamatsuriในฤดูใบไม้ผลิสำหรับเทศกาลเด็กผู้หญิง)
• เทศกาล (祭matsuri ) หมายถึงเทศกาลฤดูร้อนของศาสนาชินโตเพื่อการชำระล้าง ตามประเพณีแล้ว หมายถึงเทศกาลของศาลเจ้าคาโมะในเกียวโต แต่ในความหมายทั่วไปคือ kigo สามารถนำไปใช้กับเทศกาลชินโตท้องถิ่นอื่นๆ ได้เช่นกัน

• จักจั่น (蝉semi) – ปลายฤดูร้อน – เป็นที่รู้จักจากเสียงร้องของมัน
• นกคuckooเล็ก (時鳥hototogisu) – ตลอดฤดูร้อน – นกในนกคuckooที่ขึ้นชื่อเรื่องเสียงร้อง
• แมงกะพรุน (海月kurageแปลตรงตัวว่า "พระจันทร์ทะเล")
• ยุง (蚊ka)
• งู (蛇hebi )

• ลิลลี่ (百合ยูริ)
• ดอกบัว (蓮hasuหรือhachisu)
• ดอกส้ม (蜜柑mikan)
• ดอกทานตะวัน (向日葵himawari)
• ทาชิบานะ ส้ม (橘ทาชิบานะ)
• ไอริส (菖蒲ayame,shōbuหรือsōbu) – ต้นฤดูร้อน (พฤษภาคม)
• ดอกบัวหลวง (睡蓮suiren) – ช่วงกลางและปลายฤดูร้อน

• ฤดูใบไม้ร่วง (秋aki ); คำผสมอื่นๆ ได้แก่ฤดูใบไม้ร่วงมาถึงแล้ว (秋来ぬaki kinu )ฤดูใบไม้ร่วงกำลังจะสิ้นสุด (秋果つaki hatsu )ฤดูใบไม้ร่วงที่ผ่านไปแล้ว (行く秋yuku aki )
• สิงหาคม (葉月hazukiหรือ 八月hachigatsu ),กันยายน (長月nagatsukiหรือ 九月kugatsu ) และตุลาคม (神無月kannazukiหรือ 十月jūgatsu )
• ปลายเดือนกันยายน (九月尽kugatsujin ),ปลายฤดูใบไม้ร่วง (秋の果てaki no hate )

• ทางช้างเผือก (天の川amanogawaแปลตรงตัวว่า "แม่น้ำแห่งสวรรค์") – มองเห็นได้มากที่สุดในญี่ปุ่นในช่วงฤดูใบไม้ร่วง มีความเกี่ยวข้องกับทานาบาตะ (七夕)
• พระจันทร์ (月tsuki) – ตลอดฤดูใบไม้ร่วง
• สึกิมิ (月見 แปลตรงตัวว่า "การชมพระจันทร์") – กลางฤดูใบไม้ร่วง (เดือนกันยายน) – คำว่า "พระจันทร์" เพียงอย่างเดียวมักหมายถึงพระจันทร์เต็มดวงในฤดูใบไม้ร่วงการชมพระจันทร์
• ไต้ฝุ่น (台風taifūหรือ 野分nowaki)

• ทุ่งดอกไม้ (hana野hanano )
• ชิรานุย (不知火)
• นาข้าวที่เก็บเกี่ยวแล้ว (刈本karita )

• หุ่นไล่กา (案yama子kakashi หรือ 鳥威しtoriodoshi)
• การเกี่ยวข้าว (稲刈inekari )
• อิโมนิไค (芋煮会)
• การแอบดูใบไม้ (紅葉狩momijigari) – กิจกรรมกลุ่มทั่วไป

• ทานาบาตะ (七夕) (เทศกาลของสาวทอผ้าและคนเลี้ยงสัตว์ในศาลสวรรค์)
• การเยี่ยมหลุมศพ (墓参haka mairiหรือ bosan )
• เทศกาลบอน (盆bon)
• มุคาเอบิ (迎火) –การจุดกองไฟเพื่อต้อนรับบรรพบุรุษ
• บง โอโดริ (盆踊)

ตามธรรมเนียมแล้วเทศกาลทานาบาตะจะตรงกับวันที่ 7 ของเดือนที่ 7 ตามปฏิทินญี่ปุ่นซึ่งตรงกับช่วงต้นฤดูใบไม้ร่วง แต่เนื่องจากปฏิทินเกรกอเรียน ในปัจจุบัน กำหนดให้วันเฉลิมฉลองเลื่อนไปเป็นวันที่ 7 กรกฎาคม ทำให้เกิดข้อถกเถียงว่าควรนับเทศกาลทานาบาตะเป็นเทศกาลฤดูร้อนหรือไม่

• แมลง (虫mushi ) โดยส่วนใหญ่หมายถึงแมลงที่ร้องเพลง
• จิ้งหรีด (蟋蟀kōrogi) – ตลอดฤดูใบไม้ร่วง (สิงหาคม-ตุลาคม) – โดดเด่นด้วยเสียงร้องของตัวผู้
• คริกเก็ตระฆัง (鈴虫suzumushi)
• จั๊กจั่นวอล์คเกอร์ (法師蝉hōshizemiสว่าง. "จั๊กจั่นพระสงฆ์")
• กวาง (鹿shika)

• นาชิแพร์ (梨นาชิ)
• Chaenomeles (木瓜の実โบเก โนะ มิ)
• ลูกพีช (桃โมโมะ)
• ลูกพลับ (柿kaki)
• แอปเปิ้ล (林檎ริงโก )
• องุ่น (葡萄budō )
• ใบไม้สี (椛momijiหรือ 紅葉kōyō) – ปลายฤดูใบไม้ร่วง (ตุลาคม) – หัวข้อที่พบบ่อยมากสำหรับไฮกุ
• ใบไม้สีแรก (初紅葉hatsu-momijiหรือ hatsu-momijiba ) – กลางฤดูใบไม้ร่วง
• ใบไม้เปล่งประกาย (照葉teriha ) – ปลายฤดูใบไม้ร่วง
• ใบไม้เปลี่ยนสี (薄紅葉usumomiji ) – เทศกาลกลางฤดูใบไม้ร่วง
• ใบไม้เริ่มร่วง (紅葉かつ散RU momiji katsu chiru ) – ปลายฤดูใบไม้ร่วง

• ฤดูหนาว (冬fuyu ) การใช้คำว่า "ฤดูหนาว" ในไฮกุจะเพิ่มความรู้สึกหนาวเย็น (ทั้งในแง่ตรงตัวและเชิงเปรียบเทียบ) ความหดหู่ และความโดดเดี่ยวให้กับบทกวี
• พฤศจิกายน (霜月shimotsukiหรือ 十一月jūichigatsu ),ธันวาคม (師走shiwasuหรือ 十二月jūnigatsu ) และมกราคม (睦月mutsukiหรือ 一月ichigatsu )
• ความเย็น (寒しsamushi ) และความหนาวเย็น (寒さsamusa )

• หิมะ (雪ยูกิ )
• ฤดูร้อนอินเดีย (小春日和koharubiyoriแปลตรงตัวว่า "อากาศฤดูใบไม้ผลิเล็ก ๆ") – ช่วงเวลาที่มีอากาศอบอุ่นผิดฤดูกาล โดยปกติจะอยู่ในช่วงปลายฤดูใบไม้ร่วงถึงต้นฤดูหนาว
• ต้นไม้ที่ปกคลุมไปด้วยน้ำค้างแข็ง (樹氷juhyō )
• ลมเหนือ (北風kitakazeหรือhokufū) – บ่งบอกถึงการมาถึงของอากาศหนาวเย็น
• ชิเงะเระ (時雨) – ฝนตกในช่วงปลายฤดูใบไม้ร่วงหรือต้นฤดูหนาว

• ยามาเนมุรุ (山眠る) – แปลตรงตัวว่า "ภูเขานิทรา" ซึ่งสื่อถึงความสงบเงียบในภูเขา
• คิทสึเนบิ (狐火 แปลตรงตัวว่า "ไฟจิ้งจอก") – แสงไฟลึกลับชนิดหนึ่งที่มักพบในฤดูหนาว
• ทิวทัศน์ฤดูหนาว (冬景色fuyugeshiki ) – ชวนให้นึกถึง "ดินแดนมหัศจรรย์แห่งฤดูหนาว"

• การชมหิมะ (雪見yukimi ) – ปลายฤดูหนาว (มกราคม) – กิจกรรมกลุ่มยอดนิยมในญี่ปุ่น
• ซุปฟุกุ (河豚汁fugujiru)
• หม้อไฟปลาตกเบ็ด (鮟鱇鍋อังโคนาเบะ)
• ผู้ขายปฏิทิน (暦売koyomiuri) – การเตรียมการสำหรับปีใหม่
• อาซาซึเกะ (浅漬) – ผักดองแบบอ่อนๆ
• ไอลมหายใจ (息白しikishiroshi )

• คริสต์มาส (คริลิสマスkurisumasuหรือ 降誕祭kōtansai ) – เป็นคิโกะสมัยใหม่และพบไม่บ่อยในสมัยเอโดะ
• วันส่งท้ายปีเก่า (大晦日ōmisoka年の夜toshi no yoหรือ 除夜joya ) และงานเลี้ยงส่งท้ายปีเก่า (年忘toshiwasure )
• คัน (寒kanแปลตรงตัวว่า "ความหนาวเย็น") – ช่วงวันที่ 5-6 มกราคม ถึง 4-5 กุมภาพันธ์ ซึ่งมีที่มาจากฤดูกาลทั้ง 24 ของจีน หรือไดคัน (แปลตรงตัวว่า "ความหนาวเย็นอย่างมาก") คือช่วงเวลาที่เริ่มต้นประมาณวันที่ 20 มกราคม

• ปั้นจั่น (鶴tsuru)
• หงส์ (白鳥hakucho)
• แบดเจอร์ (あなぐまanaguma)
• กระต่าย (兎อุซางิ )
• หมาป่า (狼ōkami)
• การจำศีล (冬眠tōmin)
• การชมวาฬ (鯨見kujirami) – จำนวนวาฬที่พบเห็นนอกชายฝั่งจะมีมากที่สุดในช่วงเวลาต่างๆ ของปี ขึ้นอยู่กับภูมิภาค ในญี่ปุ่น มักพบเห็นวาฬได้บ่อยที่สุดในช่วงฤดูหนาว
• หอยนางรม (牡蠣kaki)
• นกน้ำนอนอยู่บนน้ำ (浮寝鳥ukinedori )

• ดอกเบญจมาศฤดูหนาว (冬菊fuyugikuหรือ 寒菊kangiku )
• ดอกแดฟโฟดิล (水仙suisenสว่าง “น้ำอมตะ”)
• ผักคะน้าประดับ (葉牡丹 habotan)
• ฮอลลี่เท็จ (柊hiragiหรือhīragi)
• ใบไม้ร่วง (落葉ochiba )
• ใบไม้แห้ง (枯葉kareha )

เช่นเดียวกับในวัฒนธรรมอื่นๆ อีกมากมาย ปีใหม่ของญี่ปุ่นเป็นช่วงเวลาสำคัญของปีสำหรับการเฉลิมฉลอง และมีกิจกรรมมากมายที่เกี่ยวข้องซึ่งอาจกล่าวถึงได้ในบทกวีไฮกุ ก่อนที่ญี่ปุ่นจะเริ่มใช้ปฏิทินเกรกอเรียนในปี 1873 ปีใหม่ของญี่ปุ่นจะอยู่ในช่วงต้นฤดูใบไม้ผลิ คำศัพท์หลายคำในบทกวีเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงระบบปฏิทินแบบดั้งเดิม

• ปีใหม่ญี่ปุ่น (正月shōgatsu)*
• ปีใหม่ (新年shinnen )
• วันปีใหม่ (元日ganjitsuหรือ gannichi )
• วันปีใหม่ (元旦gantan ) – หมายถึงรุ่งอรุณหรือเช้าตรู่ของวันปีใหม่
• ปีเก่า (旧年kyūnenหรือ furutoshi )
• ปีใหม่เล็ก (小正月koshōgatsu) – ตามประเพณีแล้วจะเฉลิมฉลองในวันที่ 15 ของเดือนในช่วงพระจันทร์เต็มดวง
• ปีใหม่ของผู้หญิง (女正月onnashōgatsu ) – เหมือนกับข้างต้น หมายถึงผู้หญิงที่ยุ่งจนไม่มีเวลาฉลองปีใหม่จริงๆ โดยเฉพาะในโอซาก้าและเกียวโต

• วันแรก (初日hatsuhi )
• ท้องฟ้าแรก (初空hatsusoraหรือ hatsuzora ) – ท้องฟ้าในเช้าวันปีใหม่
• เสียงหัวเราะครั้งแรก ( hatsuwaraiหรือ waraizome ) – บ่งบอกถึงโชคลาภ
• แต่ละวันในสัปดาห์แรกของปีใหม่ถือเป็นวันคิโกะ เช่นวันที่เจ็ดของปีใหม่ (七日nanoka , แปลตรงตัวว่า "วันที่เจ็ด")

• คาโดมัตสึ *(門松) – เครื่องประดับแบบดั้งเดิมที่มักทำจากไม้สนและไม้ไผ่ ซึ่งวางไว้ที่ประตูหรือทางเข้าด้านนอก
• โทชิดามะ (年玉) – ธรรมเนียมการให้เงินค่าขนมแก่เด็กๆ
• โทโซะ (屠蘇) – เหล้าสาเกร้อนที่ดื่มกันเฉพาะในวันปีใหม่เท่านั้น
• โอเซจิ (御節) – อาหารญี่ปุ่นดั้งเดิมสำหรับวันปีใหม่
• โซนิ (雑煮)*– น้ำซุปผักแบบดั้งเดิมใส่โมจิ
• เทศกาลเจ็ดสมุนไพร (七草の節句Nanakusa no sekku ) – เทศกาลที่เน้นไปที่การกินโจ๊กสมุนไพรเจ็ดชนิด (七草粥nanakusagayu )
• งานเขียนชิ้นแรก (書初kakizome ) – งานเขียนพู่กันชิ้นแรกที่เขียนขึ้นในช่วงปีใหม่

• นามาฮาเกะ (生剥) – นิทานพื้นบ้านเชิงพิธีกรรมในจังหวัดอะคิตะ
• ฮัตสึโมเดะ (初詣) – การไปเยือน ศาลเจ้าชินโตครั้งแรกของปี
• การแข่งขันซูโม่ปีใหม่ (初場所hatsubasho )
• การอ่านบทกวีครั้งแรก (歌会始utakai-hajime)
• เอโฮไมริ (恵方詣) – เยี่ยมชมศาลเจ้าหรือวัดที่อยู่ในทิศอันเป็นมงคล

• โยเมกากิมิ (嫁が君) – คำสละสลวยสำหรับหนู ใช้ในช่วงสามวันแรกของปีใหม่
• นกกระจอกตัวแรก (初雀hatsu-suzume ) * – นกกระจอกตัวแรกช่วยต้อนรับปีใหม่
• เสียงแรก (初声hatsukoe ) – เสียงร้องแรกของสัตว์ในวันปีใหม่
• ไก่ขันตัวแรก (初鶏hatsutori )
• กุ้งล็อบสเตอร์ญี่ปุ่น (伊勢海老ise-ebi)

• ผักใบเขียว (若菜wakana )
• สนยูซึริฮะ (楪yuzuriha) – ใช้ในการตกแต่ง
• เฮนบิท (仏の座hotoke-no-zaสว่าง. "พระที่นั่งของพระพุทธเจ้า") – หนึ่งในดอกไม้เจ็ดดอกในฤดูใบไม้ผลิ(春の七草haru-no-nanakusa)

• ไฮกุ
• ไฮกุในภาษาอังกฤษ
• วัฒนธรรมของญี่ปุ่น
• ฮกกุ
• เรนคุ
• เรนกา
• ไซจิกิ

นก

• รายชื่อนกแยกตามภูมิภาค
• รายชื่อนกญี่ปุ่น: นกกินแมลง
• รายชื่อนกญี่ปุ่น: ที่ไม่ใช่นกเกาะคอน

• 『入門歳時記』大野林火監修、俳句文学館編。角川書店 、ISBN 4-04-063000-9. [หัวข้อ: "Introductory Saijiki", บรรณาธิการ: "Ōno Rinka", ผู้จัดพิมพ์: Kadokawa Shoten ]
• โลกแห่งไฮกุ: สารานุกรมบทกวีนานาชาติโดยวิลเลียม เจ. ฮิกกินสัน , โคดันฉะ อินเตอร์เนชั่นแนล 1996 ISBN 4-7700-2090-2(หนังสือรวมไฮกุและเซ็นริวระดับนานาชาติ ที่มีไฮกุและเซ็นริวมากกว่า 1,000 บท จากกวีใน 50 ประเทศ ครอบคลุม 680 หัวข้อตามฤดูกาล)
• ฤดูกาลแห่งบทกวีไฮกุ: บทกวีแห่งโลกธรรมชาติโดย วิลเลียม เจ. ฮิกกินสัน สำนักพิมพ์ โคดันฉะ อินเตอร์เนชั่นแนล © 1996 ISBN 4-7700-1629-8(หนังสือคู่มือประกอบหนังสือHaiku Worldที่กล่าวถึงพัฒนาการของไฮกุ และความสำคัญของฤดูกาลและคิโกะต่อไฮกุ)
• "คิโกไซ" . กิごさい歳時記(in ภาษาญี่ปุ่น) สืบค้นเมื่อ21 กรกฎาคม 2019 .

• คำศัพท์สำคัญ 500 คำเกี่ยวกับฤดูกาลของญี่ปุ่นคัดสรรโดย เคนคิจิ ยามาโมโตะ และแปลโดย วิลเลียม เจ. ฮิกกินสัน และ คริส ยัง คอนโดะ
• ฤดูกาลตามประเพณีของบทกวีญี่ปุ่นโดย วิลเลียม เจ. ฮิกกินสัน
• ไฮกุญี่ปุ่น – พจนานุกรมเฉพาะเรื่อง ณ โครงการริเริ่ม ด้านตำราญี่ปุ่น มหาวิทยาลัยเวอร์จิเนียเป็นงานที่กำลังดำเนินการอยู่ โดยอิงจาก Nyu-mon Saijiki ของพิพิธภัณฑ์วรรณกรรมไฮกุในโตเกียว การแปลส่วนใหญ่โดย William J. Higginson และ Lewis Cook
• รายชื่อคำศัพท์สำหรับเทศกาลไฮกุ Yuki Teikeiจากสมาคมไฮกุ Yuki Teikei (แคลิฟอร์เนียตอนเหนือ)
• ฐานข้อมูล Kigo โลกโครงการของ Gabi Greve ได้รับการสนับสนุนจาก World Haiku Club
• พจนานุกรมไฮกุ – แบ่งตามฤดูกาล พร้อมวิธีการจัดหมวดหมู่แบบดั้งเดิมและสมัยใหม่โดย เจน ไรช์โฮลด์
• บทกวีไฮกุในสิบสองเดือนณพิพิธภัณฑ์อนุสรณ์สถานคิโยชิ ( ทาคาฮามะ คิโยชิ )
• คำศัพท์ประจำฤดูกาลจากรายชื่อผู้รับจดหมาย Shiki kukai
  • คำศัพท์เกี่ยวกับฤดูใบไม้ผลิ
  • คำศัพท์เกี่ยวกับฤดูร้อน
  • คำศัพท์เกี่ยวกับฤดูใบไม้ร่วง
  • คำศัพท์เกี่ยวกับฤดูหนาว