อ่าน 28 นาที
สมการลูกบาศก์
ในพีชคณิตสมการกำลังสามในตัวแปรเดียว คือสมการที่มีรูปแบบ ซึ่งaไม่เป็นศูนย์ เอx3+ขx2+คx+ง=0{\displaystyle ax^{3}+bx^{2}+cx+d=0}
สมการลูกบาศก์

ในพีชคณิตสมการกำลังสามในตัวแปรเดียว คือสมการที่มีรูปแบบ ซึ่งaไม่เป็นศูนย์
คำตอบของสมการนี้เรียกว่ารากของฟังก์ชันกำลังสามที่กำหนดโดยด้านซ้ายของสมการ ถ้าสัมประสิทธิ์a , b , cและdของสมการกำลังสามเป็นจำนวนจริง ทั้งหมด สมการนั้นจะมีรากจริงอย่างน้อยหนึ่งราก (ซึ่งเป็นจริงสำหรับฟังก์ชันพหุนาม ดีกรีคี่ทั้งหมด ) สามารถหารากทั้งหมดของสมการกำลังสามได้โดยวิธีต่อไปนี้:
- ในทางพีชคณิต : กล่าวให้แม่นยำยิ่งขึ้น สมการเหล่านี้สามารถแสดงได้ด้วยสูตรกำลังสามซึ่งประกอบด้วยสัมประสิทธิ์ทั้งสี่การดำเนินการทางคณิตศาสตร์ พื้นฐานสี่อย่าง ได้แก่รากที่สองและรากที่สาม (ซึ่งเป็นจริงสำหรับสมการกำลังสอง (ดีกรีสอง) และ สมการ กำลังสี่ (ดีกรีสี่) แต่ไม่เป็นจริงสำหรับสมการที่มีดีกรีสูงกว่า ตามทฤษฎีบทของอาเบล-รัฟฟินี )
- ในเชิงเรขาคณิต : โดยใช้วิธีของโอมาร์ คัยยัม
- ตรีโกณมิติ
- สามารถหาค่า ประมาณเชิงตัวเลขของรากได้โดยใช้อัลกอริธึมการหาค่ารากเช่นวิธีของนิวตัน
สัมประสิทธิ์ไม่จำเป็นต้องเป็นจำนวนจริง เนื้อหาส่วนใหญ่ที่กล่าวถึงด้านล่างนี้ใช้ได้กับสัมประสิทธิ์ในฟิลด์ ใดๆ ที่มีลักษณะ เฉพาะนอกเหนือจาก 2 และ 3 คำตอบของสมการกำลังสามไม่จำเป็นต้องอยู่ในฟิลด์เดียวกันกับสัมประสิทธิ์ ตัวอย่างเช่น สมการกำลังสามบางสมการที่มีสัมประสิทธิ์เป็นจำนวนตรรกยะ อาจมีราก เป็นจำนวนเชิงซ้อนอ ตรรก ยะ (และอาจไม่ใช่จำนวนจริงด้วยซ้ำ)
ประวัติศาสตร์
สมการกำลังสามเป็นที่รู้จักกันในหมู่ชาวบาบิโลนโบราณ ชาวกรีก ชาวจีน ชาวอินเดีย และชาวอียิปต์[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] มีการค้นพบแผ่นจารึกอักษรลิ่มของชาวบาบิโลน (ศตวรรษที่ 20 ถึง 16 ก่อนคริสต์ศักราช) ซึ่งมีตารางสำหรับคำนวณกำลังสามและรากที่สาม [ 4 ] [ 5 ]ชาวบาบิโลนอาจใช้ตารางเหล่านี้เพื่อแก้สมการกำลังสาม แต่ไม่มีหลักฐานใดที่ยืนยันว่าพวกเขาทำเช่นนั้น[ 6 ]ปัญหาของการเพิ่มกำลังสามเป็นสองเท่าเกี่ยวข้องกับสมการกำลังสามที่ง่ายที่สุดและเก่าแก่ที่สุดที่ได้รับการศึกษา และเป็นปัญหาที่ชาวอียิปต์โบราณไม่เชื่อว่าจะมีคำตอบ[ 7 ]ในศตวรรษที่ 5 ก่อนคริสต์ศักราชฮิปโปเครติสได้ลดปัญหานี้ให้เหลือเพียงการหาค่าเฉลี่ยสัดส่วนสองค่าระหว่างเส้นตรงเส้นหนึ่งกับอีกเส้นหนึ่งที่มีความยาวเป็นสองเท่า แต่ไม่สามารถแก้ปัญหานี้ได้ด้วยการสร้างโดยใช้เข็มทิศและไม้บรรทัด[ 8 ]ซึ่งปัจจุบันเป็นที่ทราบกันดีว่าเป็นไปไม่ได้วิธีการแก้สมการกำลังสามปรากฏอยู่ในหนังสือ "เก้าบทว่าด้วยศิลปะคณิตศาสตร์"ซึ่ง เป็นตำรา คณิตศาสตร์ของจีนที่รวบรวมขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสต์ศักราช และมีคำอธิบายเพิ่มเติมโดยหลิวฮุยในศตวรรษที่ 3 [ 2 ]
ในศตวรรษที่ 3 หลังคริสต์ศักราชนักคณิตศาสตร์ชาวกรีกชื่อไดโอแฟนตัสได้ค้นพบคำตอบที่เป็นจำนวนเต็มหรือจำนวนตรรกยะสำหรับสมการกำลังสามสองตัวแปรบางสมการ ( สมการไดโอแฟนไทน์ ) [ 3 ] [ 9 ] เชื่อกันว่า ฮิปโปเครติส เมนาเอคมัสและอาร์คิมิดีสเกือบจะแก้ปัญหาการเพิ่มกำลังสามเป็นสองเท่าโดยใช้ภาคตัดกรวยที่ตัดกันได้สำเร็จ[ 8 ]แม้ว่านักประวัติศาสตร์อย่างเรวิเอล เน็ตซ์ จะโต้แย้งว่าชาวกรีกกำลังคิดถึงสมการกำลังสามหรือเพียงแค่ปัญหาที่สามารถนำไปสู่สมการกำลังสามได้ก็ตาม คนอื่นๆ เช่นทีแอล ฮีธผู้แปลงานทั้งหมดของอาร์คิมิดีส ไม่เห็นด้วย โดยนำเสนอหลักฐานว่าอาร์คิมิดีสแก้สมการกำลังสามโดยใช้การตัดกันของภาคตัดกรวยสองภาค ได้จริง แต่ยังได้กล่าวถึงเงื่อนไขที่รากเป็น 0, 1 หรือ 2 ด้วย[ 10 ]

ในศตวรรษที่ 7 หวังเสี่ยว ถ งนักดาราศาสตร์และนักคณิตศาสตร์แห่งราชวงศ์ถังได้ตั้งและแก้สมการกำลังสาม 25 สมการในรูปแบบx³ + px² + qx = N อย่างเป็นระบบ ในตำราคณิตศาสตร์ชื่อJigu Suanjingโดย 23 สมการมีp , q ≠ 0และ 2 สมการมีq = 0 [ 11 ]
ในศตวรรษที่ 11 นักกวีและนักคณิตศาสตร์ชาวเปอร์เซียโอมาร์ คัยยัม (ค.ศ. 1048–1131) ได้สร้างความก้าวหน้าอย่างมากในทฤษฎีสมการกำลังสาม ในบทความแรกๆ เขาค้นพบว่าสมการกำลังสามสามารถมีคำตอบได้มากกว่าหนึ่งคำตอบ และระบุว่าไม่สามารถแก้ได้โดยใช้การสร้างด้วยวงเวียนและไม้บรรทัด เขายังพบวิธีแก้ปัญหาทางเรขาคณิตอีกด้วย[ 12 ] [ a ] ในงานเขียนชิ้นหลังของเขาตำราว่าด้วยการสาธิตปัญหาของพีชคณิตเขาได้เขียนการจำแนกสมการกำลังสามอย่างสมบูรณ์พร้อมวิธีแก้ปัญหาทางเรขาคณิตทั่วไปที่พบโดยวิธีการตัดภาคตัดกรวย[ 13 ] [ 14 ]คัยยัมพยายามคิดค้นสูตรพีชคณิตสำหรับการหาค่ารากกำลังสาม เขาเขียนว่า:
“เราพยายามแสดงรากเหล่านี้ด้วยพีชคณิตแต่ก็ล้มเหลว อย่างไรก็ตาม อาจเป็นไปได้ว่าคนรุ่นหลังจะประสบความสำเร็จ” [ 15 ]
ในศตวรรษที่ 12 นักคณิตศาสตร์ชาวอินเดีย Bhaskara II พยายามแก้สมการกำลังสามโดยไม่ ประสบความสำเร็จโดยทั่วไป อย่างไรก็ตาม เขาได้ยกตัวอย่างสมการกำลังสามหนึ่งตัวอย่างคือx³ + 12x = 6x² + 35 [ 16 ] ในศตวรรษที่ 12 นักคณิตศาสตร์ชาวเปอร์เซียอีก คนหนึ่ง Sharaf al-Dīn al-Tūsī (1135–1213) ได้เขียนAl-Muʿādalāt ( ตำราว่าด้วยสมการ ) ซึ่งกล่าวถึงสมการกำลังสามแปดประเภทที่มีคำตอบเป็นบวกและสมการกำลังสามห้าประเภทที่อาจไม่มีคำตอบเป็นบวก เขาใช้วิธีที่ต่อมาจะรู้จักกันในชื่อวิธี Horner–Ruffiniเพื่อประมาณค่ารากของสมการกำลังสามในเชิงตัวเลข เขายังใช้แนวคิดของค่าสูงสุดและค่าต่ำสุดของเส้นโค้งเพื่อแก้สมการกำลังสามที่อาจไม่มีคำตอบเป็นบวก[ 17 ]เขาเข้าใจความสำคัญของ ดิสคริมิ แนนต์ของสมการลูกบาศก์เพื่อหาคำตอบเชิงพีชคณิตสำหรับสมการลูกบาศก์บางประเภท[ 18 ]
ในหนังสือFlos ของเขา Leonardo de Pisa หรือที่รู้จักกันในชื่อFibonacci (1170–1250) สามารถประมาณค่าคำตอบบวกของสมการกำลังสาม x³ + 2x² + 10x = 20 ได้อย่างใกล้เคียงโดยเขียนในระบบเลขฐานหกสิบเขาได้ให้ผลลัพธ์เป็น 1, 22, 7, 42, 33, 4, 40 (เทียบเท่ากับ 1 + 22/60 + 7 / 60² + 42 /60³ + 33 / 60⁴ + 4 /60⁵ + 40/ 60⁶ ) ซึ่งมีข้อผิดพลาดสัมพัทธ์ประมาณ10⁻⁹ [ 19 ]
ในช่วงต้นศตวรรษ ที่ 16 นักคณิตศาสตร์ชาวอิตาลีสคิปิโอเน เดล เฟอร์โร (ค.ศ. 1465–1526) ค้นพบวิธีการแก้สมการกำลังสามประเภทหนึ่ง นั่นคือสมการในรูปแบบx³ + mx = nอันที่จริงแล้ว สมการกำลังสามทั้งหมดสามารถลดรูปให้อยู่ในรูปแบบนี้ได้ หากอนุญาตให้mและnเป็นค่าลบ แต่ ในเวลานั้นเขายังไม่รู้จัก จำนวนลบ เดล เฟอร์โรเก็บความสำเร็จนี้เป็นความลับจนกระทั่งก่อนเสียชีวิตไม่นาน เขาจึงเล่าให้ศิษย์ของเขา อันโตนิโอ ฟิออร์ ฟัง

ในปี ค.ศ. 1535 นิโคโล ทาร์ตาเกลีย (ค.ศ. 1500–1557) ได้รับโจทย์สมการกำลังสามสองข้อจากซูอานเน ดา คอยและประกาศว่าเขาสามารถแก้ได้ ไม่นานนักเขาก็ถูกท้าทายโดยฟิออร์ ซึ่งนำไปสู่การแข่งขันอันโด่งดังระหว่างทั้งสอง ผู้เข้าแข่งขันแต่ละคนต้องวางเงินจำนวนหนึ่งและเสนอโจทย์ให้คู่แข่งแก้ ใครก็ตามที่แก้โจทย์ได้มากกว่าภายใน 30 วัน จะได้รับเงินทั้งหมด ทาร์ตาเกลียได้รับโจทย์ในรูปแบบx³ + mx = nซึ่งเขาได้คิดค้นวิธีการทั่วไปไว้แล้ว ส่วนฟิออร์ได้รับโจทย์ในรูปแบบx³ + mx² = n ซึ่งพิสูจน์แล้วว่ายากเกินกว่าที่เขาจะแก้ได้ และทาร์ตาเกลีย ก็ชนะการแข่งขัน
ต่อมา ทาร์ตาเกลียถูกเจโรลาโม คาร์ดาโน (1501–1576) ชักชวนให้เปิดเผยความลับในการแก้สมการกำลังสาม ในปี 1539 ทาร์ตาเกลียยอมเปิดเผยโดยมีเงื่อนไขว่าคาร์ดาโนจะไม่เปิดเผยความลับนั้น และหากเขาเขียนหนังสือเกี่ยวกับสมการกำลังสาม เขาจะต้องให้เวลาทาร์ตาเกลียในการตีพิมพ์ หลายปีต่อมา คาร์ดาโนได้ทราบถึงผลงานก่อนหน้าของเดล เฟอร์โร และตีพิมพ์วิธีการของเดล เฟอร์โรในหนังสือArs Magna ของเขา ในปี 1545 ซึ่งหมายความว่าคาร์ดาโนให้เวลาทาร์ตาเกลียหกปีในการตีพิมพ์ผลงานของเขา (โดยให้เครดิตแก่ทาร์ตาเกลียในฐานะผู้คิดค้นวิธีแก้ปัญหาอย่างอิสระ)
คำสัญญาของคาร์ดาโนต่อทาร์ตาเกลียระบุว่าเขาจะไม่ตีพิมพ์ผลงานของทาร์ตาเกลีย และคาร์ดาโนรู้สึกว่าเขากำลังตีพิมพ์ผลงานของเดล เฟอร์โร เพื่อหลีกเลี่ยงคำสัญญานั้น อย่างไรก็ตาม สิ่งนี้ทำให้ทาร์ตาเกลียท้าทายคาร์ดาโน ซึ่งคาร์ดาโนปฏิเสธ ในที่สุดโลโดวิโก เฟอร์รารี (1522–1565) ศิษย์ของคาร์ดาโนก็รับคำท้า เฟอร์รารีทำได้ดีกว่าทาร์ตาเกลียในการแข่งขัน และทาร์ตาเกลียก็สูญเสียทั้งชื่อเสียงและรายได้[ 20 ]
คาร์ดาโนสังเกตเห็นว่าวิธีการของทาร์ตาเกลียบางครั้งจำเป็นต้องดึงรากที่สองของจำนวนลบออกมา เขายังรวมการคำนวณด้วยจำนวนเชิงซ้อน เหล่านี้ไว้ ในArs Magna ด้วย แต่เขาไม่ได้เข้าใจมันอย่างแท้จริงราฟาเอล บอมเบลลีศึกษาประเด็นนี้อย่างละเอียด[ 21 ]และจึงมักถูกพิจารณาว่าเป็นผู้ค้นพบจำนวนเชิงซ้อน
François Viète (1540–1603) ได้ทำการหาคำตอบตรีโกณมิติสำหรับสมการกำลังสามที่มีรากจริงสามรากโดยอิสระ และRené Descartes (1596–1650) ได้ขยายผลงานของ Viète [ 22 ]
การแยกตัวประกอบ
ถ้าสัมประสิทธิ์ของสมการกำลังสามเป็นจำนวนตรรกยะเราสามารถหาสมการที่เทียบเท่ากันซึ่งมีสัมประสิทธิ์เป็นจำนวนเต็มได้ โดยการคูณสัมประสิทธิ์ทั้งหมดด้วยตัวคูณร่วมของตัวส่วน สมการที่มีสัมประสิทธิ์ เป็น จำนวนเต็มดังกล่าว เรียกว่าสมการที่สามารถลดรูปได้ถ้าพหุนามทางด้านซ้ายมือเป็นผลคูณของพหุนามที่มีดีกรีต่ำกว่า ตามทฤษฎีบทของเกาส์ถ้าสมการสามารถลดรูปได้ เราสามารถสันนิษฐานได้ว่าตัวประกอบมีสัมประสิทธิ์เป็นจำนวนเต็ม
การหาคำตอบของสมการกำลังสามที่สามารถลดรูปได้นั้นง่ายกว่าการแก้สมการทั่วไป อันที่จริง ถ้าสมการสามารถลดรูปได้ ตัวประกอบตัวใดตัวหนึ่งจะต้องมีดีกรีหนึ่ง และดังนั้นจึงมีรูปแบบ ที่qและpเป็นจำนวนเต็มที่ไม่มีตัวหารร่วมกันการทดสอบรากตรรกยะช่วยให้สามารถหาค่าqและp ได้ โดยการตรวจสอบกรณีจำนวนจำกัด (เนื่องจากqต้องเป็นตัวหารของaและpต้องเป็นตัวหารของd )
ดังนั้น รากหนึ่งคือและรากอื่นๆ คือรากของตัวประกอบอีกตัวหนึ่ง ซึ่งสามารถหาได้โดยการหารยาวพหุนามตัวประกอบอีกตัวหนึ่งนี้คือ (สัมประสิทธิ์ดูเหมือนจะไม่ใช่จำนวนเต็ม แต่ต้องเป็นจำนวนเต็มหากเป็นราก )
จากนั้น รากอื่นๆ จะเป็นรากของพหุนามกำลังสอง นี้ และสามารถหาได้โดยใช้ สูตร กำลัง สอง
ลูกบาศก์ที่ยุบลง
ลูกบาศก์ที่มีรูปแบบดัง กล่าวเรียกว่าลูกบาศก์ยุบตัว มันเรียบง่ายกว่าลูกบาศก์ทั่วไปมาก แต่มีความสำคัญพื้นฐาน เพราะการศึกษาลูกบาศก์ใดๆ ก็สามารถลดทอนลงได้โดยการเปลี่ยนตัวแปร อย่างง่ายๆ ไปเป็นการศึกษาลูกบาศก์ยุบตัว
ให้ เป็นสมการกำลังสาม การเปลี่ยนตัวแปร ทำให้ได้สมการกำลังสาม (ในt ) ที่ไม่มีพจน์ในt 2อันที่จริงคือจุดเปลี่ยนเว้าของสมการกำลังสามเดิม (จุดที่ความโค้งเปลี่ยนเครื่องหมาย) ดังนั้นการแปลงจึงทำให้สมการกำลังสามอยู่ตรงกลางรอบจุดเปลี่ยนเว้า
หลังจากหารด้วยค่าหนึ่ง แล้ว จะได้สมการกำลังสามที่ลดลง ด้วย
รากของสมการดั้งเดิมมีความสัมพันธ์กับรากของสมการที่ลดทอนลงโดย ความ สัมพันธ์ สำหรับ
ลักษณะเฉพาะและธรรมชาติของราก
ลักษณะ (จริงหรือไม่ แตกต่างหรือไม่) ของรากของสมการกำลังสามสามารถระบุได้โดยไม่ต้องคำนวณโดยตรง โดยใช้ตัว แยกแยะ
ตัวแยกแยะ
ตัวแยกแยะของพหุนามเป็นฟังก์ชันของสัมประสิทธิ์ของพหุนามนั้น ซึ่งมีค่าเป็นศูนย์ก็ต่อเมื่อพหุนามนั้นมีรากซ้ำหรือหารลงตัวด้วยกำลังสองของพหุนามที่ไม่ใช่ค่าคงที่ กล่าวอีกนัยหนึ่ง ตัวแยกแยะจะมีค่าไม่เป็นศูนย์ก็ต่อเมื่อพหุนามนั้นไม่มีตัวประกอบกำลังสอง
ถ้าr 1 , r 2 , r 3เป็นราก ทั้งสาม (ไม่จำเป็นต้องแตกต่างกันและไม่ใช่จำนวนจริง ) ของสมการกำลังสามแล้ว ค่าดิสครีมิแนนต์คือ
ค่าดิสครีมิแนนต์ของลูกบาศก์ที่ยุบตัวคือ
ตัวแยกแยะของจำนวนลูกบาศก์ทั่วไปคือ ซึ่งเป็นผลคูณของและตัวแยกแยะของจำนวนลูกบาศก์ลดระดับที่สอดคล้องกัน โดยใช้สูตรที่เชื่อมโยงจำนวนลูกบาศก์ทั่วไปและจำนวนลูกบาศก์ลดระดับที่เกี่ยวข้อง ซึ่งหมายความว่าตัวแยกแยะของจำนวนลูกบาศก์ทั่วไปสามารถเขียนได้ดังนี้
ดังนั้น ค่าดิสครีมิแนนต์ค่าใดค่าหนึ่งในสองค่านี้จะเป็นศูนย์ก็ต่อเมื่ออีกค่าหนึ่งเป็นศูนย์ด้วย และถ้าสัมประสิทธิ์เป็นจำนวนจริงค่าดิสครีมิแนนต์ทั้งสองจะมีเครื่องหมายเดียวกัน สรุปได้ว่า ข้อมูลเดียวกันสามารถอนุมานได้จากค่าดิสครีมิแนนต์ค่าใดค่าหนึ่งในสองค่านี้
เพื่อพิสูจน์สูตรข้างต้น เราสามารถใช้สูตรของ Vietaเพื่อแสดงทุกอย่างเป็นพหุนามในr 1 , r 2 , r 3และaได้ จากนั้นการพิสูจน์จะนำไปสู่การตรวจสอบความเท่าเทียมกันของพหุนามสองตัว
ลักษณะของราก
ถ้าสัมประสิทธิ์ของพหุนามเป็นจำนวนจริงและค่าดิสครีมิแนนต์ไม่เป็นศูนย์ จะมีสองกรณีดังนี้:
- ถ้าสมการกำลังสามมีราก จริงที่แตกต่างกันสามราก
- ถ้า สมการกำลังสามมีรากจริงหนึ่งรากและ รากเชิงซ้อนสังยุคที่ไม่ใช่จำนวนจริงสอง ราก
สามารถพิสูจน์ได้ดังนี้ ขั้นแรก ถ้าrเป็นรากของพหุนามที่มีสัมประสิทธิ์เป็นจำนวนจริงแล้วจำนวนเชิงซ้อนสังยุค ของ r นั้น ก็จะเป็นรากด้วย ดังนั้น รากที่ไม่ใช่จำนวนจริง ถ้ามี จะปรากฏเป็นคู่ของรากเชิงซ้อนสังยุค เนื่องจากพหุนามกำลังสามมีรากสามราก (ไม่จำเป็นต้องแตกต่างกัน) ตามทฤษฎีบทพื้นฐานของพีชคณิตอย่างน้อยหนึ่งรากจะต้องเป็นจำนวนจริง
ตามที่กล่าวไว้ข้างต้น ถ้าr 1 , r 2 , r 3เป็นรากทั้งสามของกำลังสามแล้ว ค่าดิสครีมิแนนต์คือ
ถ้ารากทั้งสามเป็นจำนวนจริงและแตกต่างกัน ตัวแยกแยะจะเป็นผลคูณของจำนวนจริงบวก นั่นคือ
ถ้ามีเพียงรากเดียว เช่นr 1ที่เป็นจำนวนจริงr 2และr 3จะเป็นจำนวนเชิงซ้อนสังยุค ซึ่งหมายความว่าr 2 − r 3เป็นจำนวนจินตนาการล้วนๆและดังนั้น( r 2 − r 3 ) 2จะเป็นจำนวนจริงและเป็นลบ ในทางกลับกันr 1 − r 2และr 1 − r 3เป็นจำนวนเชิงซ้อนสังยุค และผลคูณของพวกมันจะเป็นจำนวนจริงและเป็นบวก[ 23 ]ดังนั้น ตัวแยกแยะจึงเป็นผลคูณของจำนวนลบหนึ่งตัวกับจำนวนบวกหลายตัว นั่นคือ
รากหลายราก
ถ้าดิสคริมิแนนต์ของจำนวนกำลังสามเป็นศูนย์ จำนวนกำลังสามนั้นจะมีรากซ้ำและถ้าสัมประสิทธิ์ของจำนวนนั้นเป็นจำนวนจริง รากทั้งหมดของจำนวนนั้นก็จะเป็นจำนวนจริงด้วย
ค่าดิสครีมิแนนต์ของสมการกำลังสามที่ลดลงจะเป็นศูนย์ ถ้าp เป็นศูนย์ด้วย แล้วp = q = 0และ 0 เป็นรากสามเท่าของสมการกำลังสาม ถ้าและp ≠ 0แล้วสมการกำลังสามจะมีรากเดี่ยว
และรากคู่
กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ
ผลลัพธ์นี้สามารถพิสูจน์ได้โดยการขยายผลคูณตัวหลัง หรือได้มาจากการแก้ระบบสมการ ที่ค่อนข้างง่าย ซึ่งได้มาจากสูตรของเวียตา
โดยใช้การลดรูปของลูกบาศก์ที่ยุบตัวลงผลลัพธ์เหล่านี้สามารถขยายไปสู่ลูกบาศก์ทั่วไปได้ ซึ่งจะได้ผลลัพธ์ดังนี้: ถ้าดิสคริมิแนนต์ของลูกบาศก์เป็นศูนย์แล้ว
- หรือถ้าสมการกำลังสามมีรากสามตัวและ
- หรือถ้าสมการกำลังสามมีรากซ้ำและรากเดี่ยวและดังนั้น
ลักษณะที่ 2 และ 3
ผลลัพธ์ข้างต้นใช้ได้เมื่อสัมประสิทธิ์อยู่ในกลุ่มลักษณะเฉพาะที่ไม่ใช่ 2 หรือ 3 แต่จะต้องมีการปรับเปลี่ยนสำหรับกลุ่มลักษณะเฉพาะ 2 หรือ 3 เนื่องจากมีการหารด้วย 2 และ 3 เข้ามาเกี่ยวข้อง
การลดรูปเป็นกำลังสามแบบกดลงนั้นใช้ได้กับลักษณะเฉพาะ 2 แต่ใช้ไม่ได้กับลักษณะเฉพาะ 3 อย่างไรก็ตาม ในทั้งสองกรณี การสร้างและระบุผลลัพธ์สำหรับกำลังสามทั่วไปนั้นง่ายกว่า เครื่องมือหลักสำหรับสิ่งนั้นคือข้อเท็จจริงที่ว่ารากซ้ำซ้อนเป็นรากร่วมของพหุนามและอนุพันธ์เชิงรูป ของมัน ในลักษณะเฉพาะเหล่านี้ ถ้าอนุพันธ์ไม่ใช่ค่าคงที่ มันจะเป็นพหุนามเชิงเส้นในลักษณะเฉพาะ 3 และเป็นกำลังสองของพหุนามเชิงเส้นในลักษณะเฉพาะ 2 ดังนั้น สำหรับลักษณะเฉพาะ 2 หรือ 3 อนุพันธ์จะมีเพียงรากเดียวเท่านั้น ซึ่งทำให้สามารถคำนวณรากซ้ำซ้อนได้ และรากที่สามสามารถอนุมานได้จากผลรวมของราก ซึ่งได้มาจากสูตรของ Vieta
ความแตกต่างจากลักษณะอื่นๆ คือ ในลักษณะที่ 2 สูตรสำหรับรากที่สองเกี่ยวข้องกับรากที่สอง และในลักษณะที่ 3 สูตรสำหรับรากที่สามเกี่ยวข้องกับรากที่สาม
สูตรของคาร์ดาโน
Gerolamo Cardanoได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้เผยแพร่สูตรแรกสำหรับการแก้สมการกำลังสาม โดยอ้างอิงถึงScipione del FerroและNiccolo Fontana Tartagliaสูตรนี้ใช้ได้กับสมการกำลังสามแบบลดทอน แต่ดังที่แสดงไว้ในหัวข้อ§ สมการกำลังสามแบบลดทอน สูตร นี้ยังสามารถแก้สมการกำลังสามทุกสมการได้ด้วย
ผลลัพธ์ของคาร์ดาโนคือ ถ้า เป็นสมการกำลังสามที่pและqเป็นจำนวนจริงโดยที่มีค่าเป็นบวก (ซึ่งหมายความว่าดิสครีมิแนนต์ ของสมการมีค่าเป็นลบ) แล้วสมการ จะ มีรากจริง โดยที่และเป็นจำนวนจริงสองจำนวนและ
โปรดดูหัวข้อ § การหาค่ารากด้านล่าง สำหรับวิธีการต่างๆ ในการได้ผลลัพธ์นี้
ดังที่แสดงใน§ ลักษณะของราก ราก อีกสองรากเป็นจำนวนเชิงซ้อน สังยุคที่ไม่ใช่จำนวนจริงในกรณีนี้ ต่อมาได้มีการแสดงให้เห็น (คาร์ดาโนไม่รู้จักจำนวนเชิงซ้อน ) ว่ารากอีกสองรากได้มาจากการคูณรากที่สามตัวหนึ่งด้วยรากที่สามดั้งเดิมของเอกภาพ และรากที่สามอีกตัวหนึ่งด้วยรากที่สามดั้งเดิมอีกตัวหนึ่งของเอกภาพนั่นคือ รากอีกตัวของสมการคือและ[ 24 ]
ถ้ามีรากจริงสามราก แต่ทฤษฎีของกาลัวส์พิสูจน์ได้ว่า ถ้าไม่มีรากตรรกยะ รากเหล่านั้นจะไม่สามารถแสดงได้ด้วยนิพจน์พีชคณิตที่เกี่ยวข้องเฉพาะจำนวนจริงเท่านั้น ดังนั้น สมการจึงไม่สามารถแก้ได้ในกรณีนี้ด้วยความรู้ในยุคของคาร์ดาโน กรณีนี้จึงถูกเรียกว่าcasus irreducibilisซึ่งหมายถึงกรณีที่ลดทอนไม่ได้ในภาษาละติน
ในกรณี casus irreducibilisสูตรของคาร์ดาโนยังคงใช้ได้ แต่ต้องระมัดระวังในการใช้รากที่สาม วิธีแรกคือการกำหนดสัญลักษณ์และแทนค่าหลักของฟังก์ชันราก (นั่นคือรากที่มีส่วนจริงมากที่สุด) ด้วยข้อตกลงนี้ สูตรของคาร์ดาโนสำหรับรากทั้งสามยังคงใช้ได้ แต่ไม่ใช่พีชคณิตล้วนๆ เพราะนิยามของส่วนหลักไม่ใช่พีชคณิตล้วนๆ เนื่องจากเกี่ยวข้องกับอสมการสำหรับการเปรียบเทียบส่วนจริง นอกจากนี้ การใช้รากที่สามหลักอาจให้ผลลัพธ์ที่ผิดพลาดหากสัมประสิทธิ์เป็นจำนวนเชิงซ้อนที่ไม่ใช่จำนวนจริง ยิ่งไปกว่านั้น หากสัมประสิทธิ์อยู่ในฟิลด์ อื่น รากที่สามหลักก็จะไม่สามารถนิยามได้โดยทั่วไป
วิธีที่สองในการทำให้สูตรของคาร์ดาโนถูกต้องเสมอ คือการสังเกตว่าผลคูณของรากที่สามทั้งสองต้องเป็น−p / 3ส่งผลให้รากหนึ่งของสมการคือ ในสูตรนี้ สัญลักษณ์ p และ p แทนรากที่สองและรากที่สามใดๆ รากอื่นๆ ของสมการได้มาจากการเปลี่ยนรากที่สาม หรือเทียบเท่ากับการคูณรากที่สามด้วยรากที่สามดั้งเดิมของเอกภาพ นั่นคือ
สูตรสำหรับรากนี้ถูกต้องเสมอ ยกเว้นเมื่อp = q = 0โดยมีข้อแม้ว่า ถ้าp = 0จะต้องเลือกรากที่สองเพื่อให้C ≠ 0อย่างไรก็ตาม สูตรของคาร์ดาโนนั้นไร้ประโยชน์หากรากเป็นรากที่สามของ ในทำนองเดียวกัน สูตรนี้ก็ไร้ประโยชน์ในกรณีที่ไม่จำเป็นต้องใช้รากที่สาม นั่นคือเมื่อพหุนามกำลังสามไม่สามารถแยก ตัวประกอบไม่ได้ ซึ่งรวมถึงกรณี
สูตรนี้ถูกต้องเช่นกันเมื่อpและqอยู่ในกลุ่มคุณลักษณะใด ๆ ที่ไม่ใช่ 2 หรือ 3
สูตรลูกบาศก์ทั่วไป
สูตรกำลังสามสำหรับรากของสมการกำลังสามทั่วไป (โดยที่a ≠ 0 ) สามารถอนุมานได้จากสูตรของคาร์ดาโนทุกรูปแบบโดยการลดรูปเป็นสมการกำลังสามแบบลดรูปสูตรที่นำเสนอในที่นี้ใช้ได้ไม่เพียงแต่กับสัมประสิทธิ์เชิงซ้อนเท่านั้น แต่ยังใช้ได้กับสัมประสิทธิ์a , b , c , d ที่อยู่ใน ฟิลด์ปิดเชิงพีชคณิตใดๆที่มีลักษณะเฉพาะอื่นที่ไม่ใช่ 2 หรือ 3 ด้วย หากสัมประสิทธิ์เป็นจำนวนจริง สูตรนี้จะครอบคลุมคำตอบเชิงซ้อนทั้งหมด ไม่ใช่เฉพาะคำตอบที่เป็นจำนวนจริงเท่านั้น
สูตรนี้ค่อนข้างซับซ้อน ดังนั้นจึงควรแบ่งออกเป็นสูตรย่อยๆ
อนุญาต
(ทั้งสองค่าสามารถแสดงได้ในรูปผลลัพธ์ของฟังก์ชันกำลังสามและอนุพันธ์ของมัน: คือ−1/8 ก.คูณ ด้วยผลลัพธ์ของกำลังสามและ อนุพันธ์อันดับสอง และคือ−1/12 ก.(คูณด้วยผลลัพธ์ของอนุพันธ์อันดับแรกและอันดับสองของพหุนามกำลังสาม)
จากนั้นให้ สัญลักษณ์และถูกตีความว่าเป็น รากที่ สองและ รากที่สาม ใดๆตามลำดับ (จำนวนเชิงซ้อนที่ไม่เป็นศูนย์ทุกจำนวนจะมีรากที่สองสองตัวและรากที่สามสามตัว) เครื่องหมาย " ± " หน้ารากที่สองคือ " + " หรือ " – " การเลือกนั้นแทบจะเป็นไปโดยพลการ และการเปลี่ยนเครื่องหมายจะเท่ากับการเลือกรากที่สองที่แตกต่างกัน อย่างไรก็ตาม หากการเลือกหนึ่งให้ผลลัพธ์C = 0 (ซึ่งเกิดขึ้นหาก) จะต้องเลือกเครื่องหมายอีกตัวแทน หากทั้งสองตัวเลือกให้ผลลัพธ์C = 0นั่นคือ ถ้าเศษส่วน0/0ปรากฏในสูตรต่อไปนี้ เศษส่วนนี้ต้องตีความว่าเท่ากับศูนย์ (ดูตอนท้ายของหัวข้อนี้) ด้วยข้อกำหนดเหล่านี้ รากตัวหนึ่งคือ
รากอีกสองตัวสามารถหาได้โดยการเปลี่ยนตัวเลือกของรากที่สามในนิยามของCหรือเทียบเท่ากับการคูณCด้วยรากที่สามดั้งเดิมของเอกภาพนั่นคือ–1 ± √ –3/2กล่าวอีกนัยหนึ่ง รากทั้งสามคือ โดยที่ ξ = –1 + √ –3/2 .
สำหรับกรณีพิเศษของพหุนามกำลังสามที่ลดระดับลง สูตรนี้ใช้ได้ แต่จะไม่มีประโยชน์เมื่อรากสามารถแสดงได้โดยไม่ต้องใช้รากที่สาม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ถ้าสูตรแสดงว่ารากทั้งสามเท่ากันซึ่งหมายความว่าพหุนามกำลังสามสามารถแยกตัวประกอบได้เป็นการคำนวณโดยตรงช่วยให้ตรวจสอบได้ว่าการมีอยู่ของการแยกตัวประกอบนี้เทียบเท่ากับ
วิธีแก้ปัญหาตรีโกณมิติและไฮเปอร์โบลิก
วิธีแก้ปัญหาตรีโกณมิติสำหรับรากจริงสามราก
เมื่อสมการกำลังสามที่มีสัมประสิทธิ์จริงมีรากจริงสามราก สูตรที่แสดงรากเหล่านี้ในรูปของรากจะเกี่ยวข้องกับจำนวนเชิงซ้อนทฤษฎีของกาโลอิสช่วยให้พิสูจน์ได้ว่าเมื่อรากทั้งสามเป็นจำนวนจริง และไม่มีรากใดเป็นจำนวนตรรกยะ ( casus irreducibilis ) เราไม่สามารถแสดงรากในรูปของรากจริงได้ อย่างไรก็ตาม การแสดงออกของคำตอบที่เป็นจำนวนจริงล้วนๆ อาจได้มาจากการใช้ฟังก์ชันตรีโกโนเมตริกโดยเฉพาะในรูปของโคไซน์และอาร์คโคไซน์ [ 25 ] กล่าวโดยละเอียด รากของสมการกำลังสามที่ลดลง คือ[ 26 ]
สูตรนี้เป็นผลงานของFrançois Viète [ 22 ] มันเป็นสูตรจริงล้วนๆ เมื่อสมการมีรากจริงสามราก (นั่นคือ) มิฉะนั้น มันก็ยังถูกต้องอยู่ แต่เกี่ยวข้องกับโคไซน์และอาร์คโคไซน์เชิงซ้อนเมื่อมีรากจริงเพียงรากเดียว และมันไม่มีความหมาย (การหารด้วยศูนย์) เมื่อp = 0
สูตรนี้สามารถแปลงเป็นสูตรสำหรับรากของสมการกำลังสามทั่วไปได้อย่างง่ายดาย โดยใช้การแทนค่าแบบย้อนกลับที่อธิบายไว้ในหัวข้อ§ กำลังสามแบบกดลง
สูตร นี้ สามารถพิสูจน์ ได้ดังนี้: เริ่มจากสมการt³ + pt + q = 0ให้เรากำหนดt = u cos θแนวคิดคือการเลือกuเพื่อให้สมการสอดคล้องกับเอกลักษณ์ สำหรับการนี้ ให้เลือกและหารสมการด้วย ซึ่งจะได้ เมื่อรวมกับเอกลักษณ์ข้างต้น จะได้ และรากจึงเป็นดังนี้
คำตอบไฮเปอร์โบลิกสำหรับรากจริงหนึ่งราก
เมื่อมีรากจริงเพียงรากเดียว (และp ≠ 0 ) รากนี้สามารถแสดงได้ในลักษณะเดียวกันโดยใช้ฟังก์ชันไฮเปอร์โบลิกเช่น[ 27 ] [ 28 ] หากp ≠ 0และอสมการทางด้านขวาไม่เป็นไปตามเงื่อนไข (กรณีที่มีรากจริงสามราก) สูตรยังคงใช้ได้ แต่เกี่ยวข้องกับปริมาณเชิงซ้อน
เมื่อp = ±3ค่าข้างต้นของt 0บางครั้งเรียกว่ารากที่สามของเชบิเชฟ[ 29 ] กล่าว ให้แม่นยำยิ่งขึ้น ค่าที่เกี่ยวข้องกับโคไซน์และโคไซน์ไฮเปอร์โบลิกจะกำหนดฟังก์ชันวิเคราะห์เดียวกัน เมื่อ p = −3 ซึ่ง แสดงด้วยC 1/3 ( q )ซึ่งเป็นรากที่สามของเชบิเชฟที่แท้จริง ค่าที่เกี่ยวข้องกับไซน์ไฮเปอร์โบลิกจะแสดงด้วยS 1/3 ( q ) ในทำนองเดียวกัน เมื่อp = 3
วิธีแก้ปัญหาทางเรขาคณิต
วิธีแก้ปัญหาของโอมาร์ คัยยัม

ในการ แก้สมการกำลังสามx³ + m²x = n โดยที่ n > 0 นั้นโอมาร์คัยยัมได้สร้างพาราโบลาy = x² / mวงกลมที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางเป็นส่วนของเส้นตรง[0, n / m² ]บนแกนx ด้าน บวกและเส้นตรงแนวตั้งที่ลากผ่านจุดตัดระหว่างวงกลมและพาราโบลาเหนือ แกน xคำตอบจะหาได้จากความยาวของส่วนของเส้นตรงแนวนอนจากจุดกำเนิดไปยังจุดตัดระหว่างเส้นตรงแนวตั้งกับ แกน x (ดูรูปประกอบ)
การพิสูจน์แบบสมัยใหม่ที่เรียบง่ายมีดังนี้ คูณสมการด้วยx / m 2และจัดกลุ่มพจน์ใหม่จะได้ ด้านซ้ายมือคือค่าของy 2บนพาราโบลา สมการของวงกลมคือy 2 + x ( x − n/ม.2) = 0ด้านขวามือคือค่าของ y 2บนวงกลม
วิธีแก้ปัญหาโดยใช้การแบ่งมุมออกเป็นสามส่วนเท่าๆ กัน
สมการกำลังสามที่มีสัมประสิทธิ์จริงสามารถแก้ได้ทางเรขาคณิตโดยใช้เข็มทิศ ไม้บรรทัดและตัวแบ่งมุมสามส่วนก็ต่อเมื่อมีรากจริงสามราก[ 30 ] : ทฤษฎีบท 1
สมการกำลังสามสามารถแก้ได้โดยใช้การสร้างด้วยวงเวียนและไม้บรรทัด (โดยไม่ต้องใช้ตัวแบ่งสามส่วน) ก็ต่อเมื่อสมการนั้นมี ราก เป็นจำนวนตรรกยะ เท่านั้น นี่หมายความว่าปัญหาเก่าแก่เกี่ยวกับการแบ่งมุมออกเป็นสามส่วนและการหาค่าสองเท่าของลูกบาศก์ซึ่งตั้งขึ้นโดยนักคณิตศาสตร์ชาวกรีกโบราณนั้นไม่สามารถแก้ได้โดยใช้การสร้างด้วยวงเวียนและไม้บรรทัด
การตีความทางเรขาคณิตของราก
สามรากแท้

นิพจน์ตรีโกณมิติของรากของ Viète ในกรณีรากจริงสาม รากเอื้อต่อการตีความทางเรขาคณิตในแง่ของวงกลม[ 22 ] [ 31 ]เมื่อเขียนลูกบาศก์ในรูปแบบที่ลดลง( 2 ) t 3 + pt + q = 0ดังที่แสดงข้างต้น คำตอบสามารถแสดงได้ดังนี้
นี่คือมุมในวงกลมหน่วยโดยกำหนดให้1/3มุม ดัง กล่าวเทียบเท่ากับ การหาค่ารากที่สามของจำนวนเชิงซ้อน แล้วบวกด้วย−k2π/3สำหรับk = 1, 2จะหาค่ารากที่สามอื่นๆ และการคูณค่าโคไซน์ของมุมที่ได้เหล่านี้ด้วยกล่าวจะช่วยแก้ไขมาตราส่วนได้
สำหรับกรณีที่ไม่ซึมเศร้า( 1 ) (แสดงในกราฟที่แนบมา) กรณีซึมเศร้าตามที่ระบุไว้ก่อนหน้านี้จะได้รับโดยการกำหนดtให้x = t − ข/3 ก.ดังนั้นt = x +ข/3 ก.ในเชิงกราฟิก การทำเช่นนี้จะเทียบเท่ากับการเลื่อนกราฟในแนวนอนเมื่อเปลี่ยนตัวแปรระหว่าง tและ xโดยไม่เปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์ของมุม การเลื่อนนี้จะย้ายจุดเปลี่ยนเว้าและจุดศูนย์กลางของวงกลมไปอยู่บน แกน y ดังนั้นผลรวมของรากของสมการใน tจึงเท่ากับศูนย์
รากเหง้าที่แท้จริงหนึ่งเดียว
ในระนาบคาร์ทีเซียน

เมื่อพล็อตกราฟของฟังก์ชันกำลังสามในระนาบคาร์ทีเซียนหากมีรากจริงเพียงรากเดียว รากนั้นจะเป็นค่าabscissa ( พิกัด x ) ของจุดตัดแกนแนวนอนของเส้นโค้ง (จุด R ในรูป) ยิ่งไปกว่านั้น[ 32 ] [ 33 ] [ 34 ]หากรากคู่ควบเชิงซ้อนเขียนเป็นg ± hiแล้วส่วนจริงgจะเป็นค่า abscissa ของจุดสัมผัส H ของเส้นสัมผัสของฟังก์ชันกำลังสามที่ผ่านจุด ตัดแกน x R ของฟังก์ชันกำลังสาม (นั่นคือความยาวที่มีเครื่องหมาย OM ซึ่งเป็นค่าลบในรูป) ส่วนจินตภาพ±hคือรากที่สองของแทนเจนต์ของมุมระหว่างเส้นสัมผัสนี้กับแกนแนวนอน
ในระนาบเชิงซ้อน
ด้วยรากจริงหนึ่งรากและรากเชิงซ้อนสองราก รากทั้งสามสามารถแทนด้วยจุดในระนาบเชิงซ้อนได้ เช่นเดียวกับรากทั้งสองของอนุพันธ์ของกำลังสาม มีความสัมพันธ์ทางเรขาคณิตที่น่าสนใจระหว่างรากทั้งหมดเหล่านี้
จุดในระนาบเชิงซ้อนที่แทนรากทั้งสามนั้นทำหน้าที่เป็นจุดยอดของสามเหลี่ยมหน้าจั่ว (สามเหลี่ยมนี้เป็นสามเหลี่ยมหน้าจั่วเพราะรากหนึ่งอยู่บนแกนแนวนอน (แกนจริง) และรากอีกสองรากซึ่งเป็นจำนวนเชิงซ้อนสังยุค ปรากฏสมมาตรอยู่เหนือและใต้แกนจริง) ทฤษฎีบทของมาร์เดนกล่าวว่า จุดที่แทนรากของอนุพันธ์ของกำลังสามเป็นจุดโฟกัสของวงรีสไตเนอร์ของสามเหลี่ยม ซึ่งเป็นวงรีเดียวที่สัมผัสกับสามเหลี่ยมที่จุดกึ่งกลางของด้านต่างๆ ถ้ามุมที่จุดยอดบนแกนจริงน้อยกว่าπ/3ดังนั้นแกนเอกของวงรีจึงอยู่บนแกนจริง เช่นเดียวกับจุดโฟกัสและรากของอนุพันธ์ ถ้ามุมนั้นมากกว่า π/3แกนเอกเป็นแนวตั้ง และจุดโฟกัส ซึ่งเป็นรากของอนุพันธ์ เป็นจำนวนเชิงซ้อนสังยุค และถ้ามุมนั้นคือπ/3เนื่องจากรูปสามเหลี่ยมเป็นรูปสามเหลี่ยมด้านเท่า วงรีสไตเนอร์จึงเป็นเพียงวงกลมแนบในของรูปสามเหลี่ยม จุดโฟกัสของวงรีแนบในทั้งสองจะตรงกันที่จุดศูนย์กลางของวงรีแนบใน ซึ่งอยู่บนแกนจริง ดังนั้นอนุพันธ์จึงมีรากจริงซ้ำกันสองราก
กลุ่มกาลัวส์
เมื่อกำหนดพหุนามกำลังสามที่ไม่สามารถแยกตัวประกอบได้เหนือฟิลด์Kที่มีลักษณะเฉพาะแตกต่างจาก 2 และ 3 กลุ่มกาโลอิสเหนือKคือกลุ่มของออโตมอร์ฟิซึมของฟิลด์ที่ตรึงKของส่วนขยายที่เล็กที่สุดของK ( ฟิลด์แยกตัวประกอบ ) เนื่องจากออโตมอร์ฟิซึมเหล่านี้ต้องสลับรากของพหุนาม กลุ่มนี้จึงเป็นกลุ่มS 3ของการสลับทั้งหกแบบของรากทั้งสาม หรือกลุ่มA 3ของการสลับแบบวงกลมสามแบบ
ตัวแยกแยะΔของกำลังสามคือค่ากำลังสองของ โดยที่aคือสัมประสิทธิ์นำของกำลังสาม และr 1 , r 2และr 3คือรากทั้งสามของกำลังสาม เนื่องจากจะเปลี่ยนเครื่องหมายหากสลับรากสองตัว จึงถูกกำหนดโดยกลุ่มกาโลอิสก็ต่อเมื่อกลุ่มกาโลอิสเป็น A 3เท่านั้น กล่าวอีกนัยหนึ่ง กลุ่มกาโลอิสเป็นA 3ก็ต่อเมื่อตัวแยกแยะเป็นค่ากำลังสองของสมาชิกในกลุ่ม K
เนื่องจากจำนวนเต็มส่วนใหญ่ไม่ใช่กำลังสอง เมื่อทำงานบนฟิลด์Qของจำนวนตรรกยะกลุ่มกาโลอิสของพหุนามกำลังสามที่ไม่สามารถแยกตัวประกอบได้ส่วนใหญ่คือกลุ่มS 3ที่มีสมาชิกหกตัว ตัวอย่างของกลุ่มกาโลอิสA 3ที่มีสมาชิกสามตัวคือp ( x ) = x 3 − 3 x − 1ซึ่งดิสคริมิแนนต์คือ81 = 9 2
การหารากศัพท์
ส่วนนี้รวบรวมวิธีการต่างๆ ในการได้มาซึ่งสูตรของคาร์ดาโน
วิธีการของคาร์ดาโน
วิธีการนี้เป็นผลงานของScipione del FerroและTartagliaแต่ได้รับการตั้งชื่อตามGerolamo Cardanoผู้ซึ่งตีพิมพ์วิธีการนี้เป็นครั้งแรกในหนังสือArs Magna ของเขา (ปี 1545)
วิธีนี้ใช้ได้กับสมการกำลังสามแบบลดระดับt 3 + pt + q = 0แนวคิดคือการแนะนำตัวแปรสองตัวคือuและโดยที่และแทนค่านี้ลงในสมการกำลังสามแบบลดระดับ ซึ่งจะได้
ณ จุดนี้ คาร์ดาโนได้กำหนดเงื่อนไขนี้ ซึ่งจะลบพจน์ที่สามในความเท่าเทียมกันก่อนหน้านี้ออกไป ส่งผลให้ได้ระบบสมการดังต่อไปนี้
เมื่อทราบผลรวมและผลคูณของu 3และ1 แล้ว จะสรุปได้ว่าทั้งสองเป็นคำตอบของสมการกำลัง สอง ดังนั้น ค่าดิสคริมิแนนต์ของสมการนี้คือ 1 และสมมติว่าเป็นค่าบวก คำตอบที่เป็นจำนวนจริงของสมการนี้คือ (หลังจากพับหารด้วย 4 ใต้รากที่สอง): ดังนั้น ( โดย ไม่เสียความเป็นทั่วไปในการเลือกuหรือ): เนื่องจากผลรวมของรากที่สามของคำตอบเหล่านี้เป็นรากของสมการ นั่นคือ 1 เป็นรากของสมการ นี่คือสูตรของคาร์ดาโน
วิธีนี้ใช้ได้ผลดีเมื่อแต่ถ้าหากรากที่สองที่ปรากฏในสูตรไม่ใช่จำนวนจริง เนื่องจากจำนวนเชิงซ้อนมีรากที่สามสามราก การใช้สูตรของคาร์ดาโนโดยไม่ระมัดระวังจะให้รากถึงเก้าราก ในขณะที่สมการกำลังสามไม่สามารถมีรากได้มากกว่าสามราก เรื่องนี้ได้รับการชี้แจงครั้งแรกโดยราฟาเอล บอมเบลลีในหนังสือL'Algebra (1572) วิธีแก้ปัญหาคือการใช้ข้อเท็จจริงที่ว่านั่นคือซึ่งหมายความว่าต้องคำนวณรากที่สามเพียงรากเดียวเท่านั้น และนำไปสู่สูตรที่สองที่ให้ไว้ใน§ สูตรของคาร์ดาโน
รากอื่นๆ ของสมการสามารถหาได้โดยการเปลี่ยนรากที่สาม หรือเทียบเท่ากับการคูณรากที่สามด้วยรากที่สามดั้งเดิมสองตัวของเอกภาพซึ่งได้แก่
เมื่อมีรากจริงเพียงรากเดียวuและvจะเป็นจำนวนเชิงซ้อนสังยุคของกันและกัน ซึ่งหมายความว่ารากจริงเพียงรากเดียวนั้นจะต้องเป็นu
การเปลี่ยนตัวของเวียต้า
การแทนที่ของ Vieta เป็นวิธีการที่François Viète (Vieta เป็นชื่อภาษาละตินของเขา) นำเสนอในข้อความที่ตีพิมพ์หลังมรณกรรมในปี 1615 ซึ่งให้สูตรที่สองของวิธีการของ § Cardano โดยตรง และหลีกเลี่ยงปัญหาการคำนวณรากที่สามที่แตกต่างกันสองค่า[ 35 ]
เริ่มต้นจากลูกบาศก์ที่ยุบตัวt 3 + pt + q = 0การแทนที่ของ Vieta คือt = w − พี/3 วัตต์ . [ข]
การแทนที่t = w – พี/3 วัตต์เปลี่ยนลูกบาศก์ที่ยุบตัวให้กลายเป็น
นี่คือสมการกำลังสองในดังนั้นจึงมีหกคำตอบสำหรับในการแทนค่า สำหรับแต่ละค่าของจะมีค่าที่เป็นไปได้สองค่าสำหรับแต่ละรากของสมการกำลังสามจะถูกพบสองครั้ง
เมื่อคูณด้วยw³จะได้สมการกำลังสองใน w³ :
ให้ w เป็นรากที่ไม่เป็นศูนย์ใดๆ ของสมการกำลังสองนี้ ถ้าw 1 , w 2และw 3เป็นรากที่ สาม ของWแล้ว รากของสมการกำลังสามที่ลดทอนลงเดิมคือw 1 − พี/3 w 1, w 2 − พี/3 w 2และw 3 −พี/3 w 3รากอีกตัวของสมการกำลังสองคือซึ่งหมายความว่าการเปลี่ยนเครื่องหมายของรากที่สองจะสลับw iและ − พี/3 w iสำหรับi = 1, 2, 3และด้วยเหตุนี้จึงไม่เปลี่ยนแปลงราก วิธีนี้จะใช้ไม่ได้ผลก็ต่อเมื่อรากทั้งสองของสมการกำลังสองเป็นศูนย์ นั่นคือเมื่อp = q = 0ซึ่งในกรณีนี้รากเดียวของสมการกำลังสามที่ลดลงคือ 0
วิธีของลากรองจ์
ในบทความRéflexions sur la résolution algébrique des équations (“ความคิดเกี่ยวกับการแก้สมการเชิงพีชคณิต”) [ 36 ]โจเซฟ หลุยส์ ลากรองจ์ได้นำเสนอวิธีการใหม่ในการแก้สมการดีกรีต่ำในรูปแบบเดียวกัน โดยหวังว่าจะสามารถขยายวิธีการนี้ไปสู่ดีกรีที่สูงขึ้นได้ วิธีนี้ใช้ได้ผลดีกับสมการกำลังสามและกำลังสี่แต่ลากรองจ์ไม่ประสบความสำเร็จในการนำไปใช้กับสมการกำลังห้าเนื่องจากต้องแก้พหุนามตัวผกผันที่มีดีกรีอย่างน้อยหก[ 37 ] [ 38 ] [ 39 ] นอกเหนือจากข้อเท็จจริงที่ว่าไม่มีใครเคยประสบความสำเร็จมาก่อน นี่เป็นข้อบ่งชี้แรกของการไม่มีสูตรเชิงพีชคณิตสำหรับดีกรี 5 ขึ้นไป ดังที่ได้รับการพิสูจน์ในภายหลังโดยทฤษฎีบทอาเบล-รัฟฟินีอย่างไรก็ตาม วิธีการสมัยใหม่ในการแก้สมการกำลังห้าที่แก้ได้นั้นส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับวิธีการของลากรองจ์[ 39 ]
ในกรณีของสมการกำลังสาม วิธีของลากรางจ์ให้คำตอบเดียวกันกับวิธีของคาร์ดาโน วิธีของลากรางจ์สามารถนำไปใช้โดยตรงกับสมการกำลังสามทั่วไป ax³ + bx² + cx + d = 0ได้แต่การคำนวณจะง่ายกว่าเมื่อใช้สมการกำลังสามแบบลดรูปt³ + pt + q = 0
แนวคิดหลักของลากรองจ์คือการทำงานกับผลการแปลงฟูริเยร์แบบไม่ต่อเนื่องของรากแทนที่จะทำงานกับรากเอง กล่าวคือ ให้ξเป็นรากที่สามดั้งเดิมของเอกภาพนั่นคือจำนวนที่ξ³ = 1และξ² + ξ + 1 = 0 (เมื่อทำงานในปริภูมิของจำนวนเชิงซ้อนจะมีแต่การตีความเชิงซ้อนนี้ไม่ได้ใช้ในที่นี้) ให้x₀ , x₁และx₂ เป็นรากทั้งสามของสมการกำลังสามที่ต้องการแก้ ให้ เป็นผล การแปลงฟูริเยร์แบบไม่ต่อเนื่องของราก ถ้า ทราบ ค่า s₀ , s₁ และ s₂ แล้วสามารถ กู้คืนราก ได้จากค่าเหล่านี้โดยใช้การแปลงฟูริเยร์ผกผัน ซึ่งประกอบด้วยการกลับการแปลงเชิงเส้นนี้ นั่นคือ
จากสูตรของ Vieta พบ ว่าs 0มีค่าเป็นศูนย์ในกรณีของลูกบาศก์ที่ยุบตัวลง และ− ข/เอสำหรับสมการกำลังสามทั่วไป ดังนั้นจึงต้องคำนวณเฉพาะ s₁ และ s₂ เท่านั้น ฟังก์ชันเหล่านี้ไม่ใช่ฟังก์ชันสมมาตรของราก(การสลับ x₁และ x₂ จะสลับ s₁และ s₂ด้วย )แต่ฟังก์ชันสมมาตรอย่างง่ายบางฟังก์ชันของ s₁และ s₂ ก็เป็นฟังก์ชันสมมาตรในรากของสมการ กำลังสาม ที่จะต้องแก้ ด้วยดังนั้นฟังก์ชันสมมาตรเหล่านี้สามารถแสดงในรูปของสัมประสิทธิ์ (ที่ทราบ) ของสมการกำลังสามดั้งเดิมได้ และในที่สุดจะทำให้สามารถแสดง sᵢเป็นรากของพหุนามที่มีสัมประสิทธิ์ที่ทราบได้ วิธีนี้ใช้ได้ดีกับทุกดีกรี แต่ในดีกรีที่สูงกว่าสี่ พหุนามที่ได้ซึ่งมี sᵢเป็นรากจะมีดีกรีสูงกว่าพหุนามเริ่มต้น และจึงไม่เป็นประโยชน์สำหรับการแก้ปัญหา นี่คือเหตุผลที่วิธีของลากรองจ์ล้มเหลวในดีกรีห้าขึ้นไป
ในกรณีของสมการกำลังสามและเป็นพหุนามสมมาตร (ดูด้านล่าง) ดังนั้นและจึงเป็นรากทั้งสองของสมการกำลังสองด้วยเหตุนี้ การแก้สมการจึงสามารถทำได้เช่นเดียวกับวิธีของคาร์ดาโน โดยใช้และแทนuและ
ในกรณีของลูกบาศก์ที่ยุบตัวลง เราจะได้และในขณะที่ในวิธีของคาร์ดาโน เราได้กำหนดและดังนั้น จนถึงการสลับuและเราจะได้และกล่าวอีกนัยหนึ่ง ในกรณีนี้ วิธีของคาร์ดาโนและวิธีของลากรองจ์คำนวณสิ่งเดียวกันอย่างแม่นยำ จนถึงปัจจัยสามเท่าในตัวแปรเสริม ความแตกต่างหลักคือ วิธีของลากรองจ์อธิบายว่าทำไมตัวแปรเสริมเหล่านี้จึงปรากฏในปัญหา
การคำนวณSและP
การคำนวณโดยตรงโดยใช้ความสัมพันธ์ξ 3 = 1และξ 2 + ξ + 1 = 0จะได้ ว่า ซึ่งแสดงให้เห็นว่าPและSเป็นฟังก์ชันสมมาตรของราก โดยใช้เอกลักษณ์ของนิวตันเราสามารถแสดงฟังก์ชันเหล่านี้ในรูปของฟังก์ชันสมมาตรพื้นฐานของราก ได้อย่างง่ายดาย โดย ให้ e 1 = 0 , e 2 = pและe 3 = − qในกรณีของลูกบาศก์ที่ยุบตัวลง และe 1 = − ข/เอ , e 2 = ค/เอและe 3 = −ง/เอโดยทั่วไป แล้ว
แอปพลิเคชัน
สมการลูกบาศก์เกิดขึ้นในบริบทอื่นๆ อีกหลากหลาย
ในวิชาคณิตศาสตร์
- การแบ่งมุมออกเป็นสามส่วนเท่าๆ กันและการเพิ่มขนาดลูกบาศก์เป็นสองเท่าเป็นปัญหาทางเรขาคณิต โบราณสองข้อ ที่พิสูจน์แล้วว่าไม่สามารถแก้ได้ด้วยการใช้ไม้บรรทัดและวงเวียนเนื่องจากปัญหาเหล่านี้เทียบเท่ากับการแก้สมการกำลังสาม
- ทฤษฎีบทของมาร์เดนกล่าวว่าจุดโฟกัสของวงรีสไตเนอร์ของรูปสามเหลี่ยมใดๆ สามารถหาได้โดยใช้ฟังก์ชันกำลังสามซึ่งรากของฟังก์ชันนั้นคือพิกัดในระนาบเชิงซ้อนของจุดยอดทั้งสามของรูปสามเหลี่ยม รากของอนุพันธ์อันดับแรกของฟังก์ชันกำลังสามนี้คือพิกัดเชิงซ้อนของจุดโฟกัสเหล่านั้น
- พื้นที่ของรูปเจ็ดเหลี่ยม ด้านเท่าสามารถแสดงได้ในรูปของรากของสมการ กำลังสาม นอกจากนี้ อัตราส่วนของเส้นทแยงมุมยาวต่อด้าน ด้านต่อเส้นทแยงมุมสั้น และค่าลบของเส้นทแยงมุมสั้นต่อเส้นทแยงมุมยาว ล้วนสอดคล้องกับสมการกำลังสามเฉพาะ ยิ่งไปกว่านั้น อัตราส่วนของรัศมีวงในต่อรัศมีวงนอกของรูปสามเหลี่ยมเจ็ดเหลี่ยมก็เป็นหนึ่งในคำตอบของสมการกำลังสามเช่นกัน ค่าของฟังก์ชันตรีโกณมิติของมุมที่เกี่ยวข้องก็สอดคล้องกับสมการกำลังสาม ด้วย
- เมื่อทราบค่าโคไซน์ (หรือฟังก์ชันตรีโกณมิติอื่นๆ) ของมุมใดๆ ค่าโคไซน์ของหนึ่งในสามของมุมนั้นจะเป็นหนึ่งในรากของจำนวนกำลังสาม
- การแก้สมการกำลังสี่ ทั่วไปนั้น ขึ้นอยู่กับการแก้สมการกำลังสามที่เป็นตัวแก้ไข ของสม การ นั้น
- ค่าลักษณะเฉพาะของเมทริกซ์ 3×3 คือรากของพหุนามกำลังสาม ซึ่งเป็นพหุนามลักษณะเฉพาะของเมทริกซ์นั้น
- สมการลักษณะเฉพาะของสมการเชิงอนุพันธ์เชิงเส้นอันดับสามที่มีสัมประสิทธิ์คงที่ หรือสมการโคชี-ออยเลอร์ (สมการที่มีสัมประสิทธิ์แปรผันในมิติเท่ากัน) หรือสมการเชิงผลต่างเชิงเส้นคือ สมการกำลังสาม
- จุดตัดระหว่างเส้นโค้งเบซิเยร์ กำลังสาม และเส้นตรงสามารถคำนวณได้โดยใช้สมการกำลังสามโดยตรงที่แสดงถึงเส้นโค้งเบซิเยร์
- จุดวิกฤตของฟังก์ชันกำลังสี่หาได้จากการแก้สมการกำลังสาม (โดยกำหนดให้ค่าอนุพันธ์เท่ากับศูนย์)
- จุดเปลี่ยนเว้าของฟังก์ชันกำลังห้าคือคำตอบของสมการกำลังสาม (โดยกำหนดให้อนุพันธ์อันดับสองเท่ากับศูนย์)
ในสาขาวิทยาศาสตร์อื่นๆ
- ในวิชาเคมีวิเคราะห์ สมการของชาร์ลอตต์ซึ่งสามารถใช้หาค่า pH ของสารละลายบัฟเฟอร์สามารถแก้ได้โดยใช้สมการกำลังสาม
- ในทางเทอร์โมไดนามิกส์สมการสถานะ (ซึ่งเชื่อมโยงความดัน ปริมาตร และอุณหภูมิของสาร) เช่นสมการสถานะของแวนเดอร์วาลส์จะเป็นสมการกำลังสามเมื่อเทียบกับปริมาตร
- สมการจลศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับอัตราเร่งเชิงเส้นเป็นสมการกำลังสาม
- ความเร็วของคลื่นเรย์ลีห์ในแผ่นดินไหวเป็นคำตอบของสมการกำลังสาม ของ คลื่นเรย์ลีห์
- ความเร็วคงที่ของยานพาหนะที่เคลื่อนที่บนทางลาดโดยมีแรงเสียดทานอากาศ สำหรับกำลังไฟฟ้าขาเข้าที่กำหนด สามารถหาคำตอบได้โดยใช้สมการกำลังสามแบบลดทอน
- กฎข้อที่สามของเคปเลอร์เกี่ยวกับการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์มีลักษณะเป็นกำลังสามเมื่อเทียบกับแกนกึ่งเอก
ดูเพิ่มเติม
หมายเหตุ
- ^ใน O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F. , "Omar Khayyam" , MacTutor History of Mathematics Archive , University of St Andrewsอาจอ่านได้ว่าปัญหาดังกล่าวทำให้คัยยัมแก้สมการกำลังสามx³ + 200x = 20x² + 2000 และเขาพบรากบวกของสมการกำลังสามนี้โดยพิจารณาจุดตัดของไฮเปอร์โบลาแบบสี่เหลี่ยมผืนผ้าและวงกลม จากนั้นจึงหาคำตอบเชิงตัวเลขโดยประมาณโดยการประมาณค่าในตารางตรีโกณมิติการสร้างทางเรขาคณิตนั้นเหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับโอมาร์ คัยยัม เนื่องจากเป็นการแก้ปัญหาการสร้างทางเรขาคณิต ในตอนท้ายของบทความ เขาพูดเพียงว่า สำหรับปัญหาทางเรขาคณิตนี้ หากการประมาณค่าเพียงพอแล้ว ก็สามารถหาคำตอบที่ง่ายกว่าได้โดยการตรวจสอบตารางตรีโกณมิติกล่าวคือหากผู้ค้นหาพอใจกับการประมาณค่าแล้ว ก็ขึ้นอยู่กับเขาที่จะดูตารางคอร์ดของอัลมาเกสต์ หรือตารางไซน์และเวอร์เซดไซน์ของหอดูดาวม็อธเมดตามด้วยคำอธิบายสั้น ๆ ของวิธีการทางเลือกนี้ (เจ็ดบรรทัด)
- ^กล่าวโดยละเอียดกว่านั้น Vieta ได้แนะนำตัวแปรใหม่ wและกำหนดเงื่อนไข w ( t + w ) = พี/3นี่เทียบเท่ากับการแทนที่t =พี/3 วัตต์− wและแตกต่างจากการแทนที่ที่ใช้ในที่นี้เพียงแค่การเปลี่ยนเครื่องหมายของ wการเปลี่ยนเครื่องหมายนี้ทำให้สามารถได้สูตรของสูตรของ § Cardanoได้
อ่านเพิ่มเติม
- Anglin, WS; Lambek, Joachim (1995), "คณิตศาสตร์ในยุคเรเนสซองส์" , มรดกของเธลส์ , Springers, หน้า 125–131 , ISBN 978-0-387-94544-6บทที่ 24
- Dence, T. (พฤศจิกายน 1997), "Cubics, chaos and Newton's method", Mathematical Gazette , 81 (492), Mathematical Association : 403– 408, doi : 10.2307/3619617 , ISSN 0025-5572 , JSTOR 3619617 , S2CID 125196796
- Dunnett, R. (พฤศจิกายน 1994), "Newton–Raphson and the cubic", Mathematical Gazette , 78 (483), Mathematical Association : 347– 348, doi : 10.2307/3620218 , ISSN 0025-5572 , JSTOR 3620218 , S2CID 125643035
- จาคอบสัน, นาธาน (2009), พีชคณิตพื้นฐาน , เล่ม 1 (ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2), โดเวอร์, ISBN 978-0-486-47189-1
- Mitchell, DW (พฤศจิกายน 2007), "การแก้สมการกำลังสามโดยการแก้สามเหลี่ยม", Mathematical Gazette , 91 , Mathematical Association : 514–516 , doi : 10.1017/S0025557200182178 , ISSN 0025-5572 , S2CID 124710259
- Mitchell, DW (พฤศจิกายน 2009), "กำลังของ φ ในฐานะรากของกำลังสาม", Mathematical Gazette , 93 , Mathematical Association , doi : 10.1017/S0025557200185237 , ISSN 0025-5572 , S2CID 126286653
- Press, WH; Teukolsky, SA; Vetterling, WT; Flannery, BP (2007), "ส่วนที่ 5.6 สมการกำลังสองและกำลังสาม" , สูตรการคำนวณเชิงตัวเลข: ศิลปะแห่งการคำนวณทางวิทยาศาสตร์ (ฉบับที่ 3), นิวยอร์ก: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์, ISBN 978-0-521-88068-8
- Rechtschaffen, Edgar (กรกฎาคม 2551), "รากจริงของกำลังสาม: สูตรที่ชัดเจนสำหรับคำตอบเสมือน", Mathematical Gazette , 92 , Mathematical Association : 268–276 , doi : 10.1017/S0025557200183147 , ISSN 0025-5572 , S2CID 125870578
- Zucker, IJ (กรกฎาคม 2551), "สมการกำลังสาม – มุมมองใหม่เกี่ยวกับกรณีที่ลดรูปไม่ได้", Mathematical Gazette , 92 , Mathematical Association : 264–268 , doi : 10.1017/S0025557200183135 , ISSN 0025-5572 , S2CID 125986006
ลิงก์ภายนอก
- "สูตรคาร์ดาโน" , สารานุกรมคณิตศาสตร์ , EMS Press , 2001 [1994]
- ประวัติความเป็นมาของสมการกำลังสอง กำลังสาม และกำลังสี่ใน คลัง ข้อมูลของ MacTutor
- 500 ปีแห่งการไม่สอนสูตรกำลังสาม พวกเขาคิดว่าคุณรับมือไม่ได้หรือไง? – วิดีโอYouTube โดย Mathologerเกี่ยวกับประวัติของสมการกำลังสามและวิธีแก้ปัญหาของคาร์ดาโน รวมถึงวิธีแก้ปัญหาของเฟอร์รารีสำหรับสมการกำลังสี่
สรุปเนื้อหา
ข้อมูลสำคัญจากบทความ
ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับ สมการลูกบาศก์
ในพีชคณิตสมการกำลังสามในตัวแปรเดียว คือสมการที่มีรูปแบบ ซึ่งaไม่เป็นศูนย์ เอx3+ขx2+คx+ง=0{\displaystyle ax^{3}+bx^{2}+cx+d=0}
ประวัติศาสตร์
สมการกำลังสามเป็นที่รู้จักกันในหมู่ชาวบาบิโลนโบราณ ชาวกรีก ชาวจีน ชาวอินเดีย และชาวอียิปต์ [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] มีการค้นพบแผ่นจารึกอักษรลิ่ม ของชาวบาบิโลน (ศตวรรษที่ 20 ถึง 16 ก่อนคริสต์ศักราช) ซึ่งมีตารางสำหรับคำนวณกำลังสามและรากที่สาม [ 4 ] [ 5 ]...
การแยกตัวประกอบ
ถ้าสัมประสิทธิ์ของสมการกำลังสามเป็น จำนวนตรรกยะ เราสามารถหาสมการที่เทียบเท่ากันซึ่งมีสัมประสิทธิ์เป็นจำนวนเต็มได้ โดยการคูณสัมประสิทธิ์ทั้งหมดด้วย ตัวคูณร่วม ของตัวส่วน สมการที่มีสัมประสิทธิ์ เป็น จำนวนเต็มดังกล่าว เรียกว่า สมการที่สามารถลดรูปได้...
ลูกบาศก์ที่ยุบลง
ลูกบาศก์ที่มีรูปแบบดัง กล่าวเรียกว่าลูกบาศก์ยุบตัว มันเรียบง่ายกว่าลูกบาศก์ทั่วไปมาก แต่มีความสำคัญพื้นฐาน เพราะการศึกษาลูกบาศก์ใดๆ ก็สามารถลดทอนลงได้โดย การเปลี่ยนตัวแปร อย่างง่ายๆ ไปเป็นการศึกษาลูกบาศก์ยุบตัว ที 3 + พี ที + q {\displaystyle t^{3}+pt+q}