โซระ
ซาวารา
𑃐𑃚𑃝 ସଉରା , సఉరా
'Sora' ในSorang Sompeng
การออกเสียง	[ˈsɔura]ⓘ (โซระ)
ภูมิภาค	อินเดีย
เชื้อชาติ	โซระ
ผู้พูดภาษาแม่	409,549, 61% ของประชากรกลุ่มชาติพันธุ์ (สำมะโนประชากรปี 2011) [ 1 ]
ตระกูลภาษา	ออสโทรเอเชียติก มุนดา ใต้ โซระ- โกรัม โซระ- จูเรย์ โซระ
ภาษาถิ่น	หลานเจีย อิมานี แคนซิด กัมปู เทนคาลา ซาร์ดา
ระบบการเขียน	โซระ สมเพ็ง ( โดยกำเนิด ) ภาษา โอเดียละตินเตลูกู
รหัสภาษา
ISO 639-3	srb
กลอตโตล็อก	sora1254
อีแอลพี	โซระ
ภาษาโซระถูกจัดอยู่ในกลุ่มภาษาที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์โดยองค์การยูเนสโกตามแผนที่ภาษาที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ของโลก

โซระ ( ออกเสียงว่า[ˈsoːra])^ⓘ หรือ [soʔoːˈra] ) เป็นมุนดาที่อยู่ในออสโตรเอเชียติกพูดโดยชาวโซราซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ในอินเดียตะวันออก โดยส่วนใหญ่อยู่ในรัฐโอริสสาและอานธรประเทศ ภาษาโซรามีวรรณกรรมที่เป็นทางการน้อยมาก แต่มีนิทานพื้นบ้านและประเพณีมากมาย ความรู้ส่วนใหญ่ที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่นถ่ายทอดด้วยวาจา เช่นเดียวกับภาษาอื่นๆ อีกมากมายในอินเดียตะวันออก ภาษาโซราถูกจัดอยู่ในรายชื่อ 'เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์' โดยองค์การยูเนสโก[ ^{2 ] ผู้}พูดภาษาโซราส่วนใหญ่อยู่ในรัฐโอริสสาและรัฐอานธรประเทศ ภาษานี้อยู่ในภาวะใกล้สูญพันธุ์ตามสถาบันภาษาแม่นานาชาติ(IMLI) ^{[ 3 ]}

ผู้พูดส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในเขต Ganjam เขต Gajapati ( รวมถึงภูมิภาค Gumma Hills ตอนกลาง (Gumma Block) ^{[ 4 ]}และเขต Rayagadaและยังพบได้ในพื้นที่ใกล้เคียง เช่น เขต KoraputและPhulbaniนอกจากนี้ยังมีชุมชนอื่นๆ อยู่ในภาคเหนือของรัฐ Andhra Pradesh ( เขต Vizianagaramเขต Parvatipuram Manyam และเขต Srikakulam )

ชาวโซราเรียกตัวเองว่า โซรันจิ (Soranji) (เทียบเท่ากับ ภาษาสันตาลีhɔɽ "มนุษย์", ภาษามุนดารีhoɽo "มนุษย์", ภาษา คอร์กูkoro "มนุษย์", ภาษา โปรโตมุนดา**kOrOˀ "บุคคล, มนุษย์") และเรียกภาษาของตนว่า โซราลาน (soralaŋən) หรือ "ภาษาโซรา" เช่นเดียวกับชนเผ่าและชนชั้นล่างส่วนใหญ่ในอินเดีย ภาษาโซราถูกถ่ายทอดผ่านประเพณีปากเปล่า แต่ยังไม่มีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรจนกระทั่งถึงยุคอาณานิคม พันเอก ดัลตัน (1872) และเพนเดอร์แคสต์ (1881) ได้บันทึกคำศัพท์ภาษาโซราไว้จำนวนเล็กน้อย ต่อมา เฟ รด ฟอว์เซ็ตต์ (Fred Fawcett ) ผู้ตรวจการชาวอังกฤษประจำเมืองมัทราส (1853-1926) ได้รวมรายการคำศัพท์ภาษาโซราสั้นๆ ไว้ในงานเขียนเชิงชาติพันธุ์วิทยาเกี่ยวกับชนเผ่าโซราในปี 1887 ไวยากรณ์เชิงพรรณนาอย่างเป็นระบบฉบับแรกของภาษาโซราปรากฏขึ้นในปี พ.ศ. 2474 ซึ่งเขียนโดยนักวิชาการชาวเตลูกูGV Ramamurtiในช่วงทศวรรษ พ.ศ. 2503 มีการเติบโตอย่างมากในด้านภาษาศาสตร์ออสโตรเอเชีย และภาษาโซราได้รับความสนใจจากนักภาษาศาสตร์ออสโตรเอเชียและนักจัดรูปแบบภาษาชาวอเมริกันหลายคน เช่นNorman & Arlene Zide, David Stampe, Patricia Donegan และStanley Starosta ^{[ 5 ]}

ในช่วงทศวรรษ 1990 และต้นทศวรรษ 2000 การวิจัยทางภาษาศาสตร์ชะลอตัวลงอย่างมากเนื่องจากความกังวลด้านความปลอดภัยในภูมิภาคชนเผ่าที่ได้รับผลกระทบจากการก่อความไม่สงบของกลุ่มนาซาลิตทำให้การทำงานภาคสนามอย่างต่อเนื่องเป็นไปได้ยาก เมื่อไม่นานมานี้ ภาษาโซราได้รับการกล่าวถึงในสารคดีPBS Ironbound เรื่องThe Linguists (2008) ซึ่งติดตามนักภาษาศาสตร์สองคนคือGDS AndersonและK. David Harrison ระหว่างการเดินทางภาคสนามของพวกเขาใน โอริสสาตอนใต้ซึ่งพวกเขาได้ไปเยี่ยมหมู่บ้านโซราและบันทึกภาษา^{[ 6 ]}

นักชาติพันธุ์วิทยาPiers Vitebsky (1993) ระบุว่าเผ่า Sora เคยมีการกระจายตัวที่กว้างกว่าที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน ก่อนที่จะถูกครอบครองโดยการขยายตัวของชาวอินโด-อารยันและดราวิเดียนในภายหลัง โดยอิงจากชื่อหมู่บ้านที่มีต้นกำเนิดจากเผ่า Sora ซึ่งขยายไปตามที่ราบชายฝั่งจากแม่น้ำ Mahanadiไปจนถึงทางเหนือของรัฐ Andhra ซึ่งไกลเกินกว่าชุมชน Sora ในปัจจุบัน^{[ 7 ]}ด้วยเหตุนี้ จึงมีการกล่าวอ้างว่าพระเจ้าJagannathแห่งวัด Puri ใน Odisha มีต้นกำเนิดมาจากเผ่า Sora และคำว่าaɳasaraสำหรับช่วงเวลาที่ Jagannath ป่วยเป็นไข้เป็นเวลาสองสัปดาห์หลังจากพิธีอาบน้ำในวันพระจันทร์เต็มดวงของเดือน Jyēṣṭha ในปฏิทินฮินดู (กลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนมิถุนายน) อาจเกี่ยวข้องกับรากศัพท์ Sora -asar- ("เช็ด, ทำให้แห้ง") ^{[ 8 ]}พลินีผู้เฒ่า (ค.ศ. 77) และคลอเดียส ปโตเลมี (ค.ศ. ประมาณ ค.ศ. 130) ก็ได้ระบุว่ากาลิงกาเป็นดินแดนของชาวโซรา (ซูอารี, ซาบาเร) เช่นกัน ^{[ 7 ]}

ตาม ประเพณี ของชาวบิฮารีประมาณ ค.ศ. 500 กลุ่มชนเผ่าโซรา/สวาราได้บุกเข้ามาในภูมิภาคและโค่นล้มเชโรซึ่งเป็นชนเผ่ามุนดาที่นับถือศาสนาฮินดู^{[ 9 ]}และสันนิษฐานว่าได้เข้ามาแทนที่พวกเขาในฐานะผู้ปกครองท้องถิ่น^{[ 10 ]}ปัจจุบันชาวซาบาร์แห่งเบงกอลตะวันตกอ้างว่าสืบเชื้อสายมาจากชาวสวาราโบราณ ส่วนหนึ่งเกิดจากข้อมูลที่น้อย กอร์ดอน (2005) เสนอว่าซาบาร์/โลธามีความเกี่ยวข้องกับโซรา แม้ว่าแอนเดอร์สัน (2008) จะแนะนำว่าซาบาร์/โลธาอาจเป็นภาษาอินโด-อารยัน^{[ 11 ]}ตัวอย่างประโยคของชาวซาบาร์แห่งเบงกอลตะวันตกมีให้ในส่วน #ตัวอย่างข้อความ

ภาษาโซระมีรูปแบบการใช้งานที่ผันผวน กล่าวคือ จำนวนผู้พูดภาษาโซระเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายทศวรรษก่อนที่จะลดลงอย่างรวดเร็ว อันที่จริง จำนวนผู้พูดภาษาโซระเพิ่มขึ้นจาก 157,000 คนในปี 1901 เป็น 166,000 คนในปี 1911 ^{[ 12 ]}ในปี 1921 จำนวนนี้เพิ่มขึ้นเล็กน้อยเป็น 168,000 คนและเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ^{[ 12 ]}ในปี 1931 จำนวนผู้พูดเพิ่มขึ้นเป็น 194,000 คน แต่ในปี 1951 เกิดช่วงการเติบโตแบบทวีคูณ โดยจำนวนผู้พูดเพิ่มขึ้นเป็น 256,000 คน^{[ 12 ]}ในปี 1961 จำนวนผู้พูดสูงสุดอยู่ที่ 265,000 คนก่อนที่จะลดลงอย่างรวดเร็วในปี 1971 เมื่อจำนวนผู้พูดลดลงเหลือ 221,000 คน^{[ 12 ]}

ในปี 2026 มีรายงานว่าเหลือผู้พูดภาษาเสาวร่าเพียงคนเดียวในบังกลาเทศ^{[ 13 ]}

Ota & Patel (2021) ระบุภาษาถิ่นโซราหลายภาษา ได้แก่ Lanjia-Sora, Imani, Kansid, Kampu, Tenkala, Sarda และJuray -Sora Zide (1982) ระบุว่าJurayเป็นภาษาถิ่นที่แตกต่างจากโซรา^{[ 14 ]}ในขณะที่การศึกษาในภายหลัง (เช่น Gomango & Anderson 2017) เน้นความแตกต่างทั้งด้านสังคมภาษาศาสตร์และโครงสร้างระหว่าง Juray และ Sora การศึกษาล่าสุดโดย Ota & Patel (2021) ได้มุ่งเน้นไปที่การกระจายทางภูมิศาสตร์และความสัมพันธ์ระหว่างภาษาถิ่นโซรา ตลอดจนสถานะของ Juray ในฐานะภาษาที่แยกต่างหาก^{[ 15 ]}

ภาษาโซราเป็นภาษาที่ชาวโซราพูด ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มชนพื้นเมืองหรือชนเผ่าในอินเดีย ทำให้ภาษาโซราเป็นภาษาของกลุ่มชนพื้นเมือง^{[ 16 ]}ภาษาโซราพบได้ในพื้นที่ใกล้เคียงกับภาษาโอเดียและภาษาเตลูกู ทำให้ชาวโซราจำนวนมากพูดได้สองภาษา^{[ 16 ]}ภาษาโซรามีวรรณกรรมน้อยมาก ยกเว้นเพลงและนิทานพื้นบ้านไม่กี่เรื่อง ซึ่งมักจะถ่ายทอดกันทางปากเปล่า^{[ 16 ]}

ในทำนองเดียวกัน ความเข้าใจของเราเกี่ยวกับสัทวิทยาของภาษาโซระนั้นมีจำกัด แต่ก็มีข้อสรุปทั่วไปบางประการที่สามารถทำได้ พยางค์ส่วนใหญ่มีรูปแบบพยัญชนะ สระ พยัญชนะ และหน่วยคำมักประกอบด้วยพยางค์หนึ่งถึงสามพยางค์^{[ 17 ]}มีพยัญชนะที่ระบุได้ 18 ตัว และพยัญชนะเหล่านั้นอยู่ในแหล่งกำเนิดเสียงที่กำหนดไว้ส่วนใหญ่ พยัญชนะห้าตัวมีต้นกำเนิดจากเพดานปาก ในขณะที่พยัญชนะเพียงตัวเดียวมีต้นกำเนิดจากกล่องเสียง แม้ว่าสระอาจออกเสียงแตกต่างกัน แต่ในภาษาโซระมีสระเพียงหกตัวเท่านั้น ไม่มีเครื่องหมายกำกับเสียงและการออกเสียงลม จะ แตกต่างกันไปตามผู้พูด เป็นไปได้ว่าอิทธิพลของภาษาอังกฤษ โอเดีย และเตลูกูได้ส่งผลต่อการออกเสียงสระตลอดระยะเวลาการใช้งานของภาษาโซระ^{[ 18 ]}การออกเสียงยังเปลี่ยนแปลงไปในสภาพแวดล้อมก่อนสระ (เกิดขึ้นก่อนสระ) และสภาพแวดล้อมที่ไม่ใช่ก่อนสระ

• ในภาษาโซระ เสียงระเบิด /t/ และ /d/ มีความไม่สมมาตร: /t/ เป็นเสียงฟัน ที่ไม่มีเสียง [ t̪ ] ในขณะที่เสียงฟันที่มีเสียง /d/ บางครั้งอาจแปรผันระหว่างเสียงฟันที่มีเสียง [ d ] และเสียงฟัน [d̪] การออกเสียงของเสียงเหล่านี้ดูเหมือนจะขึ้นอยู่กับหน่วยเสียงข้างเคียง ดังนั้น เสียงฟัน /t/ อาจปรากฏเป็นเสียงฟัน [t] ในสภาพแวดล้อมการออกเสียงแบบฟัน

• บันทึกก่อนหน้านี้โดยรามมูรติอธิบายพยัญชนะ j ว่าเป็นเสียงเสียดแทรกเพดานปากก้อง / ʝ / ที่มีหน่วยเสียงย่อย [ z ] อาร์ลีน อาร์. ไซด์ (1982) รายงานว่า /ɟ/ มักออกเสียงเป็นเสียงกึ่งเสียดแทรกเพดานปาก [ ɟ͡ʝ ] หรือเสียงเสียดแทรกเหงือกก้อง [z] โฮโรและสาร์มาห์ (2015) วิเคราะห์ว่าเป็นเสียงกึ่งเสียดแทรกหลังเหงือกก้อง /d͡ʒ/ โดยมี [z] เป็นการเปลี่ยนแปลงอิสระ โดยเฉพาะในสำเนียงโอริสสา

• เสียงสั่น / r / และเสียงข้างลิ้น / l / จะสลับไปมาระหว่างการออกเสียงแบบฟันและแบบเหงือก ขึ้นอยู่กับว่าพยัญชนะข้างเคียงเป็นเสียงฟัน (เช่น /t/) หรือเสียงเหงือก (เช่น /d/) ทั้ง /r/ และ /l/ สามารถปรากฏได้อย่างอิสระในตำแหน่งต้นคำ กลางคำ และท้ายคำ แต่เสียงแตะแบบม้วนลิ้น / ɽ / จะจำกัดอยู่เฉพาะตำแหน่งกลางคำเท่านั้น

• เสียงนาสิกอัลวีโอลา / n / อาจกลายพันธุ์เป็นเสียงฟันในบริเวณใกล้เคียงกับพยัญชนะฟัน เช่น [t̪]

ยกเว้นสระชวา สระโซระทั้งหมดมีสระคู่ที่ยาวกว่า สระเหล่านี้อาจเน้นเสียงหรือไม่เน้นเสียงก็ได้ ตามที่รามมูรติ (1986) กล่าวไว้ สระอาจเป็นสระสั้น สระกึ่งยาว หรือสระยาว ความยาวของสระอาจบ่งบอกถึงรูปแบบการแสดงออกสำหรับรากศัพท์บางคำ เช่นสุระ ('ใหญ่') และสุระ ('ใหญ่มาก') แต่เรื่องนี้ยังต้องการการศึกษาเพิ่มเติม

Horo & Sarmah (2015) รายงานว่าสระของภาษาถิ่นSora Assam คือ /a, e, i, u, o, ə/ ^{[ 20 ]}

พยัญชนะและสระของ Sora สามารถผ่านกระบวนการสลับเสียงในระดับจังหวะตามการเปลี่ยนแปลงการเน้นเสียงและเงื่อนไขทางสัณฐานวิทยาและไวยากรณ์ ซึ่งพยัญชนะและสระจะกลืนเข้ากับเสียงของรากคำก่อนหน้าหรือตามหลัง หรือเสียงนาสิกลสุดท้ายจะกลืนเข้ากับเสียงพยัญชนะต้นของคำถัดไป ด้วยวิธีนี้ คำต่อท้ายบางคำจะรวมเข้ากับคำกริยาในเชิงสัทศาสตร์ และคำหนึ่งคำสามารถมีรูปแบบย่อยได้หลายแบบขึ้นอยู่กับคุณสมบัติทางสัณฐานวิทยาของหน่วยคำต้นและท้ายที่ผลิตขึ้นระหว่างการพูดแบบไม่เป็นทางการหรือแบบรวดเร็ว^{[ 21 ]}

Sora เป็น ภาษา ที่มีโครงสร้างหลายส่วนและมีการรวมคำนาม^{[ 22 ] [ 23 ]}คำเดียวใน Sora สามารถสื่อความหมายของประโยคทั้งประโยคได้ อย่างไรก็ตาม ในขณะที่นักวิจัยพิจารณาว่าคำในประโยคของ Sora เป็นคำเดี่ยวๆ แต่ผู้พูดภาษา Sora โดยกำเนิดจะรับรู้ว่าเป็นวลีและแยกออกเป็นลำดับของคำแบบไอแอมบิกที่มีทำนองสูงขึ้น

ตัวอย่างเช่น:

อย่างไรก็ตาม รูปแบบที่ถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ในภาษาโซระนั้นจำเป็นต้องมีประธาน:

ประโยคเต็มในภาษาโซระ:

ภาษาโซระใช้กลวิธีทางไวยากรณ์ รวมถึงการสอดคล้องกันของประธานและกรรม ลำดับคำ และการประกอบคำนามเพื่อแสดงกรณี ถือว่าเป็นภาษาที่มีรูปประธานและกรรม เป็นหลัก และแตกต่างจากภาษาอื่นๆ ส่วนใหญ่ตรงที่ไม่มีโครงสร้างกรรมวาจก^{[ 24 ]}อย่างไรก็ตาม การที่ภาษาโซระไม่มีรูปกรรมวาจกไม่ได้หมายความว่ารูปแบบทางไวยากรณ์อื่นๆ ที่กำหนดไว้จะหายไปด้วย ตรงกันข้าม ภาษาโซระมีรูปไวยากรณ์ที่ซับซ้อนบางอย่าง (ในสัณฐานวิทยาของคำนาม) ^{[ 24 ]}

นอกจากนี้ Sora เช่นเดียวกับภาษา Munda อื่นๆ อีกมากมาย ใช้คำนามเชื่อมโยงเพื่อเชื่อมคำนามกับส่วนอื่นๆ ของประโยคเพื่อให้ความหมายที่เฉพาะเจาะจงมากขึ้น เรียกว่า การประกอบคำ^{[ 18 ]}คำนามพยางค์เดียวเหล่านี้ที่ช่วยเพิ่มความหมายเรียกว่า คำนามเชื่อมโยงความหมาย และมีการใช้กันอย่างแพร่หลายใน Sora ^{[ 24 ]}

คำนามและคำกริยาที่เป็นพหูพจน์จะถูกทำเครื่องหมายด้วยคำต่อท้าย-jiที่อยู่ถัดจากคำต่อท้าย-ən ของคำนาม คำนามที่มีชีวิตโดยทั่วไปจะเติมคำต่อท้ายพหูพจน์ (แต่ไม่จำเป็นเสมอไป) แต่คำนามที่ไม่มีชีวิตมักจะไม่เติม^{[ 25 ]}

คำต่อท้ายพหูพจน์จะไม่ถูกต่อท้ายหลังตัวเลขที่นับได้และจำนวนจำกัด แต่อาจทำให้เกิดการสอดคล้องกับกริยาพหูพจน์ได้ ตัวเลขสามารถสร้างคำประสมกับคำนามได้ ในกรณีเหล่านั้น ตัวเลขจะกลายเป็นคำนามและกลายเป็นเครื่องหมายพหูพจน์ได้ด้วยตัวเอง^{[ 26 ]}

สรรพนามบุรุษที่สามสามารถใช้เป็นเครื่องหมายที่แน่นอนในวลีนามได้^{[ 27 ]}สรรพนามสะท้อนสามารถสร้างได้ด้วยคำต่อท้ายสะท้อน=dəmตัวอย่างเช่น anɪnji + =dəm → anɪnji=dəm 'ตัวพวกเขาเอง'

คำชี้เฉพาะใน Sora ที่ระบุโดย Starosta (1967) ^{[ 28 ]}

การกำหนดกรณีใน Sora โดยทั่วไปค่อนข้างคลุมเครือ ไม่มีเครื่องหมายบทบาทเพื่อแสดงการจัดเรียงทางไวยากรณ์ระหว่างประธานและกรรม เช่นประธาน-กรรมหรือกรรมตรง-กรรมรองโครงสร้างทางไวยากรณ์จำนวนหนึ่งที่อาจแสดงหรือไม่แสดงออกมาทางสัณฐานวิทยาเป็นอาร์กิวเมนต์กรรมหลักของกริยา เช่น เครื่องหมายกรรมรองแบบเฉียง - dɔ[ʔɔ]ŋ - สามารถแสดงออกมาในรูปของหน่วยคำเดี่ยวadɔŋได้^{[ 29 ]}

• สัมบูรณ์ ?–นาม-n
• ถิ่น – เฉียง-dɔ[ʔɔ]ŋ-
• แมร์-
• คำแสดงความเป็นเจ้าของa-และ-a
• อัลเลทีฟ-แบน
• ตำแหน่ง – ไม่จำเป็น – Illative -leŋ-ənและ-leŋ

เพศหรือชั้นทางไวยากรณ์ไม่ได้ถูกเข้ารหัสอย่างลึกซึ้งในไวยากรณ์สัณฐานวิทยาของภาษาโซระ ในการส่งสัญญาณถึงความเป็นชาย/หญิง ผู้พูดภาษาโซระจะใช้คำลงท้ายประสมพื้นเมือง =mar (ชาย, บุคคล) และ =boj (หญิง) ในขณะเดียวกันก็ใช้คำต่อท้ายแสดงเพศที่ยืมมาจากภาษาอินโด-อารยัน เช่น-aและ-i แม้ว่าจะไม่บ่อยนัก ก็ตาม^{[ 30 ]}

ประเด็นที่ว่าคำคุณศัพท์ถือเป็น หมวดหมู่คำศัพท์อิสระในภาษาโซระหรือไม่นั้น ยังคงเป็นหัวข้อที่ยังไม่ได้รับการศึกษาอย่างเพียงพอ องค์ประกอบคำคุณศัพท์จำนวนมากพบได้ในคำประสมร่วมกับองค์ประกอบคำนามที่พวกมันขยายความ เช่นsənna-dud-ən "small-frog-NSFX" คำคุณศัพท์อื่นๆ จะอยู่หน้าองค์ประกอบคำนามของวลี นอกจากนี้ยังอาจใช้ในประโยคกริยาที่มีกริยาเชื่อม (อดีต) หรือไม่มีกริยาเชื่อม (ปัจจุบัน) ^{[ 31 ]}ดูเหมือนว่าคำศัพท์คำคุณศัพท์จำนวนมากในภาษาโซระไม่สามารถทำหน้าที่เป็นตัวขยายภายนอกในโครงสร้างบางอย่างได้ อาจเป็นเพราะผู้พูดรับรู้ว่าคำคุณศัพท์เหล่านั้นแยกไม่ออกจากคำนาม (เช่น "green" หมายถึง "อันสีเขียว") ส่งผลให้การใช้ในลักษณะดังกล่าวอาจฟังดูไม่เป็นธรรมชาติสำหรับผู้พูดภาษาแม่ และมักถูกปฏิเสธว่าไม่ถูกต้องตามหลักไวยากรณ์^{[ 32 ]}

ผู้ทดสอบ: เกรกอรี่ แอนเดอร์สันผู้เข้าร่วม: โอรันชู โกมังโก อายุ 50 ปี ผู้ใช้ภาษาโซระเป็นภาษาแม่

อีกวิธีหนึ่งของการดัดแปลงคุณลักษณะใน Sora คือการใช้ตัวดัดแปลงที่ได้มาจากสัณฐานวิทยา ในกรณีเช่นนี้ ต่างจากการเรียงคำใน North Munda และKhariaใน Sora จะมีคำนำหน้าə-ที่ขึ้นอยู่กับคำนาม ซึ่งช่วยเชื่อมโยงตัวดัดแปลงกับคำนามหลักที่ถูกดัดแปลง^{[ 33 ]}พิจารณาตัวอย่างต่อไปนี้:

คำวิเศษณ์ไม่มีการเบี่ยงเบน^{[ 34 ]}คำวิเศษณ์ของโซระบางคำได้แก่: tiki 'after', tikki 'afterwards', mailen 'together', dɔ 'so', əntəpsɛlɛ 'therefore', biɲdɔ 'but', bɔibɔi 'very', annəŋ 'during', nam 'now', aŋaːn aŋaːn 'บางครั้ง', moyed 'ก่อนหน้า', moyed moyəd 'เมื่อเร็ว ๆ นี้' ฯลฯ

ในภาษาโซระ คำนามมักแสดงการสลับทางสัณฐานวิทยาระหว่างรูปแบบอิสระและรูปแบบการรวม รูปแบบการรวม (CF) แสดงถึงรากคำนามที่กระชับ มีพยางค์เดียว และขึ้นอยู่กับเสียง ซึ่งส่วนใหญ่ปรากฏในการประกอบคำและการรวมคำนาม เนื่องจากไม่มีตัวอย่างที่ยืนยันได้ว่าคำเสริมจะขัดจังหวะคำนามสองพยางค์ที่ขยายแล้ว ดังนั้น CF จึงไม่ใช่คำทางเสียง^{[ 35 ]}รูปแบบอิสระเป็นคำทางเสียงที่สมบูรณ์ มีความเป็นเอกภาพทางจังหวะ และเป็นคำศัพท์อิสระที่ขยายมาจาก CF นี้ผ่านการดำเนินการทางสัณฐานวิทยาต่างๆ รวมถึงการเติมคำนำหน้า การทำซ้ำ การเติมคำต่อท้าย หรือการขยายรากคำ^{[ 18 ]}การสลับนี้ถูกควบคุมโดยข้อจำกัดสองโมราบนคำศัพท์อิสระ คำนามอิสระต้องเป็นไปตามข้อกำหนดทางจังหวะขั้นต่ำสองโมรา ซึ่งนำไปสู่การขยายทางเสียงของรากคำที่มีพยางค์เดียว CF ไม่จำเป็นต้องตรงตามข้อจำกัดนี้ เนื่องจากเกิดขึ้นภายในโดเมนเสียงที่ใหญ่กว่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งภายในคำประสม คำคุณศัพท์ หรือโครงสร้างที่รวมเข้าด้วยกัน ดังนั้น รูปทรงทั้งสองจึงไม่ใช่คำศัพท์ที่แตกต่างกัน แต่เป็นการแสดงออกที่ขึ้นอยู่กับเสียงของฐานคำนามเดียวกัน CF ทำหน้าที่เป็นฐานคำนามเชิงความหมายในคำกริยา-คำนาม คำประสม และโครงสร้างคำคุณศัพท์ ในขณะที่รูปแบบอิสระปรากฏในตำแหน่งคำนามที่เป็นอิสระทางไวยากรณ์^{[ 36 ]} CF ช่วยให้คำนามสามารถแนบกับรากคำกริยาเพื่อสร้างคำที่มีความหมายซับซ้อนมากขึ้น คล้ายกับการสร้างคำประสมในภาษาอื่นๆ^{[ 35 ]}รูปแบบเต็มคือรูปแบบที่เห็นเมื่อคำนามอยู่โดดเดี่ยวหรือไม่ได้ทำงานควบคู่กับส่วนอื่นๆ ของคำพูด^{[ 35 ]}แม่แบบบางส่วนของการรวมกันของ Sora ระหว่างคำนามและคำกริยามีดังนี้: ^{[ 35 ]}

คำกริยา + รูปแบบการรวมคำ

คำกริยา + คำเชื่อม + คำเชื่อม

รูปแบบเต็ม + รูปแบบการรวม

รูปแบบเต็ม + รูปแบบการรวม + รูปแบบการรวม

ตัวอย่างของคำนามรูปเต็มที่ย่อเป็น CF มีดังนี้: mənra ซึ่งเป็นรูปเต็มของ "man" เปลี่ยนเป็น CF -mər-รูปแบบการรวมนี้ไม่สามารถเกิดขึ้นได้โดยลำพัง มันเป็นรูปแบบย่อยขั้นต่ำและขึ้นอยู่กับจังหวะเสียง โดยจะปรากฏขึ้นเฉพาะในคำประสมหรือโครงสร้างที่รวมเข้าด้วยกันซึ่งโฮสต์ที่ใหญ่กว่าให้การอนุญาตแบบ bimoraic ^{[ 35 ]}แม้ว่าจะไม่ใช่ข้อสรุปที่แน่ชัด แต่แนวทางทั่วไปบางประการเกี่ยวกับ CF คือมันขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่จะรวมกับคำกริยาหรือองค์ประกอบอื่น^{[ 35 ]}หาก CF ติดอยู่กับ infix รูปแบบที่ได้จะแตกต่างจากกรณีที่มันถูกรวมเป็นคำนำหน้า ความหมายของส่วนเติมเต็มในรูปเต็มนั้นยากที่จะกำหนดเป็นแผนผังได้ บางครั้งมีคำต่อท้ายเฉพาะที่เกิดขึ้นกับกลุ่มคำที่มีความหมายเฉพาะเจาะจง เช่น ชื่อสัตว์ บางทีคำต่อท้ายนั้นอาจดูเหมือนเป็นส่วนที่เหลือของคำจำแนกประเภทนาม อย่างไรก็ตาม รูปแบบของคำนามอิสระอื่นๆ อาจไม่เหมือนกัน ตัวอย่างบางส่วนของคำนามเต็มและ CF ของคำนามเหล่านั้นมีดังต่อไปนี้: ^{[ 37 ]}

(1) คำนำหน้าə-

(2) คำนำหน้าkVN-

(3) สลับ

(4) คำนำหน้าVn-/V-

(5). คำประสมนาม-นาม

(6) การทำซ้ำ

(7). คำแทรก-ʔ-

(8). คำแทรก-n-

(9) เบ็ดเตล็ด

สัณฐานวิทยาของคำกริยาในภาษาโซระใช้คำนำหน้า คำแทรก และคำต่อท้ายตามหมวดหมู่ทางไวยากรณ์ ในโครงสร้างสังเคราะห์แบบมุนดาโดยทั่วไป วลีคำกริยาในภาษาโซระจะเป็นแบบหัว-ท้าย -ประธาน-กรรม-กริยา ( SOV ) อย่างไรก็ตาม ภาษาโซระได้พัฒนาระบบการรวมคำนามที่ซับซ้อนและมีประสิทธิภาพ ซึ่งดูเหมือนว่าจะมีต้นกำเนิดมาจากสาขาที่แตกแขนงออกมาก่อนหน้านี้ของภาษาโปรโต-มุนดาการรวมคำนามของภาษาโซระแยกแยะรูปแบบอิสระและรูปแบบการรวม (CFs) ของคำนามได้อย่างชัดเจน ในสัณฐานวิทยาและไวยากรณ์แบบโพลีซินเทติก วลีคำกริยาในภาษาโซระแสดง ลำดับ SVO แบบ หัว-แรก ที่เข้มงวดเช่นเดียวกับที่พบเห็นได้ทั่วไปใน ภาษาออสโตร เอเชียติก ที่ไม่ใช่มุนดา แง่มุมที่น่าสนใจที่สุดของการรวมคำนามทางไวยากรณ์ของภาษาโซระคือการรวมประธานกริยาที่ต้องการ กรรม ซึ่งอธิบายว่าภาษานี้อนุญาตให้กริยาที่ต้องการกรรมรวม (ดูดซับ) ประธาน/ผู้กระทำที่ต้องการกรรม โดยที่ลำต้นของกริยายังคงเป็นกริยาที่ต้องการกรรม และการจัดทำดัชนีกรรมยังคงใช้งานได้แม้หลังจากถูกรวมแล้ว^{[ 38 ]}

การเรียงลำดับคำกริยาและการเชื่อมโยงประโยคย่อยสามารถทำได้โดยการสร้างคำประสมของคำกริยาที่ 1-คำกริยาที่ 2-กริยาที่ไม่ใช่อดีต นอกจากนี้ยังใช้ได้กับคู่คำนามที่รวมอยู่ด้วย

การจัดทำดัชนีวัตถุไม่ใช่ข้อบังคับใน Sora ในบางกรณี วัตถุอาจถูกละเว้นหรือระงับ^{[ 39 ]}

ผู้ครอบครองกรรมตรงที่ถูกรวมเข้ามาจะถูกระบุด้วยเครื่องหมายกรรมสรรพนาม ดังนั้น การรวมเข้ามาของ Sora จึงไม่ใช่กระบวนการลดความสัมพันธ์เชิงคุณค่าโดยสมบูรณ์เหมือนในหลายภาษา

ในโซระ มีการทำเครื่องหมายเดซิส สองประเภท ในคำกริยา: itive (การถ่ายทอด ออกจากผู้พูด/ผู้พูด) คำต่อท้าย-a/-ə/-e/-Øและคำลงท้าย (cislocative การเคลื่อนไหวไปทางผู้พูด/ผู้พูด) คำต่อท้าย-ai/ -ay ^{[ 40 ]}เครื่องหมาย cislocative บางครั้งยังแสดงถึงดัชนีหัวเรื่องบุคคลที่หนึ่งด้วย^{[ 41 ]}

ในภาษา Sora ลำดับส่วนประกอบประโยคพื้นฐานคือ SOV (ประธาน-กรรม-กริยา)

รูปแบบการเรียงคำแบบอื่น เช่น SVO ก็พบได้บ่อยและถูกนำมาใช้ในการเข้ารหัสโครงสร้างข้อมูล มากมาย ในเรื่องเล่าและการสนทนาในชีวิตประจำวัน

1. SVO (ความเป็นศูนย์กลางของหัวข้อ)

2. OVS (ความสำคัญของวัตถุแบบพาสซีฟ)

คำเชื่อมati/ateและคำต่อท้าย=ti/=teใช้เพื่อเน้นหัวข้อขององค์ประกอบในประโยค:

คำลงท้ายลอยตัว=naใช้เพื่อระบุจุดเน้น โดยจะแสดงการตีความจุดเน้นแบบครอบคลุม/จำกัด เมื่อใช้ร่วมกับคำวิเศษณ์/คำเสริมที่แสดงตำแหน่ง

เมื่อเปรียบเทียบกับภาษามุนดาอื่นๆ เช่น ภาษา คาริอาซึ่งมีรายงานว่าคำศัพท์ 40 เปอร์เซ็นต์เป็นคำที่ยืมมาจากภาษาอินโด-อารยัน ภาษาโซรามีคำยืมจากภาษาต่างประเทศน้อยมาก หรือแทบจะไม่มีเลย ภาษาโซรายังไม่มีหน่วยเสียงต่างประเทศเลย^{[ 42 ]} (Donegan & Stampe, 2004) ภาษาโซรายืมคำจากภาษารอบข้าง เช่น ภาษาเตลูกูและภาษาโอริยา^{[ 35 ]}ตัวอย่างคำที่ยืมมาจากภาษาโอริยาคือkɘ'ra'ñja'ซึ่งเป็นชื่อต้นไม้^{[ 35 ]} ส่วนคำว่า mu'nu'ซึ่งหมายถึงถั่วดำ ยืมมาจากภาษาเตลูกู^{[ 35 ]}รามามูรติ (1931) ระบุคำศัพท์ภาษาโซรา 3 คำที่เห็นได้ชัดว่ายืมมาจาก ภาษา ปรากฤตในสมัยโบราณ ได้แก่siŋger (ขิงเขียว เทียบกับภาษาบาลี singi vera และภาษาสันสกฤต sr͎inga veram), kaːrella (มะระ เทียบกับภาษาสันสกฤต kāravella) และkeda (เต๋าหอม เทียบกับภาษาสันสกฤต keta-ki) ยิ่งไปกว่านั้น ภายในตระกูลภาษามุนดาเอง คำศัพท์ส่วนใหญ่ดูเหมือนจะเข้าใจกันได้เนื่องจากความแตกต่างเล็กน้อยในการออกเสียงและสัทวิทยา ภาษาคาริอาและภาษากอร์กู ซึ่งเป็นภาษามุนดาอีกสองภาษา มีคำศัพท์ที่เข้าใจกันได้กับภาษาโซรา^{[ 24 ]}ตัวอย่างเช่น เลข 11 ในภาษาคาริอาคือghol moŋในภาษากอร์กูคือgel ḑo miyaและในภาษาโซราคือgelmuy ^{[ 24 ]}เลข 11 ในแต่ละภาษามีลักษณะและเสียงที่คล้ายคลึงกันอย่างน่าทึ่งกับเลข 11 อื่นๆ ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่จำนวนคำเท่านั้น แต่ยังมีคำศัพท์จำนวนมากที่เข้าใจกันได้ระหว่างภาษาตระกูลมุนดา ภายในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก สามารถพบความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับคำศัพท์ในภาษาโซราได้ ตระกูลภาษา มอญ-เขมรซึ่งครอบคลุมภาษาที่พูดกันเป็นหลักในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีคำศัพท์ที่คล้ายคลึง กันกับ ตระกูลภาษามุนดา^{[ 18 ]}นั่นหมายความว่าคำบางคำที่พบในภาษาโซรามีต้นกำเนิดโดยตรงจากภาษาโปรโตออสโตรเอเชียติก และมีความคล้ายคลึงกับตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติกที่สืบเชื้อสายมาจากภาษาอื่น^{[ 18 ]}คำที่เกี่ยวข้องกับร่างกาย ครอบครัว บ้าน ทุ่งนา รวมถึงคำสรรพนาม คำชี้เฉพาะ และตัวเลข เป็นคำที่มีคำศัพท์ที่คล้ายคลึงกันมากที่สุด^{[ 18 ]}

ระบบตัวเลขของโซระใช้ฐาน 12 ซึ่งมีเพียงไม่กี่ภาษาในโลกที่ใช้ระบบนี้ตัวอย่างเช่นภาษาเอคาริ ใช้ระบบฐาน 60 ^{[ 43 ]}ตัวอย่างเช่น 39 ในเลขคณิต ของโซระ จะคิดได้ว่าเป็น (1 * 20) + 12 + 7 ต่อไปนี้คือตัวเลข 12 ตัวแรกในภาษาโซระ: ^{[ 43 ]}

ภาษาอังกฤษ: หนึ่ง สอง สาม สี่ ห้า หก เจ็ด แปด เก้า สิบ สิบเอ็ด สิบสอง

โซระ: อะบอย บาโก ยากี อุนจิ มอนลอย ทูดรู กุลจี^ทีอัมจี ทินจิ เกลจิ เกลมู มิเกล

เช่นเดียวกับที่ภาษาอังกฤษใช้คำต่อท้ายจากตัวเลขสิบหลังจากสิบสอง (เช่นสิบสาม สิบสี่เป็นต้น) ภาษาโซระก็ใช้การกำหนดคำต่อท้ายให้กับตัวเลขหลังจาก 12 และก่อน 20 เช่นกัน สิบสามในภาษาโซระแสดงเป็นmigelboy (12+1) สิบสี่เป็นmigelbagu (12+2) เป็นต้น^{[ 43 ]}ระหว่างตัวเลข 20 ถึง 99 ภาษาโซระจะเพิ่มคำต่อท้ายkuriเข้ากับส่วนประกอบแรกของตัวเลข ตัวอย่างเช่น 31 แสดงเป็นbokuri gelmuyและ 90 แสดงเป็นunjikuri gelji ^{[ 43 ]}

ระบบตัวเลขโซระถูกนำเสนอในปริศนาของเลรา โบโรดิตสกีซึ่งพบได้ในส่วน "แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม" ที่เกี่ยวข้องกับ"TED talk" ของ เธอ

ภาษาโซระเขียนโดยใช้ระบบหลายระบบ อักษร โซมเพง (Sora Sompeng)พัฒนาขึ้นในปี 1936 โดยมังเกอิ โกมังโก (Mangei Gomango) เป็นระบบการเขียนดั้งเดิมที่สร้างขึ้นสำหรับภาษาโซระ

นอกจากนี้ ยังมีการเขียนภาษาโซราด้วยอักษรละตินอักษรโอเดียในรัฐโอริสสา และอักษรเตลูกูในรัฐอานธรประเทศ

ข้อความต่อไปนี้คือมาตรา 1 ของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนซึ่งเขียนด้วยภาษาโซระ: ^{[ 44 ]}

𑃦𑃨𑃙𑃑𑃣𑃙𑃢𑃐𑃢 𑃒𑃢𑃙𑃐𑃤𑃖𑃢𑃙𑃥𑃐𑃣𑃙𑃠𑃤 𑃖𑃢𑃚𑃢𑃖𑃢𑃚𑃢𑃜𑃒𑃣𑃙 𑃘𑃦𑃘𑃘𑃣𑃙𑃙𑃢𑃦 𑃣𑃑𑃑𑃣𑃘𑃢 𑃑𑃣𑃑𑃑𑃣 𑃦𑃨𑃑𑃑𑃢𑃤 𑃕𑃙𑃢𑃦𑃨𑃝𑃟𑃢𑃔𑃨𑃢𑃙𑃑𑃣𑃙𑃢 𑃖𑃢𑃙𑃐𑃤𑃖𑃢𑃙𑃥𑃐𑃣𑃙𑃠𑃤. 𑃦𑃨𑃙𑃑𑃣𑃙𑃠𑃤𑃑𑃣 𑃒𑃥𑃔𑃨𑃔𑃨𑃠𑃤 𑃣𑃑𑃑𑃣𑃘𑃢 𑃒𑃤𑃒𑃣𑃟 𑃦𑃨𑃝𑃤𑃔𑃨𑃢 𑃖𑃣𑃙𑃙𑃣. 𑃦𑃨𑃙𑃑𑃣𑃙𑃢𑃐𑃢 𑃦𑃨𑃙𑃑𑃣𑃙𑃠𑃤 𑃣𑃟𑃥𑃢𑃙 𑃒𑃤𑃒𑃤 𑃣𑃑𑃑𑃣𑃘𑃢 𑃖𑃙𑃑 𑃖𑃙𑃑 𑃖𑃣𑃙𑃙𑃣.

ଅନ୍ତେନ୍ଆସା ବାନ୍ସିମାନୁସେନ୍ଜି ମାୱାମାୱାୟବେନ୍ ଲୋଲ୍ଲେନ୍ନାଓ ଏତ୍ତେଲା ତେତ୍ତେ ଅତ୍ତାଇ ଗନାଅରକାଦାନ୍ତେନ୍ଆ ମାନ୍ସିମାନୁସେନ୍ଜି। ଅନ୍ତେନ୍ଜିତେ ବୁଦ୍ଧି ଏତ୍ତେଲା ବିବେକ ଅରିଦା ମେନ୍ନେ। ଅନ୍ତେନ୍ଆସା ଅନ୍ତେନ୍ଜି ଏକୁଆନ୍ ବଇବଇ ଏତ୍ତେଲା ମନ୍ତ ମନ୍ତ ମେନ୍ନେ।

อันเตนาสะ ปานสิมานุเสงกิ มาวามาวายะเบ็น โลเลนนาโอ เอตเตลา เตต เอ อัตตา กะนาราคาทันเตนา มานสิมานุเสนจิ. อันเทนจิต เอ บุดดิ เอตเตลา วิเวกา อะริทา เม เน อันเทนาสะ อันเทนจิ เอกวน บัยบัย เอตเตลา มันต์ มันต์ เเมน เน.

มนุษย์ทุกคนเกิดมาอย่างอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรีและสิทธิ พวกเขามีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยจิตวิญญาณแห่งความเป็นพี่น้อง

ข้อความต่อไปนี้มาจากบทเพลงสดุดีที่ 23ของพระคัมภีร์ฉบับโซรา ซึ่งเป็นฉบับที่ดัดแปลงมาจากฉบับ KJV

โซระเป็นหนึ่งในตัวละครหลักของภาพยนตร์สารคดีอเมริกันเรื่องThe Linguists ปี 2008 จาก Ironbound Filmsซึ่งนักภาษาศาสตร์สองคนพยายามบันทึกภาษา ที่กำลังจะสูญหาย หลายภาษา

• Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, บรรณาธิการ (2016). "Sora" . Glottolog 2.7 . เยนา: สถาบันแม็กซ์พลังค์เพื่อวิทยาศาสตร์แห่งประวัติศาสตร์มนุษย์
• รามูร์ติ อาร์เอส (2474) คู่มือภาษาโซระ (ซาวารา) เดลี: สิ่งพิมพ์ Mittal.
• Veṅkaṭarāmamūrti, G. (1986). พจนานุกรม Sora-English . เดลี: สำนักพิมพ์ Mittal.
• แอนเดอร์สัน, เกรกอรี ดีเอส (บรรณาธิการ). 2008. ภาษาตระกูลมุนดา . ชุดภาษาตระกูลรูทเลดจ์ เล่ม 3. นิวยอร์ก: รูทเลดจ์. ISBN 0-415-32890-X.
• Anderson, Gregory DS; Harrison, K. David (2008). "Sora". ภาษาของชาวมุนดา . นิวยอร์ก: Routledge. หน้า  299–380 . ISBN 0-415-32890-X.
• Anderson, Gregory DS (2007). คำกริยาภาษา Munda: มุมมองเชิงประเภทวิทยาแนวโน้มทางภาษาศาสตร์ เล่มที่ 174 เบอร์ลิน: Mouton de Gruyter ISBN 978-3-11-018965-0.

• Nayak, Abhilas (1995). การศึกษาทางด้านสัณฐานวิทยาและไวยากรณ์ของภาษาสาโอราที่พูดในเขตโคราปุตของรัฐโอริสสา (ปริญญาเอก). มหาวิทยาลัยสัมบัลปุร์ . hdl : 10603/187215 .

• สื่อที่เกี่ยวข้องกับภาษาโซระในวิกิมีเดียคอมมอนส์
• ภาษาออสโตรเอเชียติก: มุนดา และ มอญ-เขมร

การทดสอบภาษา SoraของWikipediaที่Wikimedia Incubator