The Awan dynasty (2350–2150 BC)^[22] was partly contemporary with that of the Mesopotamian emperor Sargon of Akkad, who not only defeated the Awan king Luh-ishan and subjected Susa, but attempted to make the East SemiticAkkadian the official language there. From this time, Mesopotamian sources concerning Elam become more frequent, since the Mesopotamians had developed an interest in resources (such as wood, stone, and metal) from the Iranian plateau, and military expeditions to the area became more common. With the collapse of Akkad under Sargon's great-great-grandson, Shar-kali-sharri, Elam declared independence under the last Awan king, Kutik-Inshushinak (c. 2240 – c. 2220 BC), and threw off the Akkadian language, promoting in its place the brief Linear Elamite script. Kutik-Inshushinnak conquered Susa and Anshan, and seems to have achieved some sort of political unity. Following his reign, the Awan dynasty collapsed as Elam was temporarily overrun by the Guti, another pre-Iranic people from what is now north west Iran who also spoke a language isolate.

About a century later, the Sumerian king Shulgi of the Neo-Sumerian Empire retook the city of Susa and the surrounding region. During the first part of the rule of the Simashki dynasty, Elam was under intermittent attack from the Sumerians of Mesopotamia and also Gutians from northwestern Iran, alternating with periods of peace and diplomatic approaches. The Elamite state of Simashki at this time also extended into northern Iran, and possibly even as far as the Caspian Sea. Shu-Sin of Ur gave one of his daughters in marriage to a prince of Anshan. But the power of the Sumerians was waning; Ibbi-Sin in the 21st century did not manage to penetrate far into Elam, and in 2004 BC, the Elamites, allied with the people of Susa and led by king Kindattu, the sixth king of Simashki, managed to sack Ur and lead Ibbi-Sin into captivity, ending the third dynasty of Ur. The Akkadian kings of Isin, successor state to Ur, managed to drive the Elamites out of Ur, rebuild the city, and to return the statue of Nanna that the Elamites had plundered.

ราชวงศ์ต่อมา ซึ่งมักเรียกว่าราชวงศ์ซุกกัลมะห์ (ประมาณ 1970 – ประมาณ 1770 ปีก่อนคริสตกาล) ตามชื่อ "ผู้สำเร็จราชการยิ่งใหญ่" ซึ่งเป็นตำแหน่งที่สมาชิกของราชวงศ์นี้ใช้ หรือเรียกอีกชื่อว่าราชวงศ์เอปาร์ติด ตามชื่อของผู้ก่อตั้งคือ เอบารัต/เอปาร์ตี มีอายุร่วมสมัยกับจักรวรรดิอัสซีเรียโบราณและ ยุคบาบิ โลน โบราณ ในเมโสโปเตเมีย โดยมีอายุน้อยกว่าจักรวรรดิอัสซีเรียโบราณ ที่พูดภาษาอัคคาเดียน ในเมโสโปเตเมียตอนบน ประมาณหกสิบปี และแก่กว่า จักรวรรดิบาบิโลนโบราณเกือบเจ็ดสิบห้าปีหลายคนกล่าวว่าช่วงเวลานี้เป็นช่วงเวลาที่สับสนและยากต่อการสร้างขึ้นใหม่ ดูเหมือนว่าราชวงศ์นี้ก่อตั้งโดยเอปาร์ตีที่ 1 ในช่วงเวลานี้ ซูซาอยู่ภายใต้การปกครองของชาวเอลาม แต่รัฐเมโสโปเตเมียที่พูดภาษาอัคคาเดียน เช่นลาร์ซาและอิซินพยายามยึดเมืองคืนอย่างต่อเนื่อง ประมาณ 1850 ปีก่อนคริสตกาลคูดูร์-มาบุกซึ่งดูเหมือนจะเป็นกษัตริย์ของ รัฐ อัคคาเดียน อีก รัฐหนึ่งทางเหนือของลาร์ซา ได้จัดการแต่งตั้งวารัด-ซิน บุตรชายของเขา ขึ้นครองบัลลังก์ลาร์ซา และริม-ซิน น้องชายของวารัด-ซิน ได้สืบทอดตำแหน่งต่อจากเขาและพิชิตดินแดนส่วนใหญ่ทางตอนใต้ของเมโสโปเตเมียให้กับลาร์ซา

ผู้ปกครองราชวงศ์เอปาร์ตีที่โดดเด่นในเอลามในช่วงเวลานี้ ได้แก่ชิรุกดุห์ (ประมาณ 1850 ปีก่อนคริสตกาล) ซึ่งเข้าร่วมพันธมิตรทางทหารต่างๆ เพื่อจำกัดอำนาจของรัฐเมโสโปเตเมียตอนใต้ ชิรุกดุห์เป็นกษัตริย์แห่งเอลามเมื่อฮัมมูราบีปกครองเป็นครั้งแรก^{[ 26 ]}เขาและกษัตริย์องค์ต่อๆ มาของราชวงศ์เอลามได้รับการเรียกขานว่า "กษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่" และ "บิดา" โดยกษัตริย์ในซีเรียและเมโสโปเตเมีย และเป็นกษัตริย์เพียงกลุ่มเดียวที่กษัตริย์เมโสโปเตเมียถือว่ามีสถานะสูงกว่าตนเอง^{[ 27 ] [ 28 ]}ซีเว-ปาลาร์-คุปปักผู้ซึ่งเป็นบุคคลที่มีอำนาจมากที่สุดในพื้นที่ในช่วงเวลาหนึ่ง ได้รับการเรียกขานอย่างเคารพว่า "บิดา" โดยกษัตริย์เมโสโปเตเมีย เช่นซิมริลิมแห่งมารี ชัมชี - อาดัดที่ 1แห่งอัสซีเรียและแม้แต่ฮัมมูราบีแห่งบาบิโลน ในรัชสมัยของพระองค์เพียงลำพัง เอลามได้แทรกแซงการเมืองเมโสโปเตเมียอย่างกว้างขวาง โดยอนุญาตให้ผู้ส่งสารและทูตเดินทางไปทางตะวันตกไกลถึงเอมาร์และกัตนาในซีเรีย^{[ 29 ]}ผู้ส่งสารของพระองค์ไปถึงเอมาร์และส่งคนรับใช้สามคนไปยังกษัตริย์อามุต-ปิเอลที่ 2แห่งกัตนา (1772–1762 ปีก่อนคริสตกาล) และกษัตริย์แห่งกัตนาก็ได้ส่งผู้ส่งสารสองคนไปยังเอลามเช่นกัน^{[ 30 ]}ผู้ปกครองชาวเอลามได้เข้ามามีส่วนร่วมในการเมืองเมโสโปเตเมียมากขึ้นเรื่อยๆ ในช่วงราชวงศ์ซุกกัลมะห์อันที่จริงริม-ซินแห่งลาร์ซาเองก็มีเชื้อสายเอลาม แม้ว่าจะมีชื่อเป็นภาษาอัคคาเดียนก็ตาม^{[ 31 ]}คูดูร์-นาห์ฮุนเตผู้ซึ่งปล้นสะดมวิหารต่างๆ ในเมโสโปเตเมียตอนใต้ โดยทางเหนืออยู่ภายใต้การควบคุมของจักรวรรดิอัสซีเรียโบราณแต่อิทธิพลของเอลามในเมโสโปเตเมียตอนใต้ก็ไม่ได้คงอยู่ยาวนาน ประมาณปี 1760 ก่อนคริสตกาล ฮัมมูราบีได้ขับไล่ชาวเอลาม ทำลายอำนาจของริม-ซินแห่งลาร์ซา และสถาปนาจักรวรรดิบาบิโลนในเมโสโปเตเมียซึ่งมีอายุสั้น ข้อมูลเกี่ยวกับช่วงหลังของราชวงศ์นี้มีน้อยมาก เนื่องจากแหล่งข้อมูลเริ่มหายากอีกครั้งเมื่อเข้าสู่ยุค การปกครองของ ชาวคัสไซต์ในบาบิโลน (ตั้งแต่ประมาณปี 1595 ก่อนคริสตกาล)

ยุคเอลามตอนกลางเริ่มต้นด้วยการขึ้นมาของราชวงศ์อันชันราว 1500 ปีก่อนคริสตกาล การปกครองของพวกเขาโดดเด่นด้วยการ "ทำให้ซูซาเป็นแบบเอลาม" และกษัตริย์ทรงใช้พระยศว่า "กษัตริย์แห่งอันชันและซูซา" ในขณะที่ราชวงศ์แรกคือราชวงศ์คิดินูอิดยังคงใช้ภาษาอัคคาเดียนบ่อยครั้งในจารึกของพวกเขา ราชวงศ์ต่อมาคือราชวงศ์อิกิฮัลคิดและชูตรุคิดใช้ภาษาเอลามอย่างสม่ำเสมอมากขึ้น ในทำนองเดียวกัน ภาษาและวัฒนธรรมเอลามก็มีความสำคัญมากขึ้นในซูเซียนา ราชวงศ์คิดินูอิด (ประมาณ 1500 – 1400 ปีก่อนคริสตกาล) เป็นกลุ่มผู้ปกครองห้าพระองค์ที่มีความสัมพันธ์ไม่แน่ชัด พวกเขาถูกระบุโดยการใช้พระยศเก่าว่า "กษัตริย์แห่งซูซาและอันชัน" และโดยการเรียกตัวเองว่า "ผู้รับใช้ของคีร์วาชีร์ " เทพเจ้าเอลามองค์หนึ่ง ซึ่งเป็นการนำเทพเจ้าแห่งที่ราบสูงมาสู่ซูเซียนา เมืองซูซาเป็นหนึ่งในเมืองที่เก่าแก่ที่สุดในโลก มีอายุย้อนไปถึงราว 4200 ปีก่อนคริสตกาล นับตั้งแต่ก่อตั้ง ซูซาเป็นที่รู้จักในฐานะศูนย์กลางอำนาจของชาวเอลามและราชวงศ์เปอร์เซียในเวลาต่อมา อำนาจของซูซาจะถึงจุดสูงสุดในช่วงยุคเอลามตอนกลาง เมื่อซูซาเป็นเมืองหลวงของภูมิภาค^{[ 47 ]}

ในบรรดาราชวงศ์ Igehalkids (ประมาณ 1400 – 1210 ปีก่อนคริสตกาล) มีผู้ปกครองที่รู้จักกัน 10 คน แม้ว่าจำนวนของพวกเขาอาจจะมากกว่านี้ก็ตาม^{[ 48 ]}บางคนแต่งงานกับ เจ้าหญิงชาว คัสไซต์ชาวคัสไซต์เป็น ชนชาติที่พูด ภาษาโดดเดี่ยวจากเทือกเขาซากรอสซึ่งเข้ายึดครองบาบิโลเนียไม่นานหลังจากที่จักรวรรดิฮิตไทต์ ปล้นสะดม ในปี 1595 ก่อนคริสตกาล กษัตริย์คัสไซต์แห่งบาบิโลนคูริกัลซูที่ 2ซึ่งได้รับการสถาปนาขึ้นครองบัลลังก์โดยอัสซูร์-อูบัลลิตที่ 1แห่งจักรวรรดิอัสซีเรียตอนกลาง (1366–1020 ปีก่อนคริสตกาล) ได้เข้ายึดครองเอลามชั่วคราวราวปี 1320 ก่อนคริสตกาล และต่อมา (ประมาณ 1230 ปีก่อนคริสตกาล) กษัตริย์คัสไซต์อีกพระองค์หนึ่ง คัสติลิอาชที่ 4ได้ต่อสู้กับเอลามแต่ไม่ประสบความสำเร็จ อำนาจของชาวคัสไซต์-บาบิโลนเสื่อมถอยลง เนื่องจากถูกครอบงำโดยจักรวรรดิอัสซีเรียตอนกลางทางตอน เหนือของเมโสโปเต เมีย Kiddin-Khutran แห่ง Elam ขับไล่ Kassites โดยเอาชนะEnlil-nadin-shumiใน 1224 BC และAdad-shuma-iddinaประมาณ 1222–1217 BC ภายใต้ตระกูลอิเกฮัลคิดส์ จารึก อัคคาเดียนนั้นหาได้ยาก และเทพเจ้าเอลาไมต์บนที่ราบสูงก็ได้รับการสถาปนาอย่างมั่นคงในซูซา

Under the Shutrukids (c. 1210 – 1100 BC), the Elamite empire reached the height of its power. Shutruk-Nakhkhunte and his three sons, Kutir-Nakhkhunte II, Shilhak-In-Shushinak, and Khutelutush-In-Shushinak were capable of frequent military campaigns into Kassite Babylonia (which was also being ravaged by the empire of Assyria during this period), and at the same time were exhibiting vigorous construction activity—building and restoring luxurious temples in Susa and across their Empire. Shutruk-Nakhkhunte raided Babylonia, carrying home to Susa trophies like the statues of Marduk and Manishtushu, the Manishtushu Obelisk, the Stele of Hammurabi and the stele of Naram-Sin. In 1158 BC, after much of Babylonia had been annexed by Ashur-Dan I of Assyria and Shutruk-Nakhkhunte, the Elamites defeated the Kassites permanently, killing the Kassite king of Babylon, Zababa-shuma-iddin, and replacing him with his eldest son, Kutir-Nakhkhunte, who held it no more than three years before being ejected by the native Akkadian-speaking Babylonians. The Elamites then briefly came into conflict with Assyria, managing to take the Assyrian city of Arrapha (modern Kirkuk) before being ultimately defeated and having a treaty forced upon them by Ashur-dan I.

Kutir-Nakhkhunte's son Khutelutush-In-Shushinak was probably born of Kutir-Nakhkhunte and his own daughter, Nakhkhunte-utu.^[49][50] He was defeated by Nebuchadnezzar I of Babylon, who sacked Susa and returned the statue of Marduk, but who was then himself defeated by the Assyrian king Ashur-resh-ishi I. He fled to Anshan, but later returned to Susa, and his brother Shilhana-Hamru-Lagamar may have succeeded him as last king of the Shutrukid dynasty. Following Khutelutush-In-Shushinak, the power of the Elamite empire began to wane seriously, as after the death of this ruler, Elam disappears into obscurity for more than three centuries.

Very little is known of this period. Anshan was still at least partially Elamite. There appear to have been unsuccessful alliances of Elamites, Babylonians, Chaldeans and other peoples against the powerful Neo Assyrian Empire (911–605 BC); the Babylonian king Mar-biti-apla-ushur (984–979 BC) was of Elamite origin, and Elamites are recorded to have fought unsuccessfully with the Babylonian king Marduk-balassu-iqbi against the Assyrian forces under Shamshi-Adad V (823–811 BC).

The later Neo-Elamite period is characterized by a significant migration of Indo-European speaking Iranians to the Iranian plateau. Assyrian sources beginning around 800 BC distinguish the "powerful Medes", i.e. the actual Medes, Persians, Parthians, Sagartians, etc. Among these pressuring tribes were the Parsu, first recorded in 844 BC as living on the southeastern shore of Lake Urmiah, but who by the end of this period would cause the Elamites' original home, the Iranian Plateau, to be renamed Persia proper. These newly arrived Iranian peoples were also conquered by Assyria, and largely regarded as vassals of the Neo-Assyrian Empire until the late 7th century.

More details are known from the late 8th century BC, when the Elamites were allied with the Chaldean chieftain Merodach-baladan to defend the cause of Babylonian independence from Assyria. Humban-nikash I (743–717 BC) supported Merodach-baladan against Sargon II, apparently without success; while his successor, Shutruk-Nahhunte II (716–699 BC), was routed by Sargon's troops during an expedition in 710, and another Elamite defeat by Sargon's troops is recorded for 708. The Assyrian dominion over Babylon was underlined by Sargon's son Sennacherib, who defeated the Elamites, Chaldeans and Babylonians and dethroned Merodach-baladan for a second time, installing his own son Ashur-nadin-shumi on the Babylonian throne in 700.

Shutruk-Nakhkhunte II, the last Elamite to claim the old title "king of Anshan and Susa", was murdered by his brother Hallutash-Inshushinak I, who managed to briefly capture the Assyrian governor of Babylonia Ashur-nadin-shumi and the city of Babylon in 694 BC. Sennacherib soon responded by invading and ravaging Elam. Khallushu was in turn assassinated by Kutir-Nahhunte III, who succeeded him but soon abdicated in favor of Humban-numena III (692–689 BC). Khumma-Menanu recruited a new army to help the Babylonians and Chaldeans against the Assyrians at the battle of Halule in 691. Both sides claimed the victory in their annals, but Babylon was destroyed by Sennacherib only two years later, and its Elamite allies defeated in the process.

The reigns of Humban-Haltash I (688–681 BC) and Humban-Haltash II (680–675 BC) saw a deterioration of Elamite-Babylonian relations, and both of them raided Sippar. At the beginning of Esarhaddon's reign in Assyria (681–669 BC), Nabu-zer-kitti-lišir, an ethnically Elamite governor in the south of Babylonia, revolted and besieged Ur, but was routed by the Assyrians and fled to Elam where the king of Elam, fearing Assyrian repercussions, took him prisoner and put him to the sword.^[51]

Urtaku (674–664 BC) for some time wisely maintained good relations with the Assyrian king Ashurbanipal (668–627 BC), who sent wheat to Susiana during a famine. But these friendly relations were only temporary, and Urtaku was killed in battle during a failed Elamite attack on Assyria.

ผู้สืบทอดตำแหน่งของเขาคือเทปติ-ฮุมบัน-อินชูชินัก (664–653 ปีก่อนคริสตกาล) ได้โจมตีอัสซีเรีย แต่พ่ายแพ้และถูกสังหารโดยอัชชูร์บานิปาลหลังจากการรบที่อูไลในปี 653 ปีก่อนคริสตกาล และเมืองซูซาเองก็ถูกปล้นสะดมและยึดครองโดยชาวอัสซีเรีย ในปีเดียวกันนั้น รัฐ มีเดีย ซึ่งเป็นรัฐบริวารของอัสซีเรีย ทางเหนือก็ตกอยู่ภายใต้การรุกรานของ ชาว สคิเธียนและคิมเมอเรียนภายใต้ การนำ ของมาดีสและทำให้ชาวปาร์ซู ( ชาวเปอร์เซีย ) ซึ่งเป็นรัฐบริวารอีกกลุ่มหนึ่งของอัสซีเรียต้องอพยพไปยังอันชันซึ่งกษัตริย์เทสเปสของ พวกเขาได้ยึดครองในปีเดียวกันนั้น และเปลี่ยนอันชันให้กลายเป็น อาณาจักรอินโด-อิหร่าน ภายใต้การปกครองของ อัสซีเรียเป็นครั้งแรกซึ่งในอีกหนึ่งศตวรรษต่อมาจะกลายเป็นแกนหลักของราชวงศ์อะเคเมนิด ชาว อัสซีเรียประสบความสำเร็จในการปราบปรามและขับไล่ชาวสคิเธียนและชาวคิมเมเรียนออกจาก อาณานิคม ในอิหร่านและชาวเปอร์เซียชาวมีเดียและชาวพาร์เธียนยังคงเป็นรัฐบริวารของอัสซีเรีย

ช่วงเวลาแห่งความสงบสุขชั่วคราวของชาวเอลามเกิดขึ้นจากสงครามกลางเมืองระหว่างอัสซูร์บานิปาลกับชามัช-ชูม-อูกิน น้องชายของเขาเอง ซึ่งเอซาร์ฮัดดอน ผู้เป็นบิดา ได้แต่งตั้งให้เป็นกษัตริย์ผู้ปกครองบาบิโลน ชาวเอลามให้การสนับสนุนชามัช-ชูม-อูกิน แต่ก็ต่อสู้กันเองด้วย บาบิโลนถูกล้อมในกลางฤดูร้อนของปี 650 ก่อนคริสต์ศักราช และล่มสลายในปี 648 ก่อนคริสต์ศักราช ชามัช-ชูม-อูกินเสียชีวิตในกองไฟ อาณาจักรเอลามอ่อนแอลงอย่างมากจากการกบฏและสงครามกลางเมือง กษัตริย์ตั้งแต่ปี 651 ถึง 640 ครองราชย์ได้ไม่นานก่อนที่จะถูกแย่งชิง โค่นล้ม หรือถูกจับโดยชาวอัสซีเรีย เมื่อจัดการกับน้องชายของตนแล้ว อัสซูร์บานิปาลก็เห็นโอกาสที่จะทำลายล้างเอลาม ในปี 646 ก่อนคริสต์ศักราช อัสซูร์บานิปาลได้ทำลายล้างซูเซียนาอย่างง่ายดาย และปล้นสะดมเมืองซูซา พระองค์ทรงแต่งตั้งกษัตริย์ผู้เป็นข้าราชบริพารหลายพระองค์ เช่นทัมมาริตูแม้ว่ากษัตริย์เหล่านี้จะตัดความสัมพันธ์กับอัสซีเรียอย่างรวดเร็วเนื่องจากการปล้นสะดม กษัตริย์เอลามองค์สุดท้ายฮัมบัน-ฮัลทาชที่ 3ถูกจับตัวในปี 640 ก่อนคริสต์ศักราชโดยอัชชูร์บานิปาล ซึ่งผนวกและทำลายประเทศ^{[ 52 ]}

ในแผ่นจารึกที่ออสติน เฮนรี เลย์อาร์ด ขุดพบในปี ค.ศ. 1854 อัชชูร์บานิปาลได้โอ้อวดถึงการทำลายล้างที่เขาได้ก่อขึ้น:

ซูซา เมืองศักดิ์สิทธิ์อันยิ่งใหญ่ ที่ประทับของเทพเจ้าของพวกเขา ที่ตั้งของพิธีกรรมลึกลับของพวกเขา ข้าพเจ้าได้พิชิตแล้ว ข้าพเจ้าเข้าไปในพระราชวังของพวกเขา ข้าพเจ้าเปิดคลังสมบัติของพวกเขาซึ่งเต็มไปด้วยเงินและทองคำ สินค้าและความมั่งคั่ง ... ข้าพเจ้าทำลายซิกกูแรตแห่งซูซา ข้าพเจ้าทุบทำลายเขาทองแดงที่ส่องประกายของมัน ข้าพเจ้าทำลายวิหารของเอลามจนไม่เหลืออะไรเลย ข้าพเจ้ากระจายเทพเจ้าและเทพธิดาของพวกเขาไปในสายลม ข้าพเจ้าทำลายสุสานของกษัตริย์โบราณและกษัตริย์ในยุคปัจจุบันของพวกเขา ข้าพเจ้าเปิดเผยให้เห็นแสงแดด และข้าพเจ้านำกระดูกของพวกเขาไปยังดินแดนของอัสซูร์ ข้าพเจ้าทำลายจังหวัดต่างๆ ของเอลาม และบนดินแดนของพวกเขา ข้าพเจ้าหว่านเกลือ^{[ 53 ]}

ความเสียหายนั้นไม่รุนแรงเท่าที่อัชชูร์บานิปาลโอ้อวด และการปกครองของชาวเอลามที่อ่อนแอและกระจัดกระจายก็ได้รับการฟื้นฟูขึ้นในไม่ช้าโดยชุตติร์-นาคคุนเต โอรสของฮุมบัน-อูเมนาที่ 3 (อย่าสับสนกับชุตติร์-นาคคุนเต โอรสของอินดาดา กษัตริย์เล็กๆ ในช่วงครึ่งแรกของศตวรรษที่ 6) ราชวงศ์เอลามในศตวรรษสุดท้ายก่อนยุคอาเคเมนิดส์นั้นแตกแยกออกเป็นอาณาจักรเล็กๆ ต่างๆ เนื่องจากชาติเอลามที่เคยรวมเป็นหนึ่งเดียวถูกทำลายและถูกชาวอัสซีเรียยึดครองไปแล้ว กษัตริย์ทั้งสามพระองค์ในช่วงปลายศตวรรษที่ 7 (ชุตติร์-นาคคุนเต, คัลลูตุช-อิน-ชูชินัก และอัตตา-คุมมา-อิน-ชูชินัก) ยังคงเรียกตนเองว่า "กษัตริย์แห่งอันซานและซูซา" หรือ "ผู้ขยายอาณาจักรแห่งอันซานและซูซา" ในขณะที่ชาวเปอร์เซียอะเคเมนิดปกครองอันซานภายใต้อำนาจของอัสซีเรียอยู่แล้ว

จักรวรรดิอัสซีเรียต่างๆซึ่งเคยเป็นมหาอำนาจในตะวันออกใกล้เอเชียไมเนอร์ คอ เคซัส แอฟริกาเหนือคาบสมุทรอาหรับ และทะเลเมดิเตอร์เรเนียนตะวันออกเป็นส่วนใหญ่ในช่วงครึ่งแรกของศตวรรษที่ 14 ก่อนคริสต์ศักราช เริ่มล่มสลายหลังจากที่พระเจ้าอัชชูร์บานิปาล สิ้นพระชนม์ในปี 631 ก่อนคริสต์ศักราช และตกอยู่ในสงครามกลางเมืองภายในที่รุนแรงซึ่งลุกลามไปยังบาบิโลเนียด้วยชาวอิหร่านมีเดีย ชาว พาร์เธีย ชาว เปอร์เซียและชาวซาการ์เทียนซึ่งส่วนใหญ่อยู่ภายใต้การปกครองของอัสซีเรียมาตั้งแต่การเข้ามาในภูมิภาคนี้ราวปี 1000 ก่อนคริสต์ศักราช ได้ฉวยโอกาสจากความวุ่นวายในอัสซีเรียอย่างเงียบๆ และปลดปล่อยตนเองจากการปกครองของอัสซีเรียในปี 616 ก่อนคริสต์ศักราช

The Medians took control of Elam during this period. Cyaxares the king of the Medes, Persians, Parthians and Sagartians entered into an alliance with a coalition of fellow former vassals of Assyria, including Nabopolassar of Babylon and Chaldea, and also the Scythians and Cimmerians, against Sin-shar-ishkun of Assyria, who was faced with unremitting civil war in Assyria itself. This alliance then attacked a disunited and war weakened Assyria, and between 616 BC and 599 BC at the very latest, had conquered its vast empire which stretched from the Caucasus Mountains to Egypt, Libya and the Arabian Peninsula, and from Cyprus and Ephesus to Persia and the Caspian Sea.

The major cities in Assyria itself were gradually taken; Arrapha (modern Kirkuk) and Kalhu (modern Nimrud) in 616 BC, Ashur, Dur-Sharrukin and Arbela (modern Erbil) in 613, Nineveh falling in 612, Harran in 608 BC, Carchemish in 605 BC, and finally Dur-Katlimmu by 599 BC. Elam, already largely destroyed and subjugated by Assyria, thus became easy prey for the Median dominated Iranian peoples, and was incorporated into the Median Empire (612–546 BC) and then the succeeding Achaemenid Empire (546–332 BC), with Assyria suffering the same fate. (see Achaemenid Assyria, Athura).^[54]

Their successors Khumma-Menanu and Shilhak-In-Shushinak II bore the simple title "king", and the final king Tempti-Khumma-In-Shushinak used no honorific at all. In 540 BC, Achaemenid rule began in Susa.