Hubur ( 𒄷𒁓 , Hu-bur) เป็น คำใน ภาษาซูเมเรียนที่มีความหมายว่า "แม่น้ำ" "ทางน้ำ" หรือ "โลกใต้พิภพ" ^{[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]}โดยทั่วไปแล้วหมายถึง "แม่น้ำแห่งโลกใต้พิภพ" ^{[ 4 ]}

มีการเสนอ ความเชื่อมโยงกับเทียแมทโดยเปรียบเทียบกับคำอธิบายของเธอในฐานะ "อุมมู-ฮูบูร์" ฮูบูร์ยังถูกกล่าวถึงในเอนูมา เอลิช ว่าเป็น "ฮูบูร์ผู้เป็นมารดาแห่ง ทะเลผู้สร้างสรรค์สรรพสิ่ง" ^{[ 5 ]}แม่น้ำยูเฟรติสได้รับการระบุว่าเป็นฮูบูร์ในฐานะแหล่งกำเนิดความอุดมสมบูรณ์ในสุเมเรียน "แม่น้ำแห่งการสร้างสรรค์" ของบาบิโลนนี้เชื่อมโยงกับ"แม่น้ำแห่งสวรรค์ " ของ ชาวฮีบรู^{[ 3 ]} กุนเคลและซิมเมิร์นเสนอความคล้ายคลึงกันในการแสดงออกและความเชื่อมโยงที่เป็นไปได้ระหว่างแม่น้ำสุเมเรียนกับแม่น้ำที่พบในวรรณกรรมยุคหลังในหนังสือเอเสเคียล ( เอเสเคียล 47 ) ซึ่งอาจมีอิทธิพลต่อภาพลักษณ์ของ "แม่น้ำแห่งน้ำแห่งชีวิต " ในวิวรณ์ ( ฉบับคิงเจมส์ ) พวกเขายังตั้งข้อสังเกตถึงความเชื่อมโยงระหว่าง "น้ำแห่งชีวิต" ในตำนานของอาดาปาและตำนานที่แปลโดย AH Sayce ที่เรียกว่า "คำกล่าวต่อแม่น้ำแห่งการสร้างสรรค์" ^{[ 3 ]} Delitzch ได้เสนอว่าคำภาษาซูเมเรียนที่คล้ายกันอย่างHaburน่าจะหมายถึง "แหล่งน้ำอันยิ่งใหญ่" "แหล่งแห่งความอุดมสมบูรณ์" หรือทำนองเดียวกัน ซึ่งชี้ให้เห็นว่า Hubur มีความหมายว่า "แม่น้ำแห่งความอุดมสมบูรณ์ในโลกใต้ดิน" ^{[ 6 ]} Linda Foubister ได้เสนอว่าแม่น้ำแห่งการสร้างสรรค์นั้นเชื่อมโยงกับความสำคัญของแม่น้ำและฝนในดินแดนพระจันทร์เสี้ยวอันอุดมสมบูรณ์และเสนอว่ามันเกี่ยวข้องกับโลกใต้ดินเนื่องจากแม่น้ำมีลักษณะคล้ายงู[ ^{7 ] Samuel} Eugene Balentine เสนอว่า "หลุม" (sahar) และ "แม่น้ำ" หรือ "ช่องทาง" (salah) ในหนังสือโยบ ( โยบ 33:18 ) หมายถึง Hubur ^{[ 8 ]}เทพเจ้าMardukได้รับการยกย่องสำหรับการฟื้นฟูหรือช่วยชีวิตผู้คนจากความตายเมื่อเขาดึงพวกเขาขึ้นมาจากน้ำของ Hubur ซึ่งมีการอ้างอิงถึงหัวข้อนี้ในบทเพลงสดุดี 18 ( HE ) ในภายหลัง ^{[ 9 ]}

แม่น้ำมีบทบาทสำคัญบางอย่างในตำนานเทพเจ้าเมโสโปเต เมีย และศาสนาอัสซีเรีย-บาบิโลเนียโดยเกี่ยวข้องกับสวรรค์ของชาวสุเมเรียนและวีรบุรุษและเทพเจ้าต่างๆ เช่นกิลกาเมชเอนลิลเอนกิและนินลิล [ ^{4 ] มี}การสันนิษฐานว่าแม่น้ำฮูบูร์ตั้งอยู่ระหว่างยอดเขาแฝดของภูเขามาชูทางทิศตะวันออกตรงหน้าประตูสู่โลกใต้พิภพ ตำนานของชาวสุเมเรียนเกี่ยวกับเอนลิลและนินลิลเล่าเรื่องราวของผู้นำแห่งเทพเจ้าเอนลิลที่ถูกเนรเทศไปยังโลกใต้พิภพพร้อมกับนินลิลภรรยา ของเขา ^{[ 10 ]}เรื่องราวนี้กล่าวถึงแม่น้ำและคนพายเรืออูร์ชานาบีผู้ข้ามแม่น้ำด้วยเรือ เนื้อหาของเรื่องนี้ถูกกล่าวซ้ำในมหากาพย์กิลกาเมช ในภายหลัง โดยคนพายเรือมีชื่อว่าอูร์ชานาบี ในสมัย อัสซีเรียตอนปลายคนพายเรือกลายเป็นสัตว์ประหลาดชื่อฮามาร์-ทาบัล และอาจมีอิทธิพลต่อ คารอนในตำนานเทพเจ้ากรีกในภายหลัง^{[ 4 ]} ในอีกเรื่องหนึ่ง ปีศาจนกสี่มือพาวิญญาณข้ามไปยังเมืองแห่งความตายปีศาจอัคคา เดียนหลายตนก็ถูกแม่น้ำฮูบูร์กักขังไว้ แม่น้ำนี้ถูกกล่าวถึงในจารึกอิลุม-อิชาร์ ซึ่งเขียนบนอิฐที่ มารี เนอร์กัลเทพเจ้าแห่งโลกใต้พิภพ ถูกเรียกว่า "กษัตริย์ฮูบูร์" ในรายชื่อเทพเจ้าของชาวสุเมเรียน คำนี้ยังถูกใช้ในจักรวรรดิอัสซีเรียโดยใช้เป็นชื่อของเดือนที่สิบในปฏิทินที่มีอายุราว 1100 ปีก่อนคริสตกาล นอกจากนี้ยังมีเทพธิดาชื่อฮาบูริติมที่กล่าวถึงในตำราจากราชวงศ์ที่สามของอูร์^{[ 10 ]}

ในจักรวาลวิทยาของชาวสุเมเรียน วิญญาณของผู้ตายต้องเดินทางข้ามทะเลทรายหรือทุ่งหญ้าสเตปป์ข้ามแม่น้ำฮูบูร์ ไปยังดินแดนภูเขาแห่งคุร์ [ ^{5 ] ที่}นี่วิญญาณต้องผ่านสถานที่ที่มีกำแพงและประตูเจ็ดแห่งเพื่อไปถึงโลกใต้พิภพ^{[ 11 ]}ชาวอนุนนาคีปกครองคุร์ราวกับว่าเป็นชุมชนที่มีอารยธรรมทั้งในด้านสถาปัตยกรรมและการเมือง^{[ 11 ]}

Frans Wiggermann เชื่อมโยง Hubur กับHaburซึ่งเป็นสาขาของแม่น้ำยูเฟรติสที่อยู่ห่างไกลจากใจกลางดินแดนสุเมเรียน^{[ 5 ]}นอกจากนี้ยังมีเมืองชื่อ Haburatum ทางตะวันออกของแม่น้ำไทกริส [ ^{10 ] เขา}เสนอว่าเนื่องจากแนวคิดของโลกใต้พิภพ (ตรงข้ามกับ โลก ใต้ดิน ) ในจักรวาลวิทยา ของชาวสุเมเรียน ขาดแนวคิดสมัยใหม่เกี่ยวกับผู้ปกครองศักดิ์สิทธิ์ของสถานที่ใต้พื้นโลกคำศัพท์ทางภูมิศาสตร์จึงชี้ให้เห็นว่ามันตั้งอยู่ที่ขอบโลกและลักษณะของมันได้รับมาจากภูมิศาสตร์ จริงบางส่วน ก่อนที่จะเปลี่ยนไปเป็นโลกแห่งจินตนาการของปีศาจ^{[ 5 ]}

ในหนังสือ American GodsของNeil Gaimanนั้น Hubur ปรากฏตัวในบทที่สาม ระหว่างความฝันของ Shadow (ตัวละครหลัก) เกี่ยวกับเทพเจ้าที่ถูกลืม Gaiman บรรยาย Hubur ว่าเป็น "ผู้หญิงสะโพกกว้างที่มีสัตว์ประหลาดตกลงมาจากรอยแยกขนาดใหญ่ระหว่างขาของเธอ" ^[12]

• ฮิตฟัน - ลัทธิแมนเดอิสซึม
• Gjöll - เทพปกรณัมนอร์ส
• แม่น้ำซันซู - พุทธศาสนาญี่ปุ่น
• แม่น้ำสติกซ์ - เทพปกรณัมกรีก
• แม่น้ำไวตาร์นา (ในตำนาน) - ศาสนาฮินดูและพุทธศาสนา
• การเดินทางของชีวิต
• โถมานุงกุล - ภาพวาดโบราณบนโถฝังศพจากถ้ำทาบอนบนเกาะปาลาวัน depicting คนพายเรือข้ามแม่น้ำ